ChemistryQ1–67 of 67 questions
Page 1 of 1 · Gujarati
1
ChemistryMCQAIIMS · 1999
એક રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $20 \ minutes$ છે. $20\%$ અને $80\%$ ક્ષય વચ્ચેનો સમય ........... $minutes$ હશે.
A
$20$
B
$40$
C
$30$
D
$25$
Solution
(B) આપેલ છે,અર્ધ-આયુષ્ય $T_{1/2} = 20 \ minutes$.
આપણે રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયનો નિયમ વાપરીએ: $\frac{N}{N_0} = \left( \frac{1}{2} \right)^{t/T_{1/2}}$.
$20\%$ ક્ષય માટે,બાકી રહેલો જથ્થો $N_1 = 80\%$ છે,તેથી $\frac{N_1}{N_0} = 0.8 = \left( \frac{1}{2} \right)^{t_1/20}$ ... $(i)$.
$80\%$ ક્ષય માટે,બાકી રહેલો જથ્થો $N_2 = 20\%$ છે,તેથી $\frac{N_2}{N_0} = 0.2 = \left( \frac{1}{2} \right)^{t_2/20}$ ... $(ii)$.
સમીકરણ $(i)$ ને $(ii)$ વડે ભાગતા:
$\frac{0.8}{0.2} = \frac{(1/2)^{t_1/20}}{(1/2)^{t_2/20}} = \left( \frac{1}{2} \right)^{(t_1-t_2)/20} = \left( \frac{1}{2} \right)^{-(t_2-t_1)/20} = 2^{(t_2-t_1)/20}$.
$4 = 2^{(t_2-t_1)/20}$.
કારણ કે $4 = 2^2$,તેથી $2 = \frac{t_2-t_1}{20}$.
આમ,$t_2 - t_1 = 40 \ minutes$.
આપણે રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયનો નિયમ વાપરીએ: $\frac{N}{N_0} = \left( \frac{1}{2} \right)^{t/T_{1/2}}$.
$20\%$ ક્ષય માટે,બાકી રહેલો જથ્થો $N_1 = 80\%$ છે,તેથી $\frac{N_1}{N_0} = 0.8 = \left( \frac{1}{2} \right)^{t_1/20}$ ... $(i)$.
$80\%$ ક્ષય માટે,બાકી રહેલો જથ્થો $N_2 = 20\%$ છે,તેથી $\frac{N_2}{N_0} = 0.2 = \left( \frac{1}{2} \right)^{t_2/20}$ ... $(ii)$.
સમીકરણ $(i)$ ને $(ii)$ વડે ભાગતા:
$\frac{0.8}{0.2} = \frac{(1/2)^{t_1/20}}{(1/2)^{t_2/20}} = \left( \frac{1}{2} \right)^{(t_1-t_2)/20} = \left( \frac{1}{2} \right)^{-(t_2-t_1)/20} = 2^{(t_2-t_1)/20}$.
$4 = 2^{(t_2-t_1)/20}$.
કારણ કે $4 = 2^2$,તેથી $2 = \frac{t_2-t_1}{20}$.
આમ,$t_2 - t_1 = 40 \ minutes$.
0 likesView Solution
2
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
મુખ્ય,ગૌણ (એઝિમુથલ) અને ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક અનુક્રમે શેની સાથે સંબંધિત છે?
A
કદ,આકાર અને દિગ્વિન્યાસ (orientation)
B
આકાર,કદ અને દિગ્વિન્યાસ
C
કદ,દિગ્વિન્યાસ અને આકાર
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં
Solution
(A) મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક $(n)$ કક્ષકનું કદ નક્કી કરે છે.
ગૌણ ક્વોન્ટમ આંક $(l)$ કક્ષકનો આકાર નક્કી કરે છે.
ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક $(m)$ અવકાશમાં કક્ષકનો દિગ્વિન્યાસ નક્કી કરે છે.
તેથી,તેઓ અનુક્રમે કદ,આકાર અને દિગ્વિન્યાસ સાથે સંબંધિત છે.
ગૌણ ક્વોન્ટમ આંક $(l)$ કક્ષકનો આકાર નક્કી કરે છે.
ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક $(m)$ અવકાશમાં કક્ષકનો દિગ્વિન્યાસ નક્કી કરે છે.
તેથી,તેઓ અનુક્રમે કદ,આકાર અને દિગ્વિન્યાસ સાથે સંબંધિત છે.
1 likesView Solution
3
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
ફાજન્સના નિયમ મુજબ,સહસંયોજક બંધ શેના દ્વારા વધુ પસંદ કરવામાં આવે છે?
A
મોટો કેટાયન અને નાનો એનાયન
B
મોટો કેટાયન અને મોટો એનાયન
C
નાનો કેટાયન અને મોટો એનાયન
D
નાનો કેટાયન અને નાનો એનાયન
Solution
(C) ફાજન્સના નિયમ મુજબ,આયનીય બંધમાં સહસંયોજક લાક્ષણિકતા નીચેના પરિબળો દ્વારા વધે છે:
$1$. કેટાયનનું કદ નાનું હોવું.
$2$. એનાયનનું કદ મોટું હોવું.
$3$. કેટાયન અથવા એનાયન પર ઉચ્ચ વીજભાર.
$4$. સ્યુડો-નોબલ ગેસ કોન્ફિગરેશન ધરાવતો કેટાયન (દા.ત.,$Cu^+$,$Zn^{2+}$).
તેથી,નાનો કેટાયન અને મોટો એનાયન સહસંયોજક બંધની રચનાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
$1$. કેટાયનનું કદ નાનું હોવું.
$2$. એનાયનનું કદ મોટું હોવું.
$3$. કેટાયન અથવા એનાયન પર ઉચ્ચ વીજભાર.
$4$. સ્યુડો-નોબલ ગેસ કોન્ફિગરેશન ધરાવતો કેટાયન (દા.ત.,$Cu^+$,$Zn^{2+}$).
તેથી,નાનો કેટાયન અને મોટો એનાયન સહસંયોજક બંધની રચનાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
0 likesView Solution
4
ChemistryMCQAIIMS · 1999
નીચેનામાંથી કયું સૌથી નિર્બળ આંતરઆણ્વીય બળો દર્શાવે છે?
A
$He$
B
$HCl$
C
$NH_3$
D
$H_2O$
Solution
(A) $He$ એ નિષ્ક્રિય વાયુ (સમૂહ $18$ નું તત્વ) છે.
નિષ્ક્રિય વાયુઓ વ્યક્તિગત પરમાણુઓના બનેલા હોય છે જે ખૂબ જ નિર્બળ લંડન ડિસ્પર્ઝન ફોર્સ (વાન ડર વાલ્સ બળનો એક પ્રકાર) દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,$HCl$ દ્વિધ્રુવ-દ્વિધ્રુવ આકર્ષણ દર્શાવે છે,જ્યારે $NH_3$ અને $H_2O$ પ્રબળ હાઇડ્રોજન બંધન દર્શાવે છે.
તેથી,$He$ સૌથી નિર્બળ આંતરઆણ્વીય બળો દર્શાવે છે.
નિષ્ક્રિય વાયુઓ વ્યક્તિગત પરમાણુઓના બનેલા હોય છે જે ખૂબ જ નિર્બળ લંડન ડિસ્પર્ઝન ફોર્સ (વાન ડર વાલ્સ બળનો એક પ્રકાર) દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,$HCl$ દ્વિધ્રુવ-દ્વિધ્રુવ આકર્ષણ દર્શાવે છે,જ્યારે $NH_3$ અને $H_2O$ પ્રબળ હાઇડ્રોજન બંધન દર્શાવે છે.
તેથી,$He$ સૌથી નિર્બળ આંતરઆણ્વીય બળો દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
5
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
નીચેનામાંથી કોણ સૌથી નિર્બળ આંતરઆણ્વીય બળો ધરાવે છે?
A
$NH_3$
B
$HCl$
C
$He$
D
$H_2O$
Solution
(C) આંતરઆણ્વીય બળોની પ્રબળતા કણોના સ્વભાવ પર આધાર રાખે છે.
$NH_3$ અને $H_2O$ પ્રબળ હાઇડ્રોજન બંધન દર્શાવે છે.
$HCl$ દ્વિધ્રુવ-દ્વિધ્રુવ આકર્ષણ બળો ધરાવે છે.
$He$ એ નિષ્ક્રિય વાયુ છે અને તે માત્ર ખૂબ જ નિર્બળ લંડન વિક્ષેપન બળો (વેન્ડર વાલ્સ બળો) ધરાવે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાં $He$ સૌથી નિર્બળ આંતરઆણ્વીય બળો ધરાવે છે.
$NH_3$ અને $H_2O$ પ્રબળ હાઇડ્રોજન બંધન દર્શાવે છે.
$HCl$ દ્વિધ્રુવ-દ્વિધ્રુવ આકર્ષણ બળો ધરાવે છે.
$He$ એ નિષ્ક્રિય વાયુ છે અને તે માત્ર ખૂબ જ નિર્બળ લંડન વિક્ષેપન બળો (વેન્ડર વાલ્સ બળો) ધરાવે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાં $He$ સૌથી નિર્બળ આંતરઆણ્વીય બળો ધરાવે છે.
0 likesView Solution
6
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
એસ્ટરના જળવિભાજનની પુરોગામી અને પ્રતિગામી પ્રક્રિયા માટેના વેગ અચળાંક અનુક્રમે $1.1 \times 10^{-2} \text{ min}^{-1}$ અને $1.5 \times 10^{-3} \text{ min}^{-1}$ છે. પ્રક્રિયા $CH_3COOC_2H_5 + H_2O \rightleftharpoons CH_3COOH + C_2H_5OH$ માટે સંતુલન અચળાંક કેટલો થશે ($.33$ માં)?
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$7$
Solution
(D) સંતુલન અચળાંક $(K_c)$ એ પુરોગામી પ્રક્રિયાના વેગ અચળાંક $(K_f)$ અને પ્રતિગામી પ્રક્રિયાના વેગ અચળાંક $(K_b)$ ના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
આપેલ છે: $K_f = 1.1 \times 10^{-2} \text{ min}^{-1}$ અને $K_b = 1.5 \times 10^{-3} \text{ min}^{-1}$.
$K_c = \frac{K_f}{K_b} = \frac{1.1 \times 10^{-2}}{1.5 \times 10^{-3}} = \frac{11 \times 10^{-3}}{1.5 \times 10^{-3}} = \frac{11}{1.5} = 7.33$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
આપેલ છે: $K_f = 1.1 \times 10^{-2} \text{ min}^{-1}$ અને $K_b = 1.5 \times 10^{-3} \text{ min}^{-1}$.
$K_c = \frac{K_f}{K_b} = \frac{1.1 \times 10^{-2}}{1.5 \times 10^{-3}} = \frac{11 \times 10^{-3}}{1.5 \times 10^{-3}} = \frac{11}{1.5} = 7.33$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
0 likesView Solution
7
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1999
નીચેની પ્રક્રિયા $2H_2S_{(g)} \rightleftharpoons 2H_{2(g)} + S_{2(g)}$ માટે $106.5 ^oC$ તાપમાને $K_p$ નું મૂલ્ય $1.2 \times 10^{-2}$ છે. આ પ્રક્રિયા માટે $K_c$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$1.2 \times 10^{-2}$
B
$< 1.2 \times 10^{-2}$
C
$83$
D
$> 1.2 \times 10^{-2}$
Solution
(B) $K_p$ અને $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ $K_p = K_c(RT)^{\Delta n}$ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા $2H_2S_{(g)} \rightleftharpoons 2H_{2(g)} + S_{2(g)}$ માટે,વાયુરૂપ નીપજો અને પ્રક્રિયકોના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n = (2 + 1) - 2 = 1$ છે.
સમીકરણમાં $\Delta n = 1$ મૂકતા,આપણને $K_p = K_c(RT)^1$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $K_c = K_p / (RT)$.
અહીં તાપમાન $T = 106.5 + 273.15 = 379.65 K$ હોવાથી,$(RT)$ નું મૂલ્ય $1$ કરતા ઘણું વધારે છે.
તેથી,$K_c = K_p / (RT)$ એ $K_p$ કરતા ઓછું હશે.
આમ,$K_c < 1.2 \times 10^{-2}$.
પ્રક્રિયા $2H_2S_{(g)} \rightleftharpoons 2H_{2(g)} + S_{2(g)}$ માટે,વાયુરૂપ નીપજો અને પ્રક્રિયકોના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n = (2 + 1) - 2 = 1$ છે.
