AIIMS 2000 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(A) $C_{60}H_{122}$ નું આણ્વીય દળ આ મુજબ ગણવામાં આવે છે: $(60 \times 12) + (122 \times 1) = 720 + 122 = 842 \ g/mol$.
એવોગેડ્રો આંક $(N_A \approx 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1})$ નો ઉપયોગ કરીને,એક અણુનું દળ આ રીતે મળે છે: $\text{દળ} = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{N_A}$.
$\text{દળ} = \frac{842}{6.022 \times 10^{23}} \approx 139.82 \times 10^{-23} \ g = 1.398 \times 10^{-21} \ g \approx 1.4 \times 10^{-21} \ g$.

(A) દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈનું સૂત્ર $\lambda = \frac{h}{mv}$ છે.
આપેલ છે: દળ $m = 1 \, g = 10^{-3} \, kg$,વેગ $v = 100 \, m/sec$,અને પ્લાન્કનો અચળાંક $h = 6.63 \times 10^{-34} \, J \cdot s$.
કિંમતો મૂકતા: $\lambda = \frac{6.63 \times 10^{-34} \, J \cdot s}{(10^{-3} \, kg) \times (100 \, m/sec)} = \frac{6.63 \times 10^{-34}}{10^{-1}} = 6.63 \times 10^{-33} \, m$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $1s^2 2s^2 2p^3$ આપેલ છે.
હુંડના મહત્તમ ગુણકતાના નિયમ મુજબ,$2p$ પેટાકોષમાં ત્રણ કક્ષકો $(2p_x, 2p_y, 2p_z)$ હોય છે,જેમાં ત્રણ ઇલેક્ટ્રોન એકલ ભરાયેલા હોય છે.
તેથી,$2p$ પેટાકોષમાં $3$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.

(B) બંધ લંબાઈ એ બંધ ક્રમ (bond order) પર આધાર રાખે છે. જેમ બંધ ક્રમ વધે છે,તેમ બંધ લંબાઈ ઘટે છે.
કાર્બન-કાર્બન બંધ માટે,લાક્ષણિક લંબાઈઓ છે:
સિંગલ બોન્ડ $(C-C)$: $\approx 1.54 \ \mathring{A}$
ડબલ બોન્ડ $(C=C)$: $\approx 1.34 \ \mathring{A}$
ટ્રિપલ બોન્ડ $(C\equiv C)$: $\approx 1.20 \ \mathring{A}$
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,$1.22, 1.15, 1.10 \ \mathring{A}$ નો ક્રમ બંધ ક્રમ વધવાની સાથે બંધ લંબાઈમાં ઘટાડો દર્શાવે છે.

(C) આંતરઆણ્વીય બળોની પ્રબળતા કણોના સ્વભાવ પર આધાર રાખે છે.
$NH_3$ અને $H_2O$ પ્રબળ હાઇડ્રોજન બંધન દર્શાવે છે.
$HCl$ દ્વિધ્રુવ-દ્વિધ્રુવ આકર્ષણ બળો ધરાવે છે.
$He$ એ નિષ્ક્રિય વાયુ છે અને તે માત્ર ખૂબ જ નિર્બળ લંડન વિક્ષેપન બળો (વેન્ડર વાલ્સ બળો) ધરાવે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાં $He$ સૌથી નિર્બળ આંતરઆણ્વીય બળો ધરાવે છે.

(A) $O_2$ ના મોલની સંખ્યા = $\frac{4 \ g}{32 \ g/mol} = 0.125 \ mol$.
$H_2$ ના મોલની સંખ્યા = $\frac{2 \ g}{2 \ g/mol} = 1 \ mol$.
કુલ મોલની સંખ્યા $(n)$ = $0.125 + 1 = 1.125 \ mol$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $R = 0.0821 \ L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$ અને $T = 273 \ K$:
$P = \frac{nRT}{V} = \frac{1.125 \times 0.0821 \times 273}{1} \approx 25.215 \ atm$.

(D) $pH$ ની ગણતરી $pH = -\log[H_3O^{+}]$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે.
આપેલ છે $[H_3O^{+}] = 6.2 \times 10^{-9} \ mol/L$.
$pH = -\log(6.2 \times 10^{-9})$
$pH = -(\log 6.2 + \log 10^{-9})$
$pH = -(0.792 - 9) = 8.208 \approx 8.21$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(C) આદર્શ વાયુના સમતાપી પ્રતિવર્તી વિસ્તરણ માટે,થયેલ કાર્ય $W$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$W = 2.303 \, nRT \, log_{10} \left( \frac{P_1}{P_2} \right)$
આપેલ છે:
$n = 1 \, \text{mole}$,$R = 2 \, \text{cal} \, \text{K}^{-1} \, \text{mol}^{-1}$,$T = 300 \, \text{K}$,$P_1 = 10 \, \text{atm}$,$P_2 = 1 \, \text{atm}$.
કિંમતો મૂકતા:
$W = 2.303 \times 1 \times 2 \times 300 \times log_{10} \left( \frac{10}{1} \right)$
$W = 2.303 \times 600 \times 1 = 1381.8 \, \text{cal}$.

(C) ગલનબિંદુ પર,ગલનની પ્રક્રિયા સંતુલનમાં હોય છે,તેથી $\Delta G = 0$.
$\Delta G = \Delta H - T \Delta S$ સંબંધનો ઉપયોગ કરતા,આપણને $0 = \Delta H - T_m \Delta S$ મળે છે.
તેથી,$T_m = \frac{\Delta H}{\Delta S}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $T_m = \frac{9.2 \ kJ \ mol^{-1}}{0.008 \ kJ \ K^{-1} \ mol^{-1}} = 1150 \ K$.

