AIPMT 2012 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(D) દરેક વિધાનનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$(1)$ $Equisetum$ એ ત્રિઅંગી (Pteridophyte) વનસ્પતિ છે. ત્રિઅંગીઓમાં માદા જન્યુજનક પિતૃ બીજાણુજનક પર અમુક સમય માટે જળવાઈ રહે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(2)$ $Ginkgo$ એ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperm) વનસ્પતિ છે. અનાવૃત બીજધારીઓમાં નર જન્યુજનક અત્યંત ઘટાડો પામેલ હોય છે અને તે સ્વતંત્ર હોતા નથી. આ વિધાન સાચું છે.
$(3)$ $Polytrichum$ (એક મોસ) નો બીજાણુજનક $Riccia$ (એક લિવરવર્ટ) ના સાદા અને અવિભેદિત બીજાણુજનક કરતા વધુ જટિલ અને વિભેદિત (પગ,સીટા,પ્રાવર) હોય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(4)$ $Volvox$ માં લિંગી પ્રજનન અંડજન્યુયુગ્મી (oogamous) પ્રકારનું હોય છે,સમયુગ્મકી નહીં. આ વિધાન ખોટું છે.
$(5)$ સ્લાઈમ મોલ્ડના બીજાણુઓમાં સાચી કોષદિવાલ (સેલ્યુલોઝની બનેલી) હોય છે. આ વિધાન ખોટું છે.
આમ,વિધાન $(1), (2),$ અને $(3)$ સાચા છે. તેથી કુલ $3$ વિધાનો સાચા છે.

(A) સમાંતર અક્ષના પ્રમેય મુજબ,દ્રવ્યમાન કેન્દ્રમાંથી પસાર થતી અક્ષને સમાંતર અક્ષને અનુલક્ષીને જડત્વની ચાકમાત્રા $I = I_{CM} + Ma^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $M$ એ તકતીનું દળ છે,$I_{CM}$ એ દ્રવ્યમાન કેન્દ્રને અનુલક્ષીને જડત્વની ચાકમાત્રા છે,અને $a$ એ બે અક્ષો વચ્ચેનું લંબ અંતર છે.
અક્ષ તકતીને લંબ હોવાથી અને આપેલા બિંદુઓમાંથી પસાર થતી હોવાથી,અંતર $a$ એ તકતીના કેન્દ્ર $(A)$ થી તે બિંદુનું અંતર છે.
જડત્વની ચાકમાત્રા $I$ મહત્તમ થવા માટે,અંતર $a$ મહત્તમ હોવું જોઈએ.
આકૃતિ જોતા,બિંદુ $B$ એ તકતીની પરિઘ પર છે,તેથી તેનું કેન્દ્ર $A$ થી અંતર એ તકતીની ત્રિજ્યા જેટલું છે,જે આપેલા બિંદુઓમાં સૌથી વધુ અંતર છે.
તેથી,બિંદુ $B$ માંથી પસાર થતી અક્ષને અનુલક્ષીને જડત્વની ચાકમાત્રા મહત્તમ છે.

(B) $L$ લંબાઈની દોરીની મૂળભૂત આવૃત્તિ $n = \frac{1}{2L} \sqrt{\frac{T}{\mu}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $T$ એ તણાવ છે અને $\mu$ એ એકમ લંબાઈ દીઠ દળ છે.
તમામ ભાગો માટે $T$ અને $\mu$ અચળ હોવાથી,આપણને મળે છે $L = \frac{1}{2n} \sqrt{\frac{T}{\mu}} = \frac{k}{n}$,જ્યાં $k = \frac{1}{2} \sqrt{\frac{T}{\mu}}$ એક અચળાંક છે.
દોરીને $L_1, L_2$ અને $L_3$ લંબાઈના ત્રણ ભાગોમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે જેથી $L = L_1 + L_2 + L_3$.
આવૃત્તિના સંદર્ભમાં લંબાઈનું સૂત્ર મૂકતા: $\frac{k}{n} = \frac{k}{n_1} + \frac{k}{n_2} + \frac{k}{n_3}$.
બંને બાજુ $k$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે $\frac{1}{n} = \frac{1}{n_1} + \frac{1}{n_2} + \frac{1}{n_3}$.

(C) સાચો જવાબ $(C)$ છે.
ટ્યુબેક્ટોમી એ સ્ત્રીઓ માટેની શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા કરવામાં આવતી વંધ્યીકરણ પદ્ધતિ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પેટમાં નાનો ચીરો મૂકીને અથવા યોનિમાર્ગ દ્વારા ફેલોપિયન નલિકાઓનો એક નાનો ભાગ દૂર કરવામાં આવે છે અથવા બાંધી દેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા અંડકોષના માર્ગને અવરોધે છે,જેનાથી શુક્રકોષોને અંડકોષ સુધી પહોંચતા અટકાવીને ફલનની પ્રક્રિયાને રોકવામાં આવે છે.
આ ગર્ભનિરોધકની અત્યંત અસરકારક અને કાયમી પદ્ધતિ છે.

(B) : સ્ટ્રેપ્ટોકાઈનેઝ (ટિશ્યુ પ્લાઝમિનોજન એક્ટિવેટર અથવા $TPA$) એ $Streptococcus$ નામના હેમોલિટીક બેક્ટેરિયાના સંવર્ધનમાંથી મેળવવામાં આવતો ઉત્સેચક છે,જેને જનીનિક રીતે રૂપાંતરિત કરીને 'ક્લોટ બસ્ટર' (ગંઠાઈ ગયેલા લોહીને તોડનાર) તરીકે કાર્ય કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે.
તેથી,તે માયોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન દરમિયાન રક્તવાહિનીઓની અંદર જામી ગયેલા લોહીના ગંઠાને ફાઈબ્રિનના વિઘટન દ્વારા દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.

(A) $n$ એ મુખ્ય ઉર્જા સ્તર દર્શાવે છે અને $l$ એ સબશેલ દર્શાવે છે.
જો $n = 4$ અને $l = 3$ હોય,તો તે $4f$ સબશેલ છે.
$f$ સબશેલમાં $2l + 1 = 2(3) + 1 = 7$ કક્ષકો હોય છે.
દરેક કક્ષક મહત્તમ $2$ ઇલેક્ટ્રોન સમાવી શકે છે,તેથી $4f$ સબશેલમાં ઇલેક્ટ્રોનની મહત્તમ સંખ્યા $7 \times 2 = 14$ થાય.

(C) રૂબિડિયમ પરમાણુ $(Z = 37)$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Kr] 5s^1$ છે.
સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન $5s$ કક્ષકમાં છે.
$5s$ કક્ષક માટે,મુખ્ય ક્વોન્ટમ નંબર $(n) = 5$ છે.
$s$-કક્ષક માટે,ગૌણ ક્વોન્ટમ નંબર $(l) = 0$ છે.
$l = 0$ હોવાથી,ચુંબકીય ક્વોન્ટમ નંબર $(m_l) = 0$ છે.
સ્પિન ક્વોન્ટમ નંબર $(m_s) = +1/2$ અથવા $-1/2$ હોઈ શકે છે.
આમ,ક્વોન્ટમ નંબરોનો સેટ $(n = 5, l = 0, m_l = 0, m_s = +1/2)$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) કક્ષીય કોણીય વેગમાનનું સૂત્ર $\sqrt{l(l+1)} \times \frac{h}{2 \pi}$ છે.
$p-$ ઇલેક્ટ્રોન માટે,એઝિમુથલ ક્વોન્ટમ નંબર $l = 1$ થાય છે.
સૂત્રમાં $l$ ની કિંમત મૂકતા:
કક્ષીય કોણીય વેગમાન $= \sqrt{1(1+1)} \times \frac{h}{2 \pi}$
$= \sqrt{2} \times \frac{h}{2 \pi}$
$= \frac{h}{\sqrt{2} \pi}$.

(A) પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભારમાં વધારાને કારણે ઘટે છે.
સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં,કક્ષાની સંખ્યા વધે છે,તેથી પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા વધે છે.
આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝમાં,આયનીય ત્રિજ્યા ઋણ વીજભારમાં વધારા સાથે અથવા ધન વીજભારમાં ઘટાડા સાથે વધે છે.
તેથી,'કેટાયન પર જેટલો ધન વીજભાર ઓછો,તેટલી આયનીય ત્રિજ્યા નાની હોય છે' તે વિધાન ખોટું છે,કારણ કે ઓછો ધન વીજભાર મોટી આયનીય ત્રિજ્યા સૂચવે છે.

(A) બંધ ક્રમાંક $Bond \ order = \frac{N_b - N_a}{2}$ સૂત્ર દ્વારા ગણવામાં આવે છે,જ્યાં $N_b$ એ બંધકારક આણ્વીય કક્ષકોમાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે અને $N_a$ એ બંધપ્રતિકારક આણ્વીય કક્ષકોમાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$CO$ ($6+8=14$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: બંધ ક્રમાંક $= \frac{10-4}{2} = 3$.
$NO^{+}$ ($7+8-1=14$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: બંધ ક્રમાંક $= \frac{10-4}{2} = 3$.
$CO$ અને $NO^{+}$ બંનેમાં $14$ ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,તેમનો બંધ ક્રમાંક $3$ સમાન છે.

(D) $BF_4^-$ માં,મધ્યસ્થ પરમાણુ $B$ પાસે $4$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,જેના પરિણામે $sp^3$ સંકરણ અને સમચતુષ્ફલકીય આકાર મળે છે.
$NH_4^+$ માં,મધ્યસ્થ પરમાણુ $N$ પાસે $4$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,જેના પરિણામે $sp^3$ સંકરણ અને સમચતુષ્ફલકીય આકાર મળે છે.
બંને સ્પીસીઝ સમાન સંકરણ અને આકાર ધરાવતી હોવાથી,તેઓ આઈસોસ્ટ્રક્ચરલ છે.

(B) બંધ ક્રમાંક ગણવાનું સૂત્ર: $\text{Bond Order} = \frac{N_b - N_a}{2}$,જ્યાં $N_b$ એ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન અને $N_a$ એ બંધપ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોન છે.
$O_{2}^{+}$ માટે (કુલ $15$ ઇલેક્ટ્રોન): બંધ ક્રમાંક $= \frac{10 - 5}{2} = 2.5$.
$O_{2}^{-}$ માટે (કુલ $17$ ઇલેક્ટ્રોન): બંધ ક્રમાંક $= \frac{10 - 7}{2} = 1.5$.
$O_{2}^{2-}$ માટે (કુલ $18$ ઇલેક્ટ્રોન): બંધ ક્રમાંક $= \frac{10 - 8}{2} = 1.0$.
$O_{2}$ માટે (કુલ $16$ ઇલેક્ટ્રોન): બંધ ક્રમાંક $= \frac{10 - 6}{2} = 2.0$.
આમ,$O_{2}^{-}$ નો બંધ ક્રમાંક $1.5$ છે.

