Gujarati

Rate of decay and Half-life Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Nuclear Chemistry · Rate of decay and Half-life

179+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 179 questions in Gujarati

1
DifficultMCQ
જો રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનો જથ્થો ત્રણ ગણો કરવામાં આવે,તો એકમ સમયમાં વિઘટિત થતા પરમાણુઓની સંખ્યા
A
બમણી થશે
B
ત્રણ ગણી થશે
C
એક તૃતીયાંશ રહેશે
D
બદલાશે નહીં

Solution

(B) રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થના વિઘટનનો દર $(r)$ સમીકરણ $r = \lambda \cdot N$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\lambda$ એ ક્ષય અચળાંક છે અને $N$ એ હાજર રેડિયોએક્ટિવ પરમાણુઓની સંખ્યા છે.
વિઘટનનો દર પરમાણુઓની સંખ્યાના સીધા પ્રમાણમાં હોવાથી $(r \propto N)$,જો પદાર્થનો જથ્થો (પરમાણુઓની સંખ્યા $N$) ત્રણ ગણો કરવામાં આવે,તો એકમ સમયમાં વિઘટિત થતા પરમાણુઓની સંખ્યા પણ ત્રણ ગણી થશે.
2
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વનું પ્રારંભિક દળ $40 \ g$ છે. જો તેનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $8 \ years$ હોય,તો $24 \ years$ પછી તેનું કેટલા ગ્રામ દળ બાકી રહેશે?
A
$2$
B
$5$
C
$10$
D
$20$

Solution

(B) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $n$ ની ગણતરી $n = \frac{\text{Total time}}{\text{Half-life}} = \frac{24}{8} = 3$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
બાકી રહેલ દળ $N$ એ સૂત્ર $N = \frac{N_0}{2^n}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $N_0$ એ પ્રારંભિક દળ છે.
કિંમતો મૂકતા,$N = \frac{40}{2^3} = \frac{40}{8} = 5 \ g$.
3
MediumMCQ
એક ચોક્કસ ન્યુક્લાઇડનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $30 \ minutes$ છે. જો $600$ પરમાણુઓ ધરાવતા નમૂનાને $90 \ minutes$ માટે ક્ષય થવા દેવામાં આવે,તો કેટલા પરમાણુઓ બાકી રહેશે?
A
$200$
B
$450$
C
$75$
D
$500$

Solution

(C) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ ની ગણતરી આ રીતે થાય છે: $n = \frac{\text{Total time}}{\text{Half-life}} = \frac{90}{30} = 3$.
બાકી રહેલા પરમાણુઓની સંખ્યા $(N)$ સૂત્ર $N = N_0 \times (\frac{1}{2})^n$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $N_0$ એ પરમાણુઓની પ્રારંભિક સંખ્યા છે.
કિંમતો મૂકતા: $N = 600 \times (\frac{1}{2})^3 = 600 \times \frac{1}{8} = 75 \ atoms$.
4
MediumMCQ
જો રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો જથ્થો બમણો કરવામાં આવે,તો તેના પ્રતિ એકમ સમયના વિઘટનનો દર કેટલો થશે?
A
અપરિવર્તિત
B
અડધો થઈ જશે
C
$\sqrt{2}$ ગણો વધશે
D
બમણો થશે

Solution

(D) રેડિયોએક્ટિવ વિઘટનનો દર સૂત્ર $Rate = \lambda \times N$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\lambda$ એ ક્ષય અચળાંક છે અને $N$ એ હાજર રેડિયોએક્ટિવ પરમાણુઓની સંખ્યા છે.
દર એ પરમાણુઓની સંખ્યાના સીધા પ્રમાણમાં હોવાથી $(Rate \propto N)$,જો રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો જથ્થો બમણો કરવામાં આવે,તો પરમાણુઓની સંખ્યા $N$ એ $2N$ થઈ જશે.
તેથી,નવો દર $\lambda \times (2N) = 2 \times (\lambda \times N)$ થશે,જે મૂળ દર કરતા બમણો છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
5
MediumMCQ
જો કોઈ ચોક્કસ રેડિયોએક્ટિવ ન્યુક્લિયસનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $1000 \ s$ હોય,તો વિઘટન અચળાંક કેટલો થાય?
A
$6.93 \times 10^2 \ s^{-1}$
B
$6.93 \times 10^{-4} \ s$
C
$6.93 \times 10^{-4} \ s^{-1}$
D
$6.93 \times 10^3 \ s$

