Gujarati

Colligative properties of electrolyte Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Solutions · Colligative properties of electrolyte

257+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 257 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
પોટેશિયમ સલ્ફેટ (આણ્વીય દળ = $174$) નું $17.4\% \ (W/V)$ દ્રાવણ $NaOH$ ના $4\% \ (W/V)$ જલીય દ્રાવણ સાથે આઈસોટોનિક છે. જો $NaOH$ નું $100\%$ આયનીકરણ થતું હોય,તો પોટેશિયમ સલ્ફેટના આયનીકરણની માત્રા $........... \ \%$ છે.
A
$50$
B
$75$
C
$40$
D
$60$

Solution

(A) આઈસોટોનિક દ્રાવણો માટે,અભિસરણ દબાણ સમાન હોય છે: $\pi_{1} = \pi_{2}$,જેનો અર્થ છે $i_{1} C_{1} RT = i_{2} C_{2} RT$.
સાંદ્રતા $C$ ($mol/L$ માં) = $\frac{10 \times \% \ (W/V)}{\text{આણ્વીય દળ}}$.
$K_{2}SO_{4}$ માટે: $C_{1} = \frac{10 \times 17.4}{174} = 1 \ M$.
$NaOH$ માટે: $C_{2} = \frac{10 \times 4}{40} = 1 \ M$. $NaOH$ નું $100\%$ આયનીકરણ થતું હોવાથી,$i_{2} = 2$ $(NaOH \rightarrow Na^{+} + OH^{-})$.
સમીકરણ સરખાવતા: $i_{1} \times 1 = 2 \times 1 \implies i_{1} = 2$.
$K_{2}SO_{4} \rightarrow 2K^{+} + SO_{4}^{2-}$ માટે,આયનોની સંખ્યા $n = 3$.
આયનીકરણની માત્રા $\alpha = \frac{i-1}{n-1} = \frac{2-1}{3-1} = \frac{1}{2} = 0.5$ અથવા $50\%$.
102
MediumMCQ
તેના જલીય દ્રાવણમાં $BaCl_2$ નો વોન્ટ હોફ અવયવ કેટલો હશે? ($BaCl_2$ દ્રાવણમાં $60 \%$ આયનીકરણ પામે છે)
A
$1.6$
B
$2.2$
C
$3.6$
D
$4.6$

Solution

(B) $BaCl_2$ નું વિયોજન નીચે મુજબ છે: $BaCl_2 \rightleftharpoons Ba^{2+} + 2Cl^-$
અહીં,એકમ દીઠ ઉત્પન્ન થતા આયનોની સંખ્યા $n = 3$ છે.
આયનીકરણની માત્રા $\alpha = 60\% = 0.6$ છે.
વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ અને આયનીકરણની માત્રા $(\alpha)$ વચ્ચેનો સંબંધ: $\alpha = \frac{i-1}{n-1}$
કિંમતો મૂકતા: $0.6 = \frac{i-1}{3-1}$
$0.6 = \frac{i-1}{2}$
$i-1 = 1.2$
$i = 2.2$
103
MediumMCQ
$27 \ ^oC$ તાપમાને $0.2 \ M$ $K_4[Fe(CN)_6]$ દ્રાવણનું અભિસરણ દબાણ (osmotic pressure) $atm$ માં કેટલું હશે?
A
$24.6$
B
$49.2$
C
$4.92$
D
$2$

Solution

(A) $K_4[Fe(CN)_6]$ માટે વોન્ટ હોફ અવયવ $i$ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$K_4[Fe(CN)_6] \to 4K^{+} + [Fe(CN)_6]^{4-}$
$i = 4 + 1 = 5$
અભિસરણ દબાણનું સૂત્ર $\pi = iCRT$ છે.
આપેલ છે:
$i = 5$
$C = 0.2 \ M$
$R = 0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$
$T = 27 + 273 = 300 \ K$
કિંમતો મૂકતા:
$\pi = 5 \times 0.2 \times 0.0821 \times 300$
$\pi = 1 \times 0.0821 \times 300$
$\pi = 24.6 \ atm$
104
MediumMCQ
યુરિયા,$BaCl_2$ અને $AlCl_3$ ના સમાન મોલર દ્રાવણોના અભિસરણ દબાણનો ક્રમ નીચેનામાંથી કયો હશે?
A
$AlCl_3 > BaCl_2 > Urea$
B
$BaCl_2 > AlCl_3 > Urea$
C
$Urea > BaCl_2 > AlCl_3$
D
$BaCl_2 > Urea > AlCl_3$

Solution

(A) અભિસરણ દબાણ $(\pi)$ એ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ છે,જે વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ પર આધાર રાખે છે.
$\pi = iCRT$.
સમાન મોલર દ્રાવણો માટે,$\pi \propto i$.
$Urea$ એ અવિદ્યુતવિભાજ્ય છે,તેથી $i = 1$.
$BaCl_2$ નું આયનીકરણ $BaCl_2 \rightarrow Ba^{2+} + 2Cl^-$ મુજબ થાય છે,તેથી $i = 3$.
$AlCl_3$ નું આયનીકરણ $AlCl_3 \rightarrow Al^{3+} + 3Cl^-$ મુજબ થાય છે,તેથી $i = 4$.
વોન્ટ હોફ અવયવનો ક્રમ $AlCl_3 (4) > BaCl_2 (3) > Urea (1)$ હોવાથી,અભિસરણ દબાણનો ક્રમ $AlCl_3 > BaCl_2 > Urea$ થશે.
105
EasyMCQ
જો $KI_3$ ના આયનીકરણની માત્રા $80\%$ હોય,તો તેનો વોન્ટ હોફ અવયવ (van't Hoff factor) શું હશે?
A
$0.8$
B
$1.8$
C
$2.8$
D
$3.4$

Solution

(B) $KI_3$ નું જલીય દ્રાવણમાં વિયોજન નીચે મુજબ થાય છે:
$KI_3 \rightleftharpoons K^{+} + I_3^-$
અહીં,પ્રતિ સૂત્ર એકમ ઉત્પન્ન થતા આયનોની સંખ્યા $n = 2$ છે.
આયનીકરણની માત્રા $\alpha = 80\% = 0.8$ છે.
વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ ની ગણતરી નીચેના સૂત્ર દ્વારા કરવામાં આવે છે:
$i = 1 + (n - 1)\alpha$
કિંમતો મૂકતા:
$i = 1 + (2 - 1) \times 0.8$
$i = 1 + 1 \times 0.8 = 1.8$
106
MediumMCQ
એક નિર્બળ એસિડ $(HX)$ ના $0.5 \text{ molal}$ જલીય દ્રાવણનું $20\%$ આયનીકરણ થાય છે. જો પાણી માટે $K_f$ નું મૂલ્ય $1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$ હોય,તો દ્રાવણના ઠારબિંદુમાં થતો ઘટાડો $......... \ K$ છે.
A
$0.56$
B
$1.12$
C
$0.28$
D
$0.84$

Solution

(B) નિર્બળ એસિડ $HX$ નું વિયોજન: $HX \rightleftharpoons H^+ + X^-$.
અહીં $n=2$ (ઉત્પન્ન થતા આયનોની સંખ્યા) અને આયનીકરણની માત્રા $\alpha = 0.2$ છે,તેથી વોન્ટ હોફ અવયવ $i$ નીચે મુજબ ગણાય છે:
$i = 1 + (n-1)\alpha = 1 + (2-1) \times 0.2 = 1.2$.
ઠારબિંદુમાં થતો ઘટાડો $\Delta T_f$ માટેનું સૂત્ર:
$\Delta T_f = i \times K_f \times m$
કિંમતો મૂકતા:
$\Delta T_f = 1.2 \times 1.86 \times 0.5$
$\Delta T_f = 1.116 \ K \approx 1.12 \ K$.
107
DifficultMCQ
$27\, ^\circ C$ તાપમાને $17.4\%\, (w/v)$ $K_2SO_4$ $(Mw=174\, g/mol)$ નું દ્રાવણ તે જ તાપમાને $4\%\, (w/v)\, NaOH$ ના દ્રાવણ સાથે આઈસોટોનિક છે. જો $NaOH$ $100\%$ આયનીકરણ પામતું હોય,તો જલીય દ્રાવણમાં $K_2SO_4$ નું આયનીકરણ $\%$ કેટલું હશે .......... $\%$.
A
$20$
B
$60$
C
$100$
D
$50$