(D) બંધકારક અને અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે,આપણે દરેક સ્પીસીઝની લુઈસ રચનાનું વિશ્લેષણ કરીએ છીએ:
$1$. $H_2O$: મધ્યસ્થ ઓક્સિજન પરમાણુ પાસે $2$ બંધકારક યુગ્મ ($H$ સાથે) અને $2$ અબંધકારક યુગ્મ છે.
$2$. $BF_3$: મધ્યસ્થ બોરોન પરમાણુ પાસે $3$ બંધકારક યુગ્મ ($F$ સાથે) અને $0$ અબંધકારક યુગ્મ છે.
$3$. $NH_2^-$: મધ્યસ્થ નાઈટ્રોજન પરમાણુ પાસે $2$ બંધકારક યુગ્મ ($H$ સાથે) અને $2$ અબંધકારક યુગ્મ છે.
$4$. $PCl_3$: મધ્યસ્થ ફોસ્ફરસ પરમાણુ પાસે $3$ બંધકારક યુગ્મ ($Cl$ સાથે) અને $1$ અબંધકારક યુગ્મ છે.
આમ,$PCl_3$ એ સ્પીસીઝ છે જેમાં મધ્યસ્થ પરમાણુની આસપાસ ત્રણ બંધકારક યુગ્મ અને એક અબંધકારક યુગ્મ હોય છે.

(A) $O_2$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $KK \sigma(2s)^2 \sigma^*(2s)^2 \sigma(2p_z)^2 \pi(2p_x)^2 \pi(2p_y)^2 \pi^*(2p_x)^1 \pi^*(2p_y)^1$ છે.
જ્યારે $O_2$ એક ઇલેક્ટ્રોન મેળવીને $O_2^-$ બનાવે છે,ત્યારે આવતો ઇલેક્ટ્રોન આગામી ઉપલબ્ધ કક્ષકમાં દાખલ થાય છે,જે એન્ટિ-બોન્ડિંગ $\pi^*$ કક્ષક છે.
આમ,$O_2^-$ ની રચના $KK \sigma(2s)^2 \sigma^*(2s)^2 \sigma(2p_z)^2 \pi(2p_x)^2 \pi(2p_y)^2 \pi^*(2p_x)^2 \pi^*(2p_y)^1$ બને છે.

(D) બંધ ક્રમાંક નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે: $Bond \ Order = \frac{1}{2} (N_b - N_a)$.
$He_2^+$ ($3$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^1$,$BO = \frac{2-1}{2} = 0.5$.
$O_2^-$ ($17$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $BO = \frac{10-7}{2} = 1.5$.
$NO$ ($15$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $BO = \frac{10-5}{2} = 2.5$.
$C_2^{2-}$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $BO = \frac{10-4}{2} = 3.0$.
આમ,બંધ ક્રમાંકનો વધતો ક્રમ આ મુજબ છે: $He_2^+ < O_2^- < NO < C_2^{2-}$.

(A) ગ્રહામના પ્રસરણના નિયમ મુજબ,પ્રસરણનો દર $r$ એ આણ્વીય દળ $M$ ના વર્ગમૂળના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે: $\frac{r_A}{r_B} = \sqrt{\frac{M_B}{M_A}}$.
કારણ કે $r = \frac{V}{t}$ અને કદ $V$ સમાન છે,તેથી $\frac{r_A}{r_B} = \frac{t_B}{t_A}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\frac{200}{150} = \sqrt{\frac{36}{M_A}}$.
ગુણોત્તરનું સાદું રૂપ આપતા: $\frac{4}{3} = \sqrt{\frac{36}{M_A}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{16}{9} = \frac{36}{M_A}$.
$M_A$ માટે ઉકેલતા: $M_A = \frac{36 \times 9}{16} = \frac{324}{16} = 20.25$.

(B) ગ્રહામના પ્રસરણના નિયમ મુજબ,પ્રસરણનો દર $r$ એ મોલર દળ $M_W$ ના વર્ગમૂળના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે: $\frac{r_1}{r_2} = \sqrt{\frac{M_{W_2}}{M_{W_1}}}$.
દર $r = \frac{V}{t}$ હોવાથી,સમાન કદ $V$ માટે,સમીકરણ $\frac{t_2}{t_1} = \sqrt{\frac{M_{W_1}}{M_{W_2}}}$ બને છે.
આપેલ છે કે વાયુ દ્વારા લેવાયેલ સમય $(t_1)$ એ હિલિયમ દ્વારા લેવાયેલ સમય $(t_2)$ કરતા $3$ ગણો છે,તેથી $\frac{t_1}{t_2} = 3$.
કિંમતો મૂકતા: $3 = \sqrt{\frac{M_{W_1}}{4}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $9 = \frac{M_{W_1}}{4}$.
તેથી,$M_{W_1} = 9 \times 4 = 36 \ u$.

(A) અચળાંક $b$ એ બાકાત કદ દર્શાવે છે,જે અણુના કદ સાથે વધે છે. સમૂહ-$I$ માટે $b$ નો ક્રમ: $He (0.0237) < H_2 (0.0266) < O_2 (0.0318) < CO_2 (0.0427)$ છે. આમ,$I. He < H_2 < O_2 < CO_2$.
અચળાંક $a$ એ આંતરઆણ્વિય આકર્ષણ બળોનું મૂલ્ય દર્શાવે છે. મોટા અણુઓ જેમાં વધુ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે તેમાં વાન્ડર વાલ્સ બળો મજબૂત હોય છે. સમૂહ-$II$ માટે $a$ નો ક્રમ: $CH_4 (2.25) > O_2 (1.36) > H_2 (0.244)$ છે. આમ,$II. CH_4 > O_2 > H_2$.

(D) મોનોએટોમિક વાયુ માટે,એડિબેટિક ઇન્ડેક્સ $\gamma = C_P/C_V = 5/3 \approx 1.67$ છે.
કારણ કે બંને વાયુઓ $A$ અને $B$ મોનોએટોમિક છે અને સમાન તાપમાન અને દબાણે સમાન કદમાં મિશ્ર કરવામાં આવે છે,તેથી પરિણામી મિશ્રણ પણ મોનોએટોમિક વાયુ તરીકે વર્તશે.
તેથી,મિશ્રણ માટે વિશિષ્ટ ઉષ્માનો ગુણોત્તર $(C_P/C_V)$ $1.67$ રહેશે.

(A) પ્રક્રિયા માટે,$\Delta G^o = \Delta H^o - T \Delta S^o$. જો $\Delta S^o > 0$ હોય,તો જેમ તાપમાન $T$ વધે છે,તેમ $-T \Delta S^o$ પદ વધુ ઋણ બને છે,જેના કારણે $\Delta G^o$ ઝડપથી ઘટે છે.
$\Delta S^o$ ત્યારે ધન હોય છે જ્યારે વાયુરૂપ નીપજોના મોલની સંખ્યા વાયુરૂપ પ્રક્રિયકોના મોલની સંખ્યા કરતા વધારે હોય (એટલે કે $\Delta n_g > 0$).
વિકલ્પ $A$ માં: $C_{(graphite)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \to CO_{(g)}$,$\Delta n_g = 1 - 0.5 = 0.5 > 0$.
વિકલ્પ $B$ માં: $CO_{(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \to CO_{2(g)}$,$\Delta n_g = 1 - 1.5 = -0.5 < 0$.
વિકલ્પ $C$ માં: $Mg_{(s)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \to MgO_{(s)}$,$\Delta n_g = 0 - 0.5 = -0.5 < 0$.
વિકલ્પ $D$ માં: $\frac{1}{2} C_{(graphite)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \to \frac{1}{2} CO_{2(g)}$,$\Delta n_g = 0.5 - 0.5 = 0$.
આમ,માત્ર પ્રક્રિયા $A$ માં $\Delta S^o$ ધન છે.

(C) $0 \ ^\circ C$ $(273 \ K)$ પર બરફનું ગલન એ પ્રતિવર્તી પ્રક્રિયા છે.
પ્રતિવર્તી પ્રક્રિયા માટે એન્ટ્રોપી ફેરફાર $\Delta S = \frac{\Delta H_{fus}}{T}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $\Delta H_{fus} = 1.435 \ kcal/mol = 1435 \ cal/mol$ છે.
તાપમાન $T = 273 \ K$ છે.
તેથી,$\Delta S = \frac{1435}{273} = 5.26 \ cal/(mol \ K)$.

(A) પ્રક્રિયા: $H_2O_{(l)} \longrightarrow H_2O_{(g)}$.
એન્થાલ્પી ફેરફાર અને આંતરિક ઉર્જા ફેરફાર વચ્ચેનો સંબંધ: $\Delta H = \Delta U + \Delta n_g RT$.
અહીં,$\Delta H = 40.66\ kJ\ mol^{-1}$,$T = 373\ K$,અને $\Delta n_g = 1$.
$R = 8.314 \times 10^{-3}\ kJ\ K^{-1}\ mol^{-1}$ લેતા:
$40.66 = \Delta U + (1 \times 8.314 \times 10^{-3} \times 373)$.
$40.66 = \Delta U + 3.101$.
$\Delta U = 40.66 - 3.101 = 37.559\ kJ\ mol^{-1} \approx 37.56\ kJ\ mol^{-1}$.

(B) આપેલ છે કે,$pH = 12$.
$pH + pOH = 14$ હોવાથી,$pOH = 14 - 12 = 2$ મળે.
હાઈડ્રોક્સાઈડ આયનોની સાંદ્રતા $[OH^-] = 10^{-pOH} = 10^{-2} \ M$ થાય.
$Ba(OH)_2$ નું વિયોજન નીચે મુજબ થાય છે: $Ba(OH)_2 \rightleftharpoons Ba^{2+} + 2OH^-$.
જો $Ba(OH)_2$ ની દ્રાવ્યતા $s$ હોય,તો $[Ba^{2+}] = s$ અને $[OH^-] = 2s$ થાય.
આપેલ સાંદ્રતા પરથી,$2s = 10^{-2} \ M$,જેનો અર્થ છે કે $s = 0.5 \times 10^{-2} = 5 \times 10^{-3} \ M$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = [Ba^{2+}][OH^-]^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$K_{sp} = (s)(2s)^2 = 4s^3$.
$K_{sp} = 4 \times (5 \times 10^{-3})^3 = 4 \times 125 \times 10^{-9} = 500 \times 10^{-9} = 5.0 \times 10^{-7}$.

(A) $BaCl_2$ એ પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(Ba(OH)_2)$ નો ક્ષાર છે. તેથી,તેનું જલીય દ્રાવણ $7$ $pH$ સાથે તટસ્થ હોય છે.
$AlCl_3$,$LiCl$,અને $BeCl_2$ પાણીમાં કેશનિક જળવિભાજન પામે છે અને એસિડિક દ્રાવણો બનાવે છે.
પરિણામે,તેમનું $pH$ મૂલ્ય $7$ કરતા ઓછું હોય છે.
આમ,$BaCl_2$ ના દ્રાવણ માટે $pH$ મૂલ્ય સૌથી વધુ છે.