સમીકરણમાં $\Delta n = 1$ મૂકતા,આપણને $K_p = K_c(RT)^1$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $K_c = K_p / (RT)$.
અહીં તાપમાન $T = 106.5 + 273.15 = 379.65 K$ હોવાથી,$(RT)$ નું મૂલ્ય $1$ કરતા ઘણું વધારે છે.
તેથી,$K_c = K_p / (RT)$ એ $K_p$ કરતા ઓછું હશે.
આમ,$K_c < 1.2 \times 10^{-2}$.
0 likesView Solution
8
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
નીચેનામાંથી કઈ તટસ્થીકરણ પ્રક્રિયામાં તટસ્થીકરણની ઉષ્મા સૌથી વધુ હશે?
A
$NH_4OH$ અને $CH_3COOH$
B
$NH_4OH$ અને $HCl$
C
$NaOH$ અને $CH_3COOH$
D
$NaOH$ અને $HCl$
Solution
(D) તટસ્થીકરણની ઉષ્મા એટલે જ્યારે $1 \ gram$ તુલ્યાંક એસિડનું $1 \ gram$ તુલ્યાંક બેઇઝ દ્વારા તટસ્થીકરણ થાય ત્યારે મુક્ત થતી ઉષ્મા.
પ્રબળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝ વચ્ચેની પ્રક્રિયા માટે એન્થાલ્પી ફેરફાર આશરે $-57.1 \ kJ \ mol^{-1}$ અથવા $-13.7 \ kcal \ mol^{-1}$ જેટલો અચળ હોય છે,કારણ કે આ પ્રક્રિયા મૂળભૂત રીતે $H^+$ અને $OH^-$ આયનોમાંથી પાણી બનવાની પ્રક્રિયા છે.
જ્યારે નિર્બળ એસિડ અથવા નિર્બળ બેઇઝનો ઉપયોગ થાય છે,ત્યારે મુક્ત થતી ઉષ્માનો અમુક ભાગ નિર્બળ ઇલેક્ટ્રોલાઇટના વિયોજનમાં વપરાય છે.
$NaOH$ એ પ્રબળ બેઇઝ છે અને $HCl$ એ પ્રબળ એસિડ છે,તેથી તેમની તટસ્થીકરણ પ્રક્રિયામાં નિર્બળ એસિડ $(CH_3COOH)$ અથવા નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ ધરાવતી પ્રક્રિયાઓની તુલનામાં સૌથી વધુ ઉષ્મા મુક્ત થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
પ્રબળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝ વચ્ચેની પ્રક્રિયા માટે એન્થાલ્પી ફેરફાર આશરે $-57.1 \ kJ \ mol^{-1}$ અથવા $-13.7 \ kcal \ mol^{-1}$ જેટલો અચળ હોય છે,કારણ કે આ પ્રક્રિયા મૂળભૂત રીતે $H^+$ અને $OH^-$ આયનોમાંથી પાણી બનવાની પ્રક્રિયા છે.
જ્યારે નિર્બળ એસિડ અથવા નિર્બળ બેઇઝનો ઉપયોગ થાય છે,ત્યારે મુક્ત થતી ઉષ્માનો અમુક ભાગ નિર્બળ ઇલેક્ટ્રોલાઇટના વિયોજનમાં વપરાય છે.
$NaOH$ એ પ્રબળ બેઇઝ છે અને $HCl$ એ પ્રબળ એસિડ છે,તેથી તેમની તટસ્થીકરણ પ્રક્રિયામાં નિર્બળ એસિડ $(CH_3COOH)$ અથવા નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ ધરાવતી પ્રક્રિયાઓની તુલનામાં સૌથી વધુ ઉષ્મા મુક્ત થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
1 likesView Solution
9
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
જ્યારે $4 \ g$ આયર્નનું અચળ દબાણે ફેરિક ઓક્સાઈડમાં દહન કરવામાં આવે છે,ત્યારે $29.28 \ kJ$ ઉષ્મા મુક્ત થાય છે. ફેરિક ઓક્સાઈડની સર્જન એન્થાલ્પી $kJ \ mol^{-1}$ માં કેટલી હશે? ($Fe$ નો પરમાણુભાર $= 56$)
A
$-81.98$
B
$-819.8$
C
$-40.99$
D
$+819.8$
Solution
(B) ફેરિક ઓક્સાઈડ $(Fe_2O_3)$ ના સર્જન માટેનું રાસાયણિક સમીકરણ: $2Fe(s) + \frac{3}{2}O_2(g) \rightarrow Fe_2O_3(s)$ છે.
આપેલ છે કે $4 \ g$ આયર્ન $29.28 \ kJ$ ઉષ્મા મુક્ત કરે છે.
આયર્ન $(Fe)$ નું આણ્વીય દળ $56 \ g \ mol^{-1}$ છે.
$2 \ moles$ આયર્ન માટે,દળ $2 \times 56 = 112 \ g$ થાય.
ઉષ્મા મુક્ત થતી હોવાથી,એન્થાલ્પી ફેરફાર $(\Delta H)$ ઋણ હોય છે.
$4 \ g$ $Fe$ માટે,$\Delta H = -29.28 \ kJ$.
$112 \ g$ $Fe$ માટે (જે $1 \ mole$ $Fe_2O_3$ ને અનુરૂપ છે),સર્જન એન્થાલ્પી:
$\Delta H_f = \frac{-29.28 \ kJ}{4 \ g} \times 112 \ g = -819.8 \ kJ \ mol^{-1}$.
આપેલ છે કે $4 \ g$ આયર્ન $29.28 \ kJ$ ઉષ્મા મુક્ત કરે છે.
આયર્ન $(Fe)$ નું આણ્વીય દળ $56 \ g \ mol^{-1}$ છે.
$2 \ moles$ આયર્ન માટે,દળ $2 \times 56 = 112 \ g$ થાય.
ઉષ્મા મુક્ત થતી હોવાથી,એન્થાલ્પી ફેરફાર $(\Delta H)$ ઋણ હોય છે.
$4 \ g$ $Fe$ માટે,$\Delta H = -29.28 \ kJ$.
$112 \ g$ $Fe$ માટે (જે $1 \ mole$ $Fe_2O_3$ ને અનુરૂપ છે),સર્જન એન્થાલ્પી:
$\Delta H_f = \frac{-29.28 \ kJ}{4 \ g} \times 112 \ g = -819.8 \ kJ \ mol^{-1}$.
0 likesView Solution
10
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
$N_2O_4$ નું $NO_2$ માં વિઘટન માટે પ્રમાણિત એન્થાલ્પી $58.04 \, kJ$ છે અને આ પ્રક્રિયાની પ્રમાણિત એન્ટ્રોપી $176.7 \, J/K$ છે. $25 \, ^oC$ તાપમાને આ પ્રક્રિયા માટે પ્રમાણિત મુક્ત ઉર્જામાં થતો ફેરફાર $..... \, kJ$ છે.
A
$539$
B
$-539$
C
$-5.39$
D
$5.39$
Solution
(D) પ્રમાણિત મુક્ત ઉર્જામાં થતો ફેરફાર ગિબ્સ-હેલ્મહોલ્ટ્ઝ સમીકરણ $\Delta G^\circ = \Delta H^\circ - T\Delta S^\circ$ નો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે.
આપેલ છે: $\Delta H^\circ = 58.04 \, kJ = 58040 \, J$,$\Delta S^\circ = 176.7 \, J/K$,અને $T = 25 + 273 = 298 \, K$.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta G^\circ = 58040 \, J - (298 \, K \times 176.7 \, J/K)$.
$\Delta G^\circ = 58040 \, J - 52656.6 \, J = 5383.4 \, J$.
$kJ$ માં ફેરવતા: $\Delta G^\circ = 5.3834 \, kJ \approx 5.39 \, kJ$.
આપેલ છે: $\Delta H^\circ = 58.04 \, kJ = 58040 \, J$,$\Delta S^\circ = 176.7 \, J/K$,અને $T = 25 + 273 = 298 \, K$.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta G^\circ = 58040 \, J - (298 \, K \times 176.7 \, J/K)$.
$\Delta G^\circ = 58040 \, J - 52656.6 \, J = 5383.4 \, J$.
$kJ$ માં ફેરવતા: $\Delta G^\circ = 5.3834 \, kJ \approx 5.39 \, kJ$.
0 likesView Solution
11
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1999
$OsO_4$ માં ઓસ્મિયમ $(Os)$ નો ઓક્સિડેશન આંક કેટલો છે?
A
$+4$
B
$+6$
C
$+7$
D
$+8$
Solution
(D) ધારો કે $Os$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$OsO_4$ માં,ઓક્સિજનનો ઓક્સિડેશન આંક $-2$ છે.
તટસ્થ અણુમાં ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો શૂન્ય થાય છે તે નિયમ લાગુ પાડતા:
$x + 4(-2) = 0$
$x - 8 = 0$
$x = +8$
તેથી,$OsO_4$ માં $Os$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+8$ છે.
$OsO_4$ માં,ઓક્સિજનનો ઓક્સિડેશન આંક $-2$ છે.
તટસ્થ અણુમાં ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો શૂન્ય થાય છે તે નિયમ લાગુ પાડતા:
$x + 4(-2) = 0$
$x - 8 = 0$
$x = +8$
તેથી,$OsO_4$ માં $Os$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+8$ છે.
0 likesView Solution
12
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
પ્રક્રિયા $NaOH + H_3PO_4 \to NaH_2PO_4 + H_2O$ માં ફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ નું તુલ્ય વજન કેટલું છે?
A
$25$
B
$49$
C
$59$
D
$98$
Solution
(D) $H_3PO_4$ નું આણ્વીય દળ $98 \ g/mol$ છે.
આપેલ પ્રક્રિયા $NaOH + H_3PO_4 \to NaH_2PO_4 + H_2O$ માં,$H_3PO_4$ નો એક અણુ $NaOH$ ના એક અણુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એક $H^+$ આયનનું વિસ્થાપન કરે છે.
તેથી,આ પ્રક્રિયામાં $H_3PO_4$ નો n-ફેક્ટર (બેઝિકતા) $1$ છે.
તુલ્ય વજનની ગણતરી આ મુજબ થાય છે: $\text{તુલ્ય વજન} = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{\text{n-ફેક્ટર}} = \frac{98}{1} = 98$.
આપેલ પ્રક્રિયા $NaOH + H_3PO_4 \to NaH_2PO_4 + H_2O$ માં,$H_3PO_4$ નો એક અણુ $NaOH$ ના એક અણુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એક $H^+$ આયનનું વિસ્થાપન કરે છે.
તેથી,આ પ્રક્રિયામાં $H_3PO_4$ નો n-ફેક્ટર (બેઝિકતા) $1$ છે.
તુલ્ય વજનની ગણતરી આ મુજબ થાય છે: $\text{તુલ્ય વજન} = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{\text{n-ફેક્ટર}} = \frac{98}{1} = 98$.
0 likesView Solution
13
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
$F$,$F^{-}$,$O$ અને $O^{2-}$ ની ત્રિજ્યાનો ક્રમ કયો છે?
A
$O^{2-} > F^{-} > O > F$
B
$O^{2-} > F^{-} > F > O$
C
$F^{-} > O^{2-} > F > O$
D
$O^{2-} > O > F^{-} > F$
Solution
(A) $1$. આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ઘટે છે. તેથી,$O > F$ ની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા.
$2$. $O^{2-}$ અને $F^{-}$ આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ છે,બંનેમાં $10$ ઈલેક્ટ્રોન છે.
$3$. આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ માટે,જેમ પરમાણ્વીય ક્રમાંક ઘટે તેમ આયનીય ત્રિજ્યા વધે છે.
$4$. $O$ $(Z=8)$ નો પરમાણ્વીય ક્રમાંક $F$ $(Z=9)$ કરતા ઓછો હોવાથી,$O^{2-} > F^{-}$ ની આયનીય ત્રિજ્યા.
$5$. આમ,સાચો ક્રમ $O^{2-} > F^{-} > O > F$ છે.
$2$. $O^{2-}$ અને $F^{-}$ આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ છે,બંનેમાં $10$ ઈલેક્ટ્રોન છે.
$3$. આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ માટે,જેમ પરમાણ્વીય ક્રમાંક ઘટે તેમ આયનીય ત્રિજ્યા વધે છે.
$4$. $O$ $(Z=8)$ નો પરમાણ્વીય ક્રમાંક $F$ $(Z=9)$ કરતા ઓછો હોવાથી,$O^{2-} > F^{-}$ ની આયનીય ત્રિજ્યા.