Solution

(C) વિઘટન અચળાંક $(k)$ અને અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ વચ્ચેનો સંબંધ: $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$
આપેલ છે $t_{1/2} = 1000 \ s$.
કિંમત મૂકતા: $k = \frac{0.693}{1000 \ s} = 0.000693 \ s^{-1} = 6.93 \times 10^{-4} \ s^{-1}$.
6
MediumMCQ
$1600 \ years$ ના અર્ધ-આયુષ્ય ધરાવતા રેડિયમનો વિઘટન અચળાંક કેટલો છે?
A
$2.12 \times 10^{-4} \ year^{-1}$
B
$4.33 \times 10^{-4} \ year^{-1}$
C
$3.26 \times 10^{-3} \ year^{-1}$
D
$4.33 \times 10^{-12} \ year^{-1}$

Solution

(B) વિઘટન અચળાંક $(K)$ અને અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ વચ્ચેનો સંબંધ: $K = \frac{0.693}{t_{1/2}}$.
અહીં $t_{1/2} = 1600 \ years$ આપેલ છે.
$K = \frac{0.693}{1600} = 4.33 \times 10^{-4} \ year^{-1}$.
7
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થ માટે વિઘટન અચળાંક $0.58 \, hr^{-1}$ છે. તેનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $........ \, hr$ છે.
A
$8.2$
B
$5.2$
C
$1.2$
D
$2.4$

Solution

(C) વિઘટન અચળાંક $(K)$ અને અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$t_{1/2} = \frac{0.693}{K}$
અહીં $K = 0.58 \, hr^{-1}$ આપેલ છે,
$t_{1/2} = \frac{0.693}{0.58} \approx 1.2 \, hr$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
8
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $8 \ years$ છે. $16 \ years$ પછી,પદાર્થનું દળ શરૂઆતના $16.0 \ g$ થી ઘટીને ....... $g$ થશે.
A
$8$
B
$6$
C
$4$
D
$2$

Solution

(C) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ ની ગણતરી આ રીતે થાય છે: $n = \frac{\text{Total time}}{\text{Half-life}} = \frac{16}{8} = 2$.
બાકી રહેલ દળ $(N)$ માટેનું સૂત્ર $N = \frac{N_0}{2^n}$ છે,જ્યાં $N_0$ એ પ્રારંભિક દળ છે.
કિંમતો મૂકતા: $N = \frac{16.0}{2^2} = \frac{16.0}{4} = 4.0 \ g$.
9
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ ધાતુનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $20 \ days$ છે. $80 \ days$ પછી ધાતુનો કેટલો અંશ બાકી રહેશે?
A
$1$
B
$1/16$
C
$1/4$
D
$1/8$

Solution

(B) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ ની ગણતરી $n = \frac{\text{Total time}}{\text{Half-life}} = \frac{80}{20} = 4$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
$n$ અર્ધ-આયુષ્ય પછી બાકી રહેલા પદાર્થનો અંશ $\frac{N}{N_0} = (\frac{1}{2})^n$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$n = 4$ મૂકતા,આપણને $\frac{N}{N_0} = (\frac{1}{2})^4 = \frac{1}{16}$ મળે છે.
10
MediumMCQ
$1.0 \, g$ રેડિયોએક્ટિવ આઇસોટોપ $24 \, hours$ પછી $125 \, mg$ થઈ જાય છે. આ આઇસોટોપનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $....... \, hours$ છે.
A
$8$
B
$24$
C
$6$
D
$4$

Solution

(A) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય માટેનું સૂત્ર $N = (1/2)^n \times N_o$ છે,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
આપેલ છે $N_o = 1.0 \, g = 1000 \, mg$ અને $N = 125 \, mg$.
$(1/2)^n = 125 / 1000 = 1/8$.
કારણ કે $1/8 = (1/2)^3$,તેથી $n = 3$.
અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $n = \text{કુલ સમય} / t_{1/2}$.
$3 = 24 \, hours / t_{1/2}$.
તેથી,$t_{1/2} = 24 / 3 = 8 \, hours$.
11
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વ એવા દરે ક્ષય પામે છે કે $15 \ min$ પછી મૂળ જથ્થાનો માત્ર $1/10$ ભાગ બાકી રહે છે. જ્યારે મૂળ જથ્થાનો માત્ર $1/100$ ભાગ બાકી રહે ત્યારે વધુ કેટલા મિનિટની જરૂર પડશે? .......... $\min$
A
$1.5$
B
$15.0$
C
$16.5$
D
$30$