Solution

(D) બે દ્રાવણો આઈસોટોનિક હોય જો તેમની મોલર સાંદ્રતા અને તેમના વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ નો ગુણાકાર સમાન હોય: $(i \times C)_{K_2SO_4} = (i \times C)_{NaOH}$.
$NaOH$ $(Mw=40\, g/mol)$ માટે: $C = \frac{4\, g}{40\, g/mol \times 0.1\, L} = 1\, M$. $NaOH$ $100\%$ આયનીકરણ પામે છે,તેથી $i = 2$.
$K_2SO_4$ $(Mw=174\, g/mol)$ માટે: $C = \frac{17.4\, g}{174\, g/mol \times 0.1\, L} = 1\, M$.
બંનેને સરખાવતા: $i_{K_2SO_4} \times 1 = 2 \times 1$,તેથી $i_{K_2SO_4} = 2$.
$K_2SO_4 \rightarrow 2K^{+} + SO_4^{2-}$ માટે,આયનોની સંખ્યા $n = 3$.
સૂત્ર $i = 1 + \alpha(n - 1)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$2 = 1 + \alpha(3 - 1)$
$2 = 1 + 2\alpha$
$1 = 2\alpha$
$\alpha = 0.5$ અથવા $50\%$.
108
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું તેના $1 \, m$ દ્રાવણ માટે મહત્તમ અભિસરણ દબાણ (osmotic pressure) દર્શાવશે?
A
$AgNO_3$
B
$MgCl_2$
C
$Na_2SO_4$
D
$(NH_4)_3PO_4$

Solution

(D) અભિસરણ દબાણ $(\pi)$ એ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ છે જે સૂત્ર $\pi = iCRT$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $i$ એ વોન્ટ હોફ અવયવ છે.
સમાન સાંદ્રતા $(1 \, m)$ ધરાવતા દ્રાવણો માટે,અભિસરણ દબાણ વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
$1$. $AgNO_3$ માટે: $AgNO_3 \rightarrow Ag^{+} + NO_3^{-}$,તેથી $i = 2$.
$2$. $MgCl_2$ માટે: $MgCl_2 \rightarrow Mg^{2+} + 2Cl^{-}$,તેથી $i = 3$.
$3$. $Na_2SO_4$ માટે: $Na_2SO_4 \rightarrow 2Na^{+} + SO_4^{2-}$,તેથી $i = 3$.
$4$. $(NH_4)_3PO_4$ માટે: $(NH_4)_3PO_4 \rightarrow 3NH_4^{+} + PO_4^{3-}$,તેથી $i = 4$.
જેમ કે $(NH_4)_3PO_4$ નો વોન્ટ હોફ અવયવ સૌથી વધુ $(i = 4)$ છે,તેથી તે મહત્તમ અભિસરણ દબાણ દર્શાવશે.
109
MediumMCQ
વધારે ઊંચાઈ પર,પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $95\,^oC$ છે. દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $100\,^oC$ સુધી વધારવા માટે $1\,kg$ પાણીમાં ઉમેરવામાં આવતા $NaCl$ નો જથ્થો $(K_b = 0.52\,K\,kg\,mol^{-1})$ ($NaCl$ નું $90\%$ આયનીકરણ ધારો) .......... $g$ છે.
A
$296$
B
$261$
C
$270$
D
$320$

Solution

(A) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_b = i \times K_b \times m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $m$ એ મોલાલિટી છે.
આપેલ છે: $\Delta T_b = 100\,^oC - 95\,^oC = 5\,K$,$K_b = 0.52\,K\,kg\,mol^{-1}$,$W_{solvent} = 1\,kg$,$M_{NaCl} = 58.5\,g\,mol^{-1}$.
$NaCl$ માટે,$n = 2$. $\alpha = 0.9$ સાથે,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1 + \alpha(n-1) = 1 + 0.9(2-1) = 1.9$.
સૂત્ર $\Delta T_b = i \times K_b \times \frac{w}{M \times W_{solvent}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$5 = 1.9 \times 0.52 \times \frac{w}{58.5 \times 1}$.
$w = \frac{5 \times 58.5}{1.9 \times 0.52} = \frac{292.5}{0.988} \approx 296.05\,g$.
આમ,જરૂરી $NaCl$ નો જથ્થો આશરે $296\,g$ છે.
110
EasyMCQ
જ્યારે $CuSO_4$ ને એમોનિયાના દ્રાવણમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે દ્રાવણના સંખ્યાત્મક ગુણધર્મો (colligative properties) પર શું અસર થાય છે?
A
ઠારબિંદુમાં ઘટાડો થાય છે
B
ઠારબિંદુમાં વધારો થાય છે
C
ઉત્કલનબિંદુમાં વધારો થાય છે
D
$(A)$ અને $(C)$ બંને

Solution

(B) જ્યારે $CuSO_4$ ને એમોનિયાના દ્રાવણમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે સંકીર્ણ આયન બનાવે છે: $Cu^{2+} + 4NH_3 \rightarrow [Cu(NH_3)_4]^{2+}$.
આ પ્રક્રિયાને કારણે દ્રાવણમાં રહેલા કુલ કણોની સંખ્યામાં ઘટાડો થાય છે.
સંખ્યાત્મક ગુણધર્મોના સૂત્ર મુજબ,$\Delta T_f = i \times K_f \times m$ અને $\Delta T_b = i \times K_b \times m$,જ્યાં $i$ એ વોન્ટ હોફ અવયવ છે.
કણોની સંખ્યામાં ઘટાડો થવાથી વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ માં ઘટાડો થાય છે.
ઠારબિંદુમાં અવનયન $(\Delta T_f)$ અને ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $(\Delta T_b)$ એ $i$ ના સમપ્રમાણમાં હોવાથી,બંનેના મૂલ્યો ઘટે છે.
$\Delta T_f$ માં ઘટાડો થવાનો અર્થ એ છે કે દ્રાવણનું ઠારબિંદુ વધે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
111
MediumMCQ
નિર્બળ એસિડ $HX$ ના $0.2 \ molal$ જલીય દ્રાવણમાં,આયનીકરણની માત્રા $0.25$ છે. દ્રાવણનું ઠારબિંદુ ......... $^oC$ ની નજીક હશે. $(K_f = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1})$
A
$-0.26$
B
$0.46$
C
$-0.48$
D
$-0.46$

Solution

(D) $HX \rightleftharpoons H^{+} + X^{-}$ વિયોજન માટે વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1 + \alpha$ છે,જ્યાં $\alpha = 0.25$.
તેથી,$i = 1 + 0.25 = 1.25$.
ઠારબિંદુમાં અવનયન $\Delta T_f = i \times K_f \times m$ દ્વારા ગણવામાં આવે છે.
આપેલ છે $K_f = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$ અને $m = 0.2 \ molal$.
$\Delta T_f = 1.25 \times 1.86 \times 0.2 = 0.465 \ K$.
દ્રાવણનું ઠારબિંદુ $T_f = T_f^{\circ} - \Delta T_f = 0 - 0.465 = -0.465 \ ^oC$.
આ મૂલ્ય $-0.46 \ ^oC$ ની સૌથી નજીક છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
112
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા $0.05 \ M$ જલીય દ્રાવણનું ઠારબિંદુ સૌથી ઓછું હશે?
A
પોટેશિયમ આયોડાઈડ
B
સોડિયમ સલ્ફેટ
C
સુક્રોઝ
D
એલ્યુમિનિયમ ઓક્ઝેલેટ

Solution

(D) ઠારબિંદુમાં અવનયનનું સૂત્ર $\Delta T_f = i \times K_f \times m$ છે.
મોલાલિટી $m$ અને $K_f$ સમાન હોવાથી,ઠારબિંદુ વાન્ટ હોફ અવયવ $i$ પર આધાર રાખે છે.
જેનું $i$ મૂલ્ય સૌથી વધુ,તેનું ઠારબિંદુ સૌથી ઓછું.
$1$. પોટેશિયમ આયોડાઈડ $(KI)$: $i = 2$.
$2$. સોડિયમ સલ્ફેટ $(Na_2SO_4)$: $i = 3$.
$3$. સુક્રોઝ $(C_{12}H_{22}O_{11})$: $i = 1$.
$4$. એલ્યુમિનિયમ ઓક્ઝેલેટ $(Al_2(C_2O_4)_3)$: $i = 5$.
એલ્યુમિનિયમ ઓક્ઝેલેટ માટે $i$ નું મૂલ્ય સૌથી વધુ $(i = 5)$ હોવાથી તેનું ઠારબિંદુ સૌથી ઓછું હશે.
113
DifficultMCQ
$27^\circ C$ તાપમાને $17.4\% \text{ (દળ/કદ) } K_2SO_4$ નું દ્રાવણ $27^\circ C$ તાપમાને $5.85\% \text{ (દળ/કદ) } NaCl$ ના દ્રાવણ સાથે આઈસોટોનિક છે. જો $NaCl$ નું $100\%$ આયનીકરણ થતું હોય,તો જલીય દ્રાવણમાં $K_2SO_4$ નું આયનીકરણ $\%$ કેટલું હશે? [પરમાણ્વીય ભાર: $K = 39, Na = 23, S = 32, O = 16, Cl = 35.5$]
A
$25$
B
$75$
C
$50$
D
\text{આમાંથી કોઈ નહીં}