$5$. આમ,સાચો ક્રમ $O^{2-} > F^{-} > O > F$ છે.
0 likesView Solution
14
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1999
હાઇડ્રોજનની આયનીકરણ ઉર્જા આલ્કલી ધાતુઓ કરતા વધારે હોય છે,તેનું કારણ શું છે?
A
મોટું કદ
B
નાનું કદ
C
આયનીય બંધ
D
સહસંયોજક બંધ
Solution
(B) હાઇડ્રોજન પાસે માત્ર એક જ કક્ષક છે જે કેન્દ્ર દ્વારા મજબૂતીથી આકર્ષાયેલી હોય છે.
આમ,આલ્કલી ધાતુઓની તુલનામાં તેનું કદ ખૂબ જ નાનું હોય છે અને તેથી તેની આયનીકરણ એન્થાલ્પી ઊંચી હોય છે.
આમ,આલ્કલી ધાતુઓની તુલનામાં તેનું કદ ખૂબ જ નાનું હોય છે અને તેથી તેની આયનીકરણ એન્થાલ્પી ઊંચી હોય છે.
0 likesView Solution
15
ChemistryMCQAIIMS · 1999
રાસાયણિક $A$ નો ઉપયોગ પાણીની કામચલાઉ કઠિનતા દૂર કરવા માટે થાય છે. $A$ સોડિયમ કાર્બોનેટ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કોસ્ટિક સોડા બનાવે છે. જ્યારે $A$ ના દ્રાવણમાંથી $CO_2$ પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે દૂધિયું બને છે. $A$ નું રાસાયણિક સૂત્ર શું છે?
A
$CaCO_3$
B
$CaO$
C
$Ca(OH)_2$
D
$Ca(HCO_3)_2$
Solution
(C) એ કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ,$Ca(OH)_2$ છે,જેને સ્લેક્ડ લાઈમ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
$Ca(OH)_2$ નો ઉપયોગ પાણીની કામચલાઉ કઠિનતા દૂર કરવા માટે ક્લાર્કની પ્રક્રિયામાં થાય છે.
તે સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કોસ્ટિક સોડા $(NaOH)$ ઉત્પન્ન કરે છે: $Ca(OH)_2 + Na_2CO_3 \to CaCO_3 + 2NaOH$.
જ્યારે $Ca(OH)_2$ ના દ્રાવણમાંથી $CO_2$ પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $CaCO_3$ બનાવે છે,જે દ્રાવણને દૂધિયું બનાવે છે: $Ca(OH)_2 + CO_2 \to CaCO_3 + H_2O$.
$Ca(OH)_2$ નો ઉપયોગ પાણીની કામચલાઉ કઠિનતા દૂર કરવા માટે ક્લાર્કની પ્રક્રિયામાં થાય છે.
તે સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કોસ્ટિક સોડા $(NaOH)$ ઉત્પન્ન કરે છે: $Ca(OH)_2 + Na_2CO_3 \to CaCO_3 + 2NaOH$.
જ્યારે $Ca(OH)_2$ ના દ્રાવણમાંથી $CO_2$ પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $CaCO_3$ બનાવે છે,જે દ્રાવણને દૂધિયું બનાવે છે: $Ca(OH)_2 + CO_2 \to CaCO_3 + H_2O$.
0 likesView Solution
16
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
જ્યારે સોડિયમને ભેજવાળી હવા સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે મળતી નીપજ કઈ છે?
A
$Na_2O$
B
$NaOH$
C
$Na_2CO_3$
D
$Na_2O$ અને $NaOH$ બંને
Solution
(D) જ્યારે સોડિયમને ભેજવાળી હવામાં ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે પહેલાં ઓક્સિજન સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ ઓક્સાઈડ $(Na_2O)$ બનાવે છે:
$2Na + \frac{1}{2}O_2 \rightarrow Na_2O$
ત્યારબાદ,સોડિયમ ઓક્સાઈડ હવામાં રહેલા ભેજ (પાણીની વરાળ) સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(NaOH)$ બનાવે છે:
$Na_2O + H_2O \rightarrow 2NaOH$
આમ,અંતિમ મિશ્રણમાં $Na_2O$ અને $NaOH$ બંને હોય છે.
$2Na + \frac{1}{2}O_2 \rightarrow Na_2O$
ત્યારબાદ,સોડિયમ ઓક્સાઈડ હવામાં રહેલા ભેજ (પાણીની વરાળ) સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(NaOH)$ બનાવે છે:
$Na_2O + H_2O \rightarrow 2NaOH$
આમ,અંતિમ મિશ્રણમાં $Na_2O$ અને $NaOH$ બંને હોય છે.
0 likesView Solution
17
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ આલ્કલી ધાતુઓ કરતા વધુ ઘન હોય છે કારણ કે ધાત્વિક બંધન છે:
A
વધુ મજબૂત
B
નબળું
C
હાજર નથી
D
બાષ્પશીલ
Solution
(A) આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ આલ્કલી ધાતુઓ કરતા વધુ ઘન હોય છે કારણ કે તેમની પાસે બે સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે,જે મજબૂત ધાત્વિક બંધન તરફ દોરી જાય છે.
આ તેમના વધુ ન્યુક્લિયર ચાર્જ અને આલ્કલી ધાતુઓની તુલનામાં નાની પરમાણુ ત્રિજ્યાને કારણે પરમાણુઓને વધુ ચુસ્તપણે પેક કરવાની મંજૂરી આપે છે.
આ તેમના વધુ ન્યુક્લિયર ચાર્જ અને આલ્કલી ધાતુઓની તુલનામાં નાની પરમાણુ ત્રિજ્યાને કારણે પરમાણુઓને વધુ ચુસ્તપણે પેક કરવાની મંજૂરી આપે છે.
0 likesView Solution
18
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
પ્રવાહીમાં પાણીની હાજરી ચકાસવા માટે નીચેનામાંથી કઈ શ્રેષ્ઠ વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ છે?
A
સ્વાદ
B
ગંધ
C
લિટમસ પેપરનો ઉપયોગ
D
નિર્જળ કોપર સલ્ફેટનો ઉપયોગ
Solution
(D) કોઈપણ પ્રવાહીમાં પાણીની હાજરી ચકાસવા માટે નિર્જળ $CuSO_4$ નો ઉપયોગ થાય છે.
તે તેના નિર્જળ સ્વરૂપમાં સફેદ હોય છે અને પાણીના સંપર્કમાં આવતા $CuSO_4 \cdot 5H_2O$ બનવાને કારણે તેનો રંગ વાદળી થઈ જાય છે.
તે તેના નિર્જળ સ્વરૂપમાં સફેદ હોય છે અને પાણીના સંપર્કમાં આવતા $CuSO_4 \cdot 5H_2O$ બનવાને કારણે તેનો રંગ વાદળી થઈ જાય છે.
0 likesView Solution
19
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
સીધી શૃંખલા ધરાવતા આલ્કેન (straight-chain alkanes) ની સરખામણીમાં શાખિત શૃંખલા ધરાવતા આલ્કેન (branched-chain alkanes) નું $B.P.$ કેવું હોય છે?
A
ઓછું
B
સમાન
C
વધારે
D
શૃંખલાથી સ્વતંત્ર
Solution
(A) . જેમ શાખાઓની સંખ્યા વધે છે,તેમ અણુનું પૃષ્ઠફળ (surface area) ઘટે છે.
પૃષ્ઠફળમાં આ ઘટાડાને કારણે અણુઓ વચ્ચેના $Vander \ Waals$ આકર્ષણ બળો નબળા પડે છે.
પરિણામે,શાખિત શૃંખલા ધરાવતા આલ્કેનનું ઉત્કલનબિંદુ $(B.P.)$ સીધી શૃંખલા ધરાવતા આલ્કેન કરતા ઓછું હોય છે.
પૃષ્ઠફળમાં આ ઘટાડાને કારણે અણુઓ વચ્ચેના $Vander \ Waals$ આકર્ષણ બળો નબળા પડે છે.
પરિણામે,શાખિત શૃંખલા ધરાવતા આલ્કેનનું ઉત્કલનબિંદુ $(B.P.)$ સીધી શૃંખલા ધરાવતા આલ્કેન કરતા ઓછું હોય છે.
0 likesView Solution
20
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
આલ્કીન સામાન્ય રીતે કયા પ્રકારની પ્રતિક્રિયા દર્શાવે છે?
A
યોગશીલ (Addition)
B
વિસ્થાપન (Substitution)
C
વિલોપન (Elimination)
D
સુપરપોઝિશન (Superposition)
Solution
(A) આલ્કીન એ અસંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન છે જેમાં કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ હોય છે.
$\pi$-બંધની હાજરીને કારણે,તેઓ ઇલેક્ટ્રોન-સમૃદ્ધ હોય છે અને સામાન્ય રીતે ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રતિક્રિયાઓ આપે છે.
$\pi$-બંધની હાજરીને કારણે,તેઓ ઇલેક્ટ્રોન-સમૃદ્ધ હોય છે અને સામાન્ય રીતે ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રતિક્રિયાઓ આપે છે.
0 likesView Solution
21
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
પ્રોપીન $HBr$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને શું બનાવે છે?
A
ઈથેન
B
હેક્ઝેન
C
$1-$બ્રોમોપ્રોપેન
D
$2-$બ્રોમોપ્રોપેન
Solution
(D) પ્રોપીન $(CH_3-CH=CH_2)$ ની $HBr$ સાથેની પ્રક્રિયા માર્કોવનીકોવના નિયમનું પાલન કરે છે.
આ નિયમ મુજબ,ઉમેરાતા અણુનો ઋણ ભાગ $(Br^-)$ તે કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે જેની પાસે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા ઓછી હોય છે.
આમ,મુખ્ય નીપજ $2-$બ્રોમોપ્રોપેન $(CH_3-CH(Br)-CH_3)$ બને છે.
આ નિયમ મુજબ,ઉમેરાતા અણુનો ઋણ ભાગ $(Br^-)$ તે કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે જેની પાસે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા ઓછી હોય છે.
આમ,મુખ્ય નીપજ $2-$બ્રોમોપ્રોપેન $(CH_3-CH(Br)-CH_3)$ બને છે.
0 likesView Solution
22
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
જ્યારે બેન્ઝીનને સૂર્યપ્રકાશની હાજરીમાં ક્લોરિન સાથે ગરમ કરવામાં આવે ત્યારે કયું સંયોજન બને છે?
A
$C_6H_5CCl_3$
B
$C_6H_5CHCl_2$
C
$C_6H_5CH_2Cl$
D
$C_6H_6Cl_6$
Solution
(D) જ્યારે બેન્ઝીન સૂર્યપ્રકાશ ($UV$ પ્રકાશ) ની હાજરીમાં ક્લોરિન સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે વિસ્થાપનને બદલે યોગશીલ પ્રક્રિયા થાય છે.
બેન્ઝીન વલયની વિસ્થાનિકૃત $\pi$-ઇલેક્ટ્રોન સિસ્ટમ તૂટી જાય છે અને છ કાર્બન પરમાણુઓમાંથી દરેક પર એક ક્લોરિન પરમાણુ ઉમેરાય છે.
બનતી નીપજ $1,2,3,4,5,6-$હેક્ઝાક્લોરોસાયક્લોહેક્ઝેન છે,જેને સામાન્ય રીતે બેન્ઝીન હેક્ઝાક્લોરાઇડ $(BHC)$ અથવા ગેમેક્સેન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જેનું સૂત્ર $C_6H_6Cl_6$ છે.
બેન્ઝીન વલયની વિસ્થાનિકૃત $\pi$-ઇલેક્ટ્રોન સિસ્ટમ તૂટી જાય છે અને છ કાર્બન પરમાણુઓમાંથી દરેક પર એક ક્લોરિન પરમાણુ ઉમેરાય છે.
બનતી નીપજ $1,2,3,4,5,6-$હેક્ઝાક્લોરોસાયક્લોહેક્ઝેન છે,જેને સામાન્ય રીતે બેન્ઝીન હેક્ઝાક્લોરાઇડ $(BHC)$ અથવા ગેમેક્સેન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જેનું સૂત્ર $C_6H_6Cl_6$ છે.
0 likesView Solution
23
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
$C_6H_6$ $\xrightarrow{HNO_3, H_2SO_4} X$ $\xrightarrow{Cl_2, FeCl_3} Y$. ઉપરની શ્રેણીમાં $Y$ શું છે?
