Gujarati

Line and Plane Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · THREE DIMENSIONAL GEOMETRY · Line and Plane

623+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 23 of 623 questions in Gujarati

601
MediumMCQ
બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\hat{i}+2 \hat{j}$ અને $2 \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ છે. જો બિંદુઓ $P$ અને $Q$ એ સમતલ $x+y+z=3$ પર $A$ અને $B$ ના લંબ પ્રક્ષેપો હોય,તો $P Q=$
A
$\frac{2 \sqrt{2}}{\sqrt{3}}$
B
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
C
$\frac{\sqrt{5}}{7}$
D
$\frac{\sqrt{7}}{2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A$ અને $B$ ના સ્થાન સદિશો $A(1, 2, 0)$ અને $B(2, 1, 1)$ છે.
સમતલનું સમીકરણ $x+y+z=3$ છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ છે.
$A$ માંથી પસાર થતી અને સમતલને લંબ રેખાનું સમીકરણ $\vec{r} = (\hat{i}+2\hat{j}) + \lambda(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(1+\lambda, 2+\lambda, \lambda)$ છે. આ બિંદુ સમતલ $x+y+z=3$ પર હોવાથી,$(1+\lambda) + (2+\lambda) + \lambda = 3$,જે $3\lambda + 3 = 3$ આપે છે,તેથી $\lambda = 0$. આમ,$P = (1, 2, 0)$.
$B$ માંથી પસાર થતી અને સમતલને લંબ રેખાનું સમીકરણ $\vec{r} = (2\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}) + \mu(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(2+\mu, 1+\mu, 1+\mu)$ છે. આ બિંદુ સમતલ $x+y+z=3$ પર હોવાથી,$(2+\mu) + (1+\mu) + (1+\mu) = 3$,જે $3\mu + 4 = 3$ આપે છે,તેથી $\mu = -\frac{1}{3}$.
આમ,$Q = (2-\frac{1}{3}, 1-\frac{1}{3}, 1-\frac{1}{3}) = (\frac{5}{3}, \frac{2}{3}, \frac{2}{3})$.
અંતર $PQ = \sqrt{(\frac{5}{3}-1)^2 + (\frac{2}{3}-2)^2 + (\frac{2}{3}-0)^2} = \sqrt{(\frac{2}{3})^2 + (-\frac{4}{3})^2 + (\frac{2}{3})^2} = \sqrt{\frac{4}{9} + \frac{16}{9} + \frac{4}{9}} = \sqrt{\frac{24}{9}} = \frac{\sqrt{24}}{3} = \frac{2\sqrt{6}}{3} = \frac{2\sqrt{2}}{\sqrt{3}}$.
Solution diagram
602
EasyMCQ
બે સમતલો $r \cdot(2 \hat{i}+2 \hat{j}-3 \hat{k})=5$ અને $r \cdot(3 \hat{i}+3 \hat{j}-5 \hat{k})=3$ ની છેદરેખા અને રેખા $r=3 \hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}+t(5 \hat{i}+5 \hat{j}-7 \hat{k})$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos ^{-1}\left(\frac{-1}{\sqrt{28}}\right)$
B
$\cos ^{-1}\left(\frac{41}{\sqrt{17} \sqrt{99}}\right)$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(C) બે સમતલોના અભિલંબ સદિશો $\vec{n}_1 = 2\hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}$ અને $\vec{n}_2 = 3\hat{i} + 3\hat{j} - 5\hat{k}$ છે.
આ બે સમતલોની છેદરેખાનો દિશા સદિશ $\vec{v}_1$ એ $\vec{n}_1 \times \vec{n}_2$ દ્વારા મળે છે:
$\vec{v}_1 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 2 & -3 \\ 3 & 3 & -5 \end{vmatrix} = \hat{i}(-10 + 9) - \hat{j}(-10 + 9) + \hat{k}(6 - 6) = -\hat{i} + \hat{j} + 0\hat{k}$.
આપેલી રેખા $r = 3\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k} + t(5\hat{i} + 5\hat{j} - 7\hat{k})$ નો દિશા સદિશ $\vec{v}_2 = 5\hat{i} + 5\hat{j} - 7\hat{k}$ છે.
બે રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|\vec{v}_1 \cdot \vec{v}_2|}{|\vec{v}_1| |\vec{v}_2|}$ દ્વારા મળે છે.
અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા: $\vec{v}_1 \cdot \vec{v}_2 = (-1)(5) + (1)(5) + (0)(-7) = -5 + 5 + 0 = 0$.
અદિશ ગુણાકાર $0$ હોવાથી,ખૂણો $\theta = \cos^{-1}(0) = \frac{\pi}{2}$ થાય.
603
DifficultMCQ
એક રેખા $L$ એ બિંદુ $A$ માંથી પસાર થાય છે જેનો સ્થાન સદિશ $\hat{i}+2 \hat{j}-3 \hat{k}$ છે અને તે સદિશ $2 \hat{i}+\hat{j}+2 \hat{k}$ ને સમાંતર છે. એક સમતલ $\pi$ એ બિંદુઓ $\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\hat{i}-\hat{j}-\hat{k}$ માંથી પસાર થાય છે અને સદિશ $\hat{i}-2 \hat{j}$ ને સમાંતર છે. તો જે બિંદુએ આ સમતલ $\pi$ રેખા $L$ ને મળે છે તે બિંદુ કયું છે?
A
$\frac{1}{3}(-7 \hat{i}+\hat{j}-19 \hat{k})$
B
$7 \hat{i}+\hat{j}-19 \hat{k}$
C
$3 \hat{i}+3 \hat{j}-\hat{k}$
D
$2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$