Solution

(C) $K_2SO_4$ નું મોલર દળ $= 2 \times 39 + 32 + 4 \times 16 = 174 \ g/mol$.
$NaCl$ નું મોલર દળ $= 23 + 35.5 = 58.5 \ g/mol$.
$K_2SO_4$ ની મોલારિટી $(C_1) = \frac{17.4 \times 1000}{174 \times 100} = 1 \ M$.
$NaCl$ ની મોલારિટી $(C_2) = \frac{5.85 \times 1000}{58.5 \times 100} = 1 \ M$.
આઈસોટોનિક દ્રાવણો માટે,$i_1 C_1 = i_2 C_2$.
$NaCl$ માટે,$i_2 = 2$ (કારણ કે તે $100\%$ આયનીકૃત છે).
$i_1 \times 1 = 2 \times 1 \Rightarrow i_1 = 2$.
$K_2SO_4$ માટે,$i_1 = 1 + (n-1)\alpha = 1 + (3-1)\alpha = 1 + 2\alpha$.
$1 + 2\alpha = 2$ $\Rightarrow 2\alpha = 1$ $\Rightarrow \alpha = 0.5$.
આયનીકરણ $\%$ $= 0.5 \times 100 = 50\%$.
114
MediumMCQ
$0.2 \ molal$ વિદ્યુતવિભાજ્ય $A_3B$ ના જલીય દ્રાવણનું $90\%$ આયનીકરણ થાય છે. $1 \ atm$ દબાણે દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ ........ $K$ છે. ($H_2O$ માટે $K_b = 0.52 \ K \ Kg \ mol^{-1}$ અને $H_2O$ નું ઉત્કલનબિંદુ $= 373 \ K$)
A
$273.19$
B
$374.92$
C
$376.4$
D
$373.38$

Solution

(D) વિદ્યુતવિભાજ્ય $A_3B$ નું વિયોજન: $A_3B \rightarrow 3A^+ + B^{3-}$.
એકમ દીઠ ઉત્પન્ન થતા આયનોની સંખ્યા,$n = 4$.
વિયોજન અંશ,$\alpha = 0.90$.
વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1 + \alpha(n - 1) = 1 + 0.90(4 - 1) = 1 + 0.90(3) = 1 + 2.7 = 3.7$.
ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_b = i \times K_b \times m$ દ્વારા મળે છે.
$\Delta T_b = 3.7 \times 0.52 \ K \ Kg \ mol^{-1} \times 0.2 \ mol \ Kg^{-1} = 0.3848 \ K$.
દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $T_b = T_b^0 + \Delta T_b = 373 \ K + 0.3848 \ K = 373.3848 \ K \approx 373.38 \ K$.
115
MediumMCQ
$HNO_3$ ની $H_2SO_4$ સાથેની પ્રક્રિયા માટે વોન્ટ-હોફ અવયવ $(i)$ કેટલો છે?
Question diagram
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(C) નાઈટ્રિક એસિડ $(HNO_3)$ અને સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા નાઈટ્રોનિયમ આયન $(NO_2^{\oplus})$ ઉત્પન્ન કરે છે,જે નાઈટ્રેશન પ્રક્રિયાઓમાં ઇલેક્ટ્રોફાઇલ તરીકે કાર્ય કરે છે.
સમગ્ર પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$HNO_3 + 2H_2SO_4 \rightleftharpoons NO_2^{\oplus} + H_3O^{\oplus} + 2HSO_4^{\Theta}$
આ પ્રક્રિયામાં,$HNO_3$ નો એક અણુ ચાર આયનો ($NO_2^{\oplus}$,$H_3O^{\oplus}$,અને બે $HSO_4^{\Theta}$ આયનો) ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,વોન્ટ-હોફ અવયવ $(i) = 4$ થાય છે.
116
AdvancedMCQ
$5 \ g$ $Na_2SO_4$ ને $x \ g$ $H_2O$ માં ઓગાળવામાં આવ્યું હતું. ઠારબિંદુમાં ફેરફાર $3.82 \ ^oC$ જોવા મળ્યો હતો. જો $Na_2SO_4$ $81.5 \%$ આયનીકૃત હોય,તો $x$ નું મૂલ્ય ($K_f$ પાણી માટે $= 1.86 \ ^oC \ kg \ mol^{-1}$) આશરે .............. $g$ છે ($S$ નું મોલર દળ $= 32 \ g \ mol^{-1}$ અને $Na$ નું $= 23 \ g \ mol^{-1}$)
A
$15$
B
$25$
C
$45$
D
$65$

Solution

(C) $Na_2SO_4$ નું મોલર દળ $= (2 \times 23) + 32 + (4 \times 16) = 142 \ g \ mol^{-1}$.
$Na_2SO_4 \to 2Na^+ + SO_4^{2-}$ માટે વોન્ટ હોફ અવયવ $(i) = 1 + (n-1)\alpha$,જ્યાં $n=3$ અને $\alpha = 0.815$.
$i = 1 + (3-1) \times 0.815 = 1 + 2 \times 0.815 = 2.63$.
ઠારબિંદુ અવનયનનું સૂત્ર: $\Delta T_f = i \times K_f \times m$.
$3.82 = 2.63 \times 1.86 \times \left( \frac{5 / 142}{x / 1000} \right)$.
$3.82 = 2.63 \times 1.86 \times \frac{5000}{142 \times x}$.
$x = \frac{2.63 \times 1.86 \times 5000}{142 \times 3.82} \approx 45.07 \ g$.
117
MediumMCQ
ચોક્કસ તાપમાને ક્ષાર $MX_2$ ના જલીય દ્રાવણનો વોન્ટ હોફ અવયવ $2$ છે. આ ક્ષારના દ્રાવણ માટે વિયોજનની માત્રા (degree of dissociation) કેટલી છે?
A
$0.50$
B
$0.33$
C
$0.67$
D
$0.80$

Solution

(A) ક્ષાર $MX_2$ નું વિયોજન આ રીતે દર્શાવી શકાય: $MX_2 \rightleftharpoons M^{2+} + 2X^-$.
ધારો કે શરૂઆતની સાંદ્રતા $1$ મોલ છે.
સંતુલને,મોલની સંખ્યા: $M^{2+} = \alpha$,$X^- = 2\alpha$,અને $MX_2 = 1 - \alpha$,જ્યાં $\alpha$ એ વિયોજનની માત્રા છે.
સંતુલને કુલ કણોની સંખ્યા $(1 - \alpha) + \alpha + 2\alpha = 1 + 2\alpha$ છે.
વોન્ટ હોફ અવયવ $i$ એ સંતુલને કુલ કણોની સંખ્યા અને શરૂઆતના કણોની સંખ્યાનો ગુણોત્તર છે: $i = \frac{1 + 2\alpha}{1}$.
આપેલ છે કે $i = 2$,તેથી $1 + 2\alpha = 2$.
$\alpha$ માટે ઉકેલતા: $2\alpha = 1$,જે $\alpha = 0.50$ આપે છે.
118
DifficultMCQ
$25 \ ^oC$ તાપમાને $0.10 \ M$ $Fe(NH_4)_2(SO_4)_2$ ના દ્રાવણ માટે અવલોકિત અભિસરણ દબાણ $10.8 \ atm$ છે. વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ ના અપેક્ષિત અને પ્રાયોગિક (અવલોકિત) મૂલ્યો અનુક્રમે કેટલા હશે? $(R = 0.082 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1})$
A
$5$ અને $4.42$
B
$4$ અને $4.00$
C
$5$ અને $3.42$
D
$3$ અને $5.42$

Solution

(A) $Fe(NH_4)_2(SO_4)_2$ નું વિયોજન નીચે મુજબ થાય છે: $Fe(NH_4)_2(SO_4)_2 \rightarrow Fe^{2+} + 2NH_4^+ + 2SO_4^{2-}$.
પ્રતિ સૂત્ર એકમ ઉત્પન્ન થતા આયનોની કુલ સંખ્યા $1 + 2 + 2 = 5$ છે. તેથી,અપેક્ષિત વોન્ટ હોફ અવયવ $(i_{expected}) = 5$ છે.
સામાન્ય અભિસરણ દબાણ $(\pi_{nor})$ સૂત્ર $\pi = CRT$ નો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે:
$\pi_{nor} = 0.10 \times 0.082 \times 298 = 2.4436 \ atm$.
અવલોકિત અભિસરણ દબાણ $(\pi_{ob})$ $10.8 \ atm$ આપેલ છે.
પ્રાયોગિક વોન્ટ હોફ અવયવ $(i_{exp})$ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$i_{exp} = \frac{\pi_{ob}}{\pi_{nor}} = \frac{10.8}{2.4436} \approx 4.42$.
તેથી,અપેક્ષિત અને પ્રાયોગિક મૂલ્યો અનુક્રમે $5$ અને $4.42$ છે.
119
DifficultMCQ
$125.0 \ g$ પાણીમાં $0.85 \ g$ $ZnCl_2$ ધરાવતું દ્રાવણ $-0.23 \ ^\circ C$ તાપમાને ઠરે છે. ક્ષારના વિયોજનની આભાસી માત્રા શોધો ($K_f$ (પાણી) $= 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$,પરમાણ્વીય દળ: $Zn = 65.3$ અને $Cl = 35.5$)
A
$1.36$
B
$73.5 \ \%$
C
$7.35 \ \%$
D
$2.47$