A
$1-$નાઈટ્રોક્લોરોબેન્ઝિન
B
$3-$નાઈટ્રોક્લોરોબેન્ઝિન
C
$4-$નાઈટ્રોક્લોરોબેન્ઝિન
D
$1,2-$નાઈટ્રોક્લોરોબેન્ઝિન
Solution
(B) $1$. બેન્ઝિન $(C_6H_6)$ ની નાઈટ્રેટિંગ મિશ્રણ $(HNO_3 + H_2SO_4)$ સાથેની પ્રક્રિયા એ ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે જે નાઈટ્રોબેન્ઝિન $(X)$ આપે છે.
$2$. નાઈટ્રોબેન્ઝિન $(X)$ માં $-NO_2$ સમૂહ હોય છે,જે પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહ છે અને તે મેટા-નિર્દેશક સમૂહ છે.
$3$. જ્યારે નાઈટ્રોબેન્ઝિન લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપક $(FeCl_3)$ ની હાજરીમાં ક્લોરિન $(Cl_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે આવનાર ઇલેક્ટ્રોફાઇલ $(Cl^+)$ મેટા-સ્થાન પર જોડાય છે.
$4$. તેથી,નીપજ $Y$ એ $3-$નાઈટ્રોક્લોરોબેન્ઝિન છે.
$2$. નાઈટ્રોબેન્ઝિન $(X)$ માં $-NO_2$ સમૂહ હોય છે,જે પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહ છે અને તે મેટા-નિર્દેશક સમૂહ છે.
$3$. જ્યારે નાઈટ્રોબેન્ઝિન લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપક $(FeCl_3)$ ની હાજરીમાં ક્લોરિન $(Cl_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે આવનાર ઇલેક્ટ્રોફાઇલ $(Cl^+)$ મેટા-સ્થાન પર જોડાય છે.
$4$. તેથી,નીપજ $Y$ એ $3-$નાઈટ્રોક્લોરોબેન્ઝિન છે.
0 likesView Solution
24
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
નીચેનામાંથી કોણ વિદ્યુતનું વહન દર્શાવે છે?
A
પોટેશિયમ
B
ગ્રેફાઇટ
C
હીરો
D
સોડિયમ
Solution
(B) $Graphite$ એ કાર્બનનું અપરરૂપ છે જેમાં દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે,જેના કારણે દરેક પરમાણુ દીઠ એક મુક્ત ઇલેક્ટ્રોન રહે છે. આ મુક્ત ઇલેક્ટ્રોનને કારણે $Graphite$ વિદ્યુતનું વહન કરી શકે છે,જ્યારે $Diamond$ માં ચારેય સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન સહસંયોજક બંધમાં ભાગ લે છે.
0 likesView Solution
25
ChemistryMCQAIIMS · 1999
નીચેનામાંથી કોણ યાંત્રિક આધાર, ઉત્સેચક વહન અને પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે?
A
ડિક્ટિઓસોમ્સ
B
કોષરસ પટલ
C
કણાભસૂત્ર
D
અંતઃકોષરસજાળ
Solution
(D) $\text{અંતઃકોષરસજાળ}$ $(ER)$ એ પટલમય નલિકાઓનું એક જાળું છે જે કોષરસ પટલથી લઈને કોષકેન્દ્ર પટલ સુધી વિસ્તરેલું હોય છે, જે કોષને યાંત્રિક આધાર પૂરો પાડે છે.
$\text{ખરબચડી } \text{ } \text{અંતઃકોષરસજાળ}$ $(RER)$ ની સપાટી પર રીબોઝોમ્સ જોડાયેલા હોય છે, જે પ્રોટીન સંશ્લેષણના મુખ્ય સ્થાનો છે.
વધુમાં, $ER$ તંત્ર કોષની અંદર વિવિધ ઉત્સેચકો અને પ્રોટીનના વહન માટેના માર્ગ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$\text{ખરબચડી } \text{ } \text{અંતઃકોષરસજાળ}$ $(RER)$ ની સપાટી પર રીબોઝોમ્સ જોડાયેલા હોય છે, જે પ્રોટીન સંશ્લેષણના મુખ્ય સ્થાનો છે.
વધુમાં, $ER$ તંત્ર કોષની અંદર વિવિધ ઉત્સેચકો અને પ્રોટીનના વહન માટેના માર્ગ તરીકે કાર્ય કરે છે.
0 likesView Solution
26
ChemistryMCQAIIMS · 1999
નીચેનામાંથી કયો અંતઃસ્ત્રાવ એમિનો એસિડનું વ્યુત્પન્ન છે?
A
એપિનેફ્રીન
B
પ્રોજેસ્ટેરોન
C
પ્રોસ્ટાગ્લાન્ડિન
D
ઈસ્ટ્રોજન
Solution
(A) અંતઃસ્ત્રાવોને તેમની રાસાયણિક પ્રકૃતિના આધારે પેપ્ટાઈડ,સ્ટીરોઈડ,આયોડોથાયરોનીન અને એમિનો એસિડના વ્યુત્પન્ન એમ વિવિધ વર્ગોમાં વહેંચવામાં આવે છે.
$1$. એપિનેફ્રીન (જેને એડ્રેનાલિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ એમિનો એસિડ ટાયરોસિનમાંથી બને છે.
$2$. પ્રોજેસ્ટેરોન અને ઈસ્ટ્રોજન એ કોલેસ્ટ્રોલમાંથી બનતા સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવો છે.
$3$. પ્રોસ્ટાગ્લાન્ડિન એ ફેટી એસિડ (એરાકીડોનિક એસિડ) માંથી બનતા લિપિડ સંયોજનો છે.
તેથી,એપિનેફ્રીન એ સાચો જવાબ છે કારણ કે તે એમિનો એસિડનું વ્યુત્પન્ન છે.
$1$. એપિનેફ્રીન (જેને એડ્રેનાલિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ એમિનો એસિડ ટાયરોસિનમાંથી બને છે.
$2$. પ્રોજેસ્ટેરોન અને ઈસ્ટ્રોજન એ કોલેસ્ટ્રોલમાંથી બનતા સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવો છે.
$3$. પ્રોસ્ટાગ્લાન્ડિન એ ફેટી એસિડ (એરાકીડોનિક એસિડ) માંથી બનતા લિપિડ સંયોજનો છે.
તેથી,એપિનેફ્રીન એ સાચો જવાબ છે કારણ કે તે એમિનો એસિડનું વ્યુત્પન્ન છે.
0 likesView Solution
27
ChemistryMCQAIIMS · 1999
જો $\vec{P} \cdot \vec{Q} = PQ$ હોય,તો $\vec{P}$ અને $\vec{Q}$ વચ્ચેનો ખૂણો ............. $^\circ$ થાય.
A
$0$
B
$30$
C
$45$
D
$60$
Solution
(A) બે સદિશો $\vec{P}$ અને $\vec{Q}$ નો અદિશ ગુણાકાર $\vec{P} \cdot \vec{Q} = PQ \cos \theta$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે,જ્યાં $\theta$ એ સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો છે.
આપેલ છે કે $\vec{P} \cdot \vec{Q} = PQ$.
આ કિંમત સૂત્રમાં મૂકતા: $PQ = PQ \cos \theta$.
બંને બાજુ $PQ$ વડે ભાગતા (ધારી લો કે $P, Q \neq 0$),આપણને $\cos \theta = 1$ મળે છે.
કારણ કે $\cos 0^\circ = 1$,તેથી ખૂણો $\theta = 0^\circ$ થાય.
આપેલ છે કે $\vec{P} \cdot \vec{Q} = PQ$.
આ કિંમત સૂત્રમાં મૂકતા: $PQ = PQ \cos \theta$.
બંને બાજુ $PQ$ વડે ભાગતા (ધારી લો કે $P, Q \neq 0$),આપણને $\cos \theta = 1$ મળે છે.
કારણ કે $\cos 0^\circ = 1$,તેથી ખૂણો $\theta = 0^\circ$ થાય.
0 likesView Solution
28
ChemistryMCQAIIMS · 1999
રસાયણ $A$ નો ઉપયોગ પાણીની અસ્થાયી કઠિનતા દૂર કરવા માટે થાય છે. $A$ સોડિયમ કાર્બોનેટ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કોસ્ટિક સોડા બનાવે છે. જ્યારે $CO_2$ ને $A$ ના દ્રાવણમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે દૂધિયું બને છે. તો $A$ નું રાસાયણિક સૂત્ર શું છે?
A
$CaCO_3$
B
$CaO$
C
$Ca(OH)_2$
D
$Ca(HCO_3)_2$
Solution
(C) $Ca(OH)_2$ (ફોડેલો ચૂનો) નો ઉપયોગ પાણીની અસ્થાયી કઠિનતા દૂર કરવા માટે થાય છે.
સોડિયમ કાર્બોનેટ સાથેની પ્રક્રિયા:
$Na_2CO_3 + Ca(OH)_2 \rightarrow 2NaOH + CaCO_3$
$CO_2$ સાથેની પ્રક્રિયા:
$Ca(OH)_2 + CO_2 \rightarrow CaCO_3(s) + H_2O$
$CaCO_3$ બનવાને કારણે દ્રાવણ દૂધિયું બને છે.
સોડિયમ કાર્બોનેટ સાથેની પ્રક્રિયા:
$Na_2CO_3 + Ca(OH)_2 \rightarrow 2NaOH + CaCO_3$
$CO_2$ સાથેની પ્રક્રિયા:
$Ca(OH)_2 + CO_2 \rightarrow CaCO_3(s) + H_2O$
$CaCO_3$ બનવાને કારણે દ્રાવણ દૂધિયું બને છે.
0 likesView Solution
29
ChemistryMCQAIIMS · 1999
પ્રક્રિયા $NaOH + H_3PO_4 \to NaH_2PO_4 + H_2O$ માં ફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ નું તુલ્ય વજન કેટલું છે?
A
$25$
B
$49$
C
$59$
D
$98$
Solution
(D) આપેલ પ્રક્રિયા: $NaOH + H_3PO_4 \to NaH_2PO_4 + H_2O$ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$H_3PO_4$ માંથી માત્ર એક $H^+$ આયન $Na^+$ આયન દ્વારા વિસ્થાપિત થાય છે.
તેથી,આ પ્રક્રિયામાં $H_3PO_4$ નો n-ફેક્ટર (બેઝિસિટી) $1$ છે.
$H_3PO_4$ નું આણ્વીય દળ $(MW)$ $(3 \times 1) + 31 + (4 \times 16) = 98 \ g/mol$ છે.
તુલ્ય વજન $(EW)$ ની ગણતરી આ મુજબ થાય છે: $EW = \frac{MW}{n\text{-factor}} = \frac{98}{1} = 98$.
આ પ્રક્રિયામાં,$H_3PO_4$ માંથી માત્ર એક $H^+$ આયન $Na^+$ આયન દ્વારા વિસ્થાપિત થાય છે.
તેથી,આ પ્રક્રિયામાં $H_3PO_4$ નો n-ફેક્ટર (બેઝિસિટી) $1$ છે.
$H_3PO_4$ નું આણ્વીય દળ $(MW)$ $(3 \times 1) + 31 + (4 \times 16) = 98 \ g/mol$ છે.
તુલ્ય વજન $(EW)$ ની ગણતરી આ મુજબ થાય છે: $EW = \frac{MW}{n\text{-factor}} = \frac{98}{1} = 98$.
0 likesView Solution
30
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
આંતરિક ઉર્જામાં શેનો સમાવેશ થતો નથી?
A
પરમાણ્વીય ઉર્જા
B
ભ્રમણીય ઉર્જા
C
કંપન ઉર્જા
D
ગુરુત્વાકર્ષણ બળને કારણે ઉદ્ભવતી ઉર્જા
Solution
(D) આંતરિક ઉર્જા $(U)$ એ તંત્રમાં રહેલી તમામ સૂક્ષ્મ ઉર્જાઓનો સરવાળો છે,જેમાં સ્થાનાંતરીય,ભ્રમણીય,કંપન,ઇલેક્ટ્રોનિક અને પરમાણ્વીય ઉર્જાનો સમાવેશ થાય છે.
તેમાં તંત્રની સમગ્ર ગતિને કારણે ઉદ્ભવતી ગતિ ઉર્જા અથવા ગુરુત્વાકર્ષણ બળને કારણે ઉદ્ભવતી સ્થિતિ ઉર્જા જેવી સ્થૂળ ઉર્જાઓનો સમાવેશ થતો નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.
તેમાં તંત્રની સમગ્ર ગતિને કારણે ઉદ્ભવતી ગતિ ઉર્જા અથવા ગુરુત્વાકર્ષણ બળને કારણે ઉદ્ભવતી સ્થિતિ ઉર્જા જેવી સ્થૂળ ઉર્જાઓનો સમાવેશ થતો નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.