Solution

(A) બિંદુ $A(\hat{i}+2 \hat{j}-3 \hat{k})$ માંથી પસાર થતી અને સદિશ $\vec{b}=2 \hat{i}+\hat{j}+2 \hat{k}$ ને સમાંતર રેખા $L$ નું સદિશ સમીકરણ $\vec{r} = (1+2\lambda)\hat{i} + (2+\lambda)\hat{j} + (-3+2\lambda)\hat{k}$ છે.
સમતલ $\pi$ એ બિંદુઓ $P_1(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})$ અને $P_2(\hat{i}-\hat{j}-\hat{k})$ માંથી પસાર થાય છે અને સદિશ $\vec{v}=\hat{i}-2\hat{j}$ ને સમાંતર છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (P_2 - P_1) \times \vec{v} = (0\hat{i}-2\hat{j}-2\hat{k}) \times (1\hat{i}-2\hat{j}+0\hat{k}) = -4\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$ છે.
આપણે સરળ અભિલંબ સદિશ $\vec{n}' = 2\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ લઈ શકીએ.
સમતલનું સમીકરણ $2(x-1) + 1(y-1) - 1(z-1) = 0 \Rightarrow 2x + y - z = 2$ છે.
રેખા $L$ ના યામોને સમતલના સમીકરણમાં મૂકતા:
$2(1+2\lambda) + (2+\lambda) - (-3+2\lambda) = 2$
$2 + 4\lambda + 2 + \lambda + 3 - 2\lambda = 2$
$3\lambda + 7 = 2 \Rightarrow 3\lambda = -5 \Rightarrow \lambda = -\frac{5}{3}$.
$\lambda = -\frac{5}{3}$ ને રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા:
$x = 1 + 2(-\frac{5}{3}) = -\frac{7}{3}$,$y = 2 - \frac{5}{3} = \frac{1}{3}$,$z = -3 + 2(-\frac{5}{3}) = -\frac{19}{3}$.
આમ,છેદબિંદુ $\frac{1}{3}(-7\hat{i} + \hat{j} - 19\hat{k})$ છે.
604
MediumMCQ
જો બિંદુઓ $A(1,0,0)$ અને $B(0,0,1)$ ને જોડતી રેખા એ સમતલ $\pi$ નો અભિલંબ હોય જે બિંદુ $A$ માંથી પસાર થાય છે,તો સમતલ $\pi$ અને $x+y+z=6$ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) આપેલ બિંદુઓ $A(1,0,0)$ અને $B(0,0,1)$ છે.
બિંદુઓ $A$ અને $B$ ને જોડતી રેખાના દિકગુણોત્તરો $(0-1, 0-0, 1-0)$ એટલે કે $(-1, 0, 1)$ છે.
આ રેખા સમતલ $\pi$ નો અભિલંબ હોવાથી,સમતલ $\pi$ નો અભિલંબ સદિશ $\vec{n_1} = -\hat{i} + 0\hat{j} + \hat{k}$ છે.
સમતલ $\pi$ બિંદુ $A(1,0,0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનું સમીકરણ $-1(x-1) + 0(y-0) + 1(z-0) = 0$ થાય,જેનું સાદું રૂપ $-x + 1 + z = 0$ અથવા $-x + z + 1 = 0$ છે.
બીજું સમતલ $x + y + z = 6$ છે,તેથી તેનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n_2} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ છે.
બે સમતલો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|\vec{n_1} \cdot \vec{n_2}|}{|\vec{n_1}| |\vec{n_2}|}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$\vec{n_1} \cdot \vec{n_2} = (-1)(1) + (0)(1) + (1)(1) = -1 + 0 + 1 = 0$.
ડોટ ગુણાકાર $0$ હોવાથી,$\cos \theta = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = \frac{\pi}{2}$.
605
EasyMCQ
જો બિંદુઓ $P(2, 4, 1)$ અને $Q(3, 8, 1)$ ને જોડતા રેખાખંડનું સમતલ $3x - ky - 6z = 0$ દ્વારા $4:5$ ના ગુણોત્તરમાં બહારની તરફ વિભાજન કરવામાં આવે,તો $k=$
A
-$1$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) બિંદુઓ $P(x_1, y_1, z_1)$ અને $Q(x_2, y_2, z_2)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $m:n$ ગુણોત્તરમાં બહારની તરફ વિભાજન કરતા બિંદુ $R$ ના યામ નીચે મુજબ છે: $\left(\frac{mx_2 - nx_1}{m - n}, \frac{my_2 - ny_1}{m - n}, \frac{mz_2 - nz_1}{m - n}\right)$.
અહીં $P(2, 4, 1)$,$Q(3, 8, 1)$,$m=4$,અને $n=5$ આપેલ છે,તેથી બિંદુ $R$:
$R = \left(\frac{4(3) - 5(2)}{4 - 5}, \frac{4(8) - 5(4)}{4 - 5}, \frac{4(1) - 5(1)}{4 - 5}\right)$
$R = \left(\frac{12 - 10}{-1}, \frac{32 - 20}{-1}, \frac{4 - 5}{-1}\right)$
$R = \left(\frac{2}{-1}, \frac{12}{-1}, \frac{-1}{-1}\right) = (-2, -12, 1)$.
આ બિંદુ $R(-2, -12, 1)$ સમતલ $3x - ky - 6z = 0$ પર આવેલું હોવાથી,તે સમીકરણનું સમાધાન કરશે:
$3(-2) - k(-12) - 6(1) = 0$
$-6 + 12k - 6 = 0$
$12k - 12 = 0$
$12k = 12$
$k = 1$.
606
MediumMCQ
એક રેખા $L$ એ બિંદુઓ $\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$ અને $-2 \hat{i}+3 \hat{k}$ માંથી પસાર થાય છે. એક સમતલ $P$ એ ઉગમબિંદુ અને બિંદુઓ $4 \hat{k}, 2 \hat{i}+\hat{j}$ માંથી પસાર થાય છે. રેખા $L$ સમતલ $P$ ને જે બિંદુએ મળે છે તે બિંદુ છે
A
$-\hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k}$
B
$-8 \hat{i}-4 \hat{j}+7 \hat{k}$
C
$8 \hat{i}+4 \hat{j}+\hat{k}$
D
$3 \hat{i}+\hat{j}+2 \hat{k}$