Solution

(B) $ZnCl_2$ નું આણ્વીય દળ $65.3 + 2 \times 35.5 = 136.3 \ g \ mol^{-1}$ છે.
ઠારબિંદુમાં અવનયનના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને અવલોકિત આણ્વીય દળ $(M_{obs})$ ગણવામાં આવે છે:
$\Delta T_f = K_f \times \frac{w \times 1000}{M_{obs} \times W}$
$0.23 = 1.86 \times \frac{0.85 \times 1000}{M_{obs} \times 125}$
$M_{obs} = \frac{1.86 \times 0.85 \times 1000}{0.23 \times 125} \approx 55.0 \ g \ mol^{-1}$.
વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ નીચે મુજબ છે:
$i = \frac{M_{normal}}{M_{obs}} = \frac{136.3}{55.0} \approx 2.478$.
વિયોજન $ZnCl_2 \rightleftharpoons Zn^{2+} + 2Cl^-$ માટે,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1 + (n-1)\alpha$ છે,જ્યાં $n=3$.
$i = 1 + 2\alpha$.
$2.478 = 1 + 2\alpha \implies 2\alpha = 1.478 \implies \alpha = 0.739$.
આમ,વિયોજનની માત્રા આશરે $73.5 \ \%$ છે.
120
DifficultMCQ
$HF$ ના $1.00 \ m$ જલીય દ્રાવણનું ઠારબિંદુ $-1.91 \ ^oC$ માલૂમ પડે છે. પાણીનો ઠારબિંદુ અચળાંક $K_f = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$ છે. આ સાંદ્રતાએ $HF$ નું વિયોજન ટકાવારી ................ $\%$ છે.
A
$30$
B
$10$
C
$5.2$
D
$2.7$

Solution

(D) ઠારબિંદુમાં થતો ઘટાડો $\Delta T_f = T_f^{\circ} - T_f = 0 - (-1.91) = 1.91 \ K$ છે.
સૂત્ર $\Delta T_f = i \times K_f \times m$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $i$ એ વોન્ટ હોફ અવયવ છે,$K_f = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$,અને $m = 1.00 \ m$:
$i = \frac{\Delta T_f}{K_f \times m} = \frac{1.91}{1.86 \times 1.00} \approx 1.027$.
$HF$ ના વિયોજન માટે: $HF \rightleftharpoons H^+ + F^-$.
જો $\alpha$ એ વિયોજન અંશ હોય,તો $i = 1 + \alpha$.
$1 + \alpha = 1.027 \implies \alpha = 0.027$.
તેથી,વિયોજનની ટકાવારી $0.027 \times 100 = 2.7 \%$ છે.
121
DifficultMCQ
$K_2HgI_4$ જલીય દ્રાવણમાં $40 \%$ આયનીકરણ પામે છે. તેના વાન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ નું મૂલ્ય કેટલું થશે?
A
$1.6$
B
$1.8$
C
$2.0$
D
$2.2$

Solution

(B) $K_2[HgI_4]$ નું આયનીકરણ નીચે મુજબ થાય છે: $K_2[HgI_4] \rightleftharpoons 2K^{+} + [HgI_4]^{2-}$
પ્રતિ સૂત્ર એકમ ઉત્પન્ન થતા આયનોની સંખ્યા $n = 3$ છે ($2K^{+}$ અને $1[HgI_4]^{2-}$).
આયનીકરણની માત્રા $\alpha = 40 \% = 0.4$ છે.
વાન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ ની ગણતરી આ સૂત્ર દ્વારા કરવામાં આવે છે: $i = 1 + (n - 1)\alpha$.
કિંમતો મૂકતા: $i = 1 + (3 - 1) \times 0.4$.
$i = 1 + 2 \times 0.4 = 1 + 0.8 = 1.8$.
122
DifficultMCQ
પાણીમાં આયનીય સંયોજન $XY$ ના મંદ દ્રાવણનું અભિસરણ દબાણ (osmotic pressure) એ પાણીમાં $0.01\, M\, BaCl_2$ ના દ્રાવણ કરતા ચાર ગણું છે. પાણીમાં આપેલા આયનીય સંયોજનોનું સંપૂર્ણ વિયોજન થાય છે તેમ ધારીએ તો,દ્રાવણમાં $XY$ ની સાંદ્રતા ($mol\, L^{-1}$ માં) કેટલી હશે?
A
$4 \times 10^{-4}$
B
$6 \times 10^{-2}$
C
$16 \times 10^{-4}$
D
$4 \times 10^{-2}$

Solution

(B) અભિસરણ દબાણ $\pi$ નું સૂત્ર $\pi = iCRT$ છે,જ્યાં $i$ એ વોન્ટ હોફ અવયવ છે,$C$ એ મોલર સાંદ્રતા છે,$R$ એ વાયુ અચળાંક છે અને $T$ એ તાપમાન છે.
$XY$ માટે,જેનું વિયોજન $XY \rightarrow X^+ + Y^-$ તરીકે થાય છે,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 2$ છે.
$BaCl_2$ માટે,જેનું વિયોજન $BaCl_2 \rightarrow Ba^{2+} + 2Cl^-$ તરીકે થાય છે,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 3$ છે.
આપેલ છે કે $\pi_{XY} = 4 \times \pi_{BaCl_2}$,તેથી:
$2 \times C_{XY} \times RT = 4 \times (3 \times 0.01 \times RT)$
$2 \times C_{XY} = 0.12$
$C_{XY} = 0.06\, M = 6 \times 10^{-2}\, mol\, L^{-1}$.
123
DifficultMCQ
દ્રાવક માટે મોલલ અવનયન અચળાંક $4.0 \, K \, kg \, mol^{-1}$ છે. $K_2SO_4$ ના $0.03 \, mol \, kg^{-1}$ દ્રાવણ માટે દ્રાવકના ઠારબિંદુમાં થતો ઘટાડો .............. $K$ છે (વિદ્યુતવિભાજ્યનું સંપૂર્ણ આયનીકરણ ધારો).
A
$0.12$
B
$0.36$
C
$0.18$
D
$0.24$

Solution

(B) ઠારબિંદુમાં થતા ઘટાડાનું સૂત્ર $\Delta T_f = i \cdot K_f \cdot m$ છે.
આપેલ છે:
$K_f = 4.0 \, K \, kg \, mol^{-1}$
$m = 0.03 \, mol \, kg^{-1}$
$K_2SO_4$ માટે,વિયોજન $K_2SO_4 \rightarrow 2K^+ + SO_4^{2-}$ થાય છે.
તેથી,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 3$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$\Delta T_f = 3 \times 4.0 \times 0.03 = 0.36 \, K$.
124
MediumMCQ
$1000 \ g$ પાણીના ઠારબિંદુમાં $2 \ K$ જેટલો ઘટાડો કરવા માટે જરૂરી $KCl$ $(M_w = 74.5 \ g \ mol^{-1})$ નું દળ શોધો. (આપેલ છે: $K_f = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$) ($.0$ માં)
A
$10$
B
$20$
C
$35$
D
$40$

Solution

(D) $KCl$ એક પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્ય છે,તેથી તેનું આયનીકરણ $KCl \rightarrow K^{+} + Cl^{-}$ મુજબ થાય છે.
તેથી,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 2$ થશે.
ઠારબિંદુમાં અવનયનનું સૂત્ર: $\Delta T_{f} = i \times K_{f} \times m$,જ્યાં $m$ એ મોલાલિટી છે.
અહીં $\Delta T_{f} = 2 \ K$,$K_{f} = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$,અને દ્રાવકનું દળ = $1000 \ g = 1 \ kg$.
$2 = 2 \times 1.86 \times m \Rightarrow m = \frac{2}{2 \times 1.86} = \frac{1}{1.86} \approx 0.5376 \ mol \ kg^{-1}$.
મોલ = $0.5376 \ mol$.
$KCl$ નું દળ = $0.5376 \times 74.5 \approx 40.05 \ g$.
નજીકના વિકલ્પ મુજબ,જવાબ $40.0 \ g$ છે.
125
MediumMCQ
$0.005 \ M$ $KCl$ ના જલીય દ્રાવણ માટે વોન્ટ હોફ અવયવ $1.95$ છે. $KCl$ ની આયનીકરણની માત્રા કેટલી છે?
A
$0.95$
B
$0.97$
C
$0.94$
D
$0.96$