Solution

(B) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે: $N_t = N_0 e^{-\lambda t}$.
પ્રથમ અંતરાલ માટે: $t = 15 \ min$ પર $N_t = N_0 / 10$.
તેથી,$1/10 = e^{-\lambda(15)} \implies \ln(10) = 15\lambda \implies \lambda = \ln(10) / 15$.
મૂળ જથ્થાના $1/100$ ભાગ સુધી પહોંચવા માટે કુલ સમય $T$ માટે: $N_T = N_0 / 100$.
$1/100 = e^{-\lambda T} \implies \ln(100) = \lambda T$.
કારણ કે $\ln(100) = 2 \ln(10)$,તેથી $2 \ln(10) = (\ln(10) / 15) \times T$.
$T$ માટે ઉકેલતા: $T = 2 \times 15 = 30 \ min$.
જરૂરી વધારાનો સમય $T - 15 = 30 - 15 = 15 \ min$ છે.
12
MediumMCQ
જો કોઈ રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનો $75\%$ જથ્થો $30 \, \text{min}$ માં વિઘટિત થાય,તો તે પદાર્થનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય ($\text{min}$ માં) કેટલો હશે?
A
$7.5$
B
$25$
C
$20$
D
$15$

Solution

(D) $75\%$ વિઘટન પછી બાકી રહેલો જથ્થો $100\% - 75\% = 25\%$ છે.
$25\% = (1/2)^2$ હોવાથી,પદાર્થ $2$ અર્ધ-આયુષ્ય સમયમાંથી પસાર થયો છે.
આપેલ છે કે $2$ અર્ધ-આયુષ્ય $= 30 \, \text{min}$,તેથી અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2}$ નીચે મુજબ ગણાય:
$t_{1/2} = \frac{30 \, \text{min}}{2} = 15 \, \text{min}$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
13
MediumMCQ
એક રેડિયોન્યુક્લાઇડનું અર્ધ-આયુષ્ય $69.3 \text{ મિનિટ}$ છે. તેનું સરેરાશ આયુષ્ય (મિનિટમાં) કેટલું છે?
A
$100$
B
$10^{-2}$
C
$(69.3)^{-1}$
D
$0.693 \times 69.3$

Solution

(A) સરેરાશ આયુષ્ય $(\tau)$ અને અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ વચ્ચેનો સંબંધ $\tau = \frac{t_{1/2}}{0.693}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $t_{1/2} = 69.3 \text{ મિનિટ}$.
તેથી,$\tau = \frac{69.3}{0.693} = 100 \text{ મિનિટ}$.
14
MediumMCQ
$10 \ g$ રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થ $15 \ \text{દિવસ}$ પછી ઘટીને $1.25 \ g$ થાય છે. તો તેનું $1 \ kg$ દળ $500 \ g$ થવા માટે કેટલા દિવસ લાગશે?
A
$5$
B
$15$
C
$25$
D
$50$

Solution

(A) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયનું સૂત્ર $N = N_0 \times (1/2)^n$ છે,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
પ્રથમ કિસ્સા માટે: $1.25 = 10 \times (1/2)^n \implies (1/2)^n = 1.25/10 = 1/8 = (1/2)^3$.
આમ,$n = 3$ અર્ધ-આયુષ્ય $15 \ \text{દિવસ}$ ને અનુરૂપ છે.
તેથી,અર્ધ-આયુષ્ય સમય $T_{1/2} = 15/3 = 5 \ \text{દિવસ}$.
બીજા કિસ્સા માટે: $N_0 = 1 \ kg = 1000 \ g$ અને $N = 500 \ g$.
$500 = 1000 \times (1/2)^n \implies (1/2)^n = 500/1000 = 1/2 = (1/2)^1$.
આમ,$n = 1$ અર્ધ-આયુષ્યની જરૂર છે.
લાગતો સમય = $n \times T_{1/2} = 1 \times 5 = 5 \ \text{દિવસ}$.
15
DifficultMCQ
$3 \ days$ નું અર્ધ-આયુષ્ય ધરાવતું રેડિયોએક્ટિવ આઇસોટોપ $12 \ days$ પછી પ્રાપ્ત થયું હતું. કન્ટેનરમાં $3 \ g$ આઇસોટોપ જોવા મળ્યું હતું. જ્યારે પેક કરવામાં આવ્યું ત્યારે આઇસોટોપનું પ્રારંભિક વજન ......... $g$ હતું.
A
$12$
B
$24$
C
$36$
D
$48$

Solution

(D) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ ની ગણતરી $n = \frac{\text{Total time}}{\text{Half-life}} = \frac{12}{3} = 4$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
પ્રારંભિક જથ્થા $(N_0)$ અને બાકી રહેલા જથ્થા $(N)$ વચ્ચેનો સંબંધ $N = N_0 \times (\frac{1}{2})^n$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$N_0$ માટે ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $N_0 = N \times 2^n$ મળે છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા,$N_0 = 3 \times 2^4 = 3 \times 16 = 48 \ g$.
16
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વની રેડિયોએક્ટિવિટી $2.303 \ s$ પછી મૂળ રેડિયોએક્ટિવિટીના $\frac{1}{10}$ ભાગની થઈ જાય છે. તો તેનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય કેટલો હશે ($s$ માં)?
A
$2.303$
B
$0.2303$
C
$0.693$
D
$0.0693$