Solution

(B) બિંદુઓ $(1, 2, 1)$ અને $(-2, 0, 3)$ માંથી પસાર થતી રેખા $L$ નું સમીકરણ $\frac{x-1}{-3} = \frac{y-2}{-2} = \frac{z-1}{2} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $A(-3\lambda + 1, -2\lambda + 2, 2\lambda + 1)$ છે.
સમતલ $P$ એ $(0, 0, 0)$,$(0, 0, 4)$ અને $(2, 1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે. સમતલનું સમીકરણ નિશ્ચાયક $\begin{vmatrix} x & y & z \\ 0 & 0 & 4 \\ 2 & 1 & 0 \end{vmatrix} = 0$ દ્વારા મળે છે.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $-4(x - 2y) = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $x - 2y = 0$ થાય છે.
બિંદુ $A$ સમતલ પર હોવાથી,$A$ ના યામ સમતલના સમીકરણમાં મૂકતા: $(-3\lambda + 1) - 2(-2\lambda + 2) = 0$.
$-3\lambda + 1 + 4\lambda - 4 = 0 \Rightarrow \lambda - 3 = 0 \Rightarrow \lambda = 3$.
$\lambda = 3$ ને $A$ ના યામમાં મૂકતા: $x = -3(3) + 1 = -8$,$y = -2(3) + 2 = -4$,$z = 2(3) + 1 = 7$.
આમ,બિંદુ $-8\hat{i} - 4\hat{j} + 7\hat{k}$ છે.
607
MediumMCQ
બિંદુઓ $(1, 2, -3)$,$(-1, -2, 1)$ માંથી પસાર થતા અને $\frac{x-2}{2}=\frac{y+1}{3}=\frac{z}{4}$ ને સમાંતર સમતલના અભિલંબના દિકગુણોત્તરો શોધો.
A
$(2, 3, 4)$
B
$(14, -8, -1)$
C
$(-2, 0, -3)$
D
$(1, -2, -3)$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુઓ $A(1, 2, -3)$ અને $B(-1, -2, 1)$ છે. સદિશ $\vec{AB}$ સમતલમાં આવેલો છે,જ્યાં $\vec{AB} = (-1-1, -2-2, 1-(-3)) = (-2, -4, 4)$.
સમતલ એ $(2, 3, 4)$ દિકગુણોત્તર ધરાવતી રેખાને સમાંતર છે. તેથી,સદિશ $\vec{v} = (2, 3, 4)$ સમતલને સમાંતર છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (a, b, c)$ એ $\vec{AB}$ અને $\vec{v}$ બંનેને લંબ છે.
તેથી,$\vec{n} = \vec{AB} \times \vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -2 & -4 & 4 \\ 2 & 3 & 4 \end{vmatrix}$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરતા: $\vec{n} = \hat{i}(-16 - 12) - \hat{j}(-8 - 8) + \hat{k}(-6 - (-8)) = -28\hat{i} + 16\hat{j} + 2\hat{k}$.
દિકગુણોત્તરો $(-28, 16, 2)$ ના પ્રમાણમાં છે,જેને $-2$ વડે ભાગતા $(14, -8, -1)$ મળે છે.
608
DifficultMCQ
સમતલ $2x - y + 3z + 5 = 0$ ને સમતલ $x + y + z = 1$ સાથેની તેની છેદરેખા પર $90^{\circ}$ જેટલું ફેરવવામાં આવે છે. નવી સ્થિતિમાં સમતલનું સમીકરણ શું હશે?
A
$3x + 9y + z + 17 = 0$
B
$3x + 9y + z = 17$
C
$3x - 9y - z = 17$
D
$3x + 9y - z = 17$

Solution

(B) આપેલ સમતલો $P_1: 2x - y + 3z + 5 = 0$ અને $P_2: x + y + z - 1 = 0$ ની છેદરેખામાંથી પસાર થતા કોઈપણ સમતલનું સમીકરણ $P_1 + \lambda P_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(2x - y + 3z + 5) + \lambda(x + y + z - 1) = 0$
$(2 + \lambda)x + (-1 + \lambda)y + (3 + \lambda)z + (5 - \lambda) = 0$.
સમતલને છેદરેખા પર $90^{\circ}$ ફેરવવામાં આવતું હોવાથી,નવું સમતલ મૂળ સમતલ $2x - y + 3z + 5 = 0$ ને લંબ હોવું જોઈએ.
અભિલંબ સદિશો $\vec{n_1} = (2 + \lambda, -1 + \lambda, 3 + \lambda)$ અને $\vec{n_2} = (2, -1, 3)$ છે.
પરસ્પર લંબ સમતલો માટે,તેમના અભિલંબનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય છે:
$(2 + \lambda)(2) + (-1 + \lambda)(-1) + (3 + \lambda)(3) = 0$
$4 + 2\lambda + 1 - \lambda + 9 + 3\lambda = 0$
$4\lambda + 14 = 0 \Rightarrow \lambda = -\frac{14}{4} = -\frac{7}{2}$.
$\lambda = -\frac{7}{2}$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(2 - \frac{7}{2})x + (-1 - \frac{7}{2})y + (3 - \frac{7}{2})z + (5 + \frac{7}{2}) = 0$
$-\frac{3}{2}x - \frac{9}{2}y - \frac{1}{2}z + \frac{17}{2} = 0$
$-2$ વડે ગુણતા,આપણને $3x + 9y + z - 17 = 0$ મળે છે,એટલે કે $3x + 9y + z = 17$.
609
EasyMCQ
સમતલો $x+y+z=1$ અને $2x+3y-z+4=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા અને $x$-અક્ષને સમાંતર સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$y+3z+6=0$
B
$y+3z-6=0$
C
$y-3z+6=0$
D
$y-3z-6=0$

Solution

(C) સમતલો $P_1: x+y+z-1=0$ અને $P_2: 2x+3y-z+4=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા કોઈપણ સમતલનું સમીકરણ $P_1 + \lambda P_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(x+y+z-1) + \lambda(2x+3y-z+4) = 0$
$(1+2\lambda)x + (1+3\lambda)y + (1-\lambda)z + (4\lambda-1) = 0$.
આ સમતલ $x$-અક્ષને સમાંતર હોવાથી,તેનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (1+2\lambda, 1+3\lambda, 1-\lambda)$ એ $x$-અક્ષના સદિશ $\hat{i} = (1, 0, 0)$ ને લંબ હોવો જોઈએ.
તેથી,તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય: $(1+2\lambda)(1) + (1+3\lambda)(0) + (1-\lambda)(0) = 0$.
$1+2\lambda = 0 \Rightarrow \lambda = -\frac{1}{2}$.
$\lambda = -\frac{1}{2}$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(x+y+z-1) - \frac{1}{2}(2x+3y-z+4) = 0$.
$2$ વડે ગુણતા: $2x+2y+2z-2 - 2x-3y+z-4 = 0$.
$-y + 3z - 6 = 0$,જેનું સાદું રૂપ $y-3z+6=0$ થાય છે.
610
MediumMCQ
જો સમતલ $ax - 2y + z = k$ અને રેખાઓ $\frac{x-1}{2} = \frac{y-2}{3} = \frac{z-3}{4}$ તથા $\frac{x-2}{3} = \frac{y-3}{4} = \frac{z-4}{5}$ ને સમાવતા સમતલ વચ્ચેનું અંતર $\sqrt{6}$ હોય,તો $|k|$ ની કિંમત શોધો.
A
$36$
B
$12$
C
$6$
D
$2\sqrt{3}$