(A) નિર્બળ એસિડ $(CH_3COOH)$ ના પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ સાથેના તટસ્થીકરણની એન્થાલ્પી એ નિર્બળ એસિડના આયનીકરણની એન્થાલ્પી અને પ્રબળ એસિડના પ્રબળ બેઇઝ સાથેના તટસ્થીકરણની એન્થાલ્પીનો સરવાળો છે.
$\Delta H_{obs} = \Delta H_{ioniz} + \Delta H_{strong}$
આપેલ છે કે $\Delta H_{obs} = -50.6 \ kJ/mol$ અને $\Delta H_{strong} = -55.9 \ kJ/mol$.
$-50.6 = \Delta H_{ioniz} + (-55.9)$
$\Delta H_{ioniz} = -50.6 + 55.9 = +5.3 \ kJ/mol$.

(B) સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
$HNO_2$ માં,$N$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે. $N$ ની મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+5$ હોવાથી,તે $+5$ સુધી ઓક્સિડાઈઝ થઈ શકે છે (રિડક્ટન્ટ તરીકે) અથવા નીચી અવસ્થામાં રિડ્યુસ થઈ શકે છે (ઓક્સિડન્ટ તરીકે).
$HNO_3$ માં,$N$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+5$ છે,જે નાઈટ્રોજન માટે મહત્તમ શક્ય ઓક્સિડેશન અવસ્થા છે. તેથી,તે માત્ર રિડ્યુસ થઈ શકે છે,અને તે ફક્ત ઓક્સિડન્ટ તરીકે જ વર્તે છે.

(D) પરમાણુ ક્રમાંક $38$ એ સ્ટ્રોન્શિયમ $(Sr)$ તત્વનો છે.
સ્ટ્રોન્શિયમ આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $2$ માં આવે છે,જે $s$-બ્લોક તત્વોનો ભાગ છે.
$s$-બ્લોકના તમામ તત્વો (હાઇડ્રોજન સિવાય) ધાતુઓ છે.
તેથી,$38$ એ ધાતુનો પરમાણુ ક્રમાંક છે.

(D) સાચો જવાબ $(d)$ છે.
હાઇડ્રોજન આલ્કલી ધાતુઓ (સમૂહ $1$) અને હેલોજન (સમૂહ $17$) બંને સાથે સમાન ગુણધર્મો ધરાવે છે.
તે આલ્કલી ધાતુઓ સાથે ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણીની લાક્ષણિકતાઓ વહેંચતું હોવાથી,તેને આવર્ત કોષ્ટકના પ્રથમ સમૂહમાં મૂકી શકાય છે.
તેથી,તે પ્રથમ સમૂહમાં મૂકી શકાતું નથી તેવું વિધાન ખોટું છે.

(A) આપેલા તત્વોની ઇલેક્ટ્રોનિક રચનાઓ નીચે મુજબ છે:
$Mg (Z=12): [Ne] 3s^2$
$Al (Z=13): [Ne] 3s^2 3p^1$
$Si (Z=14): [Ne] 3s^2 3p^2$
$P (Z=15): [Ne] 3s^2 3p^3$
આમાં,$P$ પાસે સ્થાયી અર્ધ-પૂર્ણ $p$-ઓર્બિટલ રચના $(3p^3)$ છે,જેને ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવા માટે અન્યની તુલનામાં વધુ ઉર્જાની જરૂર પડે છે. તેથી,$P$ નું $IE$ સૌથી વધુ છે.

(A) પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી $(I.P.)$ સામાન્ય રીતે આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં વધે છે,કારણ કે અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે.
$B$ (બોરોન),$C$ (કાર્બન) અને $N$ (નાઈટ્રોજન) તત્વો માટે,જે $2^{nd}$ આવર્તના છે,પ્રથમ $I.P.$ નો વધતો ક્રમ $B < C < N$ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $B < C < N$ છે.

(C) મોર્ટાર એ ઈંટો અથવા પથ્થરોને એકસાથે બાંધવા માટે વપરાતી બાંધકામ સામગ્રી છે. તે ફોડેલા ચૂના $(Ca(OH)_2)$,રેતી અને પાણીના મિશ્રણથી તૈયાર કરવામાં આવે છે.

(D) રેડ લેડને રાસાયણિક રીતે ટ્રાયલેડ ટેટ્રોક્સાઇડ કહેવામાં આવે છે,જેનું સૂત્ર $Pb_3O_4$ છે.
ગરમ કરવા પર,તે લેડ$(II)$ ઓક્સાઇડ $(PbO)$ અને ઓક્સિજન વાયુ $(O_2)$ માં વિઘટિત થાય છે:
$2Pb_3O_4(s) \rightarrow 6PbO(s) + O_2(g)$.

(C) રિડક્શનકર્તા એ પદાર્થ છે જેનું ઓક્સિડેશન થાય છે,જેમાં તેના ઓક્સિડેશન આંકમાં વધારો થાય છે.
$CO_2$ માં,કાર્બનનો ઓક્સિડેશન આંક $+4$ છે.
કાર્બન સમૂહ $14$ $(IV A)$ નો સભ્ય હોવાથી,તેની મહત્તમ શક્ય ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+4$ છે.
$CO_2$ માં કાર્બનનો ઓક્સિડેશન આંક તેનાથી વધી શકતો નથી,તેથી તે રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તી શકતો નથી.
જ્યારે $NO_2$,$SO_2$ અને $ClO_2$ માં રહેલા તત્વો મધ્યવર્તી ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં હોવાથી તેમનું વધુ ઓક્સિડેશન થઈ શકે છે.

