BiologyQ1–47 of 47 questions
Page 1 of 1 · Gujarati
1
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
વર્ગીકરણ / વર્ગીકરણ વિદ્યાનો પાયાનો એકમ કયો છે?
A
પ્રજાતિ (Genus)
B
જાતિ (Species)
C
કુળ (Family)
D
ગોત્ર (Order)
Solution
(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
જાતિ (Species) એ જૈવિક વર્ગીકરણમાં મુખ્ય સ્થાન ધરાવે છે.
તેને વર્ગીકરણ / વર્ગીકરણ વિદ્યાનો પાયાનો અથવા મૂળભૂત એકમ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે સમાન લક્ષણો ધરાવતા સજીવોના સમૂહનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
જાતિ (Species) એ જૈવિક વર્ગીકરણમાં મુખ્ય સ્થાન ધરાવે છે.
તેને વર્ગીકરણ / વર્ગીકરણ વિદ્યાનો પાયાનો અથવા મૂળભૂત એકમ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે સમાન લક્ષણો ધરાવતા સજીવોના સમૂહનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
0 likesView Solution
2
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
$Rhizopus$ માં,જો સંયુગ્મન (conjugation) નિષ્ફળ જાય,તો ગેમેટેન્જિયા (gametangia) ઝાયગોસ્પોર તરીકે વર્તે છે. તેને શું કહેવામાં આવે છે?
A
કોનિડિયા (Conidia)
B
પાર્થેનોસ્પોર (Parthenospore)
C
ગેમેટેન્જિયા (Gametangia)
D
સ્પોરેન્જિયોસ્પોર (Sporangiospore)
Solution
(B) $Rhizopus$ માં,લિંગી પ્રજનન સંયુગ્મન દ્વારા થાય છે જેમાં બે ગેમેટેન્જિયા જોડાઈને ઝાયગોસ્પોર બનાવે છે. જો આ જોડાણ કે સંયુગ્મન નિષ્ફળ જાય,તો વ્યક્તિગત ગેમેટેન્જિયા ફલન વગર સીધા જ જાડી દીવાલવાળા,સુષુપ્ત બીજાણુઓમાં વિકસે છે. આ રચનાઓને $Parthenospores$ (અથવા $Azygospores$) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
3
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
મોસ (moss) માં પુજન્યુધાની (antheridia) અને સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonia) ક્યાં આવેલા હોય છે?
A
પર્ણની ટોચ પર
B
પર્ણના કક્ષમાં
C
પ્રકાંડની ટોચ પર
D
પ્રકાંડના પાયા પર
Solution
(C) $Funaria$ જેવી મોસમાં,પ્રજનન અંગો (પુજન્યુધાની અને સ્ત્રીજન્યુધાની) પ્રકાંડની ટોચ પર વિકાસ પામે છે. પુજન્યુધાની નર શાખા પર અને સ્ત્રીજન્યુધાની માદા શાખા પર ઉત્પન્ન થાય છે.
0 likesView Solution
4
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
$Pheretima$ (અળસિયા) માં કઈ રુધિરવાહિનીમાં વાલ્વ આવેલા હોય છે?
A
પૃષ્ઠ (Dorsal)
B
વક્ષ (Ventral)
C
પાર્શ્વીય (Lateral)
D
ત્વચીય (Integumentary)
Solution
(A) $Pheretima$ માં,પૃષ્ઠ રુધિરવાહિની એ મુખ્ય સંગ્રાહક રુધિરવાહિની છે.
તેમાં વાલ્વ આવેલા હોય છે જે રુધિરને પાછું વહેતું અટકાવે છે.
આ વાલ્વ દરેક ખંડમાં પટલ (septum) ની આગળ આવેલા હોય છે,જે રુધિરને પશ્ચ ભાગથી અગ્ર ભાગ તરફ એકદિશીય વહન સુનિશ્ચિત કરે છે.
તેમાં વાલ્વ આવેલા હોય છે જે રુધિરને પાછું વહેતું અટકાવે છે.
આ વાલ્વ દરેક ખંડમાં પટલ (septum) ની આગળ આવેલા હોય છે,જે રુધિરને પશ્ચ ભાગથી અગ્ર ભાગ તરફ એકદિશીય વહન સુનિશ્ચિત કરે છે.
0 likesView Solution
5
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
$Antedon$ કયા વર્ગમાં આવે છે?
A
Crinoidea
B
Asteroidea
C
Ophiuroidea
D
Echinoidea
Solution
(A) $Antedon$ એ સમુદાય $Echinodermata$ ના વર્ગ $Crinoidea$ માં આવે છે.
તે એક જીવંત અશ્મિ છે અને સામાન્ય રીતે તેને ફેધર સ્ટાર (feather star) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે એક જીવંત અશ્મિ છે અને સામાન્ય રીતે તેને ફેધર સ્ટાર (feather star) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
6
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
પક્ષીઓ કેવા હોય છે?
A
શીત રુધિરવાળા (Cold-blooded)
B
સમતાપી (Homoiothermal)
C
અસમતાપી (Poikilothermal)
D
હોમિયોપોએસીસ (Homeopoiesis)
Solution
(B) . પક્ષીઓ સમતાપી (homoiothermal) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ પર્યાવરણના તાપમાનને ધ્યાનમાં લીધા વિના તેમના શરીરનું તાપમાન સતત જાળવી રાખવા માટે સક્ષમ છે.
0 likesView Solution
7
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
નીચેનામાંથી કયો સાપ ઝેરી નથી?
A
Naja naja
B
Python
C
Bungarus
D
Hydrophis
Solution
(B) અજગર (Python) એ બિન-ઝેરી સાપ છે. તે $Pythonidae$ કુળનો સભ્ય છે. તે તેના શિકારને દબાવીને (ગૂંગળાવીને) મારી નાખે છે અને પછી તેને આખો ગળી જાય છે. તેની સામે,$Naja$ $naja$ (નાગ),$Bungarus$ (કાળતરો),અને $Hydrophis$ (દરિયાઈ સાપ) અત્યંત ઝેરી સાપ છે.
0 likesView Solution
8
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
પતંગિયા આકારના પુષ્પો જેમાં એક સ્ટાન્ડર્ડ,બે પાંખ જેવા અને બે કીલ (નૌકાકાર) દલપત્રો હોય છે,તે કયા કુળમાં જોવા મળે છે?
A
કોમ્પોઝિટી (Compositae)
B
રૂબિએસી (Rubiaceae)
C
માલ્વેસી (Malvaceae)
D
પેપિલિઓનેસી (Papilionaceae)
Solution
(D) પતંગિયા આકારનો દલપુંજ,જેને પેપિલિઓનેસિયસ દલપુંજ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પાંચ દલપત્રોનો બનેલો હોય છે: એક પાછળનું સ્ટાન્ડર્ડ (ધ્વજક),બે પાર્શ્વ પાંખ જેવા (પક્ષક) અને બે આગળના દલપત્રો જે જોડાઈને કીલ (નૌકા) બનાવે છે.
આ પ્રકારના કલિકાંતરવિન્યાસને ઉતરતા પ્રકારનો છાપાદાર (descending imbricate) અથવા ધ્વજક (vexillary) કલિકાંતરવિન્યાસ કહેવામાં આવે છે.
આ લાક્ષણિકતા પેપિલિઓનેસી $(Papilionaceae)$ કુળમાં જોવા મળે છે,જે ફેબેસી $(Fabaceae)$ કુળની એક ઉપકુળ છે.
આ પ્રકારના કલિકાંતરવિન્યાસને ઉતરતા પ્રકારનો છાપાદાર (descending imbricate) અથવા ધ્વજક (vexillary) કલિકાંતરવિન્યાસ કહેવામાં આવે છે.
આ લાક્ષણિકતા પેપિલિઓનેસી $(Papilionaceae)$ કુળમાં જોવા મળે છે,જે ફેબેસી $(Fabaceae)$ કુળની એક ઉપકુળ છે.
0 likesView Solution
9
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
મૂળનું વાહક એધા (Vascular cambium) એ કોનું ઉદાહરણ છે?
A
અગ્રીય વર્ધનશીલ પેશી (Apical meristem)
B
આંતરવિષ્ટ વર્ધનશીલ પેશી (Intercalary meristem)
C
દ્વિતીયક વર્ધનશીલ પેશી (Secondary meristem)
D
મૂળ અગ્રીય વર્ધનશીલ પેશી (Root apical meristem)
Solution
(C) મૂળમાં વાહક એધાનું નિર્માણ દ્વિતીયક વૃદ્ધિ દરમિયાન થાય છે.
તે પ્રાથમિક જલવાહક અને પ્રાથમિક અન્નવાહકની વચ્ચે આવેલા મૃદુતક કોષો (જેમ કે સંયોજક પેશી અને પરિવર્ધનાત્મક કોષો) ના વિભેદન દ્વારા ઉદ્ભવે છે.
તે કાયમી પેશીઓમાંથી વિકસિત થાય છે જેણે વિભાજન કરવાની ક્ષમતા ફરીથી પ્રાપ્ત કરી છે,તેથી તેને દ્વિતીયક વર્ધનશીલ પેશી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તે પ્રાથમિક જલવાહક અને પ્રાથમિક અન્નવાહકની વચ્ચે આવેલા મૃદુતક કોષો (જેમ કે સંયોજક પેશી અને પરિવર્ધનાત્મક કોષો) ના વિભેદન દ્વારા ઉદ્ભવે છે.