Solution

(C) ક્ષય અચળાંક $\lambda$ માટેનું સૂત્ર: $\lambda = \frac{2.303}{t} \log \left( \frac{N_0}{N} \right)$ છે.
અહીં $t = 2.303 \ s$ અને $\frac{N}{N_0} = \frac{1}{10}$ આપેલ છે,તેથી $\frac{N_0}{N} = 10$.
કિંમતો મૂકતા: $\lambda = \frac{2.303}{2.303} \log(10) = 1 \times 1 = 1 \ s^{-1}$.
અર્ધ-આયુષ્ય સમય $t_{1/2}$ માટેનું સૂત્ર: $t_{1/2} = \frac{0.693}{\lambda}$ છે.
તેથી,$t_{1/2} = \frac{0.693}{1} = 0.693 \ s$.
17
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ $60 \ minutes$ છે. $3 \ hours$ પછી,રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થની કેટલા ટકા માત્રા બાકી રહેશે?
A
$50$
B
$75$
C
$25$
D
$12.5$

Solution

(D) આપેલ છે,અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ = $60 \ minutes = 1 \ hour$.
કુલ સમય $(T)$ = $3 \ hours$.
અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ = $\frac{T}{t_{1/2}} = \frac{3 \ hours}{1 \ hour} = 3$.
બાકી રહેલા પદાર્થનો અંશ $\frac{N}{N_o} = (\frac{1}{2})^n$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$n = 3$ મૂકતા,આપણને $\frac{N}{N_o} = (\frac{1}{2})^3 = \frac{1}{8}$ મળે છે.
બાકી રહેલી ટકાવારી = $\frac{1}{8} \times 100 = 12.5\%$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
18
MediumMCQ
$2 \ hours$ નું અર્ધ-આયુષ્ય ધરાવતો એક તાજો તૈયાર કરેલો રેડિયોએક્ટિવ સ્ત્રોત એવી તીવ્રતાનું વિકિરણ ઉત્સર્જિત કરે છે જે સુરક્ષિત સ્તર કરતા $64$ ગણું વધારે છે. આ સ્ત્રોત સાથે સુરક્ષિત રીતે કામ કરવા માટે કેટલો ન્યૂનતમ સમય લાગશે ......... $hours$?
A
$6$
B
$12$
C
$24$
D
$128$

Solution

(B) વિકિરણની તીવ્રતા રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થના જથ્થાના પ્રમાણમાં હોય છે.
ધારો કે પ્રારંભિક તીવ્રતા $I_0$ છે અને સુરક્ષિત સ્તર $I_s$ છે.
આપેલ છે કે $I_0 = 64 \times I_s$.
રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયના સૂત્ર $I = I_0 \times (\frac{1}{2})^n$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
આપણને $I = I_s$ જોઈએ છે,તેથી $I_s = 64 \times I_s \times (\frac{1}{2})^n$.
$\frac{1}{64} = (\frac{1}{2})^n$.
કારણ કે $64 = 2^6$,તેથી $(\frac{1}{2})^6 = (\frac{1}{2})^n$,જે $n = 6$ આપે છે.
કુલ સમય $t = n \times T_{1/2} = 6 \times 2 \ hr = 12 \ hr$.
19
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ નમૂનાનો ક્ષય અચળાંક $\lambda$ છે. આ નમૂનાનો અર્ધ-આયુષ્ય અને સરેરાશ આયુષ્ય અનુક્રમે કેટલા થાય?
A
$\frac{1}{\lambda}, \frac{\ln 2}{\lambda}$
B
$\frac{\ln 2}{\lambda}, \frac{1}{\lambda}$
C
$\lambda \ln 2, \frac{1}{\lambda}$
D
$\frac{\lambda}{\ln 2}, \frac{1}{\lambda}$

Solution

(B) રેડિયોએક્ટિવ નમૂનાનું અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ સૂત્ર $t_{1/2} = \frac{\ln 2}{\lambda}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
રેડિયોએક્ટિવ નમૂનાનું સરેરાશ આયુષ્ય $(\tau)$ એ ક્ષય અચળાંકનો વ્યસ્ત છે,જે $\tau = \frac{1}{\lambda}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેથી,અર્ધ-આયુષ્ય અને સરેરાશ આયુષ્ય અનુક્રમે $\frac{\ln 2}{\lambda}$ અને $\frac{1}{\lambda}$ છે.
20
MediumMCQ
એક રેડિયોઆઈસોટોપનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $20 \ hours$ છે. $60 \ hours$ પછી,પ્રારંભિક જથ્થાનો કેટલો ભાગ બાકી રહેશે?
A
$1/8$
B
$1/4$
C
$1/3$
D
$1/2$