(A) જો બફર દ્રાવણમાં થોડી માત્રામાં એસિડ અથવા આલ્કલી ઉમેરવામાં આવે,તો તે તેને અઆયનીકૃત એસિડ અથવા બેઝમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
આમ,$pH$ અપ્રભાવિત રહે છે અથવા બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો તેની એસિડિટી/આલ્કલાઇનિટી અચળ રહે છે.
ઉદાહરણ તરીકે:
$H_3O^{+} + A^{-} \rightleftharpoons H_2O + HA$
$OH^{-} + HA \rightarrow H_2O + A^{-}$
જો એસિડ ઉમેરવામાં આવે,તો તે સંયુગ્મી બેઝ $A^{-}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને અવિભાજિત $HA$ બનાવે છે.
તે જ રીતે,જો બેઝ/આલ્કલી ઉમેરવામાં આવે,તો $OH^{-}$ એ $HA$ સાથે જોડાઈને $H_2O$ અને $A^{-}$ આપે છે,અને આમ,બફર દ્રાવણની એસિડિટી/આલ્કલાઇનિટી જાળવી રાખે છે.

(C) પ્રક્રિયા $2SO_{2(g)} + O_{2(g)} \rightleftharpoons 2SO_{3(g)}$ માટે,સંતુલન અચળાંક $K = 278$ છે.
પ્રક્રિયાને ઉલટાવતા $2SO_{3(g)} \rightleftharpoons 2SO_{2(g)} + O_{2(g)}$ મળે છે,જેના માટે સંતુલન અચળાંક $K' = \frac{1}{K} = \frac{1}{278}$ થાય.
ઉલટાવેલી પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિય સહગુણકોને $2$ વડે ભાગતા આપણને લક્ષિત પ્રક્રિયા મળે છે: $SO_{3(g)} \rightleftharpoons SO_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)}$.
આ પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $K'' = \sqrt{K'} = \sqrt{\frac{1}{278}} \approx 0.0599 \approx 6.0 \times 10^{-2}$ થાય.

(C) સંતુલન પ્રતિક્રિયા છે: $A_{2(g)} + B_{2(g)} \rightleftharpoons 2AB_{(g)}$
સંતુલન અચળાંક $K_c$ માટેનું સૂત્ર:
$K_c = \frac{[AB]^2}{[A_2][B_2]}$
આપેલ સંતુલન સાંદ્રતા મૂકતા:
$K_c = \frac{(2.8 \times 10^{-3})^2}{(3.0 \times 10^{-3})(4.2 \times 10^{-3})}$
$K_c = \frac{2.8 \times 2.8}{3.0 \times 4.2} = \frac{7.84}{12.6} \approx 0.622$
બે દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,$K_c$ નું મૂલ્ય $0.62$ મળે છે.

(B) ક્લોરિન વાયુની ગરમ અને સાંદ્ર સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડના દ્રાવણ સાથેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$3Cl_2 + 6NaOH \rightarrow NaClO_3 + 5NaCl + 3H_2O$
$Cl_2$ માં $Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે.
$NaCl$ માં $Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ છે.
$NaClO_3$ માં $Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x + (-2 \times 3) = -1 \Rightarrow x = +5$ છે.
આમ,ઓક્સિડેશન આંક $0$ થી $-1$ અને $0$ થી $+5$ માં બદલાય છે.

(C) સંતુલિત રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2KClO_3 + 3H_2C_2O_4 + H_2SO_4 \rightarrow K_2SO_4 + 2KCl + 6CO_2 + 4H_2O$
ઓક્સિડેશન આંકની ગણતરી:
$1$. $KClO_3$ માં $Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+5$ થી બદલાઈને $KCl$ માં $-1$ થાય છે. ફેરફાર $|-1 - 5| = 6$ છે.
$2$. $H_2C_2O_4$ માં $C$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ થી બદલાઈને $CO_2$ માં $+4$ થાય છે. ફેરફાર $|4 - 3| = 1$ છે.
$3$. $S$,$H$,$K$ અને $O$ ના ઓક્સિડેશન આંકમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી.
આમ,$Cl$ ના ઓક્સિડેશન આંકમાં મહત્તમ ફેરફાર થાય છે.

(C) જ્યારે આલ્કલી ધાતુઓને ઓક્સિજનના વાતાવરણમાં ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે સળગીને ઓક્સાઇડ બનાવે છે.
$Li$ ઓક્સિજન સાથે પ્રક્રિયા કરીને સામાન્ય ઓક્સાઇડ,$Li_2O$ બનાવે છે.
$Na$ ઓક્સિજન સાથે પ્રક્રિયા કરીને પેરોક્સાઇડ,$Na_2O_2$ બનાવે છે.
$K$ અને $Rb$ ઓક્સિજન સાથે પ્રક્રિયા કરીને સુપરઓક્સાઇડ,$MO_2$ (જ્યાં $M = K, Rb$) બનાવે છે.

(B) આયન-એક્સચેન્જ રેઝિન પર હાઇડ્રેટેડ આલ્કલી ધાતુ આયનોના અધિશોષણની સરળતા હાઇડ્રેટેડ આયનના કદ પર આધાર રાખે છે.
નાના આલ્કલી ધાતુ આયનો વધુ ચાર્જ ઘનતા ધરાવે છે,જેના કારણે વધુ જલીયકરણ (hydration) થાય છે. તેથી,હાઇડ્રેટેડ આયનનું કદ આ ક્રમમાં હોય છે: $Li^{+} > Na^{+} > K^{+} > Rb^{+}$.
અધિશોષણની સરળતા હાઇડ્રેટેડ આયનના કદના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી,અધિશોષણનો ક્રમ $Rb^{+} < K^{+} < Na^{+} < Li^{+}$ છે.

(C) $-CH_3$,$-OH$ જેવા ઇલેક્ટ્રોન મુક્ત કરનાર સમૂહની હાજરી $o/p$ સ્થાન પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધારે છે અને તેથી બેન્ઝીન વલયને ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી પ્રત્યે વધુ સક્રિય બનાવે છે.
બીજી તરફ,$-COOH$,$-NO_2$ જેવા ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહ બેન્ઝીન વલયની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટાડે છે,જેથી તેની સક્રિયતા ઘટે છે.
આપેલા સંયોજનોની સરખામણી કરતા:
$1$. $-NO_2$ (નાઈટ્રોબેન્ઝીનમાં) પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહ છે.
$2$. $-COOH$ (બેન્ઝોઇક એસિડમાં) ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહ છે.
$3$. $-H$ (બેન્ઝીનમાં) સંદર્ભ છે.
$4$. $-CH_3$ (ટોલ્યુઈનમાં) $+I$ અસર અને હાયપરકોન્જુગેશનને કારણે ઇલેક્ટ્રોન મુક્ત કરનાર સમૂહ છે.
તેથી,ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી નાઈટ્રેશન પ્રત્યે સક્રિયતાનો ક્રમ: $\text{nitrobenzene} < \text{benzoic acid} < \text{benzene} < \text{toluene}$ છે.
આમ,ટોલ્યુઈન સૌથી વધુ સક્રિય છે.

(A) $Br-CH_2-CH=CH_2$ માં,દ્વિબંધને હેલોજન વિસ્થાપક કરતા નંબરિંગ માટે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે.
કાર્બન શૃંખલાનું નંબરિંગ દ્વિબંધ ધરાવતા છેડાથી શરૂ થવું જોઈએ:
$CH_2(1)=CH(2)-CH_2(3)-Br$
તેથી,સાચું $IUPAC$ નામ $3-$બ્રોમોપ્રોપ$-1-$ઈન છે.
આમ,વિકલ્પ $(A)$ $IUPAC$ પદ્ધતિ મુજબ નથી.

(A) $3,3-\text{dimethyl}-1-\text{butene}$ નું એસિડ-ઉદ્દીપકીય જલીયકરણ કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી દ્વારા થાય છે.
$1$. આલ્કીનનું પ્રોટોનેશન માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ થઈને દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન બનાવે છે: $CH_3-C(CH_3)_2-CH^{+}-CH_3$.
$2$. $1,2-\text{મિથાઈલ શિફ્ટ}$ દ્વારા દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન વધુ સ્થાયી તૃતીયક કાર્બોકેટાયનમાં ફેરવાય છે: $CH_3-C^{+}(CH_3)-CH(CH_3)-CH_3$.
$3$. તૃતીયક કાર્બોકેટાયન પર $H_2O$ નો ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો અને ત્યારબાદ ડિપ્રોટોનેશન થવાથી મુખ્ય નીપજ $2,3-\text{dimethyl}-2-\text{butanol}$ મળે છે: $CH_3-C(OH)(CH_3)-CH(CH_3)-CH_3$.

(A) પ્રકાશીય સમઘટકતા માટે ઓછામાં ઓછા એક કાઈરલ કાર્બન પરમાણુ (ચાર અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલ કાર્બન) ની હાજરી જરૂરી છે.
મેલેઈક એસિડ $(HOOC-CH=CH-COOH)$ માં દ્વિબંધમાં $sp^2$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન હોય છે અને તેમાં કોઈ કાઈરલ કાર્બન પરમાણુ હોતો નથી,તેથી તે પ્રકાશીય સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.
ટાર્ટરિક એસિડ,લેક્ટિક એસિડ અને $\alpha$-એમિનો એસિડમાં ઓછામાં ઓછો એક કાઈરલ કાર્બન પરમાણુ હોય છે,તેથી તેઓ પ્રકાશીય સમઘટકતા દર્શાવે છે.

(A) $But-1-yne$ $(CH_3CH_2C \equiv CH)$ માં $sp$ સંકરિત કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ ટર્મિનલ એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોય છે.
$But-2-yne$ $(CH_3C \equiv CCH_3)$ માં કોઈ ટર્મિનલ એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોતો નથી.
$NaNH_2$ એક પ્રબળ બેઇઝ છે જે $but-1-yne$ માંથી એસિડિક પ્રોટોન દૂર કરીને સોડિયમ એસિટિલાઇડ ક્ષાર બનાવે છે,જ્યારે $but-2-yne$ $NaNH_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
પ્રક્રિયા: $CH_3CH_2C \equiv CH + NaNH_2 \rightarrow CH_3CH_2C \equiv C^-Na^+ + NH_3$.
તેથી,તેમની વચ્ચે તફાવત પારખવા માટે $NaNH_2$ યોગ્ય પ્રક્રિયક છે.

(D) ફોટોકેમિકલ સ્મોગ ગરમ અને સૂર્યપ્રકાશવાળા વાતાવરણમાં દિવસ દરમિયાન સૂર્યપ્રકાશની પ્રાથમિક પ્રદૂષકો પરની અસરથી રચાય છે.
તેમાં નાઇટ્રોજન ઓક્સાઇડ,ઓઝોન $(O_3)$,અને પેરોક્સિએસીટાઇલ નાઇટ્રેટ $(PAN)$ જેવા ઘટકો હોય છે,જે સ્વભાવે ઓક્સિડાઇઝિંગ છે.
તેથી,ફોટોકેમિકલ સ્મોગ સ્વભાવે ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટ છે.
તે આંખ અને ગળામાં બળતરા પેદા કરવા માટે જાણીતું છે,તેથી વિધાન $D$ ખોટું છે.