Solution

(C) સૌ પ્રથમ,આપણે આપેલી બે રેખાઓને સમાવતા સમતલનું સમીકરણ શોધીએ. રેખાઓ $L_1: \frac{x-1}{2} = \frac{y-2}{3} = \frac{z-3}{4}$ અને $L_2: \frac{x-2}{3} = \frac{y-3}{4} = \frac{z-4}{5}$ છે.
રેખાઓ એક જ સમતલમાં હોવાથી,સમતલનું સમીકરણ નિશ્ચાયક દ્વારા મળે છે:
$\begin{vmatrix} x-1 & y-2 & z-3 \\ 2 & 3 & 4 \\ 3 & 4 & 5 \end{vmatrix} = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$(x-1)(15-16) - (y-2)(10-12) + (z-3)(8-9) = 0$
$-(x-1) + 2(y-2) - (z-3) = 0$
$-x + 1 + 2y - 4 - z + 3 = 0$
$-x + 2y - z = 0$,એટલે કે $x - 2y + z = 0$.
આને આપેલા સમતલ $ax - 2y + z = k$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 1$ મળે છે અને સમતલ $x - 2y + z = k$ છે.
બે સમાંતર સમતલો $Ax + By + Cz = D_1$ અને $Ax + By + Cz = D_2$ વચ્ચેનું અંતર $d = \frac{|D_1 - D_2|}{\sqrt{A^2 + B^2 + C^2}}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં,$D_1 = 0$,$D_2 = k$,$A = 1, B = -2, C = 1$.
આપેલ છે કે $d = \sqrt{6}$,તેથી $\frac{|0 - k|}{\sqrt{1^2 + (-2)^2 + 1^2}} = \sqrt{6}$.
$\frac{|k|}{\sqrt{1 + 4 + 1}} = \sqrt{6} \Rightarrow \frac{|k|}{\sqrt{6}} = \sqrt{6}$.
$|k| = \sqrt{6} \times \sqrt{6} = 6$.
611
EasyMCQ
$x-2y+4z+4=0$ અને $x+y+z-8=0$ સમીકરણો દ્વારા આપવામાં આવેલી રેખા,સમતલ $x-y+2z+1=0$ ને કયા બિંદુએ છેદે છે?
A
$(-2,5,1)$
B
$(2,-5,1)$
C
$(2,5,-1)$
D
$(2,5,1)$

Solution

(D) છેદબિંદુ શોધવા માટે,આપણે ત્રણ સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમને ઉકેલીએ:
$x - 2y + 4z = -4$ $(1)$
$x + y + z = 8$ $(2)$
$x - y + 2z = -1$ $(3)$
ક્રેમરના નિયમનો ઉપયોગ કરીને,આપણે સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D$ શોધીએ:
$D = \begin{vmatrix} 1 & -2 & 4 \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & -1 & 2 \end{vmatrix} = 1(2 - (-1)) - (-2)(2 - 1) + 4(-1 - 1) = 3 + 2 - 8 = -3$
હવે,$D_1, D_2, D_3$ ની ગણતરી કરીએ:
$D_1 = \begin{vmatrix} -4 & -2 & 4 \\ 8 & 1 & 1 \\ -1 & -1 & 2 \end{vmatrix} = -4(3) + 2(17) + 4(-7) = -12 + 34 - 28 = -6$
$D_2 = \begin{vmatrix} 1 & -4 & 4 \\ 1 & 8 & 1 \\ 1 & -1 & 2 \end{vmatrix} = 1(17) + 4(1) + 4(-9) = 17 + 4 - 36 = -15$
$D_3 = \begin{vmatrix} 1 & -2 & -4 \\ 1 & 1 & 8 \\ 1 & -1 & -1 \end{vmatrix} = 1(7) + 2(-9) - 4(-2) = 7 - 18 + 8 = -3$
યામો નીચે મુજબ છે:
$x = \frac{D_1}{D} = \frac{-6}{-3} = 2$
$y = \frac{D_2}{D} = \frac{-15}{-3} = 5$
$z = \frac{D_3}{D} = \frac{-3}{-3} = 1$
આમ,છેદબિંદુ $(2, 5, 1)$ છે.
612
MediumMCQ
ધન દિક્કોસાઇન ધરાવતી એક રેખા બિંદુ $P(2,-1,2)$ માંથી પસાર થાય છે અને યામ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણો બનાવે છે. આ રેખા સમતલ $2x+y+z=9$ ને બિંદુ $Q$ પર મળે છે. રેખાખંડ $PQ$ ની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$1 \text{ એકમ}$
B
$\sqrt{2} \text{ એકમ}$
C
$\sqrt{3} \text{ એકમ}$
D
$2 \text{ એકમ}$

Solution

(C) ધારો કે રેખાના દિક્કોસાઇન $(l, l, l)$ છે કારણ કે તે યામ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણો બનાવે છે.
$l^2 + l^2 + l^2 = 1$ હોવાથી,$3l^2 = 1$,જે આપણને $l = \frac{1}{\sqrt{3}}$ આપે છે (ધન કિંમત લેતા).
બિંદુ $P(2, -1, 2)$ માંથી પસાર થતી અને દિકગુણોત્તર $(1, 1, 1)$ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ:
$\frac{x-2}{1} = \frac{y+1}{1} = \frac{z-2}{1} = r$
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(r+2, r-1, r+2)$ સ્વરૂપમાં છે.
આ બિંદુ સમતલ $2x+y+z=9$ પર હોવાથી,આપણે યામો મૂકીએ:
$2(r+2) + (r-1) + (r+2) = 9$
$2r + 4 + r - 1 + r + 2 = 9$
$4r + 5 = 9 \Rightarrow 4r = 4 \Rightarrow r = 1$.
બિંદુ $Q$ એ $(1+2, 1-1, 1+2) = (3, 0, 3)$ છે.
લંબાઈ $PQ = \sqrt{(3-2)^2 + (0 - (-1))^2 + (3-2)^2} = \sqrt{1^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{3} \text{ એકમ}$.
613
MediumMCQ
રેખા $\frac{x-2}{3}=\frac{y-3}{4}=\frac{z-4}{5}$ અને સમતલ $2x-2y+z=5$ વચ્ચેના ખૂણાનો સાઈન (sine) શોધો.
A
$\frac{2\sqrt{3}}{5}$
B
$\frac{\sqrt{2}}{10}$
C
$\frac{4}{5\sqrt{2}}$
D
$\frac{\sqrt{5}}{6}$