0 likesView Solution
31
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
એક સંયોજનનું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે. જો તેનું આણ્વીય દળ $180$ હોય,તો તે સંયોજનનું આણ્વીય સૂત્ર શું હશે?
A
$C_3H_6O_3$
B
$C_4H_8O_4$
C
$C_6H_{12}O_6$
D
$C_5H_{10}O_5$
Solution
(C) $CH_2O$ નું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ $(1 \times 12) + (2 \times 1) + (1 \times 16) = 30 \ g/mol$ છે.
$n$ નું મૂલ્ય આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $n = \frac{\text{Molecular weight}}{\text{Empirical formula mass}} = \frac{180}{30} = 6$.
આણ્વીય સૂત્ર આ મુજબ છે: $(\text{Empirical formula})_n = (CH_2O)_6 = C_6H_{12}O_6$.
$n$ નું મૂલ્ય આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $n = \frac{\text{Molecular weight}}{\text{Empirical formula mass}} = \frac{180}{30} = 6$.
આણ્વીય સૂત્ર આ મુજબ છે: $(\text{Empirical formula})_n = (CH_2O)_6 = C_6H_{12}O_6$.
0 likesView Solution
32
ChemistryMCQAIIMS · 1999
મુખ્ય,ગૌણ (એઝિમુથલ) અને ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક અનુક્રમે કોની સાથે સંબંધિત છે?
A
કદ,આકાર અને દિગ્વિન્યાસ (orientation)
B
કદ,દિગ્વિન્યાસ અને આકાર
C
આકાર,કદ અને દિગ્વિન્યાસ
D
આમાંથી કોઈ નહીં
Solution
(A) મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક $(n)$ કક્ષકનું કદ અને ઉર્જા સ્તર દર્શાવે છે.
ગૌણ ક્વોન્ટમ આંક $(l)$ કક્ષકનો આકાર દર્શાવે છે.
ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક $(m_l)$ અવકાશમાં કક્ષકનો દિગ્વિન્યાસ (orientation) દર્શાવે છે.
તેથી,મુખ્ય,ગૌણ અને ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક અનુક્રમે કદ,આકાર અને દિગ્વિન્યાસ સાથે સંબંધિત છે.
ગૌણ ક્વોન્ટમ આંક $(l)$ કક્ષકનો આકાર દર્શાવે છે.
ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક $(m_l)$ અવકાશમાં કક્ષકનો દિગ્વિન્યાસ (orientation) દર્શાવે છે.
તેથી,મુખ્ય,ગૌણ અને ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક અનુક્રમે કદ,આકાર અને દિગ્વિન્યાસ સાથે સંબંધિત છે.
0 likesView Solution
33
ChemistryMCQAIIMS · 1999
મુખ્ય,ગૌણ (એઝિમુથલ) અને ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક અનુક્રમે કોની સાથે સંબંધિત છે?
A
કદ,આકાર અને દિગ્વિન્યાસ
B
આકાર,કદ અને દિગ્વિન્યાસ
C
કદ,દિગ્વિન્યાસ અને આકાર
D
ઉપરનામાંથી કોઈ નહીં
Solution
(A) મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક $(n)$ કક્ષકનું કદ અને ઉર્જા નક્કી કરે છે.
ગૌણ ક્વોન્ટમ આંક $(l)$ કક્ષકનો આકાર નક્કી કરે છે.
ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક $(m_l)$ કક્ષકનું અવકાશી દિગ્વિન્યાસ નક્કી કરે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ કદ,આકાર અને દિગ્વિન્યાસ છે.
ગૌણ ક્વોન્ટમ આંક $(l)$ કક્ષકનો આકાર નક્કી કરે છે.
ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક $(m_l)$ કક્ષકનું અવકાશી દિગ્વિન્યાસ નક્કી કરે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ કદ,આકાર અને દિગ્વિન્યાસ છે.
0 likesView Solution
34
ChemistryMCQAIIMS · 1999
રાસાયણિક $A$ નો ઉપયોગ પાણીની કામચલાઉ કઠિનતા દૂર કરવા માટે થાય છે. $A$ સોડિયમ કાર્બોનેટ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કોસ્ટિક સોડા બનાવે છે. જ્યારે $A$ માંથી $CO_2$ પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે દૂધિયું બને છે,તો $A$ શું છે?
A
$CaCO_3$
B
$CaO$
C
$Ca(OH)_2$
D
$Ca(HCO_3)_2$
Solution
(C) રાસાયણિક $A$ એ કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ,$Ca(OH)_2$ છે,જેને સ્લેક્ડ લાઈમ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
$1$. $Ca(OH)_2$ નો ઉપયોગ પાણીની કામચલાઉ કઠિનતા દૂર કરવા માટે ક્લાર્કની પ્રક્રિયામાં થાય છે: $Ca(HCO_3)_2 + Ca(OH)_2 \rightarrow 2CaCO_3 \downarrow + 2H_2O$.
$2$. તે સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કોસ્ટિક સોડા $(NaOH)$ બનાવે છે: $Ca(OH)_2 + Na_2CO_3 \rightarrow CaCO_3 + 2NaOH$.
$3$. જ્યારે $CO_2$ ને ચૂનાના પાણી $(Ca(OH)_2)$ માંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે અદ્રાવ્ય કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ બનવાને કારણે તે દૂધિયું બને છે: $Ca(OH)_2 + CO_2 \rightarrow CaCO_3 \downarrow + H_2O$.
$1$. $Ca(OH)_2$ નો ઉપયોગ પાણીની કામચલાઉ કઠિનતા દૂર કરવા માટે ક્લાર્કની પ્રક્રિયામાં થાય છે: $Ca(HCO_3)_2 + Ca(OH)_2 \rightarrow 2CaCO_3 \downarrow + 2H_2O$.
$2$. તે સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કોસ્ટિક સોડા $(NaOH)$ બનાવે છે: $Ca(OH)_2 + Na_2CO_3 \rightarrow CaCO_3 + 2NaOH$.
$3$. જ્યારે $CO_2$ ને ચૂનાના પાણી $(Ca(OH)_2)$ માંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે અદ્રાવ્ય કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ બનવાને કારણે તે દૂધિયું બને છે: $Ca(OH)_2 + CO_2 \rightarrow CaCO_3 \downarrow + H_2O$.
0 likesView Solution
35
ChemistryMCQAIIMS · 1999
$250\,^oC$ તાપમાને એમોનિયમ નાઇટ્રેટને ગરમ કરતાં નાઇટ્રોજનનો કયો ઓક્સાઇડ મળે છે?
A
નાઇટ્રિક ઓક્સાઇડ
B
નાઇટ્રસ ઓક્સાઇડ
C
નાઇટ્રોજન ડાયોક્સાઇડ
D
ડાયનાઇટ્રોજન ટેટ્રોક્સાઇડ
Solution
(B) $250\,^oC$ તાપમાને એમોનિયમ નાઇટ્રેટનું ઉષ્મીય વિઘટન થવાથી નાઇટ્રસ ઓક્સાઇડ અને પાણીની વરાળ મળે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$NH_4NO_3 \xrightarrow{250\,^oC} N_2O + 2H_2O$
રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$NH_4NO_3 \xrightarrow{250\,^oC} N_2O + 2H_2O$
0 likesView Solution
36
ChemistryMCQAIIMS · 1999
$27\,^{\circ}C$ તાપમાને વાયુના અણુની સરેરાશ ગતિઊર્જા $6.21 \times 10^{-21}\,J$ છે. $227\,^{\circ}C$ તાપમાને તેની સરેરાશ ગતિઊર્જા કેટલી હશે?
A
$52.2 \times 10^{-21}\,J$
B
$5.22 \times 10^{-21}\,J$
C
$10.35 \times 10^{-21}\,J$
D
$11.35 \times 10^{-21}\,J$
Solution
(C) વાયુના અણુની સરેરાશ ગતિઊર્જા $(E)$ તેના નિરપેક્ષ તાપમાન $(T)$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે,જે સંબંધ $E = \frac{3}{2} k_B T$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $k_B$ એ બોલ્ટ્ઝમેન અચળાંક છે.
તેથી,$E \propto T$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{E_1}{E_2} = \frac{T_1}{T_2}$.
કેલ્વિનમાં તાપમાન:
$T_1 = 27 + 273 = 300\,K$
$T_2 = 227 + 273 = 500\,K$
આપેલ ઊર્જા $E_1 = 6.21 \times 10^{-21}\,J$.
ગુણોત્તરમાં કિંમતો મૂકતા:
$\frac{6.21 \times 10^{-21}}{E_2} = \frac{300}{500}$
$\frac{6.21 \times 10^{-21}}{E_2} = \frac{3}{5}$
$E_2 = \frac{6.21 \times 10^{-21} \times 5}{3}$
$E_2 = 2.07 \times 10^{-21} \times 5 = 10.35 \times 10^{-21}\,J$.
તેથી,$E \propto T$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{E_1}{E_2} = \frac{T_1}{T_2}$.
કેલ્વિનમાં તાપમાન:
$T_1 = 27 + 273 = 300\,K$
$T_2 = 227 + 273 = 500\,K$
આપેલ ઊર્જા $E_1 = 6.21 \times 10^{-21}\,J$.
ગુણોત્તરમાં કિંમતો મૂકતા:
$\frac{6.21 \times 10^{-21}}{E_2} = \frac{300}{500}$
$\frac{6.21 \times 10^{-21}}{E_2} = \frac{3}{5}$
$E_2 = \frac{6.21 \times 10^{-21} \times 5}{3}$
$E_2 = 2.07 \times 10^{-21} \times 5 = 10.35 \times 10^{-21}\,J$.
0 likesView Solution
37
ChemistryMCQAIIMS · 1999
રાસાયણિક $A$ નો ઉપયોગ પાણીની અસ્થાયી કઠિનતા દૂર કરવા માટે થાય છે. $A$ સોડિયમ કાર્બોનેટ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કોસ્ટિક સોડા બનાવે છે. જ્યારે $A$ માંથી $CO_2$ પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે દૂધિયું બને છે,તો $A$ શું છે?
A
$CaCO_3$
B
$CaO$
C
$Ca(OH)_2$
D
$Ca(HCO_3)_2$
Solution
(C) રાસાયણિક $A$ એ કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ,$Ca(OH)_2$ છે,જેને સ્લેક્ડ લાઈમ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
$1$. $Ca(OH)_2$ નો ઉપયોગ ક્લાર્કની પ્રક્રિયામાં પાણીની અસ્થાયી કઠિનતા દૂર કરવા માટે થાય છે: $Ca(HCO_3)_2 + Ca(OH)_2 \rightarrow 2CaCO_3 \downarrow + 2H_2O$.
$2$. તે સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કોસ્ટિક સોડા $(NaOH)$ ઉત્પન્ન કરે છે: $Ca(OH)_2 + Na_2CO_3 \rightarrow CaCO_3 + 2NaOH$.
$3$. જ્યારે $CO_2$ ને ચૂનાના પાણી $(Ca(OH)_2)$ માંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે અદ્રાવ્ય $CaCO_3$ ના નિર્માણને કારણે દૂધિયું બને છે: $Ca(OH)_2 + CO_2 \rightarrow CaCO_3 \downarrow + H_2O$.
$1$. $Ca(OH)_2$ નો ઉપયોગ ક્લાર્કની પ્રક્રિયામાં પાણીની અસ્થાયી કઠિનતા દૂર કરવા માટે થાય છે: $Ca(HCO_3)_2 + Ca(OH)_2 \rightarrow 2CaCO_3 \downarrow + 2H_2O$.
$2$. તે સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કોસ્ટિક સોડા $(NaOH)$ ઉત્પન્ન કરે છે: $Ca(OH)_2 + Na_2CO_3 \rightarrow CaCO_3 + 2NaOH$.
$3$. જ્યારે $CO_2$ ને ચૂનાના પાણી $(Ca(OH)_2)$ માંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે અદ્રાવ્ય $CaCO_3$ ના નિર્માણને કારણે દૂધિયું બને છે: $Ca(OH)_2 + CO_2 \rightarrow CaCO_3 \downarrow + H_2O$.
0 likesView Solution
38
ChemistryMCQAIIMS · 1999
એમોનિયમ નાઇટ્રેટને $250\,^oC$ તાપમાને ગરમ કરતા નાઇટ્રોજનનો ક્યો ઓક્સાઇડ મળે છે?