(C) દરેક સંયોજનમાં નાઈટ્રોજન $(N)$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા શોધવા માટે,આપણે હાઈડ્રોજન $(H)$ ને $+1$ અને ઓક્સિજન $(O)$ ને $-2$ મૂલ્ય આપીએ છીએ:
$1$. $N_2H_4$ માં: $2x + 4(+1) = 0 \implies 2x = -4 \implies x = -2$.
$2$. $NH_3$ માં: $x + 3(+1) = 0 \implies x = -3$.
$3$. $N_3H$ માં: $3x + 1(+1) = 0 \implies 3x = -1 \implies x = -1/3$.
$4$. $NH_2OH$ માં: $x + 2(+1) + (-2) + 1(+1) = 0 \implies x + 1 = 0 \implies x = -1$.
$-2, -3, -1/3, -1$ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,સૌથી વધુ મૂલ્ય $-1/3$ છે.

(D) સંઘનન પોલીમર દ્વિ-ક્રિયાશીલ મોનોમર્સ વચ્ચેની પુનરાવર્તિત સંઘનન પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે,જેમાં ઘણીવાર $H_2O$ અથવા $HCl$ જેવા નાના અણુઓ દૂર થાય છે.
યોગશીલ (Addition) પોલીમર એ બહુબંધ ધરાવતા મોનોમર્સના પોલિમરાઈઝેશન દ્વારા બને છે,જેમાં કોઈ નાના અણુઓ દૂર થતા નથી.
$A$. મેલામાઈન એ મેલામાઈન અને ફોર્માલ્ડિહાઈડમાંથી બનતું સંઘનન પોલીમર છે.
$B$. ગ્લિપ્ટલ એ ઇથિલિન ગ્લાયકોલ અને થેલિક એસિડના સંઘનનથી બનતું પોલિએસ્ટર છે.
$C$. ડેક્રોન (ટેરિલીન) એ ઇથિલિન ગ્લાયકોલ અને ટેરેપ્થેલિક એસિડના સંઘનનથી બનતું પોલિએસ્ટર છે.
$D$. નિયોપ્રીન એ ક્લોરોપ્રીન $(CH_2=C(Cl)-CH=CH_2)$ નો પોલીમર છે,જે એક યોગશીલ પોલીમર છે.
તેથી,નિયોપ્રીન એ સંઘનન પોલીમર નથી.

(B) આપેલ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $i = I_0 \sin(\omega t)$ અને $e = E_0 \sin(\omega t + \phi)$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$I_0 = \frac{1}{\sqrt{2}} \text{ A}$
$E_0 = \frac{1}{\sqrt{2}} \text{ V}$
$\phi = \frac{\pi}{3}$
$RMS$ કિંમતો નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$I_{rms} = \frac{I_0}{\sqrt{2}} = \frac{1/\sqrt{2}}{\sqrt{2}} = \frac{1}{2} \text{ A}$
$E_{rms} = \frac{E_0}{\sqrt{2}} = \frac{1/\sqrt{2}}{\sqrt{2}} = \frac{1}{2} \text{ V}$
પાવર ફેક્ટર $\cos \phi = \cos(\frac{\pi}{3}) = \frac{1}{2}$ છે.
વપરાતો સરેરાશ પાવર $P_{av} = E_{rms} I_{rms} \cos \phi$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$P_{av} = (\frac{1}{2}) \times (\frac{1}{2}) \times (\frac{1}{2}) = \frac{1}{8} \text{ W}$.

(C) ઈસ્ટ,ખાસ કરીને $Saccharomyces$ $cerevisiae$ (જેને બ્રુઅર્સ યીસ્ટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે),તેનો ઉપયોગ ખાદ્ય અને પીણા ઉદ્યોગમાં વ્યાપકપણે થાય છે.
તેનો ઉપયોગ બ્રેડના ઉત્પાદનમાં થાય છે,જ્યાં તે ખાંડનું આથવણ કરીને $CO_2$ અને ઇથેનોલ ઉત્પન્ન કરે છે,જેનાથી કણક ફૂલે છે.
તેનો ઉપયોગ આથવણની પ્રક્રિયા દ્વારા બીયર અને અન્ય આલ્કોહોલિક પીણાંના ઉત્પાદનમાં પણ થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ બ્રેડ અને બીયર છે.

(A) મેંગેનીઝ $(Mn^{2+})$ પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તેનું સૌથી મહત્વનું અને સ્પષ્ટ રીતે વ્યાખ્યાયિત કાર્ય પ્રકાશ-આધારિત પ્રતિક્રિયાઓ દરમિયાન પાણીનું પ્રકાશ-વિભાજન (પાણીના અણુઓનું વિભાજન) કરવાનું છે.
આ પ્રક્રિયા ઇલેક્ટ્રોન,પ્રોટોન $(H^+)$ અને ઓક્સિજન $(O_2)$ મુક્ત કરે છે,જે ઇલેક્ટ્રોન ટ્રાન્સપોર્ટ ચેઇન અને ત્યારબાદ $ATP$ અને $NADPH$ ના સંશ્લેષણ માટે આવશ્યક છે.

(C) $ABA$ (એબ્સિસિક એસિડ) એ સામાન્ય વનસ્પતિ વૃદ્ધિ અવરોધક તરીકે કાર્ય કરે છે. તે બીજ અંકુરણ અને કલિકા સુષુપ્તતા જેવી ઘણી શારીરિક પ્રક્રિયાઓમાં જિબ્રેલિનના વિરોધી તરીકે કાર્ય કરે છે. જ્યારે જિબ્રેલિન બીજ અંકુરણને પ્રોત્સાહન આપે છે અને સુષુપ્તતા તોડે છે,ત્યારે $ABA$ અંકુરણને અટકાવે છે અને સુષુપ્તતા પ્રેરે છે.

(C) વર્નલાઇઝેશન (વસંતીકરણ) એ લાંબા સમય સુધી નીચા તાપમાનના સંપર્કમાં આવવાથી પુષ્પસર્જનને પ્રેરિત કરવાની પ્રક્રિયા છે. તે સામાન્ય રીતે દ્વિ-વર્ષાયુ વનસ્પતિઓ જેવી કે $carrot$ (ગાજર),$cabbage$ (કોબીજ) અને $sugar$ $beet$ (બીટ) માં જોવા મળે છે. આ વનસ્પતિઓનું જીવનચક્ર સામાન્ય રીતે બે વર્ષનું હોય છે; પ્રથમ વર્ષમાં તેઓ વાનસ્પતિક વૃદ્ધિ કરે છે અને બીજા વર્ષમાં તેઓ પુષ્પસર્જન કરે છે અને બીજ ઉત્પન્ન કરે છે. આ વનસ્પતિઓમાં વાનસ્પતિક વૃદ્ધિમાંથી પ્રજનન વૃદ્ધિ તરફના સંક્રમણને ઉત્તેજિત કરવા માટે શિયાળા દરમિયાન ઠંડા તાપમાનનો સંપર્ક આવશ્યક છે.

(A) અજીર્ણ એ એક એવી સ્થિતિ છે જેમાં ખોરાકનું યોગ્ય રીતે પાચન થતું નથી,જેના કારણે પેટ ભરેલું હોવાનો અનુભવ થાય છે. અજીર્ણના કારણોમાં પાચક ઉત્સેચકોનો અપૂરતો સ્ત્રાવ,ચિંતા,ફૂડ પોઈઝનિંગ,વધુ પડતું ખાવું અને તીખો ખોરાક લેવાનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,જ્યારે સામાન્ય મનુષ્યમાં ચિંતા અને તીખો ખોરાક એકસાથે લેવામાં આવે છે,ત્યારે તે ઘણીવાર અજીર્ણ તરફ દોરી જાય છે.

(C) $\text{સમીપસ્થ } \text{ } \text{ગૂંચળાદાર } \text{ } \text{નલિકા}$ $(PCT)$ સાદા ઘનાકાર બ્રશ બોર્ડર અધિચ્છદ પેશી દ્વારા આવરીત હોય છે, જે પુનઃશોષણ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે.
લગભગ તમામ આવશ્યક પોષક તત્વો અને $70-80$ ટકા ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ અને પાણીનું પુનઃશોષણ $PCT$ માં થાય છે.
તેથી, સાચો જવાબ $C$ છે。

(C) $GFR$ (ગ્લોમેર્યુલર ફિલ્ટરેશન રેટ) નું નિયમન $JGA$ (જક્ષ્ટા-ગ્લોમેર્યુલર એપરેટસ) દ્વારા થાય છે.
જ્યારે $GFR$ માં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે,ત્યારે $JG$ કોષો સક્રિય થાય છે.
આ $JG$ કોષો રુધિરમાં રેનિન નામનો ઉત્સેચક મુક્ત કરે છે.
રેનિન રુધિરમાં રહેલા એન્જિયોટેન્સિનોજનને એન્જિયોટેન્સિન $I$ માં અને ત્યારબાદ એન્જિયોટેન્સિન $II$ માં રૂપાંતરિત કરે છે.
એન્જિયોટેન્સિન $II$ એક શક્તિશાળી વાસોકોન્સ્ટ્રિક્ટર છે જે ગ્લોમેર્યુલર રુધિર દબાણ વધારે છે અને આમ $GFR$ ને સામાન્ય સ્તરે પાછું લાવે છે.

(B) સાચું વિધાન $B$ છે.
$1$. ઓસ્ટિયોપોરોસિસ એ ઉંમર સંબંધિત વિકૃતિ છે જે હાડકાના દળમાં ઘટાડો અને અસ્થિભંગની વધતી શક્યતા દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે. તે ઘણીવાર એસ્ટ્રોજનના સ્તરમાં ઘટાડાને કારણે થાય છે.
$2$. મસ્ક્યુલર ડિસ્ટ્રોફી એ આનુવંશિક વિકૃતિ છે જે કંકાલ સ્નાયુઓના પ્રગતિશીલ અધોગતિમાં પરિણમે છે,ઉંમર સંબંધિત ટૂંકા થવામાં નહીં.
$3$. માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસ એ સ્વયંપ્રતિરક્ષા વિકૃતિ છે જે ન્યુરોમસ્ક્યુલર જંકશનને અસર કરે છે,જેનાથી કંકાલ સ્નાયુઓમાં થાક,નબળાઈ અને લકવો થાય છે,માયોસિન તંતુઓના સરકવાની પ્રક્રિયાને નહીં.
$4$. ગાઉટ એ યુરિક એસિડના સ્ફટિકોના જમા થવાને કારણે સાંધામાં સોજો છે,કેલ્શિયમના જમા થવાને કારણે નહીં.