Solution

(B) રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{b} = 3\hat{i} + 4\hat{j} + 5\hat{k}$ છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = 2\hat{i} - 2\hat{j} + 1\hat{k}$ છે.
ધારો કે રેખા અને સમતલ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે. $\sin \theta$ માટેનું સૂત્ર $\sin \theta = \frac{|\vec{b} \cdot \vec{n}|}{|\vec{b}| |\vec{n}|}$ છે.
અદિશ ગુણાકારની ગણતરી: $\vec{b} \cdot \vec{n} = (3)(2) + (4)(-2) + (5)(1) = 6 - 8 + 5 = 3$.
માનની ગણતરી: $|\vec{b}| = \sqrt{3^2 + 4^2 + 5^2} = \sqrt{9 + 16 + 25} = \sqrt{50} = 5\sqrt{2}$.
$|\vec{n}| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{4 + 4 + 1} = \sqrt{9} = 3$.
આમ,$\sin \theta = \frac{|3|}{(5\sqrt{2})(3)} = \frac{3}{15\sqrt{2}} = \frac{1}{5\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2}}{10}$.
614
MediumMCQ
એક બિંદુ $P$ એ $Q(1, -2, 3)$ માંથી પસાર થતી અને રેખા $\frac{x}{1} = \frac{y}{4} = \frac{z}{5}$ ને સમાંતર રેખા પર આવેલું છે. જો $P$ એ સમતલ $2x + 3y - 4z + 22 = 0$ પર આવેલું હોય,તો રેખાખંડ $PQ$ ની લંબાઈ શોધો.
A
$\sqrt{42}$ એકમ
B
$\sqrt{32}$ એકમ
C
$4$ એકમ
D
$5$ એકમ

Solution

(A) $Q(1, -2, 3)$ માંથી પસાર થતી અને રેખા $\frac{x}{1} = \frac{y}{4} = \frac{z}{5}$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-1}{1} = \frac{y+2}{4} = \frac{z-3}{5} = \lambda$ છે.
બિંદુ $P$ આ રેખા પર હોવાથી,તેના યામ $P(\lambda+1, 4\lambda-2, 5\lambda+3)$ તરીકે લઈ શકાય.
$P$ એ સમતલ $2x + 3y - 4z + 22 = 0$ પર હોવાથી,$P$ ના યામ સમતલના સમીકરણમાં મૂકતા:
$2(\lambda+1) + 3(4\lambda-2) - 4(5\lambda+3) + 22 = 0$.
આનું સાદુંરૂપ આપતા,$2\lambda + 2 + 12\lambda - 6 - 20\lambda - 12 + 22 = 0$ મળે છે.
તેથી,$-6\lambda + 6 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\lambda = 1$.
$\lambda = 1$ ને $P$ ના યામમાં મૂકતા,$P(2, 2, 8)$ મળે છે.
અંતર $PQ = \sqrt{(2-1)^2 + (2 - (-2))^2 + (8-3)^2} = \sqrt{1^2 + 4^2 + 5^2} = \sqrt{1 + 16 + 25} = \sqrt{42}$ એકમ.
615
EasyMCQ
બિંદુઓ $(1, 1, 1)$ અને $(0, 0, 0)$ ને જોડતી સીધી રેખા સમતલ $2x + 2y + z = 10$ ને કયા બિંદુએ છેદે છે?
A
$(1, 2, 5)$
B
$(2, 2, 2)$
C
$(2, 1, 5)$
D
$(1, 1, 6)$

Solution

(B) બે બિંદુઓ $(x_1, y_1, z_1)$ અને $(x_2, y_2, z_2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-x_1}{x_2-x_1} = \frac{y-y_1}{y_2-y_1} = \frac{z-z_1}{z_2-z_1}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બિંદુઓ $(1, 1, 1)$ અને $(0, 0, 0)$ માટે,સમીકરણ $\frac{x-0}{1-0} = \frac{y-0}{1-0} = \frac{z-0}{1-0} = \lambda$ થાય છે.
આનો અર્થ એ છે કે $x = \lambda, y = \lambda, z = \lambda$.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(\lambda, \lambda, \lambda)$ સ્વરૂપનું છે.
આ બિંદુ સમતલ $2x + 2y + z = 10$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે યામોને સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ છીએ:
$2(\lambda) + 2(\lambda) + \lambda = 10$.
$5\lambda = 10$.
$\lambda = 2$.
$\lambda = 2$ ને બિંદુના યામોમાં મૂકતા,આપણને $(2, 2, 2)$ મળે છે.
616
EasyMCQ
$\text{જેના માટે સુરેખા } \frac{x-\lambda}{3}=\frac{y-1}{2+\lambda}=\frac{z-3}{-1} \text{ એ સમતલ } x-2y=0 \text{ પર આવેલી હોય તેવી } \lambda \text{ ની કિંમત શોધો.}$
A
$2$
B
$0$
C
$-\frac{1}{2}$
D
$\text{આવી કોઈ } \lambda \text{ ની કિંમત નથી}$

Solution

$(D)$ રેખા $\frac{x-x_{1}}{a_{1}}=\frac{y-y_{1}}{b_{1}}=\frac{z-z_{1}}{c_{1}}$ એ સમતલ $Ax+By+Cz=D$ પર આવેલી હોય તે માટે બે શરતો સંતોષાવી જોઈએ:
$(i)$ રેખા સમતલના અભિલંબને લંબ હોવી જોઈએ:
$a_{1}A+b_{1}B+c_{1}C=0.$
$(ii)$ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ સમતલના સમીકરણનું પાલન કરવું જોઈએ:
$Ax_{1}+By_{1}+Cz_{1}=D.$
આપેલ રેખા $\frac{x-\lambda}{3}=\frac{y-1}{2+\lambda}=\frac{z-3}{-1}$ અને સમતલ $x-2y+0z=0$ માટે:
શરત (i):
$3(1) + (2+\lambda)(-2) + (-1)(0) = 0$
$3 - 2(2+\lambda) = 0$
$3 - 4 - 2\lambda = 0$
$-1 - 2\lambda = 0 \Rightarrow \lambda = -\frac{1}{2}$
શરત (ii):
બિંદુ $(\lambda, 1, 3)$ સમતલ $x-2y=0$ પર હોવું જોઈએ
$\lambda - 2(1) = 0 \Rightarrow \lambda = 2$
આમ, બંને શરતો $\lambda$ માટે અલગ અલગ કિંમતો આપે છે $\left(-\frac{1}{2} \text{ અને } 2\right)$,
 એવી કોઈ $\lambda$ ની કિંમત નથી જેના માટે રેખા સમતલ પર આવેલી હોય.
617
DifficultMCQ
જો બિંદુ $P(43, \alpha, \beta), \beta < 0$ નું રેખા $\vec{r} = 4\hat{i} - \hat{k} + \mu(2\hat{i} + 3\hat{k}), \mu \in R$ થી દિશા ગુણોત્તર $3, -1, 0$ વાળી રેખાની દિશામાં અંતર $13\sqrt{10}$ હોય,તો $\alpha^{2} + \beta^{2}$ ની કિંમત . . . . . . થાય.
A
$170$
B
$160$
C
$180$
D
$150$