તે કાયમી પેશીઓમાંથી વિકસિત થાય છે જેણે વિભાજન કરવાની ક્ષમતા ફરીથી પ્રાપ્ત કરી છે,તેથી તેને દ્વિતીયક વર્ધનશીલ પેશી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
10
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
$Pinus$ ના પ્રકાંડની પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક રચનામાં નીચેનામાંથી શું ગેરહાજર હોય છે?
A
ચાલની નલિકા (Sieve tubes)
B
શ્લેષ્મ નલિકા (Mucilage duct)
C
સાથી કોષો (Companion cells)
D
ફ્લોએમ મૃદુતક (Phloem parenchyma)
Solution
(C) . સાથી કોષો (Companion cells) માત્ર આવૃત બીજધારી (angiosperms) વનસ્પતિઓમાં જ જોવા મળે છે. $Pinus$ જેવી અનાવૃત બીજધારી (gymnospermic) વનસ્પતિઓમાં સાથી કોષોને બદલે આલ્બ્યુમિનસ કોષો (albuminous cells) જોવા મળે છે,જે સમાન કાર્ય કરે છે.
0 likesView Solution
11
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
નીચેનામાંથી કોનામાં વાયુરંધ્ર (stomata) હોતા નથી?
A
મરુદભિદ વનસ્પતિઓ (Xerophytes)
B
મધ્યદભિદ વનસ્પતિઓ (Mesophytes)
C
જલોદભિદ વનસ્પતિઓ (Hydrophytes)
D
નિમ્નજ્જિત જલોદભિદ વનસ્પતિઓ (Submerged hydrophytes)
Solution
(D) . આખી વનસ્પતિનું શરીર પાણીમાં ડૂબેલું હોય છે. નિમ્નજ્જિત વનસ્પતિઓ (દા.ત.,$Hydrilla$,$Vallisneria$,$Potamogeton$) માં વાયુરંધ્ર હોતા નથી કારણ કે તેઓ તેમની પાતળી અધિસ્તરીય કોષદીવાલ દ્વારા સીધો વાયુ વિનિમય કરે છે.
0 likesView Solution
12
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
જ્યારે અંતઃકોષરસજાળના સિસ્ટર્નીની બાહ્ય સપાટી પર રીબોઝોમ્સ જોડાયેલા હોય,ત્યારે તેને શું કહેવામાં આવે છે?
A
સારકોપ્લાઝમિક રેટીક્યુલમ
B
લીસી અંતઃકોષરસજાળ
C
કણિકામય અંતઃકોષરસજાળ
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં
Solution
(C) અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ ને તેની સપાટી પર રીબોઝોમ્સની હાજરી અથવા ગેરહાજરીના આધારે બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. જ્યારે રીબોઝોમ્સ સિસ્ટર્નીની બાહ્ય સપાટી સાથે જોડાયેલા હોય છે,ત્યારે ઈલેક્ટ્રોન માઈક્રોસ્કોપ હેઠળ $ER$ ખરબચડી દેખાય છે અને તેથી તેને ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ અથવા કણિકામય અંતઃકોષરસજાળ કહેવામાં આવે છે.
$2$. રીબોઝોમ્સની ગેરહાજરીમાં,$ER$ લીસી દેખાય છે અને તેને લીસી અંતઃકોષરસજાળ $(SER)$ અથવા અકણિકામય અંતઃકોષરસજાળ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સિસ્ટર્ની પર રીબોઝોમ્સની હાજરી એ કણિકામય અંતઃકોષરસજાળની લાક્ષણિકતા છે.
$1$. જ્યારે રીબોઝોમ્સ સિસ્ટર્નીની બાહ્ય સપાટી સાથે જોડાયેલા હોય છે,ત્યારે ઈલેક્ટ્રોન માઈક્રોસ્કોપ હેઠળ $ER$ ખરબચડી દેખાય છે અને તેથી તેને ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ અથવા કણિકામય અંતઃકોષરસજાળ કહેવામાં આવે છે.
$2$. રીબોઝોમ્સની ગેરહાજરીમાં,$ER$ લીસી દેખાય છે અને તેને લીસી અંતઃકોષરસજાળ $(SER)$ અથવા અકણિકામય અંતઃકોષરસજાળ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સિસ્ટર્ની પર રીબોઝોમ્સની હાજરી એ કણિકામય અંતઃકોષરસજાળની લાક્ષણિકતા છે.
0 likesView Solution
13
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
ઉત્સેચકના પ્રોટીન ભાગને શું કહેવામાં આવે છે?
A
હોલોએન્ઝાઇમ
B
એપોએન્ઝાઇમ
C
આઇસોએન્ઝાઇમ
D
ઉપરોક્ત તમામ
Solution
(B) ઘણા ઉત્સેચકો પ્રોટીન ભાગ અને બિન-પ્રોટીન ભાગના બનેલા હોય છે.
ઉત્સેચકના પ્રોટીન ભાગને $Apoenzyme$ (એપોએન્ઝાઇમ) કહેવામાં આવે છે.
બિન-પ્રોટીન ભાગને $Cofactor$ (સહ-કારક) કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે $Apoenzyme$ અને $Cofactor$ એકબીજા સાથે જોડાય છે,ત્યારે સંપૂર્ણ,ઉદ્દીપકીય રીતે સક્રિય ઉત્સેચકને $Holoenzyme$ (હોલોએન્ઝાઇમ) કહેવામાં આવે છે.
$Isoenzymes$ (આઇસોએન્ઝાઇમ) એ ઉત્સેચકના વિવિધ સ્વરૂપો છે જે સમાન પ્રક્રિયાને ઉત્પ્રેરિત કરે છે.
ઉત્સેચકના પ્રોટીન ભાગને $Apoenzyme$ (એપોએન્ઝાઇમ) કહેવામાં આવે છે.
બિન-પ્રોટીન ભાગને $Cofactor$ (સહ-કારક) કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે $Apoenzyme$ અને $Cofactor$ એકબીજા સાથે જોડાય છે,ત્યારે સંપૂર્ણ,ઉદ્દીપકીય રીતે સક્રિય ઉત્સેચકને $Holoenzyme$ (હોલોએન્ઝાઇમ) કહેવામાં આવે છે.
$Isoenzymes$ (આઇસોએન્ઝાઇમ) એ ઉત્સેચકના વિવિધ સ્વરૂપો છે જે સમાન પ્રક્રિયાને ઉત્પ્રેરિત કરે છે.
0 likesView Solution
14
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનના સ્થાપન માટે જવાબદાર ઉત્સેચક કયો છે?
A
નાઈટ્રોજનેઝ
B
હાઈડ્રોજનેઝ
C
ઓક્સિજનેઝ
D
કાર્બોક્સિલેઝ
Solution
(A) $Nitrogenase$ ઉત્સેચક વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું એમોનિયામાં જૈવિક સ્થાપન કરવા માટે જવાબદાર છે. આ ઉત્સેચક ફક્ત અમુક પ્રોકેરિયોટ્સમાં જોવા મળે છે,જેમ કે $Rhizobium$ અને $Azotobacter$. તે $ATP$ અને ઇલેક્ટ્રોનનો ઉપયોગ કરીને $N_2$ નું $NH_3$ માં રિડક્શન કરે છે.
0 likesView Solution
15
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
બિંદુક્ષેપણ (Guttation) શેના કારણે થાય છે?
A
અંતઃચૂષણ (Imbibition)
B
આસૃતિ (Osmosis)
C
ધન મૂળદાબ (Positive root pressure)
D
બાષ્પોત્સર્જન (Transpiration)
Solution
(C) બિંદુક્ષેપણ એ પર્ણની કિનારીઓ અથવા ટોચ પરથી જલછિદ્રો (hydathodes) નામની વિશિષ્ટ રચનાઓ દ્વારા પાણીના ટીપાં સ્વરૂપે બહાર નીકળવાની પ્રક્રિયા છે。
આ પ્રક્રિયા ત્યારે થાય છે જ્યારે મૂળ દ્વારા પાણીનું શોષણ વધારે હોય અને બાષ્પોત્સર્જનનો દર ખૂબ જ ઓછો હોય, જે સામાન્ય રીતે રાત્રે અથવા વહેલી સવારે જોવા મળે છે。
વનસ્પતિમાં પાણીનું આ ઉચ્ચ પ્રમાણ $\text{ધન મૂળદાબ}$ (Positive root pressure) ઉત્પન્ન કરે છે, જે પાણીને જલછિદ્રો દ્વારા બહાર ધકેલે છે。
તેથી, $\text{ધન મૂળદાબ}$ એ બિંદુક્ષેપણનું મુખ્ય કારણ છે。
આ પ્રક્રિયા ત્યારે થાય છે જ્યારે મૂળ દ્વારા પાણીનું શોષણ વધારે હોય અને બાષ્પોત્સર્જનનો દર ખૂબ જ ઓછો હોય, જે સામાન્ય રીતે રાત્રે અથવા વહેલી સવારે જોવા મળે છે。
વનસ્પતિમાં પાણીનું આ ઉચ્ચ પ્રમાણ $\text{ધન મૂળદાબ}$ (Positive root pressure) ઉત્પન્ન કરે છે, જે પાણીને જલછિદ્રો દ્વારા બહાર ધકેલે છે。
તેથી, $\text{ધન મૂળદાબ}$ એ બિંદુક્ષેપણનું મુખ્ય કારણ છે。
0 likesView Solution
16
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
વનસ્પતિઓમાં બાષ્પોત્સર્જનનો દર નક્કી કરવા માટે નીચેનામાંથી શેનો ઉપયોગ થાય છે?