(C) પગલું $1$: સિલ્વર ક્ષારનું તુલ્ય દળ $(E_{salt})$ શોધો.
સંબંધનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{\text{ક્ષારનું દળ}}{\text{Ag નું દળ}} = \frac{\text{ક્ષારનું તુલ્ય દળ}}{\text{Ag નું તુલ્ય દળ}}$
$\frac{0.228}{0.162} = \frac{E_{salt}}{108}$
$E_{salt} = \frac{0.228}{0.162} \times 108 = 152 \, g/eq$.
પગલું $2$: એસિડનું તુલ્ય દળ $(E_{acid})$ શોધો.
દ્વિબેઝિક એસિડ $(H_2A)$ નો સિલ્વર ક્ષાર $Ag_2A$ છે. ક્ષારનું તુલ્ય દળ $E_{acid} + E_{Ag} - 1$ થાય.
$E_{salt} = E_{acid} + 108 - 1 = E_{acid} + 107$.
$152 = E_{acid} + 107 \implies E_{acid} = 45 \, g/eq$.
પગલું $3$: એસિડનું આણ્વીય દળ શોધો.
$\text{આણ્વીય દળ} = \text{તુલ્ય દળ} \times \text{બેઝિકતા} = 45 \times 2 = 90$.

(D) $(D)$ કાર્બનિક પેરોક્સાઇડની હાજરીમાં, આલ્કીન સાથે $HBr$ નો ઉમેરો એન્ટી-માર્કોવનીકોવના નિયમ (ખારાશ અસર) ને અનુસરે છે.
બ્રોમિન પરમાણુ દ્વિબંધના તે કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે જેની પાસે વધુ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
તેથી, $Br$ એ $CH_2 = CH - (CH_2)_2COOH$ ના ટર્મિનલ $CH_2$ ગ્રુપ સાથે જોડાય છે, જેના પરિણામે $BrCH_2CH_2(CH_2)_2COOH$ મળે છે.

(C) પ્રોપીન અને પ્રોપાઇનને એમોનિયેકલ સિલ્વર નાઈટ્રેટ કસોટી દ્વારા અલગ પાડી શકાય છે.
પ્રોપાઇન $(CH_3-C \equiv CH)$ માં ટર્મિનલ એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોય છે.
ટર્મિનલ કાર્બનના $sp$ સંકરણને કારણે,હાઇડ્રોજન એસિડિક હોય છે અને તે એમોનિયેકલ $AgNO_3$ (ટોલેન્સ પ્રક્રિયક) સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિલ્વર પ્રોપાઇનાઇડ $(CH_3-C \equiv CAg)$ ના સફેદ અવક્ષેપ આપે છે.
પ્રોપીન $(CH_3-CH=CH_2)$ માં એસિડિક હાઇડ્રોજન હોતો નથી,તેથી તે એમોનિયેકલ $AgNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને અવક્ષેપ આપતું નથી.

(D) નોર્માલિટી માટેનું સૂત્ર $\text{Normality} = \text{Molarity} \times \text{n-factor}$ છે.
ફોસ્ફરસ એસિડ $(H_3PO_3)$ ની રચનામાં બે $P-OH$ બંધ હોય છે,તેથી તે દ્વિ-બેઝિક એસિડ છે.
તેથી,$H_3PO_3$ નો n-ફેક્ટર (બેઝિસિટી) $2$ છે.
$\text{Normality} = 0.3 \ M \times 2 = 0.6 \ N$.

(C) સંક્રાંતિ તત્વ એટલે એવું તત્વ કે જેની ધરા અવસ્થામાં અથવા તેની કોઈપણ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં $d$-કક્ષક અપૂર્ણ રીતે ભરાયેલી હોય.
વિકલ્પ $C$ એ ટાઇટેનિયમ ($Ti$,$Z=22$) ની ઇલેક્ટ્રોન રચના દર્શાવે છે,જે $1s^2, 2s^2 2p^6, 3s^2 3p^6 3d^2, 4s^2$ છે.
તેમાં $3d$-કક્ષક અપૂર્ણ રીતે ભરાયેલી $(3d^2)$ હોવાથી,તે એક સંક્રાંતિ તત્વ છે.
વિકલ્પ $A$,$B$,અને $D$ નિષ્ક્રિય વાયુઓ અથવા મુખ્ય સમૂહના તત્વો દર્શાવે છે જેમાં $d$-કક્ષકો કાં તો સંપૂર્ણ ભરાયેલી છે અથવા ખાલી છે.

(B) શર્કરાની સાપેક્ષ મીઠાશ નીચે મુજબ છે:
$1$. ફ્રુકટોઝ: $173$
$2$. સુક્રોઝ: $100$
$3$. ગ્લુકોઝ: $74$
$4$. લેક્ટોઝ: $16$
તેથી,ફ્રુકટોઝ સૌથી ગળી શર્કરા છે.

(B) પ્રારંભિક ક્ષેત્રફળ $A_1 = 10 \, cm \times 6 \, cm = 60 \, cm^2 = 60 \times 10^{-4} \, m^2$.
અંતિમ ક્ષેત્રફળ $A_2 = 10 \, cm \times 11 \, cm = 110 \, cm^2 = 110 \times 10^{-4} \, m^2$.
ક્ષેત્રફળમાં થતો ફેરફાર $\Delta A = A_2 - A_1 = (110 - 60) \times 10^{-4} \, m^2 = 50 \times 10^{-4} \, m^2$.
સાબુના પડને બે મુક્ત સપાટીઓ હોય છે,તેથી કાર્ય $W = T \times 2 \times \Delta A$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં $W = 3 \times 10^{-4} \, J$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા: $3 \times 10^{-4} = T \times 2 \times (50 \times 10^{-4})$.
$3 \times 10^{-4} = T \times 100 \times 10^{-4}$.
$T = \frac{3 \times 10^{-4}}{100 \times 10^{-4}} = 0.03 \, N/m = 3.0 \times 10^{-2} \, N/m$.