Solution

(A) રેખા $\vec{r} = (4, 0, -1) + \mu(2, 0, 3)$ દ્વારા આપવામાં આવી છે. ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(43, \alpha, \beta)$ છે. બિંદુ $P$ માંથી પસાર થતી અને $(3, -1, 0)$ દિશા ગુણોત્તર ધરાવતી રેખા $\frac{x-43}{3} = \frac{y-\alpha}{-1} = \frac{z-\beta}{0} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $P_1(43+3\lambda, \alpha-\lambda, \beta)$ છે.
કારણ કે $P_1$ એ રેખા $\vec{r} = (4+2\mu, 0, -1+3\mu)$ પર આવેલું છે,તેથી:
$43+3\lambda = 4+2\mu \Rightarrow 2\mu - 3\lambda = 39$
$\alpha-\lambda = 0 \Rightarrow \lambda = \alpha$
$\beta = -1+3\mu$
$\lambda = \alpha$ પરથી,$2\mu - 3\alpha = 39 \Rightarrow \mu = \frac{3\alpha+39}{2}$ મળે.
તેથી $\beta = -1 + 3(\frac{3\alpha+39}{2}) = \frac{-2+9\alpha+117}{2} = \frac{9\alpha+115}{2}$.
અંતર $PP_1 = 13\sqrt{10}$ છે,તેથી $(PP_1)^2 = 1690$.
$PP_1^2 = (3\lambda)^2 + (-\lambda)^2 + 0^2 = 10\lambda^2 = 1690 \Rightarrow \lambda^2 = 169 \Rightarrow \lambda = \pm 13$.
જો $\lambda = 13$ હોય,તો $\alpha = 13$ અને $\beta = \frac{9(13)+115}{2} = 116$ (શક્ય નથી કારણ કે $\beta < 0$).
જો $\lambda = -13$ હોય,તો $\alpha = -13$ અને $\beta = \frac{9(-13)+115}{2} = -1$.
આમ,$\alpha^2 + \beta^2 = (-13)^2 + (-1)^2 = 169 + 1 = 170$.
618
DifficultMCQ
ધારો કે બિંદુ $P(1, 1, 1)$ માંથી પસાર થતી રેખા $L$ એ રેખાઓ $\frac{x-4}{4}=\frac{y-1}{1}=\frac{z-1}{1}$ અને $\frac{x-17}{1}=\frac{y-71}{1}=\frac{z}{0}$ ને લંબ છે. ધારો કે રેખા $L$ એ $yz$-સમતલને બિંદુ $Q$ માં છેદે છે. $L$ ને સમાંતર અને બિંદુ $S(1, 0, -1)$ માંથી પસાર થતી બીજી રેખા $yz$-સમતલને બિંદુ $R$ માં છેદે છે. તો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $PQRS$ ના ક્ષેત્રફળનો વર્ગ . . . . . . છે.
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$10$

Solution

(B) આપેલ બે રેખાઓના દિશા સદિશો $\vec{d}_1 = \langle 4, 1, 1 \rangle$ અને $\vec{d}_2 = \langle 1, 1, 0 \rangle$ છે.
રેખા $L$ બંનેને લંબ હોવાથી,તેનો દિશા સદિશ $\vec{d}_L = \vec{d}_1 \times \vec{d}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 4 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = \langle -1, 1, 3 \rangle$ છે.
બિંદુ $P(1, 1, 1)$ માંથી પસાર થતી રેખા $L$ નું સમીકરણ $\vec{r}(t) = \langle 1-t, 1+t, 1+3t \rangle$ છે.
$yz$-સમતલ પરના બિંદુ $Q$ માટે,$x = 0 \Rightarrow 1-t = 0 \Rightarrow t = 1$. તેથી,$Q = (0, 2, 4)$.
બિંદુ $S(1, 0, -1)$ માંથી પસાર થતી $L$ ને સમાંતર રેખા $\vec{r}'(u) = \langle 1-u, u, -1+3u \rangle$ છે.
$yz$-સમતલ પરના બિંદુ $R$ માટે,$x = 0 \Rightarrow 1-u = 0 \Rightarrow u = 1$. તેથી,$R = (0, 1, 2)$.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $PQRS$ ના પાસપાસેના સદિશો $\vec{PQ} = Q - P = \langle -1, 1, 3 \rangle$ અને $\vec{PS} = S - P = \langle 0, -1, -2 \rangle$ છે.
ક્ષેત્રફળ સદિશ $\vec{A} = \vec{PQ} \times \vec{PS} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -1 & 1 & 3 \\ 0 & -1 & -2 \end{vmatrix} = \langle 1, -2, 1 \rangle$ છે.
ક્ષેત્રફળ $|\vec{A}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{6}$ છે.
ક્ષેત્રફળનો વર્ગ $(\sqrt{6})^2 = 6$ થાય.
619
DifficultMCQ
ધારો કે રેખાઓ $L_1: \vec{r}=\hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}+\lambda(2\hat{i}+3\hat{j}+4\hat{k})$,$\lambda \in R$ અને $L_2: \vec{r}=(4\hat{i}+\hat{j})+\mu(5\hat{i}+2\hat{j}+\hat{k})$,$\mu \in R$,બિંદુ $R$ પર છેદે છે. ધારો કે $P$ અને $Q$ એ રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ પર આવેલા બિંદુઓ છે,જેથી $|\overrightarrow{PR}|=\sqrt{29}$ અને $|\overrightarrow{PQ}|=\sqrt{\frac{47}{3}}$ થાય. જો બિંદુ $P$ પ્રથમ અષ્ટમાંશમાં હોય,તો $27(QR)^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$340$
B
$360$
C
$320$
D
$348$