A
પોરોમીટર
B
પોટોમીટર
C
ઓક્સેનોમીટર
D
ટેન્સિયોમીટર
Solution
(B) $Potometer$ (પોટોમીટર) એ એક એવું સાધન છે જેનો ઉપયોગ પર્ણયુક્ત ડાળી દ્વારા પાણીના શોષણનો દર માપવા માટે થાય છે,જે બાષ્પોત્સર્જનના દરના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
$Porometer$ (પોરોમીટર) નો ઉપયોગ વાયુરંધ્રના છિદ્રનું કદ માપવા માટે થાય છે.
$Auxanometer$ (ઓક્સેનોમીટર) નો ઉપયોગ વનસ્પતિની લંબાઈમાં થતી વૃદ્ધિ માપવા માટે થાય છે.
$Tensiometer$ (ટેન્સિયોમીટર) નો ઉપયોગ જમીનમાં રહેલા પાણીનું તણાવ અથવા મેટ્રિક પોટેન્શિયલ માપવા માટે થાય છે.
$Porometer$ (પોરોમીટર) નો ઉપયોગ વાયુરંધ્રના છિદ્રનું કદ માપવા માટે થાય છે.
$Auxanometer$ (ઓક્સેનોમીટર) નો ઉપયોગ વનસ્પતિની લંબાઈમાં થતી વૃદ્ધિ માપવા માટે થાય છે.
$Tensiometer$ (ટેન્સિયોમીટર) નો ઉપયોગ જમીનમાં રહેલા પાણીનું તણાવ અથવા મેટ્રિક પોટેન્શિયલ માપવા માટે થાય છે.
0 likesView Solution
17
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
પ્રતાન (Tendrils) શેના કારણે વળેલા જોવા મળે છે?
A
સ્પર્શાવર્તન (Thigmotropism)
B
કંપાનુકુંચન (Seismonasty)
C
પ્રકાશાવર્તન (Heliotropism)
D
આડું ગુરુત્વાકર્ષણાવર્તન (Diageotropism)
Solution
(A) પ્રતાન એ આરોહી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી વિશિષ્ટ રચનાઓ છે જે આધારના સ્પર્શ પ્રત્યે પ્રતિભાવ આપે છે.
જ્યારે પ્રતાન કોઈ વસ્તુના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે વસ્તુને સ્પર્શતી બાજુના કોષો વિરુદ્ધ બાજુના કોષો કરતાં ધીમી વૃદ્ધિ પામે છે.
આ વિભેદક વૃદ્ધિને કારણે પ્રતાન આધારની આસપાસ વીંટળાઈ જાય છે.
સ્પર્શ અથવા યાંત્રિક ઉત્તેજનાના પ્રતિભાવમાં થતી આ દિશાત્મક વૃદ્ધિને $Thigmotropism$ (સ્પર્શાવર્તન) કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે પ્રતાન કોઈ વસ્તુના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે વસ્તુને સ્પર્શતી બાજુના કોષો વિરુદ્ધ બાજુના કોષો કરતાં ધીમી વૃદ્ધિ પામે છે.
આ વિભેદક વૃદ્ધિને કારણે પ્રતાન આધારની આસપાસ વીંટળાઈ જાય છે.
સ્પર્શ અથવા યાંત્રિક ઉત્તેજનાના પ્રતિભાવમાં થતી આ દિશાત્મક વૃદ્ધિને $Thigmotropism$ (સ્પર્શાવર્તન) કહેવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
18
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
પિત્તાશયનું સંકોચન શેના કારણે થાય છે?
A
ગેસ્ટ્રિન
B
સિક્રેટિન
C
કોલેસિસ્ટોકાઈનિન
D
એન્ટેરોગેસ્ટ્રોન
Solution
(C) $Cholecystokinin$ $(CCK)$ અંતઃસ્ત્રાવ પકવાશયના શ્લેષ્મ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય પિત્તાશયનું સંકોચન કરવાનું અને $Oddi$ ના મુદ્રિકા સ્નાયુને શિથિલ કરવાનું છે,જે ચરબીના પાચનમાં મદદ કરવા માટે પિત્તને પકવાશયમાં મુક્ત કરવામાં મદદ કરે છે.
0 likesView Solution
19
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
શ્વસન રંજકદ્રવ્ય હિમોસાયનિન નીચેનામાંથી કયા સમુદાયમાં જોવા મળે છે?
A
મેરુદંડી (Chordata)
B
નૂપુરક (Annelida)
C
મૃદુકાય (Mollusca)
D
શૂળત્વચી (Echinodermata)
Solution
(C) હિમોસાયનિન એ તાંબા (copper) યુક્ત શ્વસન રંજકદ્રવ્ય છે,જે ઓક્સિજનયુક્ત સ્થિતિમાં રુધિરને વાદળી રંગ આપે છે.
તે સામાન્ય રીતે ઘણા મૃદુકાય પ્રાણીઓના હિમોલિમ્ફમાં જોવા મળે છે,જેમ કે સેફાલોપોડ્સ (દા.ત.,સ્ક્વિડ,ઓક્ટોપસ) અને કેટલાક ગેસ્ટ્રોપોડ્સ.
જોકે કેટલાક નૂપુરક પ્રાણીઓ હિમોગ્લોબિન અથવા ક્લોરોક્રુઓરિનનો ઉપયોગ કરે છે,પરંતુ હિમોસાયનિન એ $Mollusca$ સમુદાયના ઘણા સભ્યોની લાક્ષણિકતા છે.
તે સામાન્ય રીતે ઘણા મૃદુકાય પ્રાણીઓના હિમોલિમ્ફમાં જોવા મળે છે,જેમ કે સેફાલોપોડ્સ (દા.ત.,સ્ક્વિડ,ઓક્ટોપસ) અને કેટલાક ગેસ્ટ્રોપોડ્સ.
જોકે કેટલાક નૂપુરક પ્રાણીઓ હિમોગ્લોબિન અથવા ક્લોરોક્રુઓરિનનો ઉપયોગ કરે છે,પરંતુ હિમોસાયનિન એ $Mollusca$ સમુદાયના ઘણા સભ્યોની લાક્ષણિકતા છે.
0 likesView Solution
20
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
સ્ફિગ્મોમેનોમીટર (Sphygmomanometer) શું માપે છે?
A
ચેતા વહન દર
B
હૃદયના ધબકારાનો દર
C
રુધિરનું દબાણ (Blood pressure)
D
નાડીના ધબકારાનો દર
Solution
(C) રુધિરનું દબાણ (Blood pressure) સ્ફિગ્મોમેનોમીટર નામના સાધન દ્વારા પારાના $mm$ ($mm$ of $Hg$) માં માપવામાં આવે છે.
આ સાધનની શોધ ઇટાલિયન ચિકિત્સક સાયપિઓન રિવા-રોસી (Scipione Riva-Rocci) દ્વારા $1896$ માં કરવામાં આવી હતી.
આ સાધનની શોધ ઇટાલિયન ચિકિત્સક સાયપિઓન રિવા-રોસી (Scipione Riva-Rocci) દ્વારા $1896$ માં કરવામાં આવી હતી.
0 likesView Solution
21
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
માલ્પિઘિયન નલિકાઓ ઉત્સર્ગ પદાર્થોને ક્યાંથી દૂર કરે છે?
A
હિમોલિમ્ફ (રુધિરલસિકા)
B
પાચનમાર્ગ
C
$(a)$ અને $(b)$ બંને
D
આમાંથી કોઈ નહીં
Solution
(A) માલ્પિઘિયન નલિકાઓ વંદા જેવા કીટકોમાં મુખ્ય ઉત્સર્જન અંગો છે.
તેઓ મધ્યઆંત્ર અને પશ્ચાંત્રના જોડાણ પર જોડાયેલી અંધ-અંતવાળી નલિકાઓ છે.
આ નલિકાઓ હિમોલિમ્ફ (કીટકોનું શરીર પ્રવાહી) માંથી નાઈટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ પદાર્થો અને પાણીનું શોષણ કરે છે.
ત્યારબાદ આ ઉત્સર્ગ પદાર્થો યુરિક એસિડમાં રૂપાંતરિત થાય છે અને પાચનમાર્ગમાં મોકલવામાં આવે છે,જ્યાંથી તે મળદ્વાર દ્વારા શરીરની બહાર ઉત્સર્જિત થાય છે.
તેઓ મધ્યઆંત્ર અને પશ્ચાંત્રના જોડાણ પર જોડાયેલી અંધ-અંતવાળી નલિકાઓ છે.
આ નલિકાઓ હિમોલિમ્ફ (કીટકોનું શરીર પ્રવાહી) માંથી નાઈટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ પદાર્થો અને પાણીનું શોષણ કરે છે.