(C) રિડક્શનકર્તા એ પદાર્થ છે જેનું ઓક્સિડેશન થઈ શકે છે.
$SO_2$ માં $S$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+4$ છે,જે $+6$ સુધી ઓક્સિડેશન પામી શકે છે.
$NO_2$ માં $N$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+4$ છે,જે $+5$ સુધી ઓક્સિડેશન પામી શકે છે.
$ClO_2$ માં $Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+4$ છે,જે $+7$ સુધી ઓક્સિડેશન પામી શકે છે.
$CO_2$ માં $C$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+4$ છે,જે તેની મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થા છે.
તેથી,$CO_2$ નું વધુ ઓક્સિડેશન થઈ શકતું નથી અને તે રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તી શકતો નથી.

(A) $C_{60}H_{122}$ નું આણ્વીય દળ $= (60 \times 12) + (122 \times 1) = 720 + 122 = 842 \ g/mol$.
એક અણુનું વજન શોધવા માટે આણ્વીય દળને એવોગેડ્રો આંક $(N_A = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1})$ વડે ભાગવામાં આવે છે.
એક અણુનું વજન $= \frac{842}{6.022 \times 10^{23}} \approx 1.398 \times 10^{-21} \ g \approx 1.4 \times 10^{-21} \ g$.

(A) ધારો કે પ્રારંભિક ઊંચાઈ $h_1 = 10\,m$ છે અને ઉછળ્યા પછીની ઊંચાઈ $h_2$ છે.
પ્રારંભિક સ્થિતિ ઊર્જા $PE_1 = mgh_1$ છે.
અથડામણ દરમિયાન પદાર્થ તેની $20\%$ ઊર્જા ગુમાવે છે,તેથી બાકી રહેલી ઊર્જા પ્રારંભિક ઊર્જાના $80\%$ છે.
આમ,$mgh_2 = 0.80 \times mgh_1$.
આથી,$\frac{h_2}{h_1} = 0.8$.
રિસ્ટિટ્યુશનનો ગુણાંક $e$ એ ઉછળ્યા પછીની ઊંચાઈ અને પ્રારંભિક ઊંચાઈના ગુણોત્તરના વર્ગમૂળ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે: $e = \sqrt{\frac{h_2}{h_1}}$.
કિંમત મૂકતા,$e = \sqrt{0.8} \approx 0.894$.
તેથી,રિસ્ટિટ્યુશનનો ગુણાંક આશરે $0.89$ છે.

(B) ક્ષય અચળાંક $\lambda = \frac{\ln(2)}{T_{1/2}} = \frac{0.693}{20} \, min^{-1}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પદાર્થના વિઘટન માટેનો સમય $t = \frac{1}{\lambda} \ln(\frac{N_0}{N})$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$33 \%$ વિઘટન માટે,બાકી રહેલો જથ્થો $N_1 = 67 \%$ છે,તેથી $t_1 = \frac{1}{\lambda} \ln(\frac{100}{67}) = \frac{20}{0.693} \ln(1.4925) \approx 11.56 \, min$.
$67 \%$ વિઘટન માટે,બાકી રહેલો જથ્થો $N_2 = 33 \%$ છે,તેથી $t_2 = \frac{1}{\lambda} \ln(\frac{100}{33}) = \frac{20}{0.693} \ln(3.0303) \approx 31.99 \, min$.
સમયનો તફાવત $\Delta t = t_2 - t_1 = 31.99 - 11.56 = 20.43 \, min$ છે.
આમ,નજીકના પૂર્ણાંકમાં તફાવત આશરે $20 \, min$ થાય.

(B) ધારો કે રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનો પ્રારંભિક જથ્થો $N_0$ છે.
જ્યારે $33 \%$ વિઘટિત થાય,ત્યારે બાકી રહેલો જથ્થો $N_1 = N_0 - 0.33 N_0 = 0.67 N_0 \approx \frac{2}{3} N_0$ છે.
જ્યારે $67 \%$ વિઘટિત થાય,ત્યારે બાકી રહેલો જથ્થો $N_2 = N_0 - 0.67 N_0 = 0.33 N_0 \approx \frac{1}{3} N_0$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $t$ સમયે બાકી રહેલો જથ્થો $N(t) = N_0 (\frac{1}{2})^{t/T}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $T = 20 \, min$ એ અર્ધ-આયુષ્ય છે.
$N_1$ માટે: $\frac{2}{3} N_0 = N_0 (\frac{1}{2})^{t_1/20} \implies \frac{2}{3} = (\frac{1}{2})^{t_1/20}$.
$N_2$ માટે: $\frac{1}{3} N_0 = N_0 (\frac{1}{2})^{t_2/20} \implies \frac{1}{3} = (\frac{1}{2})^{t_2/20}$.
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા: $\frac{1/3}{2/3} = \frac{(1/2)^{t_2/20}}{(1/2)^{t_1/20}} \implies \frac{1}{2} = (\frac{1}{2})^{(t_2-t_1)/20}$.
ઘાતાંકોની સરખામણી કરતા: $1 = \frac{t_2-t_1}{20} \implies t_2 - t_1 = 20 \, min$.

(C) ન્યુટ્રિનો એ એક પ્રાથમિક અણુ કણ છે જે માત્ર નિર્બળ ન્યુક્લિયર બળ અને ગુરુત્વાકર્ષણ દ્વારા જ આંતરક્રિયા કરે છે.
તે વિદ્યુતની દ્રષ્ટિએ તટસ્થ છે,જેનો અર્થ છે કે તેની પાસે કોઈ વીજભાર નથી.
પાર્ટિકલ ફિઝિક્સના સ્ટાન્ડર્ડ મોડેલ મુજબ,ન્યુટ્રિનો એ $1/2$ સ્પિન ધરાવતા ફર્મિઓન્સ છે.
તેથી,ન્યુટ્રિનો વીજભાર રહિત છે અને સ્પિન ધરાવે છે.