Solution

(B) છેદબિંદુ $R$ શોધવા માટે,આપણે $\vec{r}$ માટેના સમીકરણોને સરખાવીએ:
$2\lambda+1 = 5\mu+4$,$3\lambda+2 = 2\mu+1$,$4\lambda+3 = \mu$.
આને ઉકેલતા,આપણને $\lambda = -1$ અને $\mu = -1$ મળે છે.
આમ,બિંદુ $R$ એ $(-1, -1, -1)$ છે.
બિંદુ $P$ એ $L_1$ પર છે,તેથી $P = (2\lambda+1, 3\lambda+2, 4\lambda+3)$.
આપેલ છે કે $|\overrightarrow{PR}| = \sqrt{29}$,તેથી $PR^2 = 29$.
$(2\lambda+1 - (-1))^2 + (3\lambda+2 - (-1))^2 + (4\lambda+3 - (-1))^2 = 29$.
$(2\lambda+2)^2 + (3\lambda+3)^2 + (4\lambda+4)^2 = 29$.
$29(\lambda+1)^2 = 29 \Rightarrow (\lambda+1)^2 = 1 \Rightarrow \lambda = 0$ અથવા $\lambda = -2$.
જો $\lambda = 0$,તો $P = (1, 2, 3)$ (પ્રથમ અષ્ટમાંશ). જો $\lambda = -2$,તો $P = (-3, -4, -5)$ (પ્રથમ અષ્ટમાંશમાં નથી).
તેથી,$P = (1, 2, 3)$.
બિંદુ $Q$ એ $L_2$ પર છે,તેથી $Q = (5\mu+4, 2\mu+1, \mu)$.
આપેલ છે કે $|\overrightarrow{PQ}|^2 = \frac{47}{3}$.
$(5\mu+4-1)^2 + (2\mu+1-2)^2 + (\mu-3)^2 = \frac{47}{3}$.
$(5\mu+3)^2 + (2\mu-1)^2 + (\mu-3)^2 = \frac{47}{3}$.
$25\mu^2 + 30\mu + 9 + 4\mu^2 - 4\mu + 1 + \mu^2 - 6\mu + 9 = \frac{47}{3}$.
$30\mu^2 + 20\mu + 19 = \frac{47}{3} \Rightarrow 90\mu^2 + 60\mu + 57 = 47 \Rightarrow 90\mu^2 + 60\mu + 10 = 0$.
$9\mu^2 + 6\mu + 1 = 0 \Rightarrow (3\mu+1)^2 = 0 \Rightarrow \mu = -\frac{1}{3}$.
$Q = (5(-\frac{1}{3})+4, 2(-\frac{1}{3})+1, -\frac{1}{3}) = (\frac{7}{3}, \frac{1}{3}, -\frac{1}{3})$.
$(QR)^2 = (\frac{7}{3} - (-1))^2 + (\frac{1}{3} - (-1))^2 + (-\frac{1}{3} - (-1))^2 = (\frac{10}{3})^2 + (\frac{4}{3})^2 + (\frac{2}{3})^2 = \frac{100+16+4}{9} = \frac{120}{9}$.
$27(QR)^2 = 27 \times \frac{120}{9} = 3 \times 120 = 360$.
620
DifficultMCQ
જો રેખાઓ $\frac{x+1}{3} = \frac{y+a}{5} = \frac{z+b+1}{7}$ અને $\frac{x-2}{1} = \frac{y-b}{4} = \frac{z-2a}{7}$ નું છેદબિંદુ $xy$-સમતલ પર આવેલું હોય,તો $a+b$ ની કિંમત શોધો:
A
$2$
B
$5$
C
$7$
D
$9$

Solution

(C) ધારો કે રેખાઓ $L_1: \frac{x+1}{3} = \frac{y+a}{5} = \frac{z+b+1}{7} = k_1$ અને $L_2: \frac{x-2}{1} = \frac{y-b}{4} = \frac{z-2a}{7} = k_2$ છે.
$L_1$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $(3k_1-1, 5k_1-a, 7k_1-b-1)$ છે અને $L_2$ પરનું બિંદુ $(k_2+2, 4k_2+b, 7k_2+2a)$ છે.
રેખાઓ છેદતી હોવાથી,તેમના યામ સમાન હોવા જોઈએ:
$3k_1-1 = k_2+2 \implies 3k_1 - k_2 = 3$ $(1)$
$5k_1-a = 4k_2+b \implies 5k_1 - 4k_2 = a+b$ $(2)$
$7k_1-b-1 = 7k_2+2a \implies 7k_1 - 7k_2 = 2a+b+1$ $(3)$
છેદબિંદુ $xy$-સમતલ પર હોવાથી,તેનો $z$-યામ $0$ હોવો જોઈએ:
$7k_1-b-1 = 0 \implies 7k_1 = b+1$ $(4)$
$7k_2+2a = 0 \implies 7k_2 = -2a$ $(5)$
સમીકરણ $(4)$ અને $(5)$ ને $(3)$ માં મૂકતા: $(b+1) - (-2a) = 2a+b+1$,જે સુસંગત છે.
$(1)$ પરથી,$k_2 = 3k_1-3$. તેને $(5)$ માં મૂકતા: $7(3k_1-3) = -2a \implies 21k_1 - 21 = -2a \implies 2a = 21 - 21k_1$.
$(4)$ પરથી,$b = 7k_1-1$. તેથી $a+b = \frac{21-21k_1}{2} + 7k_1 - 1 = \frac{19-7k_1}{2}$.
$(2)$ નો ઉપયોગ કરતા: $5k_1 - 4(3k_1-3) = a+b \implies 12-7k_1 = a+b$.
$a+b$ માટે બંને પદોને સરખાવતા: $\frac{19-7k_1}{2} = 12-7k_1 \implies 19-7k_1 = 24-14k_1 \implies 7k_1 = 5$.
તેથી $a+b = 12-5 = 7$.
621
DifficultMCQ
$1, -1, 2$ દિશા ગુણોત્તર ધરાવતી એક રેખા, રેખાઓ $\frac{x}{2} = \frac{y}{3} = \frac{z+1}{3}$ અને $\frac{x+1}{-1} = \frac{y-2}{1} = \frac{z}{4}$ ને અનુક્રમે $P$ અને $Q$ બિંદુઓ પર છેદે છે। જો રેખાખંડ $PQ$ ની લંબાઈ $\alpha$ હોય, તો $225\alpha^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$1024$
B
$1014$
C
$1104$
D
$1204$