A
નાઇટ્રિક ઓક્સાઇડ
B
નાઇટ્રસ ઓક્સાઇડ
C
નાઇટ્રોજન ડાયોક્સાઇડ
D
ડાયનાઇટ્રોજન ટેટ્રોક્સાઇડ
Solution
(B) જ્યારે એમોનિયમ નાઇટ્રેટ $(NH_4NO_3)$ ને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ઉષ્મીય વિઘટન થાય છે.
$250\,^oC$ ની આસપાસના તાપમાને,પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$NH_4NO_3 \xrightarrow{\Delta} N_2O + 2H_2O$
અહીં,$N_2O$ એ નાઇટ્રસ ઓક્સાઇડ છે.
$250\,^oC$ ની આસપાસના તાપમાને,પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$NH_4NO_3 \xrightarrow{\Delta} N_2O + 2H_2O$
અહીં,$N_2O$ એ નાઇટ્રસ ઓક્સાઇડ છે.
0 likesView Solution
39
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
વિધાન : પરમાણુઓ વિદ્યુતની દ્રષ્ટિએ તટસ્થ હોતા નથી.
કારણ : પ્રોટોન અને ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા અલગ-અલગ હોય છે.
કારણ : પ્રોટોન અને ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા અલગ-અલગ હોય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(D) પરમાણુઓ વિદ્યુતની દ્રષ્ટિએ તટસ્થ હોય છે કારણ કે તટસ્થ પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોન (ઋણ વીજભારિત) અને પ્રોટોન (ધન વીજભારિત) ની સંખ્યા સમાન હોય છે. તેથી,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
0 likesView Solution
40
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
વિધાન : પાણી પ્રવાહી છે પરંતુ $H_2S$ વાયુ છે.
કારણ : ઓક્સિજન પેરામેગ્નેટિક (અનુચુંબકીય) છે.
કારણ : ઓક્સિજન પેરામેગ્નેટિક (અનુચુંબકીય) છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(B) વિધાન સાચું છે: પાણી $(H_2O)$ માં આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધને કારણે તે ઓરડાના તાપમાને પ્રવાહી સ્વરૂપે હોય છે,જ્યારે $H_2S$ હાઇડ્રોજન બંધ બનાવતું નથી અને વાયુ સ્વરૂપે હોય છે.
કારણ સાચું છે: ઓક્સિજન $(O_2)$ તેના એન્ટિ-બોન્ડિંગ મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ્સ $(\pi^*)$ માં બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનને કારણે પેરામેગ્નેટિક છે.
જોકે,ઓક્સિજનનું પેરામેગ્નેટિક હોવું એ પાણીના પ્રવાહી સ્વરૂપ માટેનું કારણ નથી. તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
કારણ સાચું છે: ઓક્સિજન $(O_2)$ તેના એન્ટિ-બોન્ડિંગ મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ્સ $(\pi^*)$ માં બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનને કારણે પેરામેગ્નેટિક છે.
જોકે,ઓક્સિજનનું પેરામેગ્નેટિક હોવું એ પાણીના પ્રવાહી સ્વરૂપ માટેનું કારણ નથી. તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
0 likesView Solution
41
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
જથ્થાબંધ પ્રવાહ (bulk flow) ની ગેરહાજરીમાં દ્રવ્યના વહનને શું કહેવામાં આવે છે?
A
પ્રસરણ (Diffusion)
B
ટ્રાન્સફ્યુઝન
C
સ્થાનાંતર (Translation)
D
પરિભ્રમણ (Rotation)
Solution
(A) પ્રસરણ (Diffusion) એ એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા જથ્થાબંધ પ્રવાહની ગેરહાજરીમાં દ્રવ્યનું વહન થાય છે.
0 likesView Solution
42
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
વિધાન : ભેજવાળી હવા સૂકી હવા કરતા ભારે હોય છે.
કારણ : સૂકી હવાની ઘનતા પાણીની ઘનતા કરતા વધારે હોય છે.
કારણ : સૂકી હવાની ઘનતા પાણીની ઘનતા કરતા વધારે હોય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પણ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પણ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન ખોટું હોય પણ કારણ સાચું હોય.
Solution
(D) પાણીની વરાળ $(H_2O)$ નું મોલર દળ $18 \ g/mol$ છે,જ્યારે સૂકી હવાનું સરેરાશ મોલર દળ (મુખ્યત્વે $N_2$ અને $O_2$) આશરે $29 \ g/mol$ છે.
ભેજવાળી હવામાં પાણીની વરાળ ભારે હવાના અણુઓને બદલે છે,તેથી ભેજવાળી હવા સૂકી હવા કરતા હલકી હોય છે,જે દર્શાવે છે કે વિધાન ખોટું છે.
સૂકી હવાની ઘનતા પ્રવાહી પાણીની ઘનતા કરતા ઘણી ઓછી હોય છે,તેથી કારણ પણ ખોટું છે.
ભેજવાળી હવામાં પાણીની વરાળ ભારે હવાના અણુઓને બદલે છે,તેથી ભેજવાળી હવા સૂકી હવા કરતા હલકી હોય છે,જે દર્શાવે છે કે વિધાન ખોટું છે.
સૂકી હવાની ઘનતા પ્રવાહી પાણીની ઘનતા કરતા ઘણી ઓછી હોય છે,તેથી કારણ પણ ખોટું છે.
0 likesView Solution
43
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 1999
રાસાયણિક $A$ નો ઉપયોગ પાણીની અસ્થાયી કઠિનતા દૂર કરવા માટે થાય છે. $A$ એ $Na_2CO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કોસ્ટિક સોડા ઉત્પન્ન કરે છે. જ્યારે $CO_2$ ને $A$ માંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે દૂધિયું બને છે. $A$ નું રાસાયણિક સૂત્ર શું છે?
A
$CaCO_3$
B
$CaO$
C
$Ca(OH)_2$
D
$Ca(HCO_3)_2$
Solution
(C) રાસાયણિક $A$ એ કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ,$Ca(OH)_2$ છે,જેને સ્લેક્ડ લાઈમ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
$1$. તેનો ઉપયોગ પાણીની અસ્થાયી કઠિનતા દૂર કરવા માટે થાય છે: $Ca(HCO_3)_2 + Ca(OH)_2 \to 2CaCO_3 \downarrow + 2H_2O$.
$2$. તે સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કોસ્ટિક સોડા $(NaOH)$ બનાવે છે: $Ca(OH)_2 + Na_2CO_3 \to 2NaOH + CaCO_3$.
$3$. જ્યારે $CO_2$ ને ચૂનાના પાણી $(Ca(OH)_2)$ માંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે અદ્રાવ્ય કેલ્શિયમ કાર્બોનેટના નિર્માણને કારણે દૂધિયું બને છે: $Ca(OH)_2 + CO_2 \to CaCO_3 \downarrow + H_2O$.
$1$. તેનો ઉપયોગ પાણીની અસ્થાયી કઠિનતા દૂર કરવા માટે થાય છે: $Ca(HCO_3)_2 + Ca(OH)_2 \to 2CaCO_3 \downarrow + 2H_2O$.
$2$. તે સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કોસ્ટિક સોડા $(NaOH)$ બનાવે છે: $Ca(OH)_2 + Na_2CO_3 \to 2NaOH + CaCO_3$.
$3$. જ્યારે $CO_2$ ને ચૂનાના પાણી $(Ca(OH)_2)$ માંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે અદ્રાવ્ય કેલ્શિયમ કાર્બોનેટના નિર્માણને કારણે દૂધિયું બને છે: $Ca(OH)_2 + CO_2 \to CaCO_3 \downarrow + H_2O$.
0 likesView Solution
44
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1999
એલ્યુમિનાના શુદ્ધિકરણને શું કહેવામાં આવે છે?
A
બોશ પ્રક્રિયા
B
કેસ્ટર પ્રક્રિયા
C
બેયરની પ્રક્રિયા
D
હૂપની પ્રક્રિયા
Solution
(C) એલ્યુમિનાનું શુદ્ધિકરણ બેયરની પ્રક્રિયા (Baeyer's process) દ્વારા કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
45
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1999
ઓટોમોબાઈલની વિન્ડસ્ક્રીન બનાવવા માટે નીચેનામાંથી કયા કાચનો ઉપયોગ થાય છે?
A
ક્રૂક્સ $(Crook's)$ કાચ
B
જેના $(Jena)$ કાચ
C
સેફ્ટી $(Safety)$ કાચ
D
પાયરેક્સ $(Pyrex)$ કાચ
Solution
(C) ઓટોમોબાઈલની વિન્ડસ્ક્રીન $Safety \ glass$ (સુરક્ષા કાચ) માંથી બનાવવામાં આવે છે.
$Safety \ glass$ એ એક પ્રકારનો કાચ છે જે સામાન્ય કાચની તુલનામાં તેની મજબૂતી વધારવા માટે થર્મલ અથવા રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
તેને એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે કે જ્યારે તે તૂટે ત્યારે તે તીક્ષ્ણ ટુકડાઓને બદલે નાના,બુઠ્ઠા ટુકડાઓમાં વિખેરાઈ જાય છે,જેથી ઈજા થવાની શક્યતા ઘટી જાય છે,જે ઓટોમોટિવ સુરક્ષા માટે અનિવાર્ય છે.
$Safety \ glass$ એ એક પ્રકારનો કાચ છે જે સામાન્ય કાચની તુલનામાં તેની મજબૂતી વધારવા માટે થર્મલ અથવા રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
તેને એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે કે જ્યારે તે તૂટે ત્યારે તે તીક્ષ્ણ ટુકડાઓને બદલે નાના,બુઠ્ઠા ટુકડાઓમાં વિખેરાઈ જાય છે,જેથી ઈજા થવાની શક્યતા ઘટી જાય છે,જે ઓટોમોટિવ સુરક્ષા માટે અનિવાર્ય છે.
0 likesView Solution
46
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
એમોનિયમ નાઈટ્રેટને $250 \, ^oC$ પર ગરમ કરવાથી નાઈટ્રોજનનો કયો ઓક્સાઈડ મળે છે?
A
નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ
B
નાઈટ્રસ ઓક્સાઈડ
C
નાઈટ્રોજન ડાયોક્સાઈડ
D
ડાયનાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ
Solution
(B) $250 \, ^oC$ તાપમાને એમોનિયમ નાઈટ્રેટ $(NH_4NO_3)$ ના ઉષ્મીય વિઘટનથી નાઈટ્રસ ઓક્સાઈડ $(N_2O)$ અને પાણીની વરાળ મળે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$NH_4NO_3(s) \xrightarrow{\Delta} N_2O(g) + 2H_2O(g)$
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$NH_4NO_3(s) \xrightarrow{\Delta} N_2O(g) + 2H_2O(g)$
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
0 likesView Solution
47
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
ટોલ્યુઈનનું બેન્ઝોઈક એસિડમાં ઓક્સિડેશન કોના દ્વારા કરી શકાય છે?
A
$KMnO_4$
B
$K_2Cr_2O_7$
C
$H_2SO_4$
D
$(a)$ અને $(b)$ બંને
Solution
(D) ટોલ્યુઈન $(C_6H_5CH_3)$ નું બેન્ઝોઈક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ માં ઓક્સિડેશન આલ્કલાઇન પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ $(KMnO_4)$ અથવા એસિડિક પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ $(K_2Cr_2O_7)$ જેવા પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તાનો ઉપયોગ કરીને કરી શકાય છે.
બંને પ્રક્રિયકો બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલ આલ્કાઈલ સાઇડ ચેઈનનું કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપમાં ઓક્સિડેશન કરવા માટે સક્ષમ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
બંને પ્રક્રિયકો બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલ આલ્કાઈલ સાઇડ ચેઈનનું કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપમાં ઓક્સિડેશન કરવા માટે સક્ષમ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
0 likesView Solution
48
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1999
નીચેનામાંથી કયો ગુણધર્મ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ (colligative property) છે?
A
પૃષ્ઠતાણ (Surface tension)
B
સ્નિગ્ધતા (Viscosity)
C
અભિસરણ દબાણ (Osmotic pressure)
D
પ્રકાશીય પરિભ્રમણ (Optical rotation)
Solution
(C) સંખ્યાત્મક ગુણધર્મો એ દ્રાવણના એવા ગુણધર્મો છે જે દ્રાવણમાં રહેલા દ્રાવ્યના કણોની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે,તેમની રાસાયણિક પ્રકૃતિ પર નહીં.