(D) ટ્રાન્સફોર્મર મ્યુચ્યુઅલ ઇન્ડક્શનના સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે, જેના માટે ગૌણ ગૂંચળામાં ઇલેક્ટ્રોમોટિવ ફોર્સ $(EMF)$ પ્રેરિત કરવા માટે સમય સાથે બદલાતા ચુંબકીય ફ્લક્સની જરૂર હોય છે.
લેકલાન્શે કોષ અચળ ડાયરેક્ટ કરંટ $(DC)$ પૂરો પાડે છે, તેથી પ્રાથમિક ગૂંચળામાંથી વહેતો પ્રવાહ અચળ રહે છે.
અચળ પ્રવાહ અચળ ચુંબકીય ફ્લક્સ ઉત્પન્ન કરે છે, જેનો અર્થ છે કે ફ્લક્સમાં થતા ફેરફારનો દર $(\frac{d\phi}{dt})$ શૂન્ય છે.
ફેરાડેના ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક ઇન્ડક્શનના નિયમ મુજબ, પ્રેરિત $EMF$ એ $e = -N \frac{d\phi}{dt}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $\frac{d\phi}{dt} = 0$ હોવાથી, ગૌણ ગૂંચળામાં પ્રેરિત $EMF$ $0\,V$ થશે.

(B) ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં દોલન કરતા ચુંબકનો આવર્તકાળ $T = 2\pi \sqrt{\frac{I}{MB}}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે, જ્યાં $I$ એ જડત્વની ચાકમાત્રા છે અને $M$ એ ચુંબકીય મોમેન્ટ છે.
આનો અર્થ એ છે કે $T \propto \frac{1}{\sqrt{B}}$, અથવા $T^2 B = \text{અચળ}$.
પ્રથમ સ્થળે, $B_1 = 0.1 \times 10^{-5} \, T = 10^{-6} \, T$. આવૃત્તિ $40 \, \text{દોલન/મિનિટ}$ છે, તેથી આવર્તકાળ $T_1 = \frac{60}{40} = 1.5 \, s$ થાય.
બીજા સ્થળે, આવર્તકાળ $T_2 = 2.5 \, s$ છે. ધારો કે ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B_2$ છે.
સંબંધ $T_1^2 B_1 = T_2^2 B_2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(1.5)^2 \times 10^{-6} = (2.5)^2 \times B_2$
$2.25 \times 10^{-6} = 6.25 \times B_2$
$B_2 = \frac{2.25}{6.25} \times 10^{-6} \, T$
$B_2 = 0.36 \times 10^{-6} \, T$.

(B) ધારો કે દરેક વાયુનું દળ $= x \ g$ છે.
$SO_2$ ના મોલ $= \frac{x}{64}$
$CH_4$ ના મોલ $= \frac{x}{16}$
$O_2$ ના મોલ $= \frac{x}{32}$
ત્રણ વાયુઓના કુલ મોલ $= \frac{x}{64} + \frac{x}{16} + \frac{x}{32} = \frac{7x}{64}$
$CH_4$ નું આંશિક દબાણ $= \frac{\text{મોલ of } CH_4}{\text{કુલ મોલ}} \times \text{કુલ દબાણ} = \frac{x/16}{7x/64} \times 2.1 = \frac{64}{16 \times 7} \times 2.1 = 1.2 \ atm$.

(C) બર્થલોટ સમીકરણ $\left( P + \frac{a}{TV^2} \right)(V - b) = RT$ છે.
આ સમીકરણમાં,કદ સુધારો $(V - b)$ એ વાન્ડર વાલ્સ સમીકરણ જેવો જ છે.
જોકે,આકર્ષણ બળો પર તાપમાનની અસરને ધ્યાનમાં લેવા માટે દબાણ સુધારા પદને $\frac{a}{V^2}$ ને બદલે $\frac{a}{TV^2}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.

(A) પ્રેશર કુકરનો ઉપયોગ રસોઈનો સમય ઘટાડે છે કારણ કે કુકરની અંદર દબાણ વધવાથી પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $(b.p.)$ વધે છે.
જેથી પાણી ઊંચા તાપમાને ઉકળે છે અને ખોરાક ઝડપથી રંધાય છે.

(A) એન્ટ્રોપી એ તંત્રમાં રહેલી અસ્તવ્યસ્તતા કે અવ્યવસ્થાનું માપ છે.
ઘન અવસ્થા (બરફ) માં,અણુઓ એક નિશ્ચિત,વ્યવસ્થિત લેટીસમાં જકડાયેલા હોય છે,જ્યારે પ્રવાહી અવસ્થા (પાણી) માં,અણુઓને હલનચલન કરવાની વધુ સ્વતંત્રતા હોય છે.
તેથી,બરફની એન્ટ્રોપી પાણી કરતા ઓછી હોય છે.
આપેલું કારણ કે બરફ હાઇડ્રોજન બંધને કારણે ખુલ્લું પાંજરા જેવું બંધારણ ધરાવે છે,તે પણ એક સાચું વિધાન છે.
આ પાંજરા જેવું બંધારણ પાણીના અણુઓની ગતિને મર્યાદિત કરે છે,જે પાણીની તુલનામાં બરફની ઓછી એન્ટ્રોપી માટેનું મૂળભૂત કારણ છે.
આમ,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(D) વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
$KMnO_4$ એ ઓક્સિડેશનકર્તા છે,રિડક્શનકર્તા નથી.
એસિટિલિન $(CH \equiv CH)$ ની આલ્કલાઇન $KMnO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરવાથી ઓક્સિડેશન થઈને ઓક્ઝેલિક એસિડ $(COOH-COOH)$ મળે છે:
$CH \equiv CH + 4[O] \xrightarrow{\text{Alk. } KMnO_4} COOH-COOH$.