(C) માનવ મગજ ત્રણ મુખ્ય ભાગોમાં વહેંચાયેલું છે: અગ્રમસ્તિષ્ક,મધ્યમસ્તિષ્ક અને પશ્ચમસ્તિષ્ક.
પશ્ચમસ્તિષ્ક ત્રણ વિશિષ્ટ રચનાઓનું બનેલું છે: $Pons$ (સેતુ),$Cerebellum$ (અનુમસ્તિષ્ક) અને $Medulla$ $oblongata$ (લંબમજ્જા).
$Spinal$ $cord$ (પૃષ્ઠવંશ રજ્જુ) એ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રનો ભાગ છે,પરંતુ તે મગજનો ભાગ નથી.
$Corpus$ $callosum$ એ બે બૃહદ મસ્તિષ્ક ગોળાર્ધને જોડતા ચેતાતંતુઓનો સમૂહ છે.
$Hypothalamus$ એ અગ્રમસ્તિષ્કનો ભાગ છે.
તેથી,$Cerebellum$ (અનુમસ્તિષ્ક) એ પશ્ચમસ્તિષ્કનો સાચો ભાગ છે.

(C) માનવ કાન ત્રણ ભાગોનો બનેલો છે: બાહ્ય,મધ્ય અને આંતરિક કાન.
$1$. $Organ$ $of$ $Corti$ અને $Cochlear$ $duct$ એ કોક્લિયાના આવશ્યક ઘટકો છે,જે સાંભળવાની પ્રક્રિયા માટે જવાબદાર છે.
$2$. $Eustachian$ $tube$ મધ્ય કાનને ફેરીન્ક્સ સાથે જોડે છે અને કાનના પડદાની બંને બાજુએ દબાણને સંતુલિત કરવામાં મદદ કરે છે.
$3$. $Vestibular$ $apparatus$ આંતરિક કાનમાં આવેલું છે અને તે અર્ધવર્તુળાકાર નળીઓ અને ઓટોલિથ અંગ (સેક્યુલ અને યુટ્રિકલ) નું બનેલું છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય શરીરનું સંતુલન અને સ્થિતિ જાળવવાનું છે,સાંભળવાનું નથી.
તેથી,$Vestibular$ $apparatus$ એવો ભાગ છે જે સાંભળવામાં કોઈ ભૂમિકા ભજવતો નથી પરંતુ સંતુલન માટે ખૂબ જ જરૂરી છે.

(A) ફલક-કેન્દ્રિત ઘન $(fcc)$ લેટીસ માટે, ધારની લંબાઈ $(a)$ અને પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા $(r)$ વચ્ચેનો સંબંધ $4r = \sqrt{2}a$ છે。
પરમાણુનો વ્યાસ $(d)$ એ $2r$ છે. તેથી, $d = 2r = \frac{\sqrt{2}a}{2} = \frac{a}{\sqrt{2}}$.
આપેલ ધારની લંબાઈ $a = 408 \, pm$ માટે, આપણે વ્યાસની ગણતરી કરીએ છીએ:
$d = \frac{408 \, pm}{1.414} \approx 288.5 \, pm$.
આમ, $288.5 \, pm$ એ સાચો ગણતરી કરેલ મૂલ્ય છે, તેથી વિકલ્પ $A$ સૌથી નજીકનો જવાબ છે.

(A) ક્યુબિક ક્લોઝ-પેક્ડ $(CCP)$ અથવા ફેસ-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(FCC)$ રચનામાં,અષ્ટફલકીય છિદ્રોની સંખ્યા તે એકમ કોષમાં હાજર પરમાણુઓની સંખ્યા જેટલી હોય છે.
જો એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $N$ હોય,તો અષ્ટફલકીય છિદ્રોની સંખ્યા $N$ થાય છે.
તેથી,પ્રતિ પરમાણુ અષ્ટફલકીય છિદ્રોની સંખ્યા $\frac{N}{N} = 1$ થાય છે.

(D) $ccp$ લેટીસમાં,એકમ કોષ દીઠ ઓક્સાઈડ આયનો $(O^{2-})$ ની સંખ્યા $4$ છે.
$ccp$ બંધારણ માટે,ચતુષ્ફલકીય છિદ્રોની સંખ્યા $2 \times 4 = 8$ અને અષ્ટફલકીય છિદ્રોની સંખ્યા $4$ છે.
આપેલ છે કે $A$ આયનો ચતુષ્ફલકીય છિદ્રોનો $\frac{1}{4}$ ભાગ રોકે છે,તેથી $A$ આયનોની સંખ્યા $= \frac{1}{4} \times 8 = 2$ છે.
આપેલ છે કે $B$ આયનો બધા જ અષ્ટફલકીય છિદ્રો રોકે છે,તેથી $B$ આયનોની સંખ્યા $= 4$ છે.
$A : B : O$ નો ગુણોત્તર $2 : 4 : 4$ છે,જેનું સાદું રૂપ $1 : 2 : 2$ થાય છે.
તેથી,ઓક્સાઈડનું સૂત્ર $AB_2O_2$ છે.

(D) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,આદર્શ દ્વિઅંગી દ્રાવણનું કુલ દબાણ $P_T$ એ ઘટકોના આંશિક દબાણના સરવાળા જેટલું હોય છે:
$P_T = P_A + P_B$
આપણે જાણીએ છીએ કે $P_A = p_A x_A$ અને $P_B = p_B x_B$,જ્યાં $p_A$ અને $p_B$ એ શુદ્ધ ઘટકોના બાષ્પ દબાણ છે.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$P_T = p_A x_A + p_B x_B$
$x_A + x_B = 1$ હોવાથી,$x_B = 1 - x_A$ થાય.
$x_B$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$P_T = p_A x_A + p_B(1 - x_A)$
$P_T = p_A x_A + p_B - p_B x_A$
$P_T = p_B + x_A(p_A - p_B)$

(D) $1$. દરેક ઘટકના મોલની ગણતરી કરો:
$n_{CHCl_3} = \frac{25.5 \ g}{119.5 \ g/mol} \approx 0.213 \ mol$
$n_{CH_2Cl_2} = \frac{40 \ g}{85 \ g/mol} \approx 0.471 \ mol$
$2$. મોલ અંશની ગણતરી કરો:
$n_{total} = 0.213 + 0.471 = 0.684 \ mol$
$x_{CHCl_3} = \frac{0.213}{0.684} \approx 0.311$
$x_{CH_2Cl_2} = \frac{0.471}{0.684} \approx 0.689$
$3$. રાઉલ્ટના નિયમનો ઉપયોગ કરીને કુલ બાષ્પ દબાણની ગણતરી કરો:
$P_{total} = P^0_{CHCl_3} \cdot x_{CHCl_3} + P^0_{CH_2Cl_2} \cdot x_{CH_2Cl_2}$
$P_{total} = (200 \ mm \ Hg \times 0.311) + (41.5 \ mm \ Hg \times 0.689)$
$P_{total} = 62.2 + 28.5935 = 90.7935 \ mm \ Hg$
આથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) કોલરાઉસના સ્વતંત્ર આયનોના સ્થળાંતરના નિયમ મુજબ,નિર્બળ વિદ્યુતવિભાજ્યની સીમિત મોલર વાહકતા પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્યોની સીમિત મોલર વાહકતાનો ઉપયોગ કરીને ગણી શકાય છે.
$NH_4OH$ માટે,આપણે તેને આ રીતે દર્શાવી શકીએ:
$\Lambda ^o_{m(NH_4OH)} = \lambda ^o_{NH_4^+} + \lambda ^o_{OH^-}$
પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્યો $NH_4Cl$,$NaOH$ અને $NaCl$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\Lambda ^o_{m(NH_4Cl)} = \lambda ^o_{NH_4^+} + \lambda ^o_{Cl^-}$
$\Lambda ^o_{m(NaOH)} = \lambda ^o_{Na^+} + \lambda ^o_{OH^-}$
$\Lambda ^o_{m(NaCl)} = \lambda ^o_{Na^+} + \lambda ^o_{Cl^-}$
$\Lambda ^o_{m(NH_4Cl)} + \Lambda ^o_{m(NaOH)} - \Lambda ^o_{m(NaCl)}$ પ્રક્રિયા કરતા:
$(\lambda ^o_{NH_4^+} + \lambda ^o_{Cl^-}) + (\lambda ^o_{Na^+} + \lambda ^o_{OH^-}) - (\lambda ^o_{Na^+} + \lambda ^o_{Cl^-}) = \lambda ^o_{NH_4^+} + \lambda ^o_{OH^-} = \Lambda ^o_{m(NH_4OH)}$
તેથી,સાચું સમીકરણ $\Lambda ^o_{m(NH_4Cl)} + \Lambda ^o_{m(NaOH)} - \Lambda ^o_{m(NaCl)}$ છે.

(A) ઓક્સિડેશનકર્તાની પ્રબળતા તેના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^o)$ ના મૂલ્યના સમપ્રમાણમાં હોય છે. વધુ ધન $E^o$ મૂલ્ય વધુ પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા સૂચવે છે.
રિડક્શનકર્તાની પ્રબળતા તેના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^o)$ ના મૂલ્યના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે. ઓછું $E^o$ મૂલ્ય વધુ પ્રબળ રિડક્શનકર્તા સૂચવે છે.
આપેલા મૂલ્યોની સરખામણી કરતા:
$F_2$ નું $E^o$ મૂલ્ય સૌથી વધુ $(+2.85 \ V)$ છે,તેથી તે સૌથી પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે.
$I^-$ નું $E^o$ મૂલ્ય સૌથી ઓછું $(+0.53 \ V)$ છે,તેથી તે સૌથી પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે.
આમ,સૌથી પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા અને રિડક્શનકર્તા અનુક્રમે $F_2$ અને $I^-$ છે.

(D) કોહલરાઉસના આયનોના સ્વતંત્ર અભિગમનનો નિયમ મુજબ,નિર્બળ વિદ્યુતવિભાજ્યની મોલર વાહકતા પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્યોની મોલર વાહકતાનો ઉપયોગ કરીને ગણી શકાય છે.
$\Lambda ^o_m(CH_3COOH) = \Lambda ^o_m(CH_3COONa) + \Lambda ^o_m(HCl) - \Lambda ^o_m(NaCl)$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\Lambda ^o_m(CH_3COOH) = 91.0 + 425.9 - 126.4$
$\Lambda ^o_m(CH_3COOH) = 516.9 - 126.4 = 390.5 \ S \ cm^2 \ mol^{-1}$

(C) ગિબ્સ ઉર્જા અને કોષ પોટેન્શિયલ વચ્ચેનો સંબંધ $\Delta G = -nFE_{cell}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા $\frac{2}{3} Al_2O_3 \rightarrow \frac{4}{3} Al + O_2$ માટે,સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$Al$ એ $+3$ થી $0$ માં જાય છે (દરેક $Al$ પરમાણુ દીઠ $3$ નો ફેરફાર).
$\frac{4}{3}$ મોલ $Al$ માટે,$n = \frac{4}{3} \times 3 = 4$.
આપેલ છે $\Delta G = +960 \ kJ \ mol^{-1} = 960000 \ J \ mol^{-1}$.
$\Delta G = -nFE_{cell}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$960000 = -4 \times 96500 \times E_{cell}$.
$E_{cell} = -\frac{960000}{386000} \approx -2.487 \ V$.
વિદ્યુતવિભાજન રિડક્શન માટે જરૂરી પોટેન્શિયલ તફાવતનું મૂલ્ય આશરે $2.5 \ V$ છે.