Solution

(A) વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ અને આયનીકરણની માત્રા $(\alpha)$ વચ્ચેનો સંબંધ: $i = 1 + \alpha(n - 1)$.
$KCl$ માટે,એક એકમ દીઠ ઉત્પન્ન થતા આયનોની સંખ્યા $n = 2$ ($K^+$ અને $Cl^-$) છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $1.95 = 1 + \alpha(2 - 1)$.
$1.95 = 1 + \alpha$.
$\alpha = 1.95 - 1 = 0.95$.
126
EasyMCQ
$0.1 \ M$ સાંદ્રતા ધરાવતું નીચેનામાંથી કયું દ્રાવણ ન્યૂનતમ ઠારબિંદુ દર્શાવશે?
A
પોટેશિયમ સલ્ફેટ
B
સોડિયમ ક્લોરાઇડ
C
યુરિયા
D
ગ્લુકોઝ

Solution

(A) ઠારબિંદુમાં અવનયન એ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ છે,જે દ્રાવણમાં રહેલા કણોની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે.
સૂત્ર $\Delta T_f = i \times K_f \times m$ છે.
આપેલી સાંદ્રતા $(m = 0.1 \ M)$ માટે,જે દ્રાવણનો વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ સૌથી વધુ હશે,તે ઠારબિંદુમાં મહત્તમ અવનયન દર્શાવશે,પરિણામે તેનું ઠારબિંદુ ન્યૂનતમ હશે.
$1.$ પોટેશિયમ સલ્ફેટ $(K_2SO_4)$: $i = 3$ $(2K^+ + SO_4^{2-})$.
$2.$ સોડિયમ ક્લોરાઇડ $(NaCl)$: $i = 2$ $(Na^+ + Cl^-)$.
$3.$ યુરિયા $(NH_2CONH_2)$: $i = 1$ (અવિદ્યુતવિભાજ્ય).
$4.$ ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$: $i = 1$ (અવિદ્યુતવિભાજ્ય).
$K_2SO_4$ નું $i$ મૂલ્ય સૌથી વધુ હોવાથી,તે ઠારબિંદુમાં મહત્તમ અવનયન દર્શાવશે,તેથી તેનું ઠારબિંદુ ન્યૂનતમ હશે.
127
MediumMCQ
$100 \ g$ પાણીમાં $0.1 \ g$ પોટેશિયમ ફેરીસાયનાઇડ (આણ્વીય દળ $= 329$) ઓગાળીને બનાવેલા દ્રાવણનું ઠારબિંદુ (${}^{\circ}C$ માં) ગણો. પાણી માટે $K_f = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$ છે.
A
$- 2.3 \times 10^{-2}$
B
$- 5.7 \times 10^{-2}$
C
$- 5.7 \times 10^{-3}$
D
$- 1.2 \times 10^{-2}$

Solution

(A) પોટેશિયમ ફેરીસાયનાઇડનું વિયોજન: $K_{3}[Fe(CN)_{6}] \rightarrow 3 K^{+} + [Fe(CN)_{6}]^{3-}$.
અહીં $i = 4$ છે.
ઠારબિંદુમાં થતો ઘટાડો: $\Delta T_{f} = i \times K_{f} \times m$.
મોલાલિટી $m = \frac{0.1}{329} \times \frac{1000}{100} = \frac{1}{329} \ mol \ kg^{-1}$.
$\Delta T_{f} = 4 \times 1.86 \times \frac{1}{329} \approx 2.26 \times 10^{-2} \ K$.
ઠારબિંદુ $T_{f} = 0 - 2.26 \times 10^{-2} = - 2.3 \times 10^{-2} \ {}^{\circ}C$.
128
EasyMCQ
જ્યારે $HgI_2$ ને $KI$ ના જલીય દ્રાવણમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે:
A
ઠારબિંદુ વધે છે
B
ઠારબિંદુ ઘટે છે
C
ઠારબિંદુ બદલાતું નથી
D
ઉત્કલનબિંદુ બદલાતું નથી

Solution

(A) રાસાયણિક પ્રક્રિયા $HgI_2 + 2KI \to K_2[HgI_4]$ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,દ્રાવણમાં દ્રાવ્યના કણોની સંખ્યા ઘટે છે.
સૂત્ર $\Delta T_f = i \times K_f \times m$ મુજબ,કણોની સંખ્યામાં ઘટાડો થવાથી ઠારબિંદુમાં થતો ઘટાડો $(\Delta T_f)$ ઘટે છે.
તેથી,દ્રાવણનું ઠારબિંદુ વધે છે.
129
MediumMCQ
પાણી માટે ઠારબિંદુ અવનયન અચળાંક $1.86 \, ^\circ C \, m^{-1}$ છે. જો $5.00 \, g$ $Na_2SO_4$ ને $45.0 \, g$ $H_2O$ માં ઓગાળવામાં આવે,તો ઠારબિંદુમાં $3.82 \, ^\circ C$ નો ફેરફાર થાય છે. $Na_2SO_4$ માટે વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ ની ગણતરી કરો.
A
$2.05$
B
$2.63$
C
$3.11$
D
$0.381$

Solution

(B) ઠારબિંદુ અવનયનનું સૂત્ર $\Delta T_f = i \times K_f \times m$ છે,જ્યાં $m$ એ દ્રાવણની મોલાલિટી છે.
પ્રથમ,$Na_2SO_4$ નું આણ્વીય દળ શોધો: $M = (2 \times 23) + 32 + (4 \times 16) = 142 \, g \, mol^{-1}$.
મોલાલિટી $(m)$ ની ગણતરી કરો: $m = \frac{W_{solute} \times 1000}{M_{solute} \times W_{solvent}} = \frac{5.00 \times 1000}{142 \times 45.0} \approx 0.7824 \, m$.
$\Delta T_f = i \times K_f \times m$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$3.82 = i \times 1.86 \times 0.7824$.
$i$ માટે ઉકેલતા:
$i = \frac{3.82}{1.86 \times 0.7824} \approx 2.63$.
130
MediumMCQ
$2 \ m$ વિદ્યુતવિભાજ્ય $X_3Y_2$ ના જલીય દ્રાવણનું $25\%$ આયનીકરણ થાય છે. દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ .......... $K$ છે. ($H_2O$ માટે $K_b = 0.52 \ K \ kg/mol$)
A
$375.08$
B
$374.04$
C
$377.12$
D
$373.25$

Solution

(A) વિદ્યુતવિભાજ્યનું વિયોજન આ મુજબ છે: $X_3Y_{2(aq)} \rightarrow 3X^{2+}_{(aq)} + 2Y^{3-}_{(aq)}$.
અહીં,પ્રતિ સૂત્ર એકમ ઉત્પન્ન થતા આયનોની સંખ્યા $n = 3 + 2 = 5$ છે.
આયનીકરણની માત્રા $\alpha = 25\% = 0.25$ છે.
વોન્ટ હોફ અવયવ $i$ ની ગણતરી: $i = 1 + (n - 1)\alpha = 1 + (5 - 1) \times 0.25 = 1 + 4 \times 0.25 = 2$.
ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન: $\Delta T_b = i \times K_b \times m$.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta T_b = 2 \times 0.52 \times 2 = 2.08 \ K$.
દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $T_b = 373 + 2.08 = 375.08 \ K$.
131
MediumMCQ
પાણીનો મોલલ ઉન્નયન અચળાંક $0.51 \ K \, kg \, mol^{-1}$ છે. $0.1 \ m$ જલીય $NaCl$ દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ આશરે .......... $^oC$ છે.
A
$100.05$
B
$100.1$
C
$100.2$
D
$100.0$

Solution

(B) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન માટેનું સૂત્ર $\Delta T_{b} = i \times K_{b} \times m$ છે.
$NaCl$ માટે,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 2$ છે (કારણ કે $NaCl \rightarrow Na^+ + Cl^-$).
આપેલ છે: $K_{b} = 0.51 \ K \, kg \, mol^{-1}$,$m = 0.1 \ m$.
$\Delta T_{b} = 2 \times 0.51 \times 0.1 = 0.102 \ K$.
દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $T_{b} = T_{b}^0 + \Delta T_{b} = 100 + 0.102 = 100.102 \ ^oC$.
આમ,ઉત્કલનબિંદુ આશરે $100.1 \ ^oC$ છે.
132
EasyMCQ
$NaCl$ ના જલીય દ્રાવણમાં દ્રાવકનો મોલ અંશ $0.9$ છે,તો બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો ......... $atm$ થશે.
A
$0.02$
B
$0.1$
C
$0.2$
D
$0.05$