(C) પૃથ્વીની સપાટી પર પદાર્થનું વજન $W_{s} = m g_{s} = 72 \ N$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પૃથ્વીની સપાટીથી $h$ ઊંચાઈએ ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પ્રવેગ $g_{h} = \frac{g_{s}}{(1 + \frac{h}{R})^{2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $R$ એ પૃથ્વીની ત્રિજ્યા છે.
આપેલ છે કે $h = \frac{R}{2}$,તેથી સૂત્રમાં કિંમત મૂકતા:
$g_{h} = \frac{g_{s}}{(1 + \frac{R/2}{R})^{2}} = \frac{g_{s}}{(1 + 0.5)^{2}} = \frac{g_{s}}{(1.5)^{2}} = \frac{g_{s}}{2.25} = \frac{g_{s}}{9/4} = \frac{4}{9} g_{s}$.
$h$ ઊંચાઈએ ગુરુત્વાકર્ષણ બળ (વજન) $W_{h} = m g_{h} = m \times (\frac{4}{9} g_{s}) = \frac{4}{9} W_{s}$ છે.
$W_{s} = 72 \ N$ મૂકતા:
$W_{h} = \frac{4}{9} \times 72 = 4 \times 8 = 32 \ N$.

(D) ઉદ્દીપક $X$ ઓછી સક્રિયકરણ ઊર્જા સાથે પ્રક્રિયા માટે વૈકલ્પિક માર્ગ પૂરો પાડે છે.
તે પુરોગામી અને પ્રતિગામી બંને પ્રક્રિયાઓના વેગમાં સમાન પ્રમાણમાં વધારો કરે છે.
તેથી,તે સંતુલનની સ્થિતિ અથવા સંતુલન અચળાંક ($K_c$ અથવા $K_p$) ના મૂલ્યને બદલતું નથી.
આમ,સાચું વિધાન એ છે કે તે પ્રક્રિયાના સંતુલન અચળાંકને અસર કરતું નથી.

(D) ધારો કે આયર્ન $(Fe)$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$K_4[Fe(CN)_6]$ સંકીર્ણ સંયોજનમાં,પોટેશિયમ $(K)$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ અને સાયનાઈડ લિગેન્ડ $(CN^-)$ નો $-1$ છે.
તટસ્થ સંયોજનમાં ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો $0$ થાય છે.
$4(+1) + x + 6(-1) = 0$
$4 + x - 6 = 0$
$x - 2 = 0$
$x = +2$.
આમ,આયર્નનો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે.

(A) $H_2S_2O_7$ માટે:
$2(+1) + 2(x) + 7(-2) = 0$
$2 + 2x - 14 = 0$
$2x = 12$
$x = + 6$ ($S$ માટે).
$K_4[Fe(CN)_6]$ માટે:
$4(+1) + x + 6(-1) = 0$
$4 + x - 6 = 0$
$x = + 2$ ($Fe$ માટે).
આમ,ઓક્સિડેશન આંક અનુક્રમે $+ 6$ અને $+ 2$ છે.

(D) $F$ (ફ્લોરિન) એ આવર્ત કોષ્ટકમાં સૌથી વધુ વિદ્યુતઋણ તત્વ છે. તેની ઉચ્ચ વિદ્યુતઋણતા અને તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $d$-કક્ષકોની ગેરહાજરીને કારણે,તે ધન ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવી શકતું નથી. તેથી,તે તેના સંયોજનોમાં હંમેશા $-1$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવે છે.

(A) ઓક્સીએસિડની એસિડિક પ્રબળતા મધ્યસ્થ પરમાણુના ઓક્સિડેશન આંકમાં વધારા સાથે વધે છે.
$HClO$,$HClO_2$,$HClO_3$,અને $HClO_4$ માં ક્લોરિનના ઓક્સિડેશન આંક અનુક્રમે $+1$,$+3$,$+5$,અને $+7$ છે.
જેમ ઓક્સિડેશન આંક વધે છે,તેમ ક્લોરિન પરમાણુની ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષવાની ક્ષમતા વધે છે,જે ઋણ વીજભારને વિખેરીને સંયુગ્મી બેઇઝ $(ClO_n^-)$ ને સ્થિર કરે છે.
તેથી,એસિડિક પ્રબળતાનો સાચો ક્રમ $HClO < HClO_2 < HClO_3 < HClO_4$ છે.

(C) $NO_2$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચનામાં કુલ $17$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા એકી હોવાથી,નાઈટ્રોજન પરમાણુ પર એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હાજર હોય છે.
આ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે,$NO_2$ પ્રકૃતિમાં પેરામેગ્નેટિક છે.
$N_2O_3$,$N_2O$,અને $N_2O_5$ જેવા અન્ય ઓક્સાઈડમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા બેકી હોય છે અને તે ડાયામેગ્નેટિક હોય છે.

(D) સાચો જવાબ $(d)$ છે.
ટેટ્રા ઈથાઈલ લેડ $(TEL)$ એ એન્ટિ-નોક સંયોજન છે.
જ્યારે તેને પેટ્રોલ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ઈંધણનો ઓક્ટેન નંબર વધારે છે.
આ પ્રક્રિયા આંતરિક દહન એન્જિનના સિલિન્ડરમાં નોકિંગ ઘટાડે છે.

(B) ઇથિલિન $(C_2H_4)$ ની કાર્બન મોનોક્સાઇડ $(CO)$ અને પાણી $(H_2O)$ સાથે ઊંચા તાપમાન અને દબાણે થતી પ્રક્રિયાને હાઇડ્રોકાર્બોક્સિલેશન પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ આ મુજબ છે: $C_2H_4 + CO + H_2O \xrightarrow{\text{High temp.}} C_2H_5COOH$.
બનતી નીપજ પ્રોપિયોનિક એસિડ $(C_2H_5COOH)$ છે.