ત્યારબાદ આ ઉત્સર્ગ પદાર્થો યુરિક એસિડમાં રૂપાંતરિત થાય છે અને પાચનમાર્ગમાં મોકલવામાં આવે છે,જ્યાંથી તે મળદ્વાર દ્વારા શરીરની બહાર ઉત્સર્જિત થાય છે.
0 likesView Solution
22
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
નેફ્રોન્સના નલિકાઓમાં પુનઃશોષણ કઈ પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે?
A
આસૃતિ (Osmosis)
B
પ્રસરણ (Diffusion)
C
ગાળણ (Filtration)
D
સક્રિય વહન (Active transport)
Solution
(D) નેફ્રોન નલિકાઓમાં પુનઃશોષણ એ એક પસંદગીયુક્ત પ્રક્રિયા છે જેમાં વિવિધ પદ્ધતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. પાણીનું પુનઃશોષણ આસૃતિ દ્વારા નિષ્ક્રિય રીતે થાય છે.
$2$. નાઈટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોનું પુનઃશોષણ નિષ્ક્રિય પ્રસરણ દ્વારા થાય છે.
$3$. ગ્લુકોઝ અને એમિનો એસિડ જેવા આવશ્યક પોષક તત્વોનું પુનઃશોષણ સક્રિય વહન દ્વારા થાય છે.
પુનઃશોષણમાં પદાર્થોના આધારે આ તમામ પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે,તેથી સૌથી સચોટ જવાબ એ છે કે તેમાં સક્રિય વહન,નિષ્ક્રિય પ્રસરણ અને આસૃતિનો સમાવેશ થાય છે. જોકે,$Na^+$,ગ્લુકોઝ અને એમિનો એસિડ જેવા આવશ્યક દ્રાવ્યોના પસંદગીયુક્ત પુનઃશોષણના સંદર્ભમાં,સક્રિય વહન એ પ્રાથમિક પદ્ધતિ છે.
$1$. પાણીનું પુનઃશોષણ આસૃતિ દ્વારા નિષ્ક્રિય રીતે થાય છે.
$2$. નાઈટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોનું પુનઃશોષણ નિષ્ક્રિય પ્રસરણ દ્વારા થાય છે.
$3$. ગ્લુકોઝ અને એમિનો એસિડ જેવા આવશ્યક પોષક તત્વોનું પુનઃશોષણ સક્રિય વહન દ્વારા થાય છે.
પુનઃશોષણમાં પદાર્થોના આધારે આ તમામ પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે,તેથી સૌથી સચોટ જવાબ એ છે કે તેમાં સક્રિય વહન,નિષ્ક્રિય પ્રસરણ અને આસૃતિનો સમાવેશ થાય છે. જોકે,$Na^+$,ગ્લુકોઝ અને એમિનો એસિડ જેવા આવશ્યક દ્રાવ્યોના પસંદગીયુક્ત પુનઃશોષણના સંદર્ભમાં,સક્રિય વહન એ પ્રાથમિક પદ્ધતિ છે.
0 likesView Solution
23
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
મનુષ્યની ખોપરી (Cranium) કેટલા હાડકાંની બનેલી હોય છે?
A
$8$ હાડકાં
B
$12$ હાડકાં
C
$10$ હાડકાં
D
$16$ હાડકાં
Solution
(A) મનુષ્યની ખોપરી (Cranium) $8$ હાડકાંની બનેલી હોય છે.
તેમાં $1$ ફ્રન્ટલ (Frontal) હાડકું,$2$ પેરિએટલ (Parietal) હાડકાં,$2$ ટેમ્પોરલ (Temporal) હાડકાં,$1$ ઓક્સિપિટલ (Occipital) હાડકું,$1$ સ્ફેનોઇડ (Sphenoid) હાડકું અને $1$ એથમોઇડ (Ethmoid) હાડકુંનો સમાવેશ થાય છે.
આમ,ખોપરીમાં કુલ હાડકાંની સંખ્યા $8$ છે.
તેમાં $1$ ફ્રન્ટલ (Frontal) હાડકું,$2$ પેરિએટલ (Parietal) હાડકાં,$2$ ટેમ્પોરલ (Temporal) હાડકાં,$1$ ઓક્સિપિટલ (Occipital) હાડકું,$1$ સ્ફેનોઇડ (Sphenoid) હાડકું અને $1$ એથમોઇડ (Ethmoid) હાડકુંનો સમાવેશ થાય છે.
આમ,ખોપરીમાં કુલ હાડકાંની સંખ્યા $8$ છે.
0 likesView Solution
24
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
દેડકામાં, અગ્ર બહિર્ગોળ સપાટી ધરાવતો કરોડરજ્જુનો મણકો કયો છે?
A
એટલાસ
B
યુરોસ્ટાઇલ
C
$8^{\text{મો}}$ મણકો
D
$9^{\text{મો}}$ મણકો
Solution
(D) દેડકામાં, કરોડસ્તંભ $9$ મણકાનો બનેલો હોય છે। $8^{\text{મો}}$ મણકો પ્રોકોઇલસ પ્રકારનો હોય છે, જેનો અર્થ છે કે તેની અગ્ર સપાટી અંતર્ગોળ અને પશ્ચ સપાટી બહિર્ગોળ હોય છે। જોકે, $9^{\text{મો}}$ મણકો વિશિષ્ટ છે કારણ કે તેની અગ્ર સપાટી બહિર્ગોળ હોય છે (દ્વિ-બહિર્ગોળ) જે $8^{\text{મા}}$ મણકા સાથે જોડાય છે, અને તેની પાસે યુરોસ્ટાઇલ સાથે જોડાવા માટે બે પશ્ચ બહિર્ગોળ સપાટીઓ (કોન્ડાઇલ્સ) પણ હોય છે।
0 likesView Solution
25
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
તાપમાન નિયમન કેન્દ્ર (thermoregulatory centre) ક્યાં આવેલું છે?
A
કરોડરજ્જુ
B
પિટ્યુટરી ગ્રંથિ
C
અનુમસ્તિષ્ક (Cerebellum)
D
હાયપોથેલેમસ
Solution
(D) $Hypothalamus$ એ અગ્રમગજનો એક ભાગ છે જેમાં ઘણા કેન્દ્રો આવેલા હોય છે જે શરીરનું તાપમાન,ભૂખ અને તરસનું નિયંત્રણ કરે છે. તે શરીરના થર્મોસ્ટેટ તરીકે કાર્ય કરે છે અને ઉષ્મા ઉત્પાદન તથા ઉષ્માના વ્યયનું નિયમન કરીને હોમિયોસ્ટેસિસ (સમસ્થિતિ) જાળવી રાખે છે.
0 likesView Solution
26
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
જમીનમાં નાઈટ્રીકરણની પ્રક્રિયામાં મર્યાદિત પરિબળ કયું છે?
A
$pH$
B
તાપમાન
C
પ્રકાશ
D
હવા
Solution
(A) નાઈટ્રીકરણ એ $Nitrosomonas$ અને $Nitrobacter$ જેવા રસાયણસ્વપોષી બેક્ટેરિયા દ્વારા કરવામાં આવતી જૈવિક પ્રક્રિયા છે.
આ બેક્ટેરિયા પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે.
નાઈટ્રીકરણની પ્રક્રિયા જમીનના $pH$ દ્વારા નોંધપાત્ર રીતે પ્રભાવિત થાય છે.
નાઈટ્રીકરણ તટસ્થથી થોડી આલ્કલાઇન જમીન ($pH$ $7.0$ થી $8.5$) માં સૌથી વધુ કાર્યક્ષમ રીતે થાય છે.
એસિડિક જમીનમાં,નાઈટ્રીફાઈંગ બેક્ટેરિયાની પ્રવૃત્તિ ગંભીર રીતે અવરોધાય છે,જેના કારણે $pH$ એ આ પ્રક્રિયા માટેનું મુખ્ય મર્યાદિત પરિબળ બને છે.
આ બેક્ટેરિયા પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે.
નાઈટ્રીકરણની પ્રક્રિયા જમીનના $pH$ દ્વારા નોંધપાત્ર રીતે પ્રભાવિત થાય છે.
નાઈટ્રીકરણ તટસ્થથી થોડી આલ્કલાઇન જમીન ($pH$ $7.0$ થી $8.5$) માં સૌથી વધુ કાર્યક્ષમ રીતે થાય છે.
એસિડિક જમીનમાં,નાઈટ્રીફાઈંગ બેક્ટેરિયાની પ્રવૃત્તિ ગંભીર રીતે અવરોધાય છે,જેના કારણે $pH$ એ આ પ્રક્રિયા માટેનું મુખ્ય મર્યાદિત પરિબળ બને છે.
0 likesView Solution
27
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
વિધાન: બેક્ટેરિયાના ત્રણ મૂળભૂત આકારો હોય છે,એટલે કે,ગોળાકાર,દંડાકાર,સર્પાકાર.
કારણ: કોકસ (Cocci) અને બેસિલસ (Bacilli) ચોક્કસ લંબાઈના સમૂહ અથવા સાંકળ બનાવી શકે છે.
કારણ: કોકસ (Cocci) અને બેસિલસ (Bacilli) ચોક્કસ લંબાઈના સમૂહ અથવા સાંકળ બનાવી શકે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન ખોટું છે પરંતુ કારણ સાચું છે.