Solution

(A) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ ની ગણતરી $n = \frac{\text{કુલ સમય}}{\text{અર્ધ-આયુષ્ય}} = \frac{60 \ h}{20 \ h} = 3$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
બાકી રહેલો જથ્થો $(N)$ સૂત્ર $N = N_o \times (1/2)^n$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,$N = N_o \times (1/2)^3 = N_o \times (1/8)$.
તેથી,બાકી રહેલો ભાગ પ્રારંભિક જથ્થાના $1/8$ જેટલો છે.
21
MediumMCQ
જો $12 \ g$ નમૂનો લેવામાં આવે અને $1 \ hr$ માં $6 \ g$ નમૂનો ક્ષય પામે,તો પછીના કલાકમાં ક્ષય પામતા નમૂનાનું પ્રમાણ ........ $g$ છે.
A
$3$
B
$1$
C
$2$
D
$6$

Solution

(A) નમૂનાનું પ્રારંભિક પ્રમાણ $12 \ g$ છે.
$1 \ hr$ માં $6 \ g$ ક્ષય પામે છે,તેથી પદાર્થનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ $1 \ hr$ છે.
પ્રથમ કલાક પછી,બાકી રહેલ નમૂનાનું પ્રમાણ $12 \ g - 6 \ g = 6 \ g$ છે.
આગામી કલાકમાં (બીજા અર્ધ-આયુષ્ય સમયમાં),બાકી રહેલા $6 \ g$ ના અડધા ભાગનો ક્ષય થશે.
આગામી કલાકમાં ક્ષય પામતું પ્રમાણ = $\frac{1}{2} \times 6 \ g = 3 \ g$.
22
DifficultMCQ
જો $4.2$ $days$ ના અંતે $N = 0.798 \ N_0$ હોય,તો ન્યુક્લિયસનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય (half-life period) કેટલા $days$ હશે?
A
$15$
B
$10$
C
$12.83$
D
$20$

Solution

(C) ક્ષયનું સમીકરણ $N = N_0 e^{-\lambda t}$ અથવા $\lambda = \frac{2.303}{t} \log \frac{N_0}{N}$ છે.
આપેલ છે કે $t = 4.2 \ days$ અને $N = 0.798 \ N_0$,તેથી $\frac{N_0}{N} = \frac{1}{0.798} \approx 1.253$.
$\lambda = \frac{2.303}{4.2} \log(1.253) \approx 0.5483 \times 0.0979 \approx 0.0537 \ days^{-1}$.
અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = \frac{0.693}{\lambda}$ દ્વારા મળે છે.
$t_{1/2} = \frac{0.693}{0.0537} \approx 12.9 \ days$.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સૌથી નજીકની કિંમત $12.83$ $days$ છે.
23
MediumMCQ
જો $2.0 \ g$ રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $7 \ \text{દિવસ}$ હોય,તો $1 \ g$ નમૂનાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય કેટલો હશે?
A
$7$
B
$14$
C
$28$
D
$35$

Solution

(A) રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનું અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ એ રેડિયોએક્ટિવ આઇસોટોપનો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે અને તે નમૂનાના પ્રારંભિક જથ્થા અથવા દળ પર આધારિત નથી.
તેથી,જો પદાર્થના $2.0 \ g$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $7 \ \text{દિવસ}$ હોય,તો તે જ પદાર્થના $1 \ g$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય પણ $7 \ \text{દિવસ}$ જ રહેશે.
24
MediumMCQ
$_{38}^{90}Sr$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $20 \text{ વર્ષ}$ છે. જો તેનો $8000 \text{ dis/min}$ ની પ્રારંભિક સક્રિયતા ધરાવતો નમૂનો લેવામાં આવે,તો $80 \text{ વર્ષ}$ પછી તેની સક્રિયતા કેટલી હશે?
A
$500$
B
$800$
C
$1000$
D
$1600$

Solution

(A) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ ની ગણતરી આ મુજબ થાય છે: $n = \frac{\text{કુલ સમય}}{\text{અર્ધ-આયુષ્ય}} = \frac{80 \text{ વર્ષ}}{20 \text{ વર્ષ}} = 4$.
$n$ અર્ધ-આયુષ્ય પછીની સક્રિયતાનું સૂત્ર: $A = \frac{A_0}{2^n}$.
અહીં $A_0 = 8000 \text{ dis/min}$ અને $n = 4$ આપેલ છે,તેથી:
$A = \frac{8000}{2^4} = \frac{8000}{16} = 500 \text{ dis/min}$.
25
MediumMCQ
$_{11}Na^{24}$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $15 \ h$ છે. તેને ગરમ કરવાથી,તેનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય:
A
ઘટશે
B
અપરિવર્તિત રહેશે
C
તાપમાન પર આધાર રાખશે
D
બમણો થશે