(A) સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$ નું મોલર દળ $23 + 16 + 1 = 40 \ g/mol$ છે.
મોલારિટી $(M)$ નું સૂત્ર $M = \frac{\text{દ્રાવ્યનું દળ (g)}}{\text{મોલર દળ (g/mol)}} \times \frac{1000}{\text{દ્રાવણનું કદ (mL)}}$ છે.
આપેલી કિંમતો મૂકતા: $M = \frac{5}{40} \times \frac{1000}{250}$.
$M = 0.125 \times 4 = 0.5 \ M$.

(A) અભિસરણ દબાણ $(\pi)$ નું સૂત્ર $\pi = iCRT$ છે,જ્યાં $i$ એ વોન્ટ હોફ અવયવ છે.
અહીં $C$,$R$ અને $T$ સમાન હોવાથી,અભિસરણ દબાણ $i$ ના મૂલ્ય પર આધાર રાખે છે.
$CaCl_2$ માટે $i = 3$,$KCl$ માટે $i = 2$,અને ગ્લુકોઝ તથા યુરિયા માટે $i = 1$ છે.
તેથી,$CaCl_2$ નું અભિસરણ દબાણ સૌથી વધુ હશે.

(D) ઘનના ખૂણા પર રહેલા $X$ પરમાણુઓની સંખ્યા $8 \times \frac{1}{8} = 1$ છે.
ઘનની ફલક-કેન્દ્ર પર રહેલા $Y$ પરમાણુઓની સંખ્યા $6 \times \frac{1}{2} = 3$ છે.
તેથી,$X:Y$ નો ગુણોત્તર $1:3$ છે.
સંયોજનનું આણ્વીય સૂત્ર $XY_3$ છે.

(A) પીગળેલા નિર્જળ $CaCl_2$ ના વિદ્યુતવિભાજનમાં નીચે મુજબની પ્રક્રિયાઓ થાય છે:
કેથોડ પર: $Ca^{2+} + 2e^- \rightarrow Ca$
એનોડ પર: $2Cl^- \rightarrow Cl_2 + 2e^-$
તેથી,કેથોડ પર $Calcium$ ઉત્પન્ન થાય છે.

(C) હાફ-સેલ પ્રક્રિયા: $Zn^{2+}(aq) + 2e^- \rightarrow Zn(s)$ છે.
$298 \ K$ $(25 \ ^\circ C)$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E = E^o - \frac{0.0591}{n} \log \frac{1}{[Zn^{2+}]}$.
અહીં $E^o = -0.763 \ V$,$n = 2$,અને $[Zn^{2+}] = 0.01 \ M = 10^{-2} \ M$ છે.
$E = -0.763 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{1}{10^{-2}}$.
$E = -0.763 - 0.02955 \times \log(10^2)$.
$E = -0.763 - 0.02955 \times 2$.
$E = -0.763 - 0.0591 = -0.8221 \ V$.

(B) ઉદ્દીપકો સામાન્ય રીતે બહારના પદાર્થો હોય છે,પરંતુ ક્યારેક પ્રક્રિયામાં બનતી નીપજો પૈકીની એક નીપજ ઉદ્દીપક તરીકે વર્તે છે. આવા ઉદ્દીપકને $autocatalyst$ કહેવામાં આવે છે અને આ ઘટનાને $autocatalysis$ (સ્વયં-ઉદ્દીપન) કહેવાય છે.

(C) સંક્રાંતિ તત્વ એટલે એવું તત્વ કે જેની ધરા અવસ્થામાં અથવા તેની કોઈપણ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં $d$-કક્ષક અપૂર્ણ રીતે ભરાયેલી હોય.
વિકલ્પ $C$ એ $1s^{2}, 2s^{2}2p^{6}, 3s^{2}3p^{6}3d^{2}, 4s^{2}$ રચના દર્શાવે છે,જે ટાઇટેનિયમ ($Ti$,$Z=22$) માટે છે.
તેમાં અપૂર્ણ રીતે ભરાયેલી $3d$-કક્ષક $(3d^{2})$ હોવાથી,તે એક સંક્રાંતિ તત્વ છે.

(C) મોહરનો ક્ષાર,જેને ફેરસ એમોનિયમ સલ્ફેટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $(NH_4)_2SO_4 \cdot FeSO_4 \cdot 6H_2O$ રાસાયણિક સૂત્ર ધરાવતો એક દ્વિક્ષાર (double salt) છે.
તેને દ્વિક્ષાર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં બે અલગ-અલગ કેટાયન $Fe^{2+}$ અને $NH_4^{+}$ હોય છે,જે જલીય દ્રાવણમાં સંપૂર્ણપણે વિયોજિત થાય છે.

(D) જ્યારે ઈથરને લાંબા સમય સુધી હવા અને પ્રકાશમાં ખુલ્લા રાખવામાં આવે છે,ત્યારે તેઓ સ્વયં-ઓક્સિડેશન પામીને વિસ્ફોટક પેરોક્સાઈડ બનાવે છે.
ડાયઈથાઈલ ઈથર માટે,પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_2H_5-O-C_2H_5 + O_2 \xrightarrow{hv} CH_3-CH(OOH)-O-C_2H_5$
આમ,બનતી નીપજ ડાયઈથાઈલ ઈથરનું પેરોક્સાઈડ છે.