Solution
(D) વિધાન ખોટું છે કારણ કે બેક્ટેરિયાના ચાર મૂળભૂત આકારો હોય છે: કોકસ (ગોળાકાર),બેસિલસ (દંડાકાર),વિબ્રિયો (અલ્પવિરામ આકારના) અને સ્પાયરિલમ (સર્પાકાર). આપેલ વિધાનમાં માત્ર ત્રણ આકારોનો ઉલ્લેખ છે,જે અધૂરો છે.
કારણ સાચું છે કારણ કે કોકસ અને બેસિલસ જેવા બેક્ટેરિયા ખરેખર સમૂહ (દા.ત.,સ્ટેફાયલોકોકસ) અથવા સાંકળ (દા.ત.,સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ) બનાવી શકે છે.
તેથી,વિધાન ખોટું છે,પરંતુ કારણ સાચું છે.
કારણ સાચું છે કારણ કે કોકસ અને બેસિલસ જેવા બેક્ટેરિયા ખરેખર સમૂહ (દા.ત.,સ્ટેફાયલોકોકસ) અથવા સાંકળ (દા.ત.,સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ) બનાવી શકે છે.
તેથી,વિધાન ખોટું છે,પરંતુ કારણ સાચું છે.
0 likesView Solution
28
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
વિધાન : પાર્શ્વસ્થ (collateral) વાહક પુલોમાં,અન્નવાહક પેશી અંદરની તરફ આવેલી હોય છે.
કારણ : એકદળી પ્રકાંડમાં,એધા (cambium) હાજર હોય છે.
કારણ : એકદળી પ્રકાંડમાં,એધા (cambium) હાજર હોય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(D) પાર્શ્વસ્થ વાહક પુલોમાં,અન્નવાહક પેશી બહારની તરફ આવેલી હોય છે,જ્યારે જલવાહક પેશી અંદરની તરફ આવેલી હોય છે. તેથી,વિધાન ખોટું છે.
એકદળી પ્રકાંડમાં,વાહક પુલો બંધ પ્રકારના હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં એધા ગેરહાજર હોય છે. તેથી,કારણ પણ ખોટું છે.
આમ,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
એકદળી પ્રકાંડમાં,વાહક પુલો બંધ પ્રકારના હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં એધા ગેરહાજર હોય છે. તેથી,કારણ પણ ખોટું છે.
આમ,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
29
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
વિધાન: હાઈપરટેન્શન (ઉચ્ચ રક્તચાપ) ના દર્દીઓને ખારું પાણી (સેલાઈન) આપવામાં આવતું નથી.
કારણ: ખારું પાણી ઉલટી કરાવી શકે છે અને બ્લડ પ્રેશરમાં અચાનક ઘટાડો કરી શકે છે,જેનાથી કાર્ડિયાક અરેસ્ટ થઈ શકે છે.
કારણ: ખારું પાણી ઉલટી કરાવી શકે છે અને બ્લડ પ્રેશરમાં અચાનક ઘટાડો કરી શકે છે,જેનાથી કાર્ડિયાક અરેસ્ટ થઈ શકે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે ખારા પાણીમાં $NaCl$ (સોડિયમ ક્લોરાઈડ) હોય છે. સોડિયમનું વધુ સેવન રક્તવાહિનીઓમાં પાણીનું પ્રમાણ વધારે છે,જે રક્તના કદમાં વધારો કરે છે અને પરિણામે બ્લડ પ્રેશર વધારે છે,જે હાઈપરટેન્શનના દર્દીઓ માટે નુકસાનકારક છે.
જોકે,કારણ ખોટું છે. ખારું પાણી બ્લડ પ્રેશર ઘટાડતું નથી; તેના બદલે,તે બ્લડ પ્રેશરમાં વધારો કરે છે. તેથી,કારણમાં આપવામાં આવેલું વિધાન વૈજ્ઞાનિક રીતે ખોટું છે.
જોકે,કારણ ખોટું છે. ખારું પાણી બ્લડ પ્રેશર ઘટાડતું નથી; તેના બદલે,તે બ્લડ પ્રેશરમાં વધારો કરે છે. તેથી,કારણમાં આપવામાં આવેલું વિધાન વૈજ્ઞાનિક રીતે ખોટું છે.
0 likesView Solution
30
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
વિધાન : બ્લડ પ્રેશર (રુધિરનું દબાણ) એ ધમનીય રુધિરનું દબાણ છે.
કારણ : બ્લડ પ્રેશર સ્ફિગ્મોમેનોમીટર દ્વારા માપવામાં આવે છે.
કારણ : બ્લડ પ્રેશર સ્ફિગ્મોમેનોમીટર દ્વારા માપવામાં આવે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) બ્લડ પ્રેશર એટલે દરેક હૃદયના ધબકારા સાથે ધમનીઓની દીવાલ પર રુધિર દ્વારા લગાડવામાં આવતું દબાણ.
તે સામાન્ય રીતે હાથની બ્રેકિયલ ધમનીનો ઉપયોગ કરીને માપવામાં આવે છે.
આ દબાણ માપવા માટે વપરાતા સાધનને સ્ફિગ્મોમેનોમીટર કહેવામાં આવે છે.
બ્લડ પ્રેશર ખાસ કરીને ધમનીઓમાં રહેલા દબાણને સૂચવે છે,તેથી વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે.
વધુમાં,કારણ એ સમજાવે છે કે આપણે બ્લડ પ્રેશરને ધમનીય દબાણ તરીકે કેમ વ્યાખ્યાયિત કરીએ છીએ,કારણ કે પ્રમાણભૂત ક્લિનિકલ માપન આ ચોક્કસ સાધનનો ઉપયોગ કરીને ધમનીઓ પર કરવામાં આવે છે.
તે સામાન્ય રીતે હાથની બ્રેકિયલ ધમનીનો ઉપયોગ કરીને માપવામાં આવે છે.
આ દબાણ માપવા માટે વપરાતા સાધનને સ્ફિગ્મોમેનોમીટર કહેવામાં આવે છે.
બ્લડ પ્રેશર ખાસ કરીને ધમનીઓમાં રહેલા દબાણને સૂચવે છે,તેથી વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે.
વધુમાં,કારણ એ સમજાવે છે કે આપણે બ્લડ પ્રેશરને ધમનીય દબાણ તરીકે કેમ વ્યાખ્યાયિત કરીએ છીએ,કારણ કે પ્રમાણભૂત ક્લિનિકલ માપન આ ચોક્કસ સાધનનો ઉપયોગ કરીને ધમનીઓ પર કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
31
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
વિધાન : જીભ એ સ્વાદગ્રાહી (gustatoreceptor) છે.
કારણ : સ્વાદની સંવેદના માટેના ગ્રાહીઓ સ્વાદકલિકાઓમાં આવેલા હોય છે.
કારણ : સ્વાદની સંવેદના માટેના ગ્રાહીઓ સ્વાદકલિકાઓમાં આવેલા હોય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) જીભ એક સ્વાદગ્રાહી અંગ તરીકે કાર્ય કરે છે કારણ કે તેમાં સ્વાદકલિકાઓ (taste buds) નામની વિશિષ્ટ સંવેદનાત્મક રચનાઓ આવેલી હોય છે.
સ્વાદની સંવેદનાઓ આ સ્વાદકલિકાઓમાં આવેલા રસાયણગ્રાહીઓ (chemoreceptors) દ્વારા પારખવામાં આવે છે.
જીભ એ અંગ છે જે આ સ્વાદકલિકાઓ ધરાવે છે,તેથી વિધાન સાચું છે.
કારણ યોગ્ય રીતે સમજાવે છે કે સ્વાદની સંવેદના માટેના ગ્રાહીઓ સ્વાદકલિકાઓમાં જોવા મળે છે,જે જીભને સ્વાદગ્રાહી તરીકે વર્ગીકૃત કરવાનું કારણ સ્પષ્ટ કરે છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
સ્વાદની સંવેદનાઓ આ સ્વાદકલિકાઓમાં આવેલા રસાયણગ્રાહીઓ (chemoreceptors) દ્વારા પારખવામાં આવે છે.
જીભ એ અંગ છે જે આ સ્વાદકલિકાઓ ધરાવે છે,તેથી વિધાન સાચું છે.
કારણ યોગ્ય રીતે સમજાવે છે કે સ્વાદની સંવેદના માટેના ગ્રાહીઓ સ્વાદકલિકાઓમાં જોવા મળે છે,જે જીભને સ્વાદગ્રાહી તરીકે વર્ગીકૃત કરવાનું કારણ સ્પષ્ટ કરે છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
0 likesView Solution
32
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
વિધાન: $Ginkgo biloba$ એ જીવંત અશ્મિ છે.
કારણ: સજીવો જે છેલ્લા કેટલાક મિલિયન વર્ષોથી અપરિવર્તિત રહ્યા છે જ્યારે તેમના સંબંધીઓ લુપ્ત થઈ ગયા છે.
કારણ: સજીવો જે છેલ્લા કેટલાક મિલિયન વર્ષોથી અપરિવર્તિત રહ્યા છે જ્યારે તેમના સંબંધીઓ લુપ્ત થઈ ગયા છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) $Ginkgo biloba$ એ $Ginkgoales$ શ્રેણીનો સભ્ય છે, જેનો ઉદ્ભવ $Jurassic$ સમયગાળા દરમિયાન થયો હતો.