સંખ્યાત્મક ગુણધર્મોના ઉદાહરણો:
$1$. બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો
$2$. ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન
$3$. ઠારબિંદુમાં અવનયન
$4$. અભિસરણ દબાણ
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Osmotic \ pressure$ (અભિસરણ દબાણ) એ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ છે.
સંખ્યાત્મક ગુણધર્મોના ઉદાહરણો:
$1$. બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો
$2$. ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન
$3$. ઠારબિંદુમાં અવનયન
$4$. અભિસરણ દબાણ
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Osmotic \ pressure$ (અભિસરણ દબાણ) એ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ છે.
0 likesView Solution
49
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
સોડિયમ ધાતુ $4.29 \ \mathring{A}$ ની કોષ ધાર સાથે બોડી-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(bcc)$ લેટીસ તરીકે સ્ફટિકીકરણ પામે છે. સોડિયમ પરમાણુની ત્રિજ્યા કેટલી છે?
A
$1.857 \times 10^{-8} \ cm$
B
$2.371 \times 10^{-7} \ cm$
C
$3.817 \times 10^{-8} \ cm$
D
$9.312 \times 10^{-7} \ cm$
Solution
(A) બોડી-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(bcc)$ લેટીસ માટે,ધારની લંબાઈ $(a)$ અને પરમાણુ ત્રિજ્યા $(r)$ વચ્ચેનો સંબંધ છે: $4r = \sqrt{3} a$.
આપેલ છે $a = 4.29 \ \mathring{A}$.
$r = \frac{\sqrt{3} \times 4.29}{4} \ \mathring{A}$.
$r = \frac{1.732 \times 4.29}{4} \ \mathring{A} = 1.8574 \ \mathring{A}$.
$1 \ \mathring{A} = 10^{-8} \ cm$ હોવાથી,ત્રિજ્યા $1.8574 \times 10^{-8} \ cm$ થાય.
આપેલ છે $a = 4.29 \ \mathring{A}$.
$r = \frac{\sqrt{3} \times 4.29}{4} \ \mathring{A}$.
$r = \frac{1.732 \times 4.29}{4} \ \mathring{A} = 1.8574 \ \mathring{A}$.
$1 \ \mathring{A} = 10^{-8} \ cm$ હોવાથી,ત્રિજ્યા $1.8574 \times 10^{-8} \ cm$ થાય.
0 likesView Solution
50
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
રેડિયમનું અર્ધ-આયુષ્ય $1580 \ yrs$ છે. તેનું સરેરાશ આયુષ્ય કેટલું હશે?
A
$2.5 \times 10^{3} \ yrs$
B
$1.832 \times 10^{3} \ yrs$
C
$2.275 \times 10^{3} \ yrs$
D
$8.825 \times 10^{2} \ yrs$
Solution
(C) સરેરાશ આયુષ્ય $(\tau)$ અને અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $\tau = 1.44 \times t_{1/2}$.
અહીં $t_{1/2} = 1580 \ yrs$ આપેલ છે.
તેથી,$\tau = 1.44 \times 1580 \ yrs$.
$\tau = 2275.2 \ yrs = 2.275 \times 10^{3} \ yrs$.
અહીં $t_{1/2} = 1580 \ yrs$ આપેલ છે.
તેથી,$\tau = 1.44 \times 1580 \ yrs$.
$\tau = 2275.2 \ yrs = 2.275 \times 10^{3} \ yrs$.
0 likesView Solution
51
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $3 \times 10^{-6} \ s^{-1}$ છે. જો પ્રારંભિક સાંદ્રતા $0.10 \ M$ હોય,તો પ્રક્રિયાનો પ્રારંભિક વેગ કેટલો હશે?
A
$3 \times 10^{-5} \ M \ s^{-1}$
B
$3 \times 10^{-6} \ M \ s^{-1}$
C
$3 \times 10^{-8} \ M \ s^{-1}$
D
$3 \times 10^{-7} \ M \ s^{-1}$
Solution
(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગનું સમીકરણ $Rate = K[A]$ છે.
આપેલ છે કે વેગ અચળાંક $(K) = 3 \times 10^{-6} \ s^{-1}$ અને પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A] = 0.10 \ M$ છે.
આ કિંમતોને વેગના સમીકરણમાં મૂકતા:
$Rate = (3 \times 10^{-6} \ s^{-1}) \times (0.10 \ M) = 3 \times 10^{-7} \ M \ s^{-1}$.
તેથી,પ્રક્રિયાનો પ્રારંભિક વેગ $3 \times 10^{-7} \ M \ s^{-1}$ છે.
આપેલ છે કે વેગ અચળાંક $(K) = 3 \times 10^{-6} \ s^{-1}$ અને પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A] = 0.10 \ M$ છે.
આ કિંમતોને વેગના સમીકરણમાં મૂકતા:
$Rate = (3 \times 10^{-6} \ s^{-1}) \times (0.10 \ M) = 3 \times 10^{-7} \ M \ s^{-1}$.
તેથી,પ્રક્રિયાનો પ્રારંભિક વેગ $3 \times 10^{-7} \ M \ s^{-1}$ છે.
0 likesView Solution
52
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
$NaCl$ ના જલીય દ્રાવણમાં $2 \ A$ વિદ્યુતપ્રવાહ $30 \ min$ સુધી પસાર કરવામાં આવે ત્યારે મુક્ત થતા ક્લોરિનનું પ્રમાણ કેટલું હશે ($g$ માં)?
A
$0.66$
B
$1.32$
C
$33$
D
$99$
Solution
(B) એનોડ પરની પ્રક્રિયા: $Cl^{-} \to \frac{1}{2}Cl_2 + e^-$
$Cl_2$ નું તુલ્ય દળ: $E_{Cl_2} = \frac{71}{2} = 35.5 \ g/eq$
ફેરાડેના વિદ્યુતવિભાજનના નિયમ મુજબ: $W = \frac{E \times I \times t}{96500}$
આપેલ છે: $I = 2 \ A$,$t = 30 \ min = 1800 \ s$,$E = 35.5 \ g/eq$
$W = \frac{35.5 \times 2 \times 1800}{96500} \approx 1.32 \ g$.
$Cl_2$ નું તુલ્ય દળ: $E_{Cl_2} = \frac{71}{2} = 35.5 \ g/eq$
ફેરાડેના વિદ્યુતવિભાજનના નિયમ મુજબ: $W = \frac{E \times I \times t}{96500}$
આપેલ છે: $I = 2 \ A$,$t = 30 \ min = 1800 \ s$,$E = 35.5 \ g/eq$
$W = \frac{35.5 \times 2 \times 1800}{96500} \approx 1.32 \ g$.
0 likesView Solution
53
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
ગેલ્વેનિક કોષનો $emf$,જેમાં સિલ્વરનો ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $= +0.80 \ V$ અને કોપરનો ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $= +0.34 \ V$ છે,તે ........... $V$ છે.
A
$-1.1$
B
$+1.1$
C
$+0.46$
D
$+0.76$
Solution
(C) ગેલ્વેનિક કોષ માટે,કેથોડ એ ઇલેક્ટ્રોડ છે જેનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ વધારે હોય અને એનોડ એ ઇલેક્ટ્રોડ છે જેનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ ઓછો હોય.
અહીં,$E^o_{Ag^+/Ag} = +0.80 \ V$ (કેથોડ) અને $E^o_{Cu^{2+}/Cu} = +0.34 \ V$ (એનોડ).
કોષનો $emf$ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$E^o_{cell} = E^o_{cathode} - E^o_{anode}$
$E^o_{cell} = 0.80 \ V - 0.34 \ V = +0.46 \ V$.
અહીં,$E^o_{Ag^+/Ag} = +0.80 \ V$ (કેથોડ) અને $E^o_{Cu^{2+}/Cu} = +0.34 \ V$ (એનોડ).
કોષનો $emf$ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$E^o_{cell} = E^o_{cathode} - E^o_{anode}$
$E^o_{cell} = 0.80 \ V - 0.34 \ V = +0.46 \ V$.
0 likesView Solution
54
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1999
ફ્લક્સનો ઉપયોગ શેને દૂર કરવા માટે થાય છે?
A
એસિડિક અશુદ્ધિઓ
B
બેઝિક અશુદ્ધિઓ
C
અયસ્કમાંથી બધી જ અશુદ્ધિઓ
D
$(a)$ અને $(b)$ બંને
Solution
(D) ફ્લક્સ એ અયસ્કમાં રહેલી અશુદ્ધિઓને (ગેંગ) દૂર કરવા માટે ઉમેરવામાં આવતો પદાર્થ છે,જે પીગળી શકે તેવો પદાર્થ બનાવે છે જેને સ્લેગ કહેવાય છે.
અશુદ્ધિના સ્વભાવના આધારે,વિવિધ પ્રકારના ફ્લક્સનો ઉપયોગ થાય છે.
જો અશુદ્ધિ એસિડિક હોય (દા.ત.,$SiO_2$),તો બેઝિક ફ્લક્સ (દા.ત.,$CaO$) નો ઉપયોગ થાય છે.
જો અશુદ્ધિ બેઝિક હોય (દા.ત.,$FeO$),તો એસિડિક ફ્લક્સ (દા.ત.,$SiO_2$) નો ઉપયોગ થાય છે.
તેથી,ફ્લક્સનો ઉપયોગ એસિડિક અને બેઝિક બંને પ્રકારની અશુદ્ધિઓને દૂર કરવા માટે થાય છે.
અશુદ્ધિના સ્વભાવના આધારે,વિવિધ પ્રકારના ફ્લક્સનો ઉપયોગ થાય છે.
જો અશુદ્ધિ એસિડિક હોય (દા.ત.,$SiO_2$),તો બેઝિક ફ્લક્સ (દા.ત.,$CaO$) નો ઉપયોગ થાય છે.
જો અશુદ્ધિ બેઝિક હોય (દા.ત.,$FeO$),તો એસિડિક ફ્લક્સ (દા.ત.,$SiO_2$) નો ઉપયોગ થાય છે.
તેથી,ફ્લક્સનો ઉપયોગ એસિડિક અને બેઝિક બંને પ્રકારની અશુદ્ધિઓને દૂર કરવા માટે થાય છે.
0 likesView Solution
55
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1999
સૌથી વધુ $(+7)$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા કોના દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે?
A
$Co$
B
$Cr$
C
$V$
D
$Mn$
Solution
(D) $Mn$ (મેંગેનીઝ) આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $7$ માં આવે છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^5 4s^2$ છે. તે તેના તમામ $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવીને $+7$ ની મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવી શકે છે,જે $KMnO_4$ જેવા સંયોજનોમાં જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
56
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1999
પિત્તળ,કાંસું અને જર્મન સિલ્વરમાં કઈ ધાતુ હાજર હોય છે?
A
$Zn$
B
$Mg$
C
$Cu$
D
$Al$
Solution
(C) $Cu$ પિત્તળ,કાંસું અને જર્મન સિલ્વરમાં હાજર હોય છે.
આ તમામ પદાર્થો તાંબાની મિશ્રધાતુઓ છે.
આ તમામ પદાર્થો તાંબાની મિશ્રધાતુઓ છે.
0 likesView Solution
57
ChemistryAdvancedMCQAIIMS · 1999
કોપર સલ્ફેટનું દ્રાવણ $KCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને શું આપે છે?
A
$Cu(CN)_2$
B
$CuCN$
C
$K_2[Cu(CN)_4]$
D
$K_3[Cu(CN)_4]$
Solution
(D) કોપર સલ્ફેટ અને પોટેશિયમ સાયનાઇડ વચ્ચેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબના તબક્કામાં થાય છે:
$1$. $CuSO_4 + 2KCN \to Cu(CN)_2 + K_2SO_4$
$2$. અસ્થાયી $Cu(CN)_2$ નું વિઘટન થઈને $Cu_2(CN)_2$ અને સાયનોજન વાયુ મળે છે: $2Cu(CN)_2 \to Cu_2(CN)_2 + (CN)_2$
$3$. ત્યારબાદ $Cu_2(CN)_2$ વધારાના $KCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સ્થાયી સંકીર્ણ પોટેશિયમ ટેટ્રાસાયનોક્યુપરેટ$(I)$ બનાવે છે: $Cu_2(CN)_2 + 6KCN \to 2K_3[Cu(CN)_4]$
આમ,અંતિમ નીપજ $K_3[Cu(CN)_4]$ છે.