Solution

(B) ધારો કે $P = (2k_1, 3k_1, 3k_1-1)$ અને $Q = (-k_2-1, k_2+2, 4k_2)$ છે.
સદિશ $\vec{PQ} = (-k_2-1-2k_1, k_2+2-3k_1, 4k_2-3k_1+1)$ છે.
રેખા $PQ$ ના દિશા ગુણોત્તર $(1, -1, 2)$ હોવાથી, $\vec{PQ}$ ના ઘટકો $(1, -1, 2)$ ના પ્રમાણમાં હોવા જોઈએ.
તેથી, $\frac{-k_2-1-2k_1}{1} = \frac{k_2+2-3k_1}{-1} = \frac{4k_2-3k_1+1}{2} = \lambda$.
પ્રથમ બે ભાગ પરથી: $-k_2-1-2k_1 = -k_2-2+3k_1 \implies 5k_1 = 1 \implies k_1 = 1/5$.
$k_1 = 1/5$ ને પ્રથમ અને ત્રીજા ભાગમાં મૂકતા: $-k_2-1-2/5 = \frac{4k_2-3/5+1}{2} \implies -k_2 - 7/5 = 2k_2 + 1/5 \implies 3k_2 = -8/5 \implies k_2 = -8/15$.
હવે $\vec{PQ} = \lambda(1, -1, 2)$. જ્યાં $\lambda = -k_2-1-2k_1 = 8/15 - 1 - 2/5 = -13/15$.
$PQ^2 = \alpha^2 = \lambda^2(1^2 + (-1)^2 + 2^2) = (-13/15)^2(6) = (169/225) \times 6 = 1014/225$.
તેથી, $225\alpha^2 = 1014$.
622
AdvancedMCQ
ધારો કે રેખા $L: \frac{x-1}{2} = \frac{y-2}{b} = \frac{z-a+1}{1}, b>0$ માં બિંદુ $P(1, 6, a)$ નું પ્રતિબિંબ $Q(\frac{a}{3}, 0, a+c)$ છે. જો $S(\alpha, \beta, \gamma), \alpha > 0$ એ રેખા $L$ પરનું એવું બિંદુ હોય કે જેથી $S$ નું બિંદુ $P$ માંથી રેખા $L$ પર દોરેલા લંબપાદ $F$ થી અંતર $2\sqrt{14}$ હોય,તો $\alpha + \beta + \gamma$ ની કિંમત શોધો:
A
$19$
B
$20$
C
$21$
D
$22$

Solution

(C) રેખા $L$ ને $\frac{x-1}{2} = \frac{y-2}{b} = \frac{z-a+1}{1} = k$ ધારો. લંબપાદ $F$ ના યામ $(2k+1, bk+2, k+a-1)$ છે.
સદિશ $\vec{PF} = (2k, bk-4, k-1)$. $\vec{PF} \perp (2, b, 1)$ હોવાથી,$2(2k) + b(bk-4) + 1(k-1) = 0$,જે $k(5+b^2) = 4b+1$ આપે છે.
પ્રતિબિંબ $Q = 2F - P$ છે. તેથી,$(\frac{a}{3}, 0, a+c) = (4k+1, 2bk-2, 2k+a-2)$.
યામ સરખાવતા: $4k+1 = a/3$,$2bk-2 = 0 \implies bk=1$,$2k+a-2 = a+c \implies c = 2k-2$.
$bk=1$ પરથી $k=1/b$. $k(5+b^2) = 4b+1$ માં મૂકતા $\frac{1}{b}(5+b^2) = 4b+1 \implies 3b^2+b-5=0$. $b>0$ માટે $b=1$ મળે. તેથી $k=1$.
આમ,$a = 15$ અને $F = (3, 3, 15)$.
$S$ એ $L$ પર $F$ થી $2\sqrt{14}$ અંતરે છે. $S$ ના યામ $(2k+1, k+2, k+14)$ છે. સરવાળો $4k+17$ થાય. $k=1$ માટે સરવાળો $21$ મળે છે.
623
DifficultMCQ
ધારો કે એક રેખા $L_1$ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને રેખાઓ $L_2: \vec{r} = (3+t)\hat{i} + (2t-1)\hat{j} + (2t+4)\hat{k}$ અને $L_3: \vec{r} = (3+2s)\hat{i} + (3+2s)\hat{j} + (2+s)\hat{k}$ ને લંબ છે,જ્યાં $t, s \in R$. જો $(a, b, c)$,જ્યાં $a \in Z$,એ $L_3$ પરનું બિંદુ છે જે $L_1$ અને $L_2$ ના છેદબિંદુથી $\sqrt{17}$ અંતરે છે,તો $(a+b+c)^2$ ની કિંમત . . . . . . . છે.
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$7$

Solution

(A) $L_2$ અને $L_3$ ના દિશા સદિશો $\vec{d}_2 = (1, 2, 2)$ અને $\vec{d}_3 = (2, 2, 1)$ છે.
$L_1$ નો દિશા સદિશ $\vec{d}_1 = \vec{d}_2 \times \vec{d}_3 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 2 \\ 2 & 2 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(2-4) - \hat{j}(1-4) + \hat{k}(2-4) = (-2, 3, -2)$ છે.
$L_1$ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી હોવાથી,તેનું સમીકરણ $\vec{r} = k(-2, 3, -2)$ છે.
$L_1$ અને $L_2$ ના છેદબિંદુ માટે: $(-2k, 3k, -2k) = (3+t, 2t-1, 2t+4)$.
$-2k = 3+t$,$3k = 2t-1$,$-2k = 2t+4$.
$3+t = 2t+4$ પરથી,આપણને $t = -1$ મળે છે. તેથી $-2k = 3-1 = 2$,એટલે કે $k = -1$.
છેદબિંદુ $P$ એ $(-2(-1), 3(-1), -2(-1)) = (2, -3, 2)$ છે.
ધારો કે $L_3$ પરનું બિંદુ $Q = (3+2s, 3+2s, 2+s)$ છે.
અંતર $PQ = \sqrt{17}$ છે,તેથી $PQ^2 = 17$.
$(3+2s-2)^2 + (3+2s+3)^2 + (2+s-2)^2 = 17$.
$(2s+1)^2 + (2s+6)^2 + s^2 = 17$.
$4s^2 + 4s + 1 + 4s^2 + 24s + 36 + s^2 = 17$.
$9s^2 + 28s + 20 = 0$.
$(9s+10)(s+2) = 0$,તેથી $s = -2$ અથવા $s = -10/9$.
$a \in Z$ હોવાથી,આપણે $s = -2$ પસંદ કરીએ છીએ.
તેથી $Q = (3+2(-2), 3+2(-2), 2-2) = (-1, -1, 0)$.
આમ,$a = -1, b = -1, c = 0$.
$(a+b+c)^2 = (-1-1+0)^2 = (-2)^2 = 4$.

THREE DIMENSIONAL GEOMETRY — Line and Plane · Frequently Asked Questions

1Are these THREE DIMENSIONAL GEOMETRY questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a THREE DIMENSIONAL GEOMETRY Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.