Solution

(B) રેડિયોએક્ટિવ આઈસોટોપનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ એ ન્યુક્લિયર ગુણધર્મ છે જે તાપમાન,દબાણ અથવા રાસાયણિક સ્થિતિ જેવી બાહ્ય ભૌતિક પરિસ્થિતિઓથી સ્વતંત્ર છે. તેથી,નમૂનાને ગરમ કરવાથી તેના અર્ધ-આયુષ્યમાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં. સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
26
MediumMCQ
$2.95 \text{ days}$ જેટલો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(T_{1/2})$ ધરાવતા સંયોજન માટે ક્ષય અચળાંકનું મૂલ્ય શું છે?
A
$2.7 \times 10^{-5} \ s^{-1}$
B
$2.7 \times 10^{6} \ s^{-1}$
C
$2.7 \times 10^{-6} \ s^{-1}$
D
$3 \times 10^{5} \ s^{-1}$

Solution

(C) અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = 2.95 \text{ days}$ આપેલ છે.
પ્રથમ,અર્ધ-આયુષ્યને સેકન્ડમાં ફેરવો: $t_{1/2} = 2.95 \times 24 \times 60 \times 60 \ s = 254880 \ s$.
ક્ષય અચળાંક $\lambda$ ની ગણતરી $\lambda = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા: $\lambda = \frac{0.693}{254880} \approx 2.7 \times 10^{-6} \ s^{-1}$.
27
DifficultMCQ
$_6C^{14}$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય શોધો જો તેનો ક્ષય અચળાંક $k$ અથવા $\lambda$ $2.31 \times 10^{-4} \ yr^{-1}$ હોય.
A
$2 \times 10^2 \ yrs$
B
$3 \times 10^3 \ yrs$
C
$3.5 \times 10^4 \ yrs$
D
$4 \times 10^3 \ yrs$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા અથવા રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય માટે અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ નું સૂત્ર:
$t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$
આપેલ છે કે $k = 2.31 \times 10^{-4} \ yr^{-1}$.
કિંમત મૂકતા:
$t_{1/2} = \frac{0.693}{2.31 \times 10^{-4}} = 0.3 \times 10^4 \ yrs$
$t_{1/2} = 3.0 \times 10^3 \ yrs$.
28
DifficultMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ આઇસોટોપનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $10 \ days$ છે. જો આજે $125 \ mg$ બાકી હોય,તો $40 \ days$ પહેલા તેનું મૂળ વજન કેટલું હતું?
A
$2 \ g$
B
$600 \ mg$
C
$1 \ g$
D
$1.5 \ g$

Solution

(A) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય માટેનું સૂત્ર $N = N_0(1/2)^n$ છે,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
આપેલ છે,અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = 10 \ days$ અને કુલ સમય $t = 40 \ days$.
અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $n = t / t_{1/2} = 40 / 10 = 4$.
બાકી રહેલ જથ્થો $N = 125 \ mg = 0.125 \ g$.
કિંમતો મૂકતા: $0.125 = N_0(1/2)^4$.
$0.125 = N_0(1/16)$.
$N_0 = 0.125 \times 16 = 2 \ g$.
29
MediumMCQ
$10 \ g$ રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $10 \ days$ છે. $20 \ g$ પદાર્થનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય .......... $days$ હશે.
A
$10$
B
$20$
C
$25$
D
અનંત

Solution

(A) રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ એ આઈસોટોપનો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે અને તે પદાર્થના પ્રારંભિક જથ્થા પર આધારિત નથી.
તેથી,$10 \ g$ માટે અર્ધ-આયુષ્ય $10 \ days$ હોવાથી,$20 \ g$ માટે પણ અર્ધ-આયુષ્ય $10 \ days$ જ રહેશે.
30
DifficultMCQ
$8 \, g$ રેડિયોએક્ટિવ આઇસોટોપ,સીઝિયમ$-137$ ને $1$ ફેબ્રુઆરીના રોજ એકત્રિત કરવામાં આવ્યું હતું અને સીલબંધ ટ્યુબમાં રાખવામાં આવ્યું હતું. $1$ જુલાઈના રોજ,તે જાણવા મળ્યું કે માત્ર $0.25 \, g$ બાકી રહ્યું છે. તો આઇસોટોપનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય ....... $days$ છે.
A
$37.5$
B
$30$
C
$25$
D
$50$