Solution

(C) બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો શોધવાનું સૂત્ર: $\frac{P^o - P_s}{P^o} = i \cdot x_{solute}$ છે.
અહીં દ્રાવકનો મોલ અંશ $(x_{solvent})$ $0.9$ આપેલ છે,તેથી દ્રાવ્યનો મોલ અંશ $(x_{solute})$ $1 - 0.9 = 0.1$ થશે.
$NaCl$ એ પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્ય હોવાથી,તે $NaCl \rightarrow Na^+ + Cl^-$ મુજબ વિયોજન પામે છે,તેથી વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ $2$ થશે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{P^o - P_s}{P^o} = 2 \times 0.1 = 0.2$.
133
MediumMCQ
$0.1 \ M$ મોનોબેઝિક એસિડનું $pH$ મૂલ્ય $2$ છે. તો આપેલ તાપમાન $T \ K$ પર તેનું અભિસરણ દબાણ કેટલું હશે ($RT$ માં)?
A
$0.1$
B
$0.11$
C
$1.1$
D
$0.01$

Solution

(B) આપેલ છે,$pH = 2$,તેથી $[H^+] = 10^{-2} = 0.01 \ M$.
મોનોબેઝિક એસિડ $HA \rightleftharpoons H^+ + A^-$ માટે,વિયોજન અંશ $\alpha$ એ $[H^+] = C \alpha$ દ્વારા મળે છે.
$0.01 = 0.1 \times \alpha \implies \alpha = 0.1$.
વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1 + (n-1)\alpha$. અહીં $n=2$ હોવાથી,$i = 1 + (2-1)(0.1) = 1.1$.
અભિસરણ દબાણ $\pi = iCRT$.
$\pi = 1.1 \times 0.1 \times RT = 0.11 \ RT$.
134
MediumMCQ
$17.4\% (W/V)$ પોટેશિયમ સલ્ફેટ $(mol. wt. = 174)$ એ $4\% (W/V)$ $NaOH$ ના જલીય દ્રાવણ સાથે આઈસોટોનિક છે. જો $NaOH$ $100\%$ આયનીકરણ પામતું હોય,તો પોટેશિયમ સલ્ફેટના આયનીકરણની માત્રા $.......... \%$ છે.
A
$50$
B
$75$
C
$40$
D
$60$

Solution

(A) $K_{2}SO_{4}$ માટે:
$K_{2}SO_{4} \longrightarrow 2K^{+} + SO_{4}^{2-}$
સંતુલન સમયે,વોન્ટ હોફ અવયવ $(i_{1}) = 1 + 2\alpha$,જ્યાં $\alpha$ એ વિયોજનની માત્રા છે.
$NaOH$ માટે:
$NaOH \longrightarrow Na^{+} + OH^{-}$
$NaOH$ $100\%$ આયનીકરણ પામે છે,તેથી $i_{2} = 2$.
$K_{2}SO_{4}$ ની મોલર સાંદ્રતા $(C_{1}) = \frac{17.4 \ g / 174 \ g/mol}{0.1 \ L} = 1 \ M$.
$NaOH$ ની મોલર સાંદ્રતા $(C_{2}) = \frac{4 \ g / 40 \ g/mol}{0.1 \ L} = 1 \ M$.
દ્રાવણો આઈસોટોનિક હોવાથી,$\pi_{1} = \pi_{2}$,તેથી $i_{1}C_{1}RT = i_{2}C_{2}RT$.
$(1 + 2\alpha) \times 1 = 2 \times 1$.
$1 + 2\alpha = 2$ $\Rightarrow 2\alpha = 1$ $\Rightarrow \alpha = 0.5$.
આમ,આયનીકરણની માત્રા $50 \%$ છે.
135
EasyMCQ
જો $3 \, mol$ $H_2O$ માં $1 \, mol$ $NaCl$ ધરાવતા દ્રાવણ માટે બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો $0.4$ હોય,તો $NaCl$ ની આયનીકરણની માત્રા .......... $\%$ છે.
A
$60$
B
$50$
C
$100$
D
$40$

Solution

(C) બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ: $\frac{P^o - P_S}{P^o} = \frac{i \times n}{i \times n + N}$.
આપેલ છે: $\frac{P^o - P_S}{P^o} = 0.4$,$n (NaCl) = 1 \, mol$,$N (H_2O) = 3 \, mol$.
કિંમતો મૂકતા: $0.4 = \frac{i \times 1}{i \times 1 + 3}$.
$i$ માટે ઉકેલતા: $0.4(i + 3) = i \implies 0.4i + 1.2 = i \implies 0.6i = 1.2 \implies i = 2$.
$NaCl \rightleftharpoons Na^+ + Cl^-$ માટે,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1 + \alpha$.
$2 = 1 + \alpha \implies \alpha = 1$,એટલે કે $100 \%$.
136
MediumMCQ
એક જલીય દ્રાવણનું ઠારબિંદુ શોધો જેમાં દળથી $5\%$ યુરિયા,$1.0\%$ $KCl$ અને $10\%$ ગ્લુકોઝ છે. $\left( K_f(H_2O) = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1} \right)$
A
$290.2$
B
$285.5$
C
$269.7$
D
$250$

Solution

(C) $100 \ g$ દ્રાવણ ધારતા,પાણીનું દળ $84 \ g = 0.084 \ kg$ થાય.
યુરિયાની મોલાલિટી: $m_1 = 0.992 \ mol \ kg^{-1}$.
$KCl$ ની મોલાલિટી $(i = 2)$: $m_2 = 0.160 \ mol \ kg^{-1}$.
ગ્લુકોઝની મોલાલિટી: $m_3 = 0.661 \ mol \ kg^{-1}$.
ઠારબિંદુમાં અવનયન: $\Delta T_f = 1.86 \times (0.992 + 0.320 + 0.661) = 3.67 \ K$.
દ્રાવણનું ઠારબિંદુ = $273.15 - 3.67 = 269.48 \ K \approx 269.7 \ K$.
137
MediumMCQ
વધુ ઊંચાઈ પર,પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $95\,^oC$ છે. દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $100\,^oC$ સુધી વધારવા માટે $1\, kg$ પાણીમાં ઉમેરવામાં આવતા $NaCl$ નો જથ્થો ......... $g$ છે. ($K_b = 0.52\, K\, kg\, mol^{-1}$ અને $NaCl$ નું $90\%$ આયનીકરણ ધારો)
A
$296.05$
B
$281.25$
C
$270$
D
$310$

Solution

(A) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_b = i \times K_b \times m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$\Delta T_b = 100\,^oC - 95\,^oC = 5\,K$.
$NaCl$ માટે,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1 + \alpha = 1 + 0.9 = 1.9$.
મોલાલિટી $m = \frac{w}{M \times W_{solvent(kg)}}$,જ્યાં $w$ એ $NaCl$ નું દળ છે અને $M = 58.5\,g/mol$.
કિંમતો મૂકતા: $5 = 1.9 \times 0.52 \times \frac{w}{58.5 \times 1}$.
$w$ માટે ઉકેલતા: $w = \frac{5 \times 58.5}{1.9 \times 0.52} = \frac{292.5}{0.988} \approx 296.05\,g$.
138
EasyMCQ
$1 \, atm$ દબાણે નીચેનામાંથી કોનું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી વધુ છે?
A
$0.1 \, m \, NaCl$
B
$0.1 \, m \, BaCl_2$
C
$0.1 \, m \, \text{sucrose}$
D
$0.1 \, m \, \text{glucose}$

Solution

(B) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયનનું સૂત્ર $\Delta T_b = i \times K_b \times m$ છે,જ્યાં $i$ એ વોન્ટ હોફ અવયવ છે,$K_b$ એ મોલલ ઉન્નયન અચળાંક છે અને $m$ એ મોલાલિટી છે.
બધા દ્રાવણો માટે $K_b$ અને $m$ સમાન હોવાથી,ઉત્કલનબિંદુ વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ પર આધાર રાખે છે.
$NaCl$ માટે,$i = 2$ $(Na^+ + Cl^-)$.
$BaCl_2$ માટે,$i = 3$ $(Ba^{2+} + 2Cl^-)$.
સુક્રોઝ અને ગ્લુકોઝ માટે,$i = 1$ (બિન-વિદ્યુતવિભાજ્ય).
$BaCl_2$ નું $i$ મૂલ્ય સૌથી વધુ હોવાથી,તેનું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી વધુ હશે.
139
EasyMCQ
$0.004 \ M$ $Na_2SO_4$ નું દ્રાવણ $0.01 \ M$ ગ્લુકોઝના દ્રાવણ સાથે આઈસોટોનિક (સમઅભિસારી) છે,તો $Na_2SO_4$ ની વિયોજનની માત્રા ........... $\%$ છે.
A
$25$
B
$50$
C
$75$
D
$85$