(C) ટોલ્યુઈનની ક્રોમિલ ક્લોરાઈડ $(CrO_2Cl_2)$ સાથે $CS_2$ અથવા $CCl_4$ જેવા યોગ્ય દ્રાવકમાં પ્રક્રિયા કરી ત્યારબાદ જળવિભાજન કરવાથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે. આ વિશિષ્ટ ઓક્સિડેશન પ્રક્રિયાને એટાર્ડ પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) ફોર્મિક એસિડ $(HCOOH)$ ની સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ સાથેની પ્રક્રિયા એ નિર્જલીકરણ (dehydration) પ્રક્રિયા છે.
$HCOOH \xrightarrow{conc. \, H_2SO_4} CO + H_2O$
સાંદ્ર $H_2SO_4$ નિર્જલીકરણ કરતા તરીકે વર્તે છે અને $HCOOH$ માંથી પાણીનો અણુ દૂર કરે છે,જેના પરિણામે કાર્બન મોનોક્સાઇડ $(CO)$ અને પાણી $(H_2O)$ બને છે.

(D) નાઈટ્રોબેન્ઝીનનું ઝિંક અને આલ્કલી (જેમ કે $NaOH$) સાથેનું રિડક્શન એ દ્વિ-આણ્વિય રિડક્શન છે.
$2C_{6}H_{5}NO_{2} \xrightarrow[Zn/NaOH]{10[H]} C_{6}H_{5}NH-NHC_{6}H_{5} + 4H_{2}O$
બનતી નીપજ $Hydrazobenzene$ છે.

(D) સાચો જવાબ $(d)$ છે.
રેશમ એ કુદરતી પ્રોટીન ફાઇબર છે.
ડેક્રોન એ કૃત્રિમ પોલિએસ્ટર ફાઇબર છે અને નાયલોન $-6,6$ એ કૃત્રિમ પોલિએમાઇડ ફાઇબર છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો ફાઇબરના ઉદાહરણો છે.

(B) ઇલાસ્ટોમર્સમાં,પોલિમર શૃંખલાઓ નિર્બળ આંતરઆણ્વીય બળો દ્વારા જોડાયેલી હોય છે.
આ નિર્બળ બળો પોલિમરને સરળતાથી ખેંચવા દે છે.
$e.g.$,વલ્કેનાઇઝ્ડ રબર.

(B)

શર્કરા	સાપેક્ષ ગળપણ
$Sucrose$	$100$
$Glucose$	$74$
$Lactose$	$16$
$Fructose$	$173$

આપેલ શર્કરાઓમાં,$Fructose$ નું સાપેક્ષ ગળપણ મૂલ્ય સૌથી વધુ $173$ છે.
તેથી,તે સૌથી ગળી શર્કરા છે.
સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) જીવંત પ્રણાલીમાં ઉત્સેચકોનું મુખ્ય કાર્ય જૈવરાસાયણિક પ્રક્રિયાઓને ઉદ્દીપ્ત (catalyse) કરવાનું છે.
ઉત્સેચકો અત્યંત સબસ્ટ્રેટ-વિશિષ્ટ હોય છે અને ઓછી સક્રિયકરણ ઉર્જા (activation energy) વાળો વૈકલ્પિક માર્ગ પૂરો પાડીને પ્રક્રિયાઓને ઝડપી બનાવે છે.

(B) $AIDS$ એ $HIV$ ચેપને કારણે થાય છે અને તે $CD^{4+} T$-કોષો (હેલ્પર $T$-કોષો) માં ગંભીર ઘટાડા દ્વારા લાક્ષણિક છે.
આ ઘટાડો નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ તરફ દોરી જાય છે,જેનાથી ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ જીવલેણ ચેપ (જેમ કે $Pneumocystis \ carinii$ ન્યુમોનિયા) માટે સંવેદનશીલ બને છે.

(C) સક્રિય ચારકોલ જેવા ઘન અધિશોષક પર વાયુના અધિશોષણનું પ્રમાણ વાયુના પ્રવાહીકરણની સરળતા પર આધાર રાખે છે.
સરળતાથી પ્રવાહી બની શકે તેવા વાયુઓ (જેમનું ક્રાંતિક તાપમાન ઊંચું હોય અને આંતરઆણ્વીય બળો મજબૂત હોય) વધુ સરળતાથી અધિશોષિત થાય છે.
$NH_3$ એ હાઇડ્રોજન બંધ ધરાવતો ધ્રુવીય અણુ છે,જે તેને $CO_2$ કરતા વધુ સરળતાથી પ્રવાહી બનાવે છે.
તેથી,$NH_3$ એ $CO_2$ કરતા વધુ સરળતાથી અધિશોષિત થાય છે.
$NH_3$ એ ધ્રુવીય અણુ હોવાથી,કારણ કે $NH_3$ અધ્રુવીય છે તે ખોટું છે.

(D) વિધાન ખોટું છે કારણ કે કોપર $(Cu)$ એ ધન પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^{\circ}_{Cu^{2+}/Cu} = +0.34 \ V)$ ધરાવતી ઉમદા ધાતુ છે,તેથી તે $HCl$ માંથી હાઇડ્રોજનનું વિસ્થાપન કરી શકતું નથી.
કારણ સાચું છે કારણ કે વિદ્યુતરાસાયણિક સક્રિયતા શ્રેણીમાં હાઇડ્રોજન ખરેખર કોપરની ઉપર આવેલું છે,જે સમજાવે છે કે શા માટે કોપર $H^+$ આયનોનું $H_2$ વાયુમાં રિડક્શન કરી શકતું નથી.

(A) ફિનોલ્સ તટસ્થ $FeCl_3$ ના દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરીને જાંબલી રંગનો સંકીર્ણ બનાવે છે.
રિસોર્સિનોલ $(1,3-dihydroxybenzene)$ માં બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલા બે ફિનોલિક $-OH$ સમૂહ હોય છે.
તેમાં ફિનોલિક સમૂહ હોવાથી,તે $FeCl_3$ ના દ્રાવણ સાથે લાક્ષણિક જાંબલી રંગ આપે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.