તેને જીવંત અશ્મિ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે લાખો વર્ષોથી અપરિવર્તિત રહીને ટકી રહ્યું છે જ્યારે તેના નજીકના સંબંધીઓ લુપ્ત થઈ ગયા છે.
તેથી, વિધાન સાચું છે અને કારણ તે જીવંત અશ્મિ તરીકે કેમ વર્ગીકૃત થયેલ છે તેની યોગ્ય સમજૂતી આપે છે.
તેને જીવંત અશ્મિ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે લાખો વર્ષોથી અપરિવર્તિત રહીને ટકી રહ્યું છે જ્યારે તેના નજીકના સંબંધીઓ લુપ્ત થઈ ગયા છે.
તેથી, વિધાન સાચું છે અને કારણ તે જીવંત અશ્મિ તરીકે કેમ વર્ગીકૃત થયેલ છે તેની યોગ્ય સમજૂતી આપે છે.
0 likesView Solution
33
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
કાર્બન ચક્રમાં બેક્ટેરિયાની મુખ્ય ભૂમિકા શેમાં રહેલી છે?
A
પ્રકાશસંશ્લેષણ
B
નાઈટ્રોજનયુક્ત સંયોજનોનું એસિમિલેશન (સ્વાંગીકરણ)
C
કેમોસિન્થેસિસ (રસાયણસંશ્લેષણ)
D
કાર્બનિક સંયોજનોનું પાચન અથવા વિઘટન
Solution
(D) કાર્બન ચક્રમાં બેક્ટેરિયાની મુખ્ય ભૂમિકા વિઘટકો (decomposers) તરીકેની છે.
બેક્ટેરિયા વિઘટનની પ્રક્રિયા દ્વારા જટિલ કાર્બનિક સંયોજનોને સરળ પદાર્થોમાં તોડે છે.
આ સરળ પદાર્થો ત્યારબાદ પર્યાવરણમાં પાછા મુક્ત થાય છે અને કાર્બન ચક્રમાં ફરીથી ઉપયોગમાં લેવાય છે,જેનાથી નિવસનતંત્રમાં કાર્બનનું સંતુલન જળવાઈ રહે છે.
બેક્ટેરિયા વિઘટનની પ્રક્રિયા દ્વારા જટિલ કાર્બનિક સંયોજનોને સરળ પદાર્થોમાં તોડે છે.
આ સરળ પદાર્થો ત્યારબાદ પર્યાવરણમાં પાછા મુક્ત થાય છે અને કાર્બન ચક્રમાં ફરીથી ઉપયોગમાં લેવાય છે,જેનાથી નિવસનતંત્રમાં કાર્બનનું સંતુલન જળવાઈ રહે છે.
0 likesView Solution
34
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
મેલિગ્નન્ટ ટર્શિયન મેલેરિયા (Malignant tertian malaria) કોના દ્વારા થાય છે?
A
$Plasmodium$ $falciparum$
B
$Plasmodium$ $vivax$
C
$Plasmodium$ $ovale$
D
$Plasmodium$ $malariae$
Solution
(A) મેલિગ્નન્ટ ટર્શિયન મેલેરિયા એ મેલેરિયાનો એક ગંભીર પ્રકાર છે જે ઊંચા તાવ અને સંભવિત જટિલતાઓ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
તે $Plasmodium$ $falciparum$ નામના પ્રજીવ પરોપજીવી દ્વારા થાય છે.
$P. vivax$ અને $P. ovale$ સામાન્ય રીતે બેનાઈન ટર્શિયન મેલેરિયાનું કારણ બને છે,જ્યારે $P. malariae$ ક્વાર્ટન મેલેરિયાનું કારણ બને છે.
તે $Plasmodium$ $falciparum$ નામના પ્રજીવ પરોપજીવી દ્વારા થાય છે.
$P. vivax$ અને $P. ovale$ સામાન્ય રીતે બેનાઈન ટર્શિયન મેલેરિયાનું કારણ બને છે,જ્યારે $P. malariae$ ક્વાર્ટન મેલેરિયાનું કારણ બને છે.
0 likesView Solution
35
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
પુખ્ત $Wuchereria$ $bancrofti$ ક્યાં રહે છે?
A
માનવ ત્વચાની નીચેની જગ્યાઓ
B
ક્યુલેક્સના સ્નાયુઓ
C
ક્યુલેક્સની લાળ ગ્રંથિઓ
D
માનવ લસિકા ગ્રંથિઓ
Solution
(D) $Wuchereria$ $bancrofti$ એ એક ફાઈલેરિયલ નેમેટોડ છે જે મનુષ્યોમાં ફાઈલેરિયાસીસ (હાથીપગો) રોગ પેદા કરે છે.
પુખ્ત કૃમિ સામાન્ય રીતે માનવ યજમાનની લસિકા વાહિનીઓ અને લસિકા ગ્રંથિઓમાં રહે છે.
તે એક અપત્યપ્રસવી (viviparous) નેમેટોડ છે,જેનો અર્થ છે કે તે જીવંત બચ્ચાઓને જન્મ આપે છે જેને માઇક્રોફાઈલેરિયા કહેવામાં આવે છે.
પુખ્ત કૃમિ સામાન્ય રીતે માનવ યજમાનની લસિકા વાહિનીઓ અને લસિકા ગ્રંથિઓમાં રહે છે.
તે એક અપત્યપ્રસવી (viviparous) નેમેટોડ છે,જેનો અર્થ છે કે તે જીવંત બચ્ચાઓને જન્મ આપે છે જેને માઇક્રોફાઈલેરિયા કહેવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
36
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
ફલન સમયે લાક્ષણિક દ્વિદળી વનસ્પતિનો માદા જન્યુજનક (female gametophyte) કેટલા કોષીય હોય છે ($\text{કોષીય}$ માં)?
A
$8$
B
$7$
C
$6$
D
$4$
Solution
(B) લાક્ષણિક આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના પરિપક્વ માદા જન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) માં, અંડતલીય છેડે $3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષો, અંડછિદ્રીય છેડે $2$ સહાયક કોષો અને $1$ અંડકોષ, તથા મધ્યમાં $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો ધરાવતો $1$ મોટો મધ્યસ્થ કોષ હોય છે.
જોકે તેમાં $8$ કોષકેન્દ્રો હોય છે, પરંતુ $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણથી એક દ્વિકીય દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર બને છે, જેના પરિણામે કુલ $7$ કોષો જોવા મળે છે.
તેથી, પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રીય હોય છે.
જોકે તેમાં $8$ કોષકેન્દ્રો હોય છે, પરંતુ $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણથી એક દ્વિકીય દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર બને છે, જેના પરિણામે કુલ $7$ કોષો જોવા મળે છે.
તેથી, પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રીય હોય છે.
0 likesView Solution
37
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
ભ્રૂણપુટ તરફ પરાગનલિકાની વૃદ્ધિ એ શું છે?
A
ભૂઆવર્તન (Geotropism)
B
સ્પર્શાનુચલન (Thigmotaxis)
C
રસાયણાનુચલન (Chemotaxis)
D
પ્રકાશાનુંચલન (Phototaxis)
Solution
(C) ભ્રૂણપુટ તરફ પરાગનલિકાની વૃદ્ધિ એ રસાયણાનુચલન (Chemotaxis) નું ઉદાહરણ છે.
આ હલનચલન ભ્રૂણપુટમાં રહેલા સહાયક કોષો (synergids) દ્વારા સ્ત્રવિત થતા કેલ્શિયમ,બોરોન અને ઇનોસિટોલ જેવા રાસાયણિક પદાર્થો દ્વારા પ્રેરાય છે.
આ રસાયણો એક ઢાળ (gradient) બનાવે છે જે પરાગનલિકાને અંડછિદ્ર તરફ માર્ગદર્શન આપે છે,જેથી ફલન સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થાય છે.
આ હલનચલન ભ્રૂણપુટમાં રહેલા સહાયક કોષો (synergids) દ્વારા સ્ત્રવિત થતા કેલ્શિયમ,બોરોન અને ઇનોસિટોલ જેવા રાસાયણિક પદાર્થો દ્વારા પ્રેરાય છે.
આ રસાયણો એક ઢાળ (gradient) બનાવે છે જે પરાગનલિકાને અંડછિદ્ર તરફ માર્ગદર્શન આપે છે,જેથી ફલન સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થાય છે.
0 likesView Solution
38
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
નીચેનામાંથી કયું બહુવિધ સ્વરૂપ પ્રકારો (multiple phenotypes) સાથે સંકળાયેલું છે?