$1$. $CuSO_4 + 2KCN \to Cu(CN)_2 + K_2SO_4$
$2$. અસ્થાયી $Cu(CN)_2$ નું વિઘટન થઈને $Cu_2(CN)_2$ અને સાયનોજન વાયુ મળે છે: $2Cu(CN)_2 \to Cu_2(CN)_2 + (CN)_2$
$3$. ત્યારબાદ $Cu_2(CN)_2$ વધારાના $KCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સ્થાયી સંકીર્ણ પોટેશિયમ ટેટ્રાસાયનોક્યુપરેટ$(I)$ બનાવે છે: $Cu_2(CN)_2 + 6KCN \to 2K_3[Cu(CN)_4]$
આમ,અંતિમ નીપજ $K_3[Cu(CN)_4]$ છે.
0 likesView Solution
58
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
શેરડીની ખાંડમાંથી મેળવવામાં આવતા વિનેગરમાં શું હોય છે?
A
સાઇટ્રિક એસિડ
B
લેક્ટિક એસિડ
C
એસેટિક એસિડ
D
પામિટિક એસિડ
Solution
(C) વિનેગર એ એસેટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ નું મંદ દ્રાવણ છે.
તે ઇથેનોલના આથવણ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,જે શેરડીની ખાંડમાંથી મેળવી શકાય છે.
વિનેગરમાં સામાન્ય રીતે $8-10\%$ એસેટિક એસિડ હોય છે.
તે ઇથેનોલના આથવણ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,જે શેરડીની ખાંડમાંથી મેળવી શકાય છે.
વિનેગરમાં સામાન્ય રીતે $8-10\%$ એસેટિક એસિડ હોય છે.
0 likesView Solution
59
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
નીચેનામાંથી કયું થર્મોસેટિંગ પ્લાસ્ટિક છે?
A
$PVC$
B
$PVA$
C
બેકેલાઇટ
D
પર્સપેક્સ
Solution
(C) બેકેલાઇટ એ થર્મોસેટિંગ પોલિમર છે.
તે ગરમ કરવા પર અગલનશીલ બને છે અને તેને ફરીથી આકાર આપી શકાતો નથી.
તે ગરમ કરવા પર અગલનશીલ બને છે અને તેને ફરીથી આકાર આપી શકાતો નથી.
0 likesView Solution
60
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1999
સૌથી સામાન્ય ડાયસેકેરાઇડનું આણ્વીય સૂત્ર કયું છે?
A
$C_{10}H_{18}O_9$
B
$C_{10}H_{20}O_{10}$
C
$C_{18}H_{22}O_{11}$
D
$C_{12}H_{22}O_{11}$
Solution
(D) ડાયસેકેરાઇડ એ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ છે જેનું જળવિભાજન કરવાથી બે સમાન અથવા અલગ મોનોસેકેરાઇડ એકમો મળે છે.
સુક્રોઝ એ સૌથી સામાન્ય ડાયસેકેરાઇડ છે,જેને સામાન્ય રીતે ટેબલ સુગર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે કુદરતી રીતે જોવા મળે છે અને ઘણા છોડમાં મળી આવે છે.
સુક્રોઝનું આણ્વીય સૂત્ર $C_{12}H_{22}O_{11}$ છે.
સુક્રોઝ એ સૌથી સામાન્ય ડાયસેકેરાઇડ છે,જેને સામાન્ય રીતે ટેબલ સુગર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે કુદરતી રીતે જોવા મળે છે અને ઘણા છોડમાં મળી આવે છે.
સુક્રોઝનું આણ્વીય સૂત્ર $C_{12}H_{22}O_{11}$ છે.
0 likesView Solution
61
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
જનીન એ કયા અણુનો એક ભાગ છે?
A
$DNA$
B
$m-RNA$
C
$t-RNA$
D
પ્રોટીન
Solution
(A) જનીન એ $DNA$ અણુનો એક ભાગ છે જે ચોક્કસ પ્રોટીન માટે સંકેત આપે છે.
0 likesView Solution
62
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
$20\,^oC$ તાપમાને $N/10$ $KCl$ દ્રાવણની વિશિષ્ટ વાહકતા $0.0212\,ohm^{-1}\,cm^{-1}$ છે અને આ દ્રાવણ ધરાવતા કોષનો $20\,^oC$ તાપમાને અવરોધ $55\,ohm$ છે. તો કોષ અચળાંક ............. $cm^{-1}$ છે.
A
$1.166$
B
$2.173$
C
$3.324$
D
$4.616$
Solution
(A) વિશિષ્ટ વાહકતા $(K)$,અવરોધ $(R)$ અને કોષ અચળાંક $(G^*)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $K = \frac{1}{R} \times G^*$.
કોષ અચળાંક શોધવા માટે સૂત્રને ફરીથી ગોઠવતા: $G^* = K \times R$.
આપેલ કિંમતો: $K = 0.0212\,ohm^{-1}\,cm^{-1}$ અને $R = 55\,ohm$.
કિંમતો મૂકતા: $G^* = 0.0212 \times 55 = 1.166\,cm^{-1}$.
કોષ અચળાંક શોધવા માટે સૂત્રને ફરીથી ગોઠવતા: $G^* = K \times R$.
આપેલ કિંમતો: $K = 0.0212\,ohm^{-1}\,cm^{-1}$ અને $R = 55\,ohm$.
કિંમતો મૂકતા: $G^* = 0.0212 \times 55 = 1.166\,cm^{-1}$.
0 likesView Solution
63
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
વિધાન : પાણીના વિદ્યુતવિભાજન પહેલાં થોડા પ્રમાણમાં એસિડ અથવા આલ્કલી ઉમેરવામાં આવે છે.
કારણ : શુદ્ધ પાણી નિર્બળ વિદ્યુતવિભાજ્ય છે.
કારણ : શુદ્ધ પાણી નિર્બળ વિદ્યુતવિભાજ્ય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(A) પાણી એક સહસંયોજક સંયોજન છે,તેથી શુદ્ધ પાણી નિર્બળ વિદ્યુતવિભાજ્ય છે અને તેનું આયનીકરણ ખૂબ ઓછું થાય છે,જેના કારણે તે વિદ્યુતનું મંદ વાહક છે.
થોડા પ્રમાણમાં એસિડ અથવા આલ્કલી ઉમેરવાથી આયનો પ્રાપ્ત થાય છે જે વિદ્યુતપ્રવાહના વહનને સરળ બનાવે છે,આમ વિદ્યુતવિભાજન માટે પાણીની વાહકતામાં વધારો થાય છે.
આમ,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
થોડા પ્રમાણમાં એસિડ અથવા આલ્કલી ઉમેરવાથી આયનો પ્રાપ્ત થાય છે જે વિદ્યુતપ્રવાહના વહનને સરળ બનાવે છે,આમ વિદ્યુતવિભાજન માટે પાણીની વાહકતામાં વધારો થાય છે.
આમ,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
0 likesView Solution
64
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
વિધાન : આયોડિન કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઈડ કરતા પાણીમાં વધુ દ્રાવ્ય છે.
કારણ : આયોડિન એક ધ્રુવીય સંયોજન છે.
કારણ : આયોડિન એક ધ્રુવીય સંયોજન છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પણ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પણ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(D) આયોડિન $(I_2)$ એ અધ્રુવીય સહસંયોજક અણુ છે.
"જેવું દ્રાવ્ય તેવું દ્રાવક" (like dissolves like) ના સિદ્ધાંત મુજબ,અધ્રુવીય પદાર્થો પાણી $(H_2O)$ જેવા ધ્રુવીય દ્રાવકો કરતા $CCl_4$ જેવા અધ્રુવીય દ્રાવકોમાં વધુ દ્રાવ્ય હોય છે.
તેથી,આયોડિન પાણીમાં $CCl_4$ કરતા વધુ દ્રાવ્ય છે તે વિધાન ખોટું છે.
વધુમાં,આયોડિન ધ્રુવીય સંયોજન છે તે કારણ પણ ખોટું છે,કારણ કે $I_2$ અધ્રુવીય છે.
આમ,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
"જેવું દ્રાવ્ય તેવું દ્રાવક" (like dissolves like) ના સિદ્ધાંત મુજબ,અધ્રુવીય પદાર્થો પાણી $(H_2O)$ જેવા ધ્રુવીય દ્રાવકો કરતા $CCl_4$ જેવા અધ્રુવીય દ્રાવકોમાં વધુ દ્રાવ્ય હોય છે.
તેથી,આયોડિન પાણીમાં $CCl_4$ કરતા વધુ દ્રાવ્ય છે તે વિધાન ખોટું છે.
વધુમાં,આયોડિન ધ્રુવીય સંયોજન છે તે કારણ પણ ખોટું છે,કારણ કે $I_2$ અધ્રુવીય છે.
આમ,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
0 likesView Solution
65
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
વિધાન : નિષ્ક્રિય વાયુઓ એકપરમાણ્વીય (monoatomic) હોય છે.
કારણ : નિષ્ક્રિય વાયુઓ સ્થાયી ઇલેક્ટ્રોનીય રચના ધરાવે છે.
કારણ : નિષ્ક્રિય વાયુઓ સ્થાયી ઇલેક્ટ્રોનીય રચના ધરાવે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પણ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પણ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(A) નિષ્ક્રિય વાયુઓ (Noble gases) પૂર્ણ અષ્ટક ($ns^2 np^6$,$He$ સિવાય જે $1s^2$ છે) સાથે સ્થાયી ઇલેક્ટ્રોનીય રચના ધરાવે છે.
આ સ્થાયી રચનાને કારણે,તેઓ સ્થિરતા પ્રાપ્ત કરવા માટે અન્ય પરમાણુઓ સાથે બંધ બનાવવાની જરૂર પડતી નથી.
તેથી,તેઓ એકપરમાણ્વીય વાયુઓ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
આમ,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
આ સ્થાયી રચનાને કારણે,તેઓ સ્થિરતા પ્રાપ્ત કરવા માટે અન્ય પરમાણુઓ સાથે બંધ બનાવવાની જરૂર પડતી નથી.
તેથી,તેઓ એકપરમાણ્વીય વાયુઓ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
આમ,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
0 likesView Solution
66
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
વિધાન : એમાઇન્સ સ્વભાવે બેઝિક છે.
કારણ : નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોનની અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની હાજરી.
કારણ : નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોનની અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની હાજરી.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(A) એમાઇન્સ એ એમોનિયા $(NH_3)$ ના કાર્બનિક વ્યુત્પન્ન છે.
એમાઇન્સમાં નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pair) હોય છે.
આ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ લુઈસ એસિડ (જેમ કે $H^+$) ને દાન કરી શકાય છે,જે એમાઇન્સને સ્વભાવે બેઝિક બનાવે છે.
તેથી,નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની હાજરી એ એમાઇન્સના બેઝિક સ્વભાવ માટેનું સાચું કારણ છે.
એમાઇન્સમાં નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pair) હોય છે.
આ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ લુઈસ એસિડ (જેમ કે $H^+$) ને દાન કરી શકાય છે,જે એમાઇન્સને સ્વભાવે બેઝિક બનાવે છે.
તેથી,નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની હાજરી એ એમાઇન્સના બેઝિક સ્વભાવ માટેનું સાચું કારણ છે.
0 likesView Solution
67
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1999
વિધાન: બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ નાઈટ્રોજન માટેની કસોટી આપતું નથી.
કારણ: ગરમ કરવા દરમિયાન $N_2$ વાયુનો વ્યય થાય છે.
કારણ: ગરમ કરવા દરમિયાન $N_2$ વાયુનો વ્યય થાય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(A) નાઈટ્રોજનની પરખ માટે લેસાઈન કસોટી (સોડિયમ ફ્યુઝન ટેસ્ટ) નો ઉપયોગ થાય છે.
બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $(C_6H_5N_2Cl)$ અસ્થાયી છે અને ગરમ કરવાથી તે ફ્યુઝન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ $N_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે.
પરિણામે,તે નાઈટ્રોજન માટે લાક્ષણિક પ્રશિયન બ્લુ રંગની કસોટી આપતું નથી.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $(C_6H_5N_2Cl)$ અસ્થાયી છે અને ગરમ કરવાથી તે ફ્યુઝન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ $N_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે.
પરિણામે,તે નાઈટ્રોજન માટે લાક્ષણિક પ્રશિયન બ્લુ રંગની કસોટી આપતું નથી.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real AIIMS style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live AIIMS mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Chemistry questions are in AIIMS 1999?
There are 67 Chemistry questions from the AIIMS 1999 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are AIIMS 1999 Chemistry solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice AIIMS 1999 Chemistry as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AIIMS mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Chemistry papers from AIIMS previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AIIMS Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Chemistry Paper
Pick AIIMS 1999 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.