Solution

(C) દ્રાવણો આઈસોટોનિક હોવાથી,તેમના અભિસરણ દબાણ સમાન છે: $\pi_{Na_2SO_4} = \pi_{Glucose}$.
ગ્લુકોઝ (અવિદ્યુતવિભાજ્ય) માટે,$\pi = C \times R \times T = 0.01 \times R \times T$.
$Na_2SO_4$ માટે,$\pi = i \times C \times R \times T = i \times 0.004 \times R \times T$.
બંનેને સરખાવતા: $i \times 0.004 = 0.01$,તેથી $i = 2.5$.
$Na_2SO_4 \rightarrow 2 Na^{+} + SO_4^{2-}$ માટે,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1 + (n-1)\alpha$,જ્યાં $n = 3$.
$2.5 = 1 + (3-1)\alpha = 1 + 2\alpha$.
$2\alpha = 1.5$,જે $\alpha = 0.75$ આપે છે.
તેથી,વિયોજનની માત્રા $75 \%$ છે.
140
MediumMCQ
પોટેશિયમ ફેરોસાયનાઈડના જલીય દ્રાવણમાં ક્ષારના વિયોજનની માત્રા $80\%$ છે,તો વોન્ટ હોફ અવયવનું મૂલ્ય કેટલું થશે?
A
$4.2$
B
$3.4$
C
$4.8$
D
$5.0$

Solution

(A) પોટેશિયમ ફેરોસાયનાઈડ $K_4[Fe(CN)_6]$ છે.
તેનું વિયોજન આ રીતે થાય છે: $K_4[Fe(CN)_6] \rightleftharpoons 4K^+ + [Fe(CN)_6]^{4-}$.
પ્રતિ સૂત્ર એકમ ઉત્પન્ન થતા આયનોની સંખ્યા $n = 5$ છે.
વિયોજનની માત્રા $\alpha = 80\% = 0.8$ છે.
વોન્ટ હોફ અવયવ $i$ શોધવાનું સૂત્ર: $i = 1 + \alpha(n - 1)$.
કિંમતો મૂકતા: $i = 1 + 0.8(5 - 1) = 1 + 0.8(4) = 1 + 3.2 = 4.2$.
141
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા દ્રાવણનું અભિસરણ દબાણ $K_4[Fe(CN)_6]$ ના સમાન મોલર દ્રાવણની નજીક છે?
A
$Na_2SO_4$
B
$BaCl_2$
C
$Al_2(SO_4)_3$
D
$C_{12}H_{22}O_{11}$

Solution

(C) અભિસરણ દબાણ $(\pi)$ એ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ છે જે $\pi = iCRT$ દ્વારા આપવામાં આવે છે, જ્યાં $i$ એ વાન્ટ હોફ અવયવ છે. સમાન મોલર દ્રાવણો માટે, અભિસરણ દબાણ $i$ ના મૂલ્ય પર આધાર રાખે છે.
$K_4[Fe(CN)_6]$ માટે, તે $4K^+ + [Fe(CN)_6]^{4-}$ તરીકે વિયોજિત થાય છે, તેથી $i = 5$.
$Na_2SO_4$ માટે, $i = 3$ $(2Na^+ + SO_4^{2-})$.
$BaCl_2$ માટે, $i = 3$ $(Ba^{2+} + 2Cl^-)$.
$Al_2(SO_4)_3$ માટે, તે $2Al^{3+} + 3SO_4^{2-}$ તરીકે વિયોજિત થાય છે, તેથી $i = 5$.
$C_{12}H_{22}O_{11}$ (સુક્રોઝ) માટે, તે અવિદ્યુતવિભાજ્ય છે, તેથી $i = 1$.
જેમ કે $Al_2(SO_4)_3$ નો વાન્ટ હોફ અવયવ $(i = 5)$ $K_4[Fe(CN)_6]$ જેટલો જ છે, તેથી તેનું અભિસરણ દબાણ સમાન હશે.
142
MediumMCQ
નીચેના દ્રાવણોને ધ્યાનમાં લો:
$I$. $1 \ M$ ગ્લુકોઝ $(aq.)$
$II$. $1 \ M$ સોડિયમ ક્લોરાઈડ $(aq.)$
$III$. $1 \ M$ બેન્ઝીનમાં એસિટિક એસિડ
$IV$. $1 \ M$ એમોનિયમ ફોસ્ફેટ $(aq.)$
A
$III$ એ $I, II, IV$ કરતા હાઈપરટોનિક છે
B
$IV$ એ $I, II, III$ કરતા હાઈપરટોનિક છે
C
$I, II, IV$ એ $III$ કરતા હાઈપોટોનિક છે
D
બધા આઈસોટોનિક દ્રાવણો છે

Solution

(B) અભિસરણ દબાણ $(\pi)$ એ $\pi = i \times C \times R \times T$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $i$ એ વાન્ટ હોફ અવયવ છે.
$I$ (ગ્લુકોઝ) માટે: $i = 1$,તેથી $\pi_I \propto 1$.
$II$ $(NaCl)$ માટે: $i = 2$,તેથી $\pi_{II} \propto 2$.
$III$ (બેન્ઝીનમાં એસિટિક એસિડ) માટે: એસિટિક એસિડ બેન્ઝીનમાં ડાયમરાઈઝ થાય છે,તેથી $i < 1$,$\pi_{III} < 1$.
$IV$ $((NH_4)_3PO_4)$ માટે: $i = 4$,તેથી $\pi_{IV} \propto 4$.
અભિસરણ દબાણની સરખામણી કરતા: $\pi_{IV} > \pi_{II} > \pi_I > \pi_{III}$.
$IV$ નું અભિસરણ દબાણ સૌથી વધુ હોવાથી,તે અન્ય તમામ દ્રાવણોની સાપેક્ષમાં હાઈપરટોનિક છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
143
MediumMCQ
$0.1 \ mol$ દ્વિઅંગી વિદ્યુતવિભાજ્યનું $250 \ g$ પ્રોટિક દ્રાવકમાં સંપૂર્ણ વિયોજન થાય છે. જો ઉત્કલનબિંદુમાં થતો વધારો $1.5 \ K$ હોય,તો મોલલ ઉન્નયન અચળાંક $(K_b)$ ............. $K \ kg \ mol^{-1}$ થશે.
A
$1.5$
B
$2.25$
C
$1.875$
D
$3.75$

Solution

(C) દ્વિઅંગી વિદ્યુતવિભાજ્ય માટે,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 2$ (કારણ કે તે $2$ આયનોમાં વિયોજિત થાય છે).
આપેલ છે: $n = 0.1 \ mol$,દ્રાવકનું દળ $W_A = 250 \ g = 0.25 \ kg$.
મોલાલિટી $m = \frac{n}{W_A (\text{kg માં})} = \frac{0.1}{0.25} = 0.4 \ m$.
ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયનનું સૂત્ર $\Delta T_b = i \times K_b \times m$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $1.5 = 2 \times K_b \times 0.4$.
$1.5 = 0.8 \times K_b$.
$K_b = \frac{1.5}{0.8} = 1.875 \ K \ kg \ mol^{-1}$.
144
MediumMCQ
$NaCl$ ના દ્રાવણના ઠારબિંદુમાં થતો ઘટાડો $6 \ K$ છે. જો પાણી માટે $K_f = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$ હોય,તો $1 \ kg$ પાણીમાં દ્રાવ્ય થયેલા $NaCl$ નો જથ્થો કેટલા ............. $mol$ થશે?
A
$3.42$
B
$1.62$
C
$3.23$
D
$1.71$

Solution

(B) ઠારબિંદુમાં થતા ઘટાડાનું સૂત્ર $\Delta T_f = i \times K_f \times m$ છે.
$NaCl$ માટે,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 2$ છે (કારણ કે $NaCl \rightarrow Na^+ + Cl^-$).
આપેલ છે: $\Delta T_f = 6 \ K$,$K_f = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$,અને દ્રાવકનું દળ $W = 1 \ kg$.
કિંમતો મૂકતા: $6 = 2 \times 1.86 \times m$.
$m = \frac{6}{2 \times 1.86} = \frac{6}{3.72} \approx 1.6129 \ mol \ kg^{-1}$.
દ્રાવકનું દળ $1 \ kg$ હોવાથી,$NaCl$ નો જથ્થો આશરે $1.61 \ mol$ (વિકલ્પો મુજબ $1.62 \ mol$) થશે.
145
MediumMCQ
$100\%$ આયનીકરણ સ્વીકારતા,નીચેના દ્રાવણો માટે ઠારબિંદુનો ચડતો ક્રમ કયો હશે?
A
$0.1\, m\, Ba_3(PO_4)_2 < 0.1\, m\, Na_2SO_4 < 0.1\, m\, KCl$
B
$0.1\, m\, KCl < 0.1\, m\, Na_2SO_4 < 0.1\, m\, Ba_3(PO_4)_2$
C
$0.1\, m\, Na_2SO_4 < 0.1\, m\, Ba_3(PO_4)_2 < 0.1\, m\, KCl$
D
$0.1\, m\, KCl < 0.1\, m\, Ba_3(PO_4)_2 < 0.1\, m\, Na_2SO_4$