A
એપિસ્ટેસિસ (Epistasis)
B
પ્લિયોટ્રોપી (Pleiotropy)
C
પોલીજેનિક વારસો (Polygenic inheritance)
D
ઉત્પરિવર્તન (Mutation)
Solution
(B) પ્લિયોટ્રોપી એ એક આનુવંશિક ઘટના છે જેમાં એક જ જનીન બે કે તેથી વધુ દેખીતી રીતે અસંબંધિત સ્વરૂપ પ્રકારો (phenotypic traits) ને અસર કરે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,મનુષ્યોમાં,સિકલ-સેલ એનિમિયા માટે જવાબદાર જનીન હિમોગ્લોબિનની રચના,રક્તકણોના આકાર અને મેલેરિયા સામેની પ્રતિકારક શક્તિને અસર કરી શકે છે,જે એક જ જનીન ઉત્પરિવર્તનથી બહુવિધ સ્વરૂપ પ્રકારોની અસરો દર્શાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,મનુષ્યોમાં,સિકલ-સેલ એનિમિયા માટે જવાબદાર જનીન હિમોગ્લોબિનની રચના,રક્તકણોના આકાર અને મેલેરિયા સામેની પ્રતિકારક શક્તિને અસર કરી શકે છે,જે એક જ જનીન ઉત્પરિવર્તનથી બહુવિધ સ્વરૂપ પ્રકારોની અસરો દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
39
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
ક્લાઈનફેલ્ટર સિન્ડ્રોમમાં,સામાન્ય રીતે લિંગી રંગસૂત્રોનો સેટ કયો હોય છે?
A
$XX$
B
$XY$
C
$XXY$
D
$XYY$
Solution
(C) ક્લાઈનફેલ્ટર સિન્ડ્રોમ એ એક આનુવંશિક વિકાર છે જે પુરુષોમાં વધારાના $X$ રંગસૂત્રની હાજરીને કારણે થાય છે.
આ સ્થિતિ અર્ધીકરણ (meiosis) દરમિયાન લિંગી રંગસૂત્રોના અવિભાજન (nondisjunction) ને કારણે ઉદ્ભવે છે.
તેથી,ક્લાઈનફેલ્ટર સિન્ડ્રોમ ધરાવતી વ્યક્તિઓમાં લિંગી રંગસૂત્રોની ગોઠવણી સામાન્ય રીતે $XXY$ હોય છે.
આ સ્થિતિ અર્ધીકરણ (meiosis) દરમિયાન લિંગી રંગસૂત્રોના અવિભાજન (nondisjunction) ને કારણે ઉદ્ભવે છે.
તેથી,ક્લાઈનફેલ્ટર સિન્ડ્રોમ ધરાવતી વ્યક્તિઓમાં લિંગી રંગસૂત્રોની ગોઠવણી સામાન્ય રીતે $XXY$ હોય છે.
0 likesView Solution
40
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
નીચેનામાંથી કયું વાંદરાઓ (apes) અને મનુષ્યો વચ્ચેની સંક્રમણ અવસ્થા હતી?
A
હોમો હેબિલિસ
B
હોમો ઇરેક્ટસ
C
ઓસ્ટ્રેલોપિથેકસ રેમિડસ
D
ઓસ્ટ્રેલોપિથેકસ આફ્રિકાનસ
Solution
(C) $Australopithecus$ $ramidus$ ને સૌથી વધુ વાંદરા જેવા હોમિનિડ પૂર્વજ માનવામાં આવે છે.
તે વાંદરાઓ અને મનુષ્યો તરફ દોરી જતી હોમિનિડ વંશાવળી વચ્ચેની મહત્વપૂર્ણ સંક્રમણ અવસ્થા અથવા 'કડી' (missing link) તરીકે ગણવામાં આવે છે.
તે વાંદરાઓ અને મનુષ્યો તરફ દોરી જતી હોમિનિડ વંશાવળી વચ્ચેની મહત્વપૂર્ણ સંક્રમણ અવસ્થા અથવા 'કડી' (missing link) તરીકે ગણવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
41
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
મેલિગ્નન્ટ ટર્શિયન મેલેરિયા (malignant tertian malaria) કોના દ્વારા થાય છે?
A
$Plasmodium$ $vivax$
B
$Plasmodium$ $falciparum$
C
$Plasmodium$ $ovale$
D
$Plasmodium$ $malariae$
Solution
(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
મેલિગ્નન્ટ ટર્શિયન મેલેરિયા $Plasmodium$ $falciparum$ દ્વારા થાય છે.
આ પ્રકારના મેલેરિયાને એસ્ટિવો-ઓટમનલ (aestivo-autumnal),પર્નિશિયસ મેલેરિયા અથવા બ્લેક વોટર ફીવર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તે મેલેરિયાનો સૌથી ખતરનાક પ્રકાર માનવામાં આવે છે કારણ કે તે સેરેબ્રલ મેલેરિયા તરફ દોરી શકે છે,જે મગજને અસર કરતું હોવાથી ઘણીવાર જીવલેણ સાબિત થાય છે.
મેલિગ્નન્ટ ટર્શિયન મેલેરિયા $Plasmodium$ $falciparum$ દ્વારા થાય છે.
આ પ્રકારના મેલેરિયાને એસ્ટિવો-ઓટમનલ (aestivo-autumnal),પર્નિશિયસ મેલેરિયા અથવા બ્લેક વોટર ફીવર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તે મેલેરિયાનો સૌથી ખતરનાક પ્રકાર માનવામાં આવે છે કારણ કે તે સેરેબ્રલ મેલેરિયા તરફ દોરી શકે છે,જે મગજને અસર કરતું હોવાથી ઘણીવાર જીવલેણ સાબિત થાય છે.
0 likesView Solution
42
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
તળાવો અથવા સરોવરોમાં જોવા મળતી વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિને શું કહેવામાં આવે છે?
A
લેન્ટિક બાયોટા (સ્થિર જળ સૃષ્ટિ)
B
લોટિક બાયોટા (વહેતા જળ સૃષ્ટિ)
C
અજૈવિક બાયોટા
D
ફીલ્ડ લેયર
Solution
(A) જલીય નિવસનતંત્રોને પાણીના પ્રવાહના આધારે મુખ્યત્વે બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: $Lentic$ (સ્થિર) અને $Lotic$ (વહેતા).
$Lentic$ નિવસનતંત્ર એટલે કે સ્થિર પાણી ધરાવતા જળાશયો જેવા કે તળાવો,સરોવરો અને દલદલ.
$Lotic$ નિવસનતંત્ર એટલે કે વહેતા પાણી ધરાવતા જળાશયો જેવા કે નદીઓ અને ઝરણાં.
તેથી,તળાવો અથવા સરોવરોમાં જોવા મળતી વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિને સામૂહિક રીતે $Lentic$ બાયોટા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Lentic$ નિવસનતંત્ર એટલે કે સ્થિર પાણી ધરાવતા જળાશયો જેવા કે તળાવો,સરોવરો અને દલદલ.
$Lotic$ નિવસનતંત્ર એટલે કે વહેતા પાણી ધરાવતા જળાશયો જેવા કે નદીઓ અને ઝરણાં.
તેથી,તળાવો અથવા સરોવરોમાં જોવા મળતી વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિને સામૂહિક રીતે $Lentic$ બાયોટા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
43
BiologyEasyMCQAIIMS · 2000
ગ્રીનહાઉસ અસર મુખ્યત્વે કોની હાજરીને કારણે થાય છે?
A
વાતાવરણમાં ઓઝોન સ્તર
B
પૃથ્વી પર પહોંચતો ઇન્ફ્રારેડ પ્રકાશ
C
વાતાવરણમાં ભેજનું સ્તર
D
વાતાવરણમાં $CO_2$ નું સ્તર
Solution
(D) ગ્રીનહાઉસ અસર એ એક કુદરતી ઘટના છે જે પૃથ્વીની સપાટીને ગરમ રાખે છે.
તે મુખ્યત્વે ગ્રીનહાઉસ વાયુઓને કારણે થાય છે જે વાતાવરણમાં ગરમીને પકડી રાખે છે.
આમાં,$CO_2$ (કાર્બન ડાયોક્સાઇડ) સૌથી મહત્વપૂર્ણ ફાળો આપનાર વાયુ છે,જે વૈશ્વિક તાપમાનમાં થતા વધારામાં આશરે $50\%$ જેટલો ફાળો આપે છે.
ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન (CFCs) જેવા અન્ય વાયુઓ લગભગ $20\%$ ફાળો આપે છે,જ્યારે મિથેન અને નાઈટ્રસ ઓક્સાઈડ પણ તેમાં ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,વાતાવરણમાં $CO_2$ ના સ્તરની હાજરી એ ગ્રીનહાઉસ અસરનું મુખ્ય કારણ છે.
તે મુખ્યત્વે ગ્રીનહાઉસ વાયુઓને કારણે થાય છે જે વાતાવરણમાં ગરમીને પકડી રાખે છે.
આમાં,$CO_2$ (કાર્બન ડાયોક્સાઇડ) સૌથી મહત્વપૂર્ણ ફાળો આપનાર વાયુ છે,જે વૈશ્વિક તાપમાનમાં થતા વધારામાં આશરે $50\%$ જેટલો ફાળો આપે છે.
ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન (CFCs) જેવા અન્ય વાયુઓ લગભગ $20\%$ ફાળો આપે છે,જ્યારે મિથેન અને નાઈટ્રસ ઓક્સાઈડ પણ તેમાં ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,વાતાવરણમાં $CO_2$ ના સ્તરની હાજરી એ ગ્રીનહાઉસ અસરનું મુખ્ય કારણ છે.
0 likesView Solution
44
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
વિધાન $(A)$: એફલાટોક્સિન $Aspergillus$ $flavus$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
કારણ $(R)$: આ ઝેરી દ્રવ્યો માનવજાત માટે ઉપયોગી છે.