(D) અને $B$ ના સંદર્ભમાં પ્રક્રિયાનો ક્રમ અનુક્રમે $x$ અને $y$ ધારો.
તેથી,વેગ નિયમ આ મુજબ આપી શકાય:
$R = k[A]^{x}[B]^{y} \dots (i)$
જ્યારે માત્ર $B$ ની સાંદ્રતા બમણી કરવામાં આવે,ત્યારે વેગ બમણો થાય છે:
$2R = k[A]^{x}[2B]^{y} \dots (ii)$
$(ii)$ ને $(i)$ વડે ભાગતા:
$2 = 2^{y} \Rightarrow y = 1$
જ્યારે $A$ અને $B$ બંનેની સાંદ્રતા બમણી કરવામાં આવે,ત્યારે વેગ $8$ ગણો વધે છે:
$8R = k[2A]^{x}[2B]^{y} \dots (iii)$
$(iii)$ ને $(i)$ વડે ભાગતા:
$8 = 2^{x} \times 2^{y}$
$y = 1$ મૂકતા:
$8 = 2^{x} \times 2^{1}$ $\Rightarrow 4 = 2^{x}$ $\Rightarrow x = 2$
આમ,વેગ નિયમ $R = k[A]^{2}[B]$ છે.

(B) $10\,^{\circ}C$ ના અંતરાલોની સંખ્યા $(n)$ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$n = \frac{T_2 - T_1}{10} = \frac{100 - 10}{10} = \frac{90}{10} = 9$
કારણ કે દર $10\,^{\circ}C$ ના વધારા સાથે વેગ બમણો થાય છે,તેથી વેગ $2^n$ ના ગુણાંકમાં વધે છે.
વેગનો ગુણાંક $= 2^9 = 512$
તેથી,પ્રક્રિયાનો વેગ $512$ ગણો થશે.

(D) આર્હેનિયસ સમીકરણ: $k = A e^{-E_a / RT}$.
બે તાપમાન $T_1$ અને $T_2$ માટે:
$\ln k_1 = \ln A - \frac{E_a}{RT_1}$
$\ln k_2 = \ln A - \frac{E_a}{RT_2}$
બાદબાકી કરતા:
$\ln \frac{k_2}{k_1} = \frac{E_a}{R} \left( \frac{1}{T_1} - \frac{1}{T_2} \right)$
અથવા:
$\ln \frac{k_2}{k_1} = \frac{-E_a}{R} \left( \frac{1}{T_2} - \frac{1}{T_1} \right)$
આમ,$(b)$ અને $(c)$ બંને સાચા છે.

(A) ફ્રુન્ડલિચ એડસોર્પ્શન આઇસોથર્મમાં,સમીકરણ $\frac{x}{m} = k p^{1/n}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$n$ નું મૂલ્ય હંમેશા $1$ કરતા વધારે હોય છે,એટલે કે $n > 1$.
તેથી,ઘાતાંક $1/n$ નું મૂલ્ય હંમેશા $0$ અને $1$ ની વચ્ચે રહે છે.

(D) મોટાભાગના ઉત્સેચકો પ્રોટીનયુક્ત હોય છે.
તેમની ક્રિયા ખૂબ જ વિશિષ્ટ હોય છે.
તેઓ ઊંચા તાપમાન અથવા $UV$ કિરણો દ્વારા વિકૃત થાય છે.
શ્રેષ્ઠ તાપમાન પર,ઉત્સેચકની પ્રવૃત્તિ મહત્તમ હોય છે,ન્યૂનતમ નહીં.

(B) લાયોફિલિક સોલને લાયોફિલિક કોલોઇડ્સ ઉમેરીને સ્થિર કરવામાં આવે છે,જે તેમને અવક્ષેપનથી બચાવે છે. આને રક્ષણાત્મક કોલોઇડ્સ કહેવામાં આવે છે.
તેમની રક્ષણાત્મક શક્તિને $gold \ number$ ના સંદર્ભમાં વ્યક્ત કરવામાં આવે છે.
$Gold \ number$ એટલે લાયોફિલિક કોલોઇડનું મિલિગ્રામમાં તે ન્યૂનતમ પ્રમાણ જે $1 \ mL$ $10 \ \% \ NaCl$ ના દ્રાવણના ઉમેરણ દ્વારા $10 \ mL$ ગોલ્ડ સોલના સ્કંદનને અટકાવે છે.
$Gold \ number$ જેટલો ઓછો,તેટલી રક્ષણાત્મક શક્તિ વધારે.

(B) કોપરના સલ્ફાઇડ અયસ્કમાંથી કોપરના નિષ્કર્ષણમાં,અયસ્કને ભૂંજન (roasting) પ્રક્રિયામાં લેવામાં આવે છે,જ્યાં તેનો કેટલોક ભાગ $Cu_{2}O$ માં ઓક્સિડાઇઝ થાય છે.
આ $Cu_{2}O$ ત્યારબાદ બાકી રહેલા $Cu_{2}S$ (ક્યુપ્રસ સલ્ફાઇડ) સાથે પ્રક્રિયા કરીને કોપર ધાતુ આપે છે.
આ સ્વયં-રિડક્શન પ્રક્રિયા માટેનું રાસાયણિક સમીકરણ છે:
$2Cu_{2}O + Cu_{2}S \longrightarrow 6Cu + SO_{2} \uparrow$
આ પ્રક્રિયામાં,$Cu_{2}S$ એ $Cu_{2}O$ માટે રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.

(C) એલ્યુમિના,$Al_2O_3$,વિદ્યુતનું મંદ વાહક છે અને તેનું ગલનબિંદુ ખૂબ ઊંચું છે.
વિદ્યુતવિભાજનની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવા માટે,તેમાં ક્રાયોલાઇટ $(Na_3AlF_6)$ અને ફ્લોરસ્પાર $(CaF_2)$ ઉમેરવામાં આવે છે.
આ પદાર્થો મિશ્રણનું ગલનબિંદુ ઘટાડે છે અને તેની વિદ્યુત વાહકતા વધારે છે,જેથી નીચા તાપમાને વિદ્યુતવિભાજન શક્ય બને છે.

(D) આપેલ ખનિજોનું રાસાયણિક બંધારણ નીચે મુજબ છે:
$1$. મેલેકાઈટ: $CuCO_{3} \cdot Cu(OH)_{2}$ (કોપરની કાચી ધાતુ)
$2$. કેસિટેરાઈટ: $SnO_{2}$ (ટીન ની કાચી ધાતુ)
$3$. પાયરોલ્યુસાઈટ: $MnO_{2}$ (મેંગેનીઝની કાચી ધાતુ)
$4$. મેગ્નેટાઈટ: $Fe_{3}O_{4}$ (આયર્ન (લોખંડ) ની કાચી ધાતુ)
તેથી,$Magnetite$ એ આયર્નનું ખનિજ છે.

(B) હાયપોફોસ્ફોરસ એસિડ,$H_{3}PO_{2}$,માં માત્ર એક જ વિસ્થાપનીય $H$-પરમાણુ હોય છે (જે $O$ સાથે જોડાયેલ છે,$P$ સાથે સીધો જોડાયેલ નથી),તેથી તે મોનોપ્રોટિક એસિડ છે. તેથી,તે ડાયપ્રોટિક એસિડ છે તેવું વિધાન ખોટું છે.

(B) ફેરિક સલ્ફેટનું ઉષ્મીય વિઘટન એ સલ્ફર ટ્રાયોક્સાઇડની બનાવટ માટેની પ્રમાણિત પ્રયોગશાળા પદ્ધતિ છે:
$Fe_2(SO_4)_3 \xrightarrow{\Delta} Fe_2O_3 + 3SO_3$
અન્ય વિકલ્પોનું વિશ્લેષણ:
$(A)$ $CaSO_4 + C \xrightarrow{\Delta} CaO + SO_2 + CO$ ($SO_2$ ઉત્પન્ન કરે છે)
$(B)$ $Fe_2(SO_4)_3 \xrightarrow{\Delta} Fe_2O_3 + 3SO_3$ ($SO_3$ ઉત્પન્ન કરે છે)
$(C)$ $S + 2H_2SO_4 \xrightarrow{\Delta} 3SO_2 + 2H_2O$ ($SO_2$ ઉત્પન્ન કરે છે)
$(D)$ $H_2SO_4 + PCl_5 \xrightarrow{\Delta} SO_3HCl + POCl_3 + HCl$ (ક્લોરોસલ્ફોનિક એસિડ ઉત્પન્ન કરે છે)
આમ,$Fe_2(SO_4)_3$ ને ગરમ કરવાથી $SO_3$ મેળવી શકાય છે.

(B) સમૂહ $16$ ના તત્વોના હાઇડ્રાઇડ્સની એસિડિક પ્રબળતા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે કારણ કે બંધ વિયોજન ઉર્જા ઘટે છે: $H_2O < H_2S < H_2Se < H_2Te$.
$pK_a = -\log(K_a)$ હોવાથી,ઉચ્ચ એસિડિક પ્રબળતા નીચા $pK_a$ મૂલ્યને અનુરૂપ છે.
તેથી,$pK_a$ મૂલ્યોનો સાચો ક્રમ $H_2O > H_2S > H_2Se > H_2Te$ હોવો જોઈએ.
વિકલ્પ $B$ માં $pK_a$ મૂલ્યોનો વધતો ક્રમ દર્શાવેલ છે,જે ખોટું છે.

(B) સ્ટીલ એ લોખંડ $(Fe)$ અને કાર્બન $(C)$ ની મિશ્રધાતુ છે.
કાર્બન એ અધાતુ છે.
ઇન્વાર $(Fe-Ni)$,બેલ મેટલ $(Cu-Sn)$,અને બ્રોન્ઝ $(Cu-Sn)$ માત્ર ધાતુઓ ધરાવે છે.

(B) . એસિડિક $K_2Cr_2O_7$ માંથી $H_2S$ પસાર કરતા $S$ (સલ્ફર) ઉત્પન્ન થાય છે જે દૂધ જેવો દેખાવ આપે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$B$. $Na_2Cr_2O_7$ એ $K_2Cr_2O_7$ કરતા વધુ દ્રાવ્ય છે,પરંતુ તે ભેજશોષક હોવાથી વોલ્યુમેટ્રિક વિશ્લેષણમાં પ્રાથમિક પ્રમાણિત દ્રાવણ તરીકે યોગ્ય નથી. તેથી,$K_2Cr_2O_7$ ને વધુ પસંદ કરવામાં આવે છે. આ વિધાન ખોટું છે.
$C$. એસિડિક માધ્યમમાં $K_2Cr_2O_7$ ડાયક્રોમેટ આયનો તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે,જે નારંગી રંગના હોય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$D$. બેઝિક માધ્યમમાં $(pH > 7)$,ડાયક્રોમેટ આયનો $(Cr_2O_7^{2-})$ ક્રોમેટ આયનો $(CrO_4^{2-})$ માં રૂપાંતરિત થાય છે,જે પીળા રંગના હોય છે. આ વિધાન સાચું છે.