Solution

(B) ઠારબિંદુમાં અવનયન $\Delta T_f = i \times K_f \times m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $K_f$ અને $m$ સમાન હોવાથી,$\Delta T_f \propto i$.
$100\%$ આયનીકરણ માટે:
$KCl$ માટે $i = 2$,$Na_2SO_4$ માટે $i = 3$,$Ba_3(PO_4)_2$ માટે $i = 5$.
ઠારબિંદુ $T_f = T_f^0 - \Delta T_f$.
જેમ $i$ વધે તેમ $\Delta T_f$ વધે અને ઠારબિંદુ ઘટે.
તેથી,ઠારબિંદુનો ચડતો ક્રમ $Ba_3(PO_4)_2 < Na_2SO_4 < KCl$ થાય.
146
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ જોડ સમાન ઠારબિંદુ ધરાવે છે?
A
$0.01 \, m \, NaCl$ અને $0.02 \, m \, MgCl_2$
B
$0.02 \, m \, Na_2SO_4$ અને $0.01 \, m \, Ba(NO_3)_2$
C
$0.03 \, m \, KCl$ અને $0.02 \, m \, Ca(NO_3)_2$
D
$0.01 \, m \, K_2SO_4$ અને $0.02 \, m \, NaCl$

Solution

(C) ઠારબિંદુમાં અવનયન $(\Delta T_f)$ એ $\Delta T_f = i \times K_f \times m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $i$ એ વાન્ટ હોફ અવયવ છે અને $m$ એ મોલાલિટી છે. દ્રાવણો સમાન ઠારબિંદુ ધરાવે તે માટે,$(i \times m)$ નો ગુણાકાર સમાન હોવો જોઈએ.
વિકલ્પ $A$ માટે: $i \times m = (2 \times 0.01) = 0.02$ ($NaCl$ માટે) અને $(3 \times 0.02) = 0.06$ ($MgCl_2$ માટે). સમાન નથી.
વિકલ્પ $B$ માટે: $i \times m = (3 \times 0.02) = 0.06$ ($Na_2SO_4$ માટે) અને $(3 \times 0.01) = 0.03$ ($Ba(NO_3)_2$ માટે). સમાન નથી.
વિકલ્પ $C$ માટે: $i \times m = (2 \times 0.03) = 0.06$ ($KCl$ માટે) અને $(3 \times 0.02) = 0.06$ ($Ca(NO_3)_2$ માટે). આ સમાન છે.
વિકલ્પ $D$ માટે: $i \times m = (3 \times 0.01) = 0.03$ ($K_2SO_4$ માટે) અને $(2 \times 0.02) = 0.04$ ($NaCl$ માટે). સમાન નથી.
147
MediumMCQ
$[Ag(CH_3NH_2)_2]Cl$ ના $2\%$ જલીય દ્રાવણનું ઠારબિંદુ:
A
પાણીના ઠારબિંદુ કરતા વધુ હશે
B
$KCl$ ના $2\%$ જલીય દ્રાવણના ઠારબિંદુ કરતા ઓછું હશે
C
યુરિયાના સમમોલલ દ્રાવણના ઠારબિંદુ કરતા ઓછું હશે
D
$NaCl$ ના દ્રાવણ સમાન હશે
148
MediumMCQ
$2.0 \, m \, CH_3COOH$ નું બેન્ઝિનમાં $100 \%$ ડાઇમરાઇઝેશન થાય છે. તો તે નીચેનામાંથી કોની સાથે સમઅભિસારી (isotonic) હશે?
A
$1.0 \, m$ સંપૂર્ણ આયનીકરણ પામેલ $KNO_3$ નું દ્રાવણ
B
$1.0 \, m$ સંપૂર્ણ આયનીકરણ પામેલ $Ca(NO_3)_2$ નું દ્રાવણ
C
$0.5 \, m$ સંપૂર્ણ આયનીકરણ પામેલ $NaNO_3$ નું દ્રાવણ
D
$2.0 \, m$ સંપૂર્ણ આયનીકરણ પામેલ $KNO_3$ નું દ્રાવણ

Solution

(C) બેન્ઝિનમાં $CH_3COOH$ માટે ડાઇમરાઇઝેશન થાય છે: $2CH_3COOH \rightleftharpoons (CH_3COOH)_2$.
વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1 + (\frac{1}{n} - 1)\alpha$.
અહીં $n = 2$ અને $\alpha = 1$ ($100 \%$ ડાઇમરાઇઝેશન),તેથી $i = 1 + (\frac{1}{2} - 1)(1) = 0.5$.
અસરકારક મોલાલિટી (અભિસરણ દબાણ $i \times m$ ના સમપ્રમાણમાં છે) $= 0.5 \times 2.0 \, m = 1.0 \, m$.
સમઅભિસારી દ્રાવણો માટે,અસરકારક મોલાલિટી સમાન હોવી જોઈએ.
વિકલ્પ $C$: $NaNO_3 \rightarrow Na^+ + NO_3^-$,$i = 2$. અસરકારક મોલાલિટી $= 2 \times 0.5 \, m = 1.0 \, m$.
આમ,$0.5 \, m \, NaNO_3$ નું દ્રાવણ આપેલ દ્રાવણ સાથે સમઅભિસારી છે.
149
MediumMCQ
$25\,^oC$ તાપમાને નીચેના દ્રાવણો ધ્યાનમાં લો:
$(I)$ $0.01\, M$ ગ્લુકોઝનું જલીય દ્રાવણ
$(II)$ $0.01\, M$ $KNO_3$ નું જલીય દ્રાવણ
$(III)$ $0.01\, M$ એસિટિક એસિડનું બેન્ઝિનમાં દ્રાવણ
સાચું વિધાન પસંદ કરો.
A
$I$ અને $III$ સમઅભિસારી છે
B
$II$ એ $III$ ની સાપેક્ષમાં હાઇપોટોનિક છે
C
$II$ એ $I$ ની સાપેક્ષમાં હાઇપરટોનિક છે
D
$I$ એ $III$ ની સાપેક્ષમાં હાઇપોટોનિક છે

Solution

(C) અભિસરણ દબાણ $\pi$ એ $\pi = iCRT$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $i$ એ વોન્ટ હોફ અવયવ છે,$C$ એ મોલારિટી છે,$R$ એ વાયુ અચળાંક છે અને $T$ એ તાપમાન છે.
$(I)$ $0.01\, M$ ગ્લુકોઝ માટે: $i = 1$,તેથી $\pi_I = 1 \times 0.01 \times RT = 0.01RT$.
$(II)$ $0.01\, M$ $KNO_3$ માટે: $i = 2$ ($K^+$ અને $NO_3^-$ માં વિયોજન પામે છે),તેથી $\pi_{II} = 2 \times 0.01 \times RT = 0.02RT$.
$(III)$ $0.01\, M$ બેન્ઝિનમાં એસિટિક એસિડ માટે: એસિટિક એસિડ બેન્ઝિનમાં ડાયમરાઇઝેશન પામે છે,તેથી $i \approx 0.5$,આમ $\pi_{III} = 0.5 \times 0.01 \times RT = 0.005RT$.
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $\pi_{III} (0.005RT) < \pi_I (0.01RT) < \pi_{II} (0.02RT)$.
$\pi_{II} > \pi_I$ હોવાથી,દ્રાવણ $(II)$ એ દ્રાવણ $(I)$ ની સાપેક્ષમાં હાઇપરટોનિક છે.
150
MediumMCQ
$SrCl_2$ ના $0.25 \ m$ દ્રાવણ માટે વૉન્ટ હોફ અવયવ $2.5$ મળે છે. તો દ્રાવણની અસરકારક મોલાલિટી $m$ માં કેટલી થશે?
A
$0.75$
B
$0.625$
C
$0.5$
D
$0.25$

Solution

(B) દ્રાવણની અસરકારક મોલાલિટી (અથવા આભાસી મોલાલિટી) એ વાસ્તવિક મોલાલિટી અને વૉન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ ના ગુણાકાર દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.
અસરકારક મોલાલિટી = $i \times \text{વાસ્તવિક મોલાલિટી}$
આપેલ છે:
વાસ્તવિક મોલાલિટી = $0.25 \ m$
વૉન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ = $2.5$
અસરકારક મોલાલિટી = $2.5 \times 0.25 \ m = 0.625 \ m$.

Solutions — Colligative properties of electrolyte · Frequently Asked Questions

1Are these Solutions questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Solutions Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.