Solution

(B) $1$ ફેબ્રુઆરીથી $1$ જુલાઈ સુધીનો કુલ સમય $28 + 31 + 30 + 31 + 30 = 150 \, days$ છે.
રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $N = N_0 (1/2)^n$,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
$0.25 = 8 \times (1/2)^n$
$(1/2)^n = 0.25 / 8 = 1 / 32 = (1/2)^5$.
તેથી,$n = 5$.
કારણ કે $n = \text{કુલ સમય} / t_{1/2}$,તેથી $5 = 150 / t_{1/2}$.
$t_{1/2} = 150 / 5 = 30 \, days$.
31
MediumMCQ
રેડિયમ-$226$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $1620$ વર્ષ છે. $10 \ g$ રેડિયમનું $1.25 \ g$ માં રૂપાંતર થવા માટે લાગતો સમય ......... વર્ષ છે.
A
$810$
B
$1620$
C
$3240$
D
$4860$

Solution

(D) આપેલ પ્રારંભિક જથ્થો $N_o = 10 \ g$,અંતિમ જથ્થો $N = 1.25 \ g$,અને અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = 1620 \ years$.
રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $N = N_o (1/2)^n$,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે $(n = t / t_{1/2})$.
કિંમતો મૂકતા: $1.25 = 10 \times (1/2)^n$.
$1.25 / 10 = (1/2)^n \implies 0.125 = (1/2)^n \implies 1/8 = (1/2)^n$.
$1/8 = (1/2)^3$ હોવાથી,$n = 3$ મળે છે.
હવે,કુલ સમયની ગણતરી કરતા: $t = n \times t_{1/2} = 3 \times 1620 = 4860 \ years$.
32
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $120$ દિવસ છે. $480$ દિવસ પછી,$4 \ g$ પદાર્થમાંથી કેટલો બાકી રહેશે ($g$ માં)?
A
$2$
B
$1$
C
$0.5$
D
$0.25$

Solution

(D) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ ની ગણતરી આ મુજબ થાય છે: $n = \frac{\text{કુલ સમય}}{\text{અર્ધ-આયુષ્ય}} = \frac{480}{120} = 4$.
રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયના સૂત્ર $N = \frac{N_0}{2^n}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $N_0 = 4 \ g$ અને $n = 4$:
$N = \frac{4}{2^4} = \frac{4}{16} = 0.25 \ g$.
33
MediumMCQ
$^{60}Co$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $7 \ \text{years}$ છે. જો તેનો $1 \ g$ જથ્થો ક્ષય પામે,તો $28 \ \text{years}$ પછી બાકી રહેલા પદાર્થનો જથ્થો કેટલો હશે ($g$ માં)?
A
$0.25$
B
$0.125$
C
$0.0625$
D
$0.50$

Solution

(C) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ ની ગણતરી આ મુજબ થાય છે: $n = \frac{\text{Total time}}{\text{Half-life}} = \frac{28 \ \text{years}}{7 \ \text{years}} = 4$.
રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયના સૂત્ર $N = \frac{N_0}{2^n}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $N_0 = 1 \ g$ અને $n = 4$:
$N = \frac{1}{2^4} = \frac{1}{16} = 0.0625 \ g$.
તેથી,બાકી રહેલો જથ્થો $0.0625 \ g$ છે.
34
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ આઇસોટોપનો ક્ષય એવા દરે થાય છે કે $96 \ min$ પછી,મૂળ જથ્થાનો માત્ર $\frac{1}{8}$ ભાગ બાકી રહે છે. આ ન્યુક્લાઇડનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય (half-life) મિનિટમાં કેટલો હશે?
A
$12$
B
$24$
C
$32$
D
$48$

Solution

(C) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયનો સંબંધ: $\frac{N}{N_o} = (\frac{1}{2})^n$ છે,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
આપેલ છે કે $\frac{N}{N_o} = \frac{1}{8}$,તેથી $(\frac{1}{2})^n = \frac{1}{8} = (\frac{1}{2})^3$.
તેથી,$n = 3$.
કારણ કે $n = \frac{t}{t_{1/2}}$,તેથી $3 = \frac{96}{t_{1/2}}$.
આમ,$t_{1/2} = \frac{96}{3} = 32 \ min$.
35
MediumMCQ
$^{14}C$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $5760 \ years$ છે. $^{14}C$ ધરાવતા $100 \ mg$ નમૂનાનું પ્રમાણ ઘટીને $25 \ mg$ થતા ......... $years$ લાગે છે.
A
$11520$
B
$2880$
C
$1440$
D
$17280$

Solution

(A) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય માટેનું સૂત્ર $N_t = N_0 \times (\frac{1}{2})^n$ છે,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
આપેલ છે કે $N_0 = 100 \ mg$,$N_t = 25 \ mg$,અને $t_{1/2} = 5760 \ years$.
$25 = 100 \times (\frac{1}{2})^n$
$(\frac{1}{2})^n = \frac{25}{100} = \frac{1}{4} = (\frac{1}{2})^2$
તેથી,$n = 2$.
કુલ સમય $t = n \times t_{1/2} = 2 \times 5760 = 11520 \ years$.
36
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $100 \ yrs$ છે. તે તેના પ્રારંભિક દળના $50 \%$ જેટલું વિઘટન પામે તે માટેનો સમય ........ $years$ હશે.
A
$50$
B
$200$
C
$100$
D
$25$