(C) સંક્રાંતિ ધાતુઓ અને તેમના સંયોજનોની ઉદ્દીપકીય સક્રિયતા મુખ્યત્વે તેમની બદલાતી ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ ધારણ કરવાની ક્ષમતા અને સંકીર્ણ બનાવવાની ક્ષમતાને આભારી છે.
ઉદાહરણ તરીકે,સંપર્ક વિધિમાં,$V_{2}O_{5}$ ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે:
$2SO_{2} + O_{2} \xrightarrow{V_{2}O_{5}} 2SO_{3}$
આ પ્રક્રિયા એટલા માટે થાય છે કારણ કે વેનેડિયમ સરળતાથી ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ વચ્ચે બદલાઈ શકે છે:
$SO_{2} + V_{2}O_{5} \longrightarrow SO_{3} + 2VO_{2}$
$2VO_{2} + \frac{1}{2}O_{2} \longrightarrow V_{2}O_{5}$

(C) એક્ટિનિયમ $(Ac)$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $89$ છે.
$Ac$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Rn] \ 6d^1 \ 7s^2$ છે.
તેની ઇલેક્ટ્રોન રચનાની સ્થિરતાને કારણે,તે માત્ર $+3$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવે છે.
તેની સામે,$Th$ $(Z=90)$ $+3$ અને $+4$,$Pa$ $(Z=91)$ $+3, +4, +5$,અને $U$ $(Z=92)$ $+3, +4, +5, +6$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવે છે.

(C) $Ti, V, Cr, Mn$ માટે,ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓની સંખ્યા અનુક્રમે $3, 4, 5, 6$ છે. તેથી,$Ti < V < Cr < Mn$ સાચું છે.
ચુંબકીય મોમેન્ટ $(\mu) = \sqrt{n(n+2)} \ B.M$ માટે:
$Ti^{3+} (3d^1): n=1, \mu = \sqrt{3} \ B.M$
$V^{3+} (3d^2): n=2, \mu = \sqrt{8} \ B.M$
$Cr^{3+} (3d^3): n=3, \mu = \sqrt{15} \ B.M$
$Mn^{3+} (3d^4): n=4, \mu = \sqrt{24} \ B.M$
તેથી,$Ti^{3+} < V^{3+} < Cr^{3+} < Mn^{3+}$ સાચું છે.
ગલનબિંદુઓનો સાચો ક્રમ $Mn < Ti < Cr < V$ છે. તેથી,$Ti < V < Cr < Mn$ ખોટું છે.
$2^{nd}$ આયનીકરણ એન્થાલ્પીનો ક્રમ $Ti < V < Mn < Cr$ છે,જે સાચું છે.

(C) પ્રમાણિત વિદ્યુતધ્રુવ પોટેન્શિયલ $(E^o_{M^{2+}/M})$ નું મૂલ્ય પરમાણ્વીયકરણની એન્થાલ્પી,આયનીકરણ એન્થાલ્પી અને જલીયકરણ એન્થાલ્પીના સરવાળા પર આધાર રાખે છે.
મોટાભાગની સંક્રાંતિ ધાતુઓ માટે $(E^o_{M^{2+}/M})$ નું મૂલ્ય ઋણ હોય છે.
જોકે,$Cu$ માટે $Cu(s)$ માંથી $Cu^{2+}(aq)$ માં રૂપાંતરિત થવા માટેની ઉચ્ચ ઉર્જા તેની જલીયકરણ એન્થાલ્પી દ્વારા ભરપાઈ થતી નથી,જેના પરિણામે $+0.34 \ V$ નું ધન $(E^o_{M^{2+}/M})$ મૂલ્ય મળે છે.
તેથી,$Cu$ સાચો જવાબ છે.

(A) $[Ni(NH_3)_6]^{2+}$ માટે,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ ($3d^8$ ઇલેક્ટ્રોન રચના) છે. તે $sp^3d^2$ સંકરણ દર્શાવે છે,તેથી તે બાહ્ય કક્ષકીય સંકીર્ણ છે. તેમાં બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી તે અનુચુંબકીય છે.
$[Zn(NH_3)_6]^{2+}$ માટે,$Zn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ ($3d^{10}$ ઇલેક્ટ્રોન રચના) છે. તે બાહ્ય કક્ષકીય સંકીર્ણ $(sp^3d^2)$ છે,પરંતુ તેમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ન હોવાથી તે પ્રતિચુંબકીય છે.
$[Cr(NH_3)_6]^{3+}$ માટે,$Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ ($3d^3$ ઇલેક્ટ્રોન રચના) છે. તે $d^2sp^3$ સંકરણ દર્શાવે છે,તેથી તે આંતરિક કક્ષકીય સંકીર્ણ છે. તે અનુચુંબકીય છે.
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$ માટે,$Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ ($3d^6$ ઇલેક્ટ્રોન રચના) છે. તે $d^2sp^3$ સંકરણ દર્શાવે છે,તેથી તે આંતરિક કક્ષકીય સંકીર્ણ છે. તે પ્રતિચુંબકીય છે.

(C) $Ni^{2+}$ ની એમોનિયાયુક્ત માધ્યમમાં ડાયમિથાઈલગ્લાયોક્સાઈમ $(DMG)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી લાલ રંગનું સંકીર્ણ,$[Ni(DMG)_2]$ મળે છે.
આ સંકીર્ણ ચોરસ સમતલીય ભૂમિતિ ધરાવે છે,ચતુષ્ફલકીય નહીં.
ડાયમિથાઈલગ્લાયોક્સાઈમ નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ દ્વારા જોડાઈને દ્વિદંતીય લિગાન્ડ તરીકે કાર્ય કરે છે.
બે લિગાન્ડના ઓક્સાઈમ જૂથો વચ્ચે મજબૂત આંતર-આણ્વીય સપ્રમાણ હાઈડ્રોજન બંધનને કારણે આ સંકીર્ણ ખૂબ જ સ્થાયી છે.

(B) અષ્ટફલકીય ક્ષેત્રમાં $d^6$ કેટાયનના લો-સ્પિન સંકીર્ણ માટે,શરત $\Delta_o > P$ છે.
ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી $t_{2g}^6 e_g^0$ છે.
આ ગોઠવણીમાં,તમામ $6$ ઇલેક્ટ્રોન $t_{2g}$ કક્ષકોમાં ભરાય છે,જેના પરિણામે $3$ ઇલેક્ટ્રોનની જોડી બને છે.
ક્રિસ્ટલ ફિલ્ડ સ્ટેબિલાઇઝેશન ઉર્જા $(CFSE)$ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$CFSE = (6 \times -0.4 \Delta_o) + 3P$
$CFSE = (6 \times -\frac{2}{5} \Delta_o) + 3P$
$CFSE = -\frac{12}{5} \Delta_o + 3P$

(C) આપેલ પ્રક્રિયા સ્વાર્ટ્સ (Swarts) પ્રક્રિયા છે,જેનો ઉપયોગ આલ્કાઈલ ક્લોરાઈડ અથવા બ્રોમાઈડમાંથી આલ્કાઈલ ફ્લોરાઈડ બનાવવા માટે થાય છે.
આ પ્રક્રિયા આડપેદાશ તરીકે બનતા મેટલ હેલાઈડ $(MCl)$ ના અવક્ષેપન દ્વારા આગળ વધે છે.
પ્રક્રિયા સૌથી વધુ અનુકૂળ બને તે માટે,મેટલ ફ્લોરાઈડ $(MF)$ પ્રક્રિયાના માધ્યમમાં દ્રાવ્ય હોવો જોઈએ અને મેટલ ક્લોરાઈડ $(MCl)$ અદ્રાવ્ય (અવક્ષેપિત) હોવો જોઈએ.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$LiF$,$NaF$ અને $KF$ ની સરખામણીમાં તેની ઓછી લેટીસ ઉર્જાને કારણે $RbF$ કાર્બનિક દ્રાવકોમાં સૌથી વધુ દ્રાવ્ય છે. પરિણામે,$RbCl$ ના અવક્ષેપિત થવાની શક્યતા વધુ છે,જે પ્રક્રિયાને આગળ ધપાવે છે.

(D) પ્રક્રિયાની શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
$1$. $CH_3Br + KCN \rightarrow CH_3CN (A) + KBr$
$2$. $CH_3CN + 2H_2O + H^{+} \rightarrow CH_3COOH (B) + NH_4^{+}$
$3$. $CH_3COOH + LiAlH_4 \xrightarrow{ether} CH_3CH_2OH (C)$
$LiAlH_4$ એક પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે જે કાર્બોક્સિલિક એસિડનું પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં રિડક્શન કરે છે. તેથી,અંતિમ નીપજ $(C)$ એ $CH_3CH_2OH$ છે,જે ઈથાઈલ આલ્કોહોલ છે.

(B) ઈથિલિન ગ્લાયકોલ (જે સામાન્ય રીતે $Glycol$ તરીકે ઓળખાય છે) નો ઉપયોગ ઓટોમોબાઈલ રેડિએટર્સમાં એન્ટિફ્રીઝ તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે કારણ કે તે પાણીના ઠારણ બિંદુને ઘટાડે છે અને તેના ઉત્કલન બિંદુને વધારે છે.

(A) આપેલી પ્રક્રિયા કેનિઝારો પ્રક્રિયા છે કારણ કે પ્રક્રિયક,$3$-ક્લોરોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડમાં કોઈ $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ નથી. જ્યારે તેને $50 \% \ KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે વિષમીકરણ (સ્વ-ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન) અનુભવે છે. આલ્ડિહાઈડ સમૂહનું ઓક્સિડેશન થઈને કાર્બોક્સિલેટ ક્ષાર $(COOK)$ બને છે અને રિડક્શન થઈને આલ્કોહોલ સમૂહ $(-CH_2OH)$ બને છે. નીપજો $3$-ક્લોરોબેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ અને પોટેશિયમ $3$-ક્લોરોબેન્ઝોએટ છે.

(A) એસીટોન શુષ્ક $HCl$ વાયુની હાજરીમાં વધારાના ઇથેનોલ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કીટલ (એસીટલનો એક પ્રકાર) બનાવે છે. પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3COCH_3 + 2C_2H_5OH \xrightarrow{dry \ HCl} CH_3C(OC_2H_5)_2CH_3 + H_2O$
આમ,મળતી નીપજ $CH_3C(OC_2H_5)_2CH_3$ છે.