કારણ $(R)$: આ ઝેરી દ્રવ્યો માનવજાત માટે ઉપયોગી છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(C) એફલાટોક્સિન એ મુખ્યત્વે $Aspergillus$ $flavus$ ફૂગ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા ઝેરી દ્વિતીયક ચયાપચયકો છે.
આ ઝેરી દ્રવ્યો અત્યંત કેન્સરકારક છે અને મનુષ્યો તથા પ્રાણીઓ માટે હાનિકારક છે,જે યકૃતને નુકસાન અને અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનું કારણ બને છે.
તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે કારણ કે આ ઝેરી દ્રવ્યો માનવજાત માટે હાનિકારક છે,ઉપયોગી નથી.
આ ઝેરી દ્રવ્યો અત્યંત કેન્સરકારક છે અને મનુષ્યો તથા પ્રાણીઓ માટે હાનિકારક છે,જે યકૃતને નુકસાન અને અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનું કારણ બને છે.
તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે કારણ કે આ ઝેરી દ્રવ્યો માનવજાત માટે હાનિકારક છે,ઉપયોગી નથી.
0 likesView Solution
45
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
વિધાન: ફિનાઇલકીટોન્યુરિયા એ એક પ્રભાવી આનુવંશિક રોગ છે જે ખામીયુક્ત ઉત્સેચકને કારણે શરીર દ્વારા એમિનો એસિડ ફિનાઇલએલેનાઇનને ટાયરોસિનમાં ઓક્સિડાઇઝ કરવામાં નિષ્ફળતાને કારણે થાય છે.
કારણ: તેના પરિણામે પેશાબમાં ફિનાઇલએલેનાઇન એસિડની હાજરી જોવા મળે છે.
કારણ: તેના પરિણામે પેશાબમાં ફિનાઇલએલેનાઇન એસિડની હાજરી જોવા મળે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) ફિનાઇલકીટોન્યુરિયા $(PKU)$ એ એક ઓટોસોમલ રિસેસિવ (દૈહિક પ્રચ્છન્ન) આનુવંશિક વિકાર છે.
તે ફિનાઇલએલેનાઇન હાઇડ્રોક્સિલેઝ ઉત્સેચકની ગેરહાજરીને કારણે થાય છે,જે એમિનો એસિડ ફિનાઇલએલેનાઇનને ટાયરોસિનમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે જવાબદાર છે.
આ ઉત્સેચકની ઉણપને કારણે,ફિનાઇલએલેનાઇન શરીરમાં એકઠું થાય છે અને તેનું રૂપાંતર ફિનાઇલપાયરુવિક એસિડ અને અન્ય ડેરિવેટિવ્ઝમાં થાય છે.
આ ડેરિવેટિવ્ઝ પેશાબ દ્વારા ઉત્સર્જિત થાય છે,તેથી તેને ફિનાઇલકીટોન્યુરિયા કહેવામાં આવે છે. તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ સમજાવે છે કે આ સ્થિતિનું નામ શા માટે આવું છે અને પેશાબમાં આ પદાર્થ શા માટે જોવા મળે છે.
તે ફિનાઇલએલેનાઇન હાઇડ્રોક્સિલેઝ ઉત્સેચકની ગેરહાજરીને કારણે થાય છે,જે એમિનો એસિડ ફિનાઇલએલેનાઇનને ટાયરોસિનમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે જવાબદાર છે.
આ ઉત્સેચકની ઉણપને કારણે,ફિનાઇલએલેનાઇન શરીરમાં એકઠું થાય છે અને તેનું રૂપાંતર ફિનાઇલપાયરુવિક એસિડ અને અન્ય ડેરિવેટિવ્ઝમાં થાય છે.
આ ડેરિવેટિવ્ઝ પેશાબ દ્વારા ઉત્સર્જિત થાય છે,તેથી તેને ફિનાઇલકીટોન્યુરિયા કહેવામાં આવે છે. તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ સમજાવે છે કે આ સ્થિતિનું નામ શા માટે આવું છે અને પેશાબમાં આ પદાર્થ શા માટે જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
46
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
વિધાન : હિસ્ટોન્સ એ યુકેરિયોટિક $DNA$ ના પેકેજિંગમાં મુખ્ય મહત્વ ધરાવતા બેઝિક પ્રોટીન છે. $DNA$ અને હિસ્ટોન્સ ક્રોમેટિન બનાવે છે જે યુકેરિયોટિક રંગસૂત્રનો મુખ્ય ભાગ છે.
કારણ : હિસ્ટોન્સ પાંચ મુખ્ય પ્રકારના હોય છે: $H_1, H_2A, H_2B, H_3$ અને $H_4$.
કારણ : હિસ્ટોન્સ પાંચ મુખ્ય પ્રકારના હોય છે: $H_1, H_2A, H_2B, H_3$ અને $H_4$.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(B) હિસ્ટોન્સ એ યુકેરિયોટિક રંગસૂત્રોમાં જોવા મળતા બેઝિક પ્રોટીન છે,જે લાયસિન અને આર્જીનાઇન જેવા ધન વીજભારિત એમિનો એસિડથી સમૃદ્ધ હોય છે.
આ પ્રોટીન ઋણ વીજભારિત $DNA$ ને ક્રોમેટિનમાં પેક કરવા માટે આવશ્યક છે.
હિસ્ટોન પ્રોટીનના પાંચ મુખ્ય પ્રકારો છે: $H_1, H_2A, H_2B, H_3$ અને $H_4$.
જોકે વિધાન અને કારણ બંને વૈજ્ઞાનિક રીતે સાચા છે,પરંતુ કારણ એ હિસ્ટોન્સના પ્રકારો દર્શાવે છે,તે એ સમજાવતું નથી કે તેઓ પેકેજિંગ માટે શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે (જે તેમના બેઝિક સ્વભાવ અને વીજભાર સાથે સંબંધિત છે).
તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
આ પ્રોટીન ઋણ વીજભારિત $DNA$ ને ક્રોમેટિનમાં પેક કરવા માટે આવશ્યક છે.
હિસ્ટોન પ્રોટીનના પાંચ મુખ્ય પ્રકારો છે: $H_1, H_2A, H_2B, H_3$ અને $H_4$.
જોકે વિધાન અને કારણ બંને વૈજ્ઞાનિક રીતે સાચા છે,પરંતુ કારણ એ હિસ્ટોન્સના પ્રકારો દર્શાવે છે,તે એ સમજાવતું નથી કે તેઓ પેકેજિંગ માટે શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે (જે તેમના બેઝિક સ્વભાવ અને વીજભાર સાથે સંબંધિત છે).
તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
0 likesView Solution
47
BiologyMediumMCQAIIMS · 2000
વિધાન : હડકવા (Rabies) એ સસ્તન પ્રાણીઓનો ચેપ છે,તેમાં મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર સંડોવાયેલું હોય છે જે લકવા અને અંતે મૃત્યુમાં પરિણમી શકે છે.
કારણ : આ હડકવાગ્રસ્ત પ્રાણીની લાળમાં રહેલા ન્યુરોટ્રોપિક બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
કારણ : આ હડકવાગ્રસ્ત પ્રાણીની લાળમાં રહેલા ન્યુરોટ્રોપિક બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(C) હડકવા (હાઇડ્રોફોબિયા) એ રેબીસ વાયરસ (એક રેબડોવાયરસ) દ્વારા થતો વાયરલ રોગ છે.
તે ચેપગ્રસ્ત પ્રાણીઓ (જેમ કે કૂતરા,બિલાડી અથવા ચામાચીડિયા) ની લાળ દ્વારા કરડવાથી અથવા નખ મારવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
આ વાયરસ ન્યુરોટ્રોપિક છે,જેનો અર્થ છે કે તે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ માં પહોંચે છે,જેનાથી એન્સેફાલીટીસ,હાઇડ્રોફોબિયા (પાણીનો ડર),સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ,લકવો અને અંતે મૃત્યુ થાય છે.
કારણ કે રોગકારક એ વાયરસ છે,બેક્ટેરિયા નથી,તેથી આપેલું કારણ ખોટું છે.
તે ચેપગ્રસ્ત પ્રાણીઓ (જેમ કે કૂતરા,બિલાડી અથવા ચામાચીડિયા) ની લાળ દ્વારા કરડવાથી અથવા નખ મારવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
આ વાયરસ ન્યુરોટ્રોપિક છે,જેનો અર્થ છે કે તે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ માં પહોંચે છે,જેનાથી એન્સેફાલીટીસ,હાઇડ્રોફોબિયા (પાણીનો ડર),સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ,લકવો અને અંતે મૃત્યુ થાય છે.
કારણ કે રોગકારક એ વાયરસ છે,બેક્ટેરિયા નથી,તેથી આપેલું કારણ ખોટું છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real AIIMS style covering Biology with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Biology papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live AIIMS mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Biology questions are in AIIMS 2000?
There are 47 Biology questions from the AIIMS 2000 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are AIIMS 2000 Biology solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice AIIMS 2000 Biology as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AIIMS mock test covering Biology with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Biology papers from AIIMS previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AIIMS Biology questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Biology Paper
Pick AIIMS 2000 Biology questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.