(B) $CH_3CHO$ અને $C_6H_5CH_2CHO$ બંને આલ્ડિહાઈડ છે અને ટોલેન્સ પ્રક્રિયક,ફેહલિંગના દ્રાવણ અને બેનેડિક્ટના દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા આપે છે,તેથી આ કસોટીઓ તેમને અલગ પાડવા માટે વાપરી શકાતી નથી.
$CH_3CHO$ માં $CH_3CO-$ સમૂહ હોય છે,જે $I_2$ અને $NaOH$ સાથે આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે અને $CHI_3$ ના પીળા અવક્ષેપ બનાવે છે.
$CH_3CHO + 3 I_2 + 4 NaOH \longrightarrow CHI_3 (\text{પીળા અવક્ષેપ}) + HCOONa + 3 NaI + 3 H_2O$
$C_6H_5CH_2CHO$ માં $CH_3CO-$ સમૂહ હોતો નથી અને તે આયોડોફોર્મ કસોટી આપતું નથી.
$\therefore$ આયોડોફોર્મ કસોટીનો ઉપયોગ $CH_3CHO$ અને $C_6H_5CH_2CHO$ ને અલગ પાડવા માટે કરી શકાય છે.

(A) કાર્બોક્સિલિક એસિડની એસિડિક પ્રબળતા $H^+$ આયન મુક્ત થયા પછી બનતા કાર્બોક્સિલેટ આયનની સ્થિરતા દ્વારા નક્કી થાય છે.
ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહો ($-I$ અસર) કાર્બોક્સિલેટ આયનને સ્થિર કરે છે,જેથી એસિડિકતા વધે છે.
ઇલેક્ટ્રોન-દાતા સમૂહો ($+I$ અસર) કાર્બોક્સિલેટ આયનને અસ્થિર કરે છે,જેથી એસિડિકતા ઘટે છે.
વિસ્થાપકોની સરખામણી કરતા:
$CF_3-$ (ટ્રાયફ્લોરોએસેટિક એસિડ,$B$) માં ફ્લોરિનની વધુ વિદ્યુતઋણતાને કારણે $CCl_3-$ (ટ્રાયક્લોરોએસેટિક એસિડ,$A$) કરતા પ્રબળ $-I$ અસર હોય છે.
ફોર્મિક એસિડ ($D$,$HCOOH$) માં કોઈ આલ્કાઈલ સમૂહ નથી,જ્યારે એસેટિક એસિડ ($C$,$CH_3COOH$) માં મિથાઈલ સમૂહ છે જે $+I$ અસર દર્શાવે છે.
તેથી,એસિડિક પ્રબળતાનો ઘટતો ક્રમ $CF_3COOH (B) > CCl_3COOH (A) > HCOOH (D) > CH_3COOH (C)$ છે.

(A) આપેલ પ્રક્રિયા રોઝનમંડ રિડક્શન છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એસિડ ક્લોરાઇડ $(RCOCl)$ નું હાઇડ્રોજન વાયુ અને પેલેડિયમ ઉદ્દીપક જે બેરિયમ સલ્ફેટ $(Pd/BaSO_4)$ પર આધારિત છે,તેનો ઉપયોગ કરીને આલ્ડિહાઇડ $(RCHO)$ માં રિડક્શન કરવામાં આવે છે.
$BaSO_4$ એ આલ્ડિહાઇડનું આલ્કોહોલમાં વધુ રિડક્શન થતું અટકાવવા માટે ઝેર (poison) તરીકે કામ કરે છે.
તેથી,બેન્ઝોઈલ ક્લોરાઇડ $(C_6H_5COCl)$ ની $Pd/BaSO_4$ ની હાજરીમાં $H_2$ સાથેની પ્રક્રિયાથી બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ $(C_6H_5CHO)$ મળે છે.

(D) પ્રક્રિયા $RCHO + NH_2NH_2 \rightarrow RCH=NNH_2 + H_2O$ માં હાઇડ્રેઝિન $(NH_2NH_2)$ ના ન્યુક્લિયોફિલિક નાઇટ્રોજન પરમાણુનો આલ્ડિહાઇડ $(RCHO)$ ના ઇલેક્ટ્રોફિલિક કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો થાય છે.
આ તબક્કો કાર્બોનિલ સમૂહમાં ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
ત્યારબાદ,અંતિમ નીપજ હાઇડ્રેઝોન બનાવવા માટે પાણીના અણુ $(H_2O)$ નું વિલોપન થાય છે.
તેથી,એકંદરે આ પ્રક્રિયા ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ-વિલોપન પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખાય છે.

(D) આયોડોફોર્મ કસોટી એવા સંયોજનો દ્વારા આપવામાં આવે છે જેમાં $CH_3CO-$ જૂથ અથવા $CH_3CH(OH)-$ જૂથ હોય છે.
એસીટોફેનોન $(C_6H_5COCH_3)$ માં $CH_3CO-$ જૂથ હોય છે અને તે આયોડોફોર્મ $(CHI_3)$ ના પીળા અવક્ષેપ આપે છે.
$2-$હાઈડ્રોક્સીપ્રોપેન $(CH_3CH(OH)CH_3)$ માં $CH_3CH(OH)-$ જૂથ હોય છે અને તે પણ આયોડોફોર્મ $(CHI_3)$ ના પીળા અવક્ષેપ આપે છે.
મિથાઈલ એસીટેટ $(CH_3COOCH_3)$ આ કસોટી આપતું નથી.
તેથી,$(a)$ અને $(c)$ બંને પીળા અવક્ષેપ આપે છે.

(A) આણ્વીય સૂત્ર $(C_3H_9N)$ પ્રાથમિક એમાઈન દર્શાવે છે.
નાઈટ્રસ એસિડ $(HNO_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરતા,પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઈન $N_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે અને આલ્કોહોલ બનાવે છે.
કાર્બાઈલએમાઈન કસોટી ($CHCl_3$ અને $KOH$ સાથે ગરમ કરતા) એ પ્રાથમિક એમાઈન માટેની લાક્ષણિક કસોટી છે,જેમાં આઈસોસાયનાઈડ $(C)$ બને છે.
આઈસોસાયનાઈડ $(CH_3)_2CH-NC$ નું રિડક્શન કરતા આઈસોપ્રોપાઈલમિથાઈલએમાઈન $(CH_3)_2CH-NH-CH_3$ મળે છે.
તેથી,$(A)$ એ આઈસોપ્રોપાઈલએમાઈન,$(CH_3)_2CH-NH_2$ છે.

(B) વિટામિન $B_1$ (થાયમીન) ની ઉણપથી બેરી-બેરી નામનો રોગ થાય છે.
આ સ્થિતિમાં પરિઘવર્તી ચેતાઓને નુકસાન અને સ્નાયુઓનો ક્ષય થાય છે.
તેના લક્ષણોમાં વજન ઘટવું,ભૂખ ન લાગવી,મૂંઝવણ અને ટૂંકા ગાળાની યાદશક્તિ ગુમાવવી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

(A) સુક્રોઝ એ $\alpha-D$-ગ્લુકોપાયરેનોઝ અને $\beta-D$-ફ્રુક્ટોફ્યુરેનોઝ એકમોનો બનેલો ડાયસેકેરાઇડ છે.
આ એકમો ગ્લુકોઝ એકમના $C-1$ અને ફ્રુક્ટોઝ એકમના $C-2$ વચ્ચેના $\alpha, \beta-1,2$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.

(B) ઇલાસ્ટોમર એવા પોલિમર છે જેમાં આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળો નબળા હોય છે,જે તેમને ખેંચવાની ક્ષમતા આપે છે.
નાયલોન-$6,6$ એ ફાઇબર છે,ઇલાસ્ટોમર નથી,કારણ કે તેમાં હાઇડ્રોજન બોન્ડિંગ જેવા મજબૂત આંતરઆણ્વીય બળો હોય છે.
કૃત્રિમ રેશમ (રેયોન) ખરેખર સેલ્યુલોઝમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
કુદરતી રબર એ આઇસોપ્રીન ($2$-મિથાઈલ-$1,3$-બ્યુટાડાઈન) નો પોલિમર છે.
સ્ટાર્ચ અને સેલ્યુલોઝ બંને ગ્લુકોઝના કુદરતી પોલિમર છે.
તેથી,નાયલોન-$6,6$ એ ઇલાસ્ટોમર છે તે વિધાન ખોટું છે.

(B) જૈવ-વિઘટનીય પોલીમર એવા પોલીમર છે જેનું સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા વિઘટન થઈ શકે છે.
વિકલ્પ $B$ માં $H_2N-CH_2-COOH$ (ગ્લાયસીન) અને $H_2N-(CH_2)_5-COOH$ (એમિનોકેપ્રોઈક એસિડ) છે. આ મોનોમર્સ સંઘનન પોલીમરાઈઝેશન દ્વારા નાયલોન-$2$-નાયલોન-$6$ બનાવે છે,જે એક જાણીતો જૈવ-વિઘટનીય પોલીમર છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) . પ્રજનનક્ષમતા વિરોધી દવાઓનો ઉપયોગ ગર્ભાવસ્થાને નિયંત્રિત કરવા માટે થાય છે. આ દવાઓ ગર્ભધારણ અથવા ફલન અટકાવે છે,દા.ત.,$Mifepristone$,$norethindrone$,$mestranol$ વગેરે.
$B$. એન્ટિહિસ્ટામાઈન્સનો ઉપયોગ એલર્જીમાંથી રાહત મેળવવા માટે થાય છે,દા.ત.,$diphenhydramine$,$chlorpheniramine$,$promethazine$ વગેરે.
$C$. એન્ટિસેપ્ટિકનો ઉપયોગ સૂક્ષ્મજીવોની સંખ્યા અને વૃદ્ધિ ઘટાડવા માટે થાય છે,દા.ત.,$Dettol$ સાબુ,જ્યારે જંતુનાશકો બેક્ટેરિયાને મારી નાખે છે અને નિર્જીવ વસ્તુઓ જેવી કે સાધનો,વાસણો,કપડાં,ફ્લોર વગેરેના વંધ્યીકરણ માટે વપરાય છે,દા.ત.,$phenol$,$dettol$,$iodoform$ વગેરે.
$D$. બ્રોડ સ્પેક્ટ્રમ એન્ટિબાયોટિક્સ એવી એન્ટિબાયોટિક્સ છે જે રોગ પેદા કરતા બેક્ટેરિયાની વિશાળ શ્રેણી સામે કાર્ય કરે છે. તેઓ $Gram$-પોઝિટિવ અને $Gram$-નેગેટિવ બંને બેક્ટેરિયા સામે કાર્ય કરે છે,દા.ત.,$ampicillin$,$chloramphenicol$ વગેરે.
તેથી,$Chloramphenicol$ એ બ્રોડ સ્પેક્ટ્રમ એન્ટિબાયોટિક છે.

(D) નિયોપ્રીન એ ક્લોરોપ્રીન $(CH_2=C(Cl)-CH=CH_2)$ ના પોલિમરાઇઝેશન દ્વારા બનતું યોગશીલ પોલિમર છે.
મેલામાઇન,ગ્લિપ્ટલ અને ડેક્રોન એ સંઘનન પોલિમર છે.