Solution

(C) અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ એટલે રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થને તેના પ્રારંભિક જથ્થાના અડધા $(50 \%)$ થવા માટે લાગતો સમય.
અહીં $t_{1/2} = 100 \ yrs$ આપેલ છે,તેથી તત્વને તેના દળના $50 \%$ સુધી વિઘટન પામવા માટે લાગતો સમય એક અર્ધ-આયુષ્ય જેટલો જ હોય.
તેથી,જરૂરી સમય $100 \ yrs$ છે.
37
MediumMCQ
રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો સરેરાશ આયુષ્યકાળ તેના શેનો વ્યસ્ત છે?
A
અર્ધ-આયુષ્યકાળ
B
વિઘટન અચળાંક
C
કોઈપણ સમયે હાજર પરમાણુઓની સંખ્યા
D
ન્યુટ્રોનની સંખ્યા

Solution

(B) રેડિયોએક્ટિવ તત્વનું સરેરાશ આયુષ્ય $(\tau)$ તેના ક્ષય અચળાંક અથવા વિઘટન અચળાંક $(\lambda)$ ના વ્યસ્ત તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
ગાણિતિક રીતે,$(\tau = \frac{1}{\lambda})$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
38
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $30 \ min$ છે. તત્વની મૂળ માત્રાનો સોળમો ભાગ કેટલા $min$ પછી અપરિવર્તિત રહેશે?
A
$60$
B
$120$
C
$70$
D
$75$

Solution

(B) બાકી રહેલા પદાર્થનો અંશ $\frac{N}{N_0} = (\frac{1}{2})^n$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
આપેલ છે કે $\frac{N}{N_0} = \frac{1}{16}$,તેથી $\frac{1}{16} = (\frac{1}{2})^n$.
કારણ કે $\frac{1}{16} = (\frac{1}{2})^4$,તેથી $n = 4$.
કુલ જરૂરી સમય $T = n \times t_{1/2} = 4 \times 30 \ min = 120 \ min$ છે.
39
DifficultMCQ
$500$ વર્ષના અર્ધ-આયુષ્ય ધરાવતા કિરણોત્સર્ગી પદાર્થ માટે,તેના $100 \ mg$ ના સંપૂર્ણ ક્ષય માટે જરૂરી સમય કેટલો હશે?
A
$1000$ વર્ષ
B
$100 \times 500$ વર્ષ
C
$500$ વર્ષ
D
અનંત સમય

Solution

(D) કિરણોત્સર્ગી ક્ષય એ પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે.
કિરણોત્સર્ગી ક્ષયના નિયમ મુજબ,$t$ સમય પછી બાકી રહેલા પદાર્થનું પ્રમાણ $N_t = N_0 \times (1/2)^{t/T_{1/2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પદાર્થ સંપૂર્ણપણે ક્ષય પામે તે માટે,$N_t$ શૂન્ય હોવું જોઈએ.
ગાણિતિક રીતે,આ ફક્ત $t \to \infty$ હોય ત્યારે જ શક્ય છે.
તેથી,સંપૂર્ણ ક્ષય માટે જરૂરી સમય અનંત છે.
40
MediumMCQ
એક પદાર્થ જેનું $1 \ g$ વજન લેવામાં આવે છે,તો અર્ધ-આયુષ્ય સમય પછી તેનો કેટલો ભાગ બાકી રહેશે?
A
$1/4$
B
$1/8$
C
$1/2$
D
$1/32$

Solution

(C) અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(T_{1/2})$ એટલે તે સમયગાળો જેમાં પદાર્થની સાંદ્રતા તેના પ્રારંભિક મૂલ્ય કરતા અડધી થઈ જાય છે.
એક અર્ધ-આયુષ્ય સમય પછી,બાકી રહેલા પદાર્થનો જથ્થો $N = N_0 \times (1/2)^n$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
$n = 1$ માટે,$N = N_0 \times (1/2)^1 = N_0/2$.
તેથી,એક અર્ધ-આયુષ્ય પછી,પ્રારંભિક પદાર્થનો $1/2$ ભાગ બાકી રહે છે.
41
MediumMCQ
રેડિયો તત્વ $_{83}Bi^{210}$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $5 \ days$ છે. આ આઇસોટોપના $20 \ g$ થી શરૂઆત કરતા,$15 \ days$ પછી બાકી રહેતી માત્રા ......... $g$ હશે. ($g$ માં)
A
$10$
B
$5$
C
$2.5$
D
$6.66$

Solution

(C) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ ની ગણતરી $n = \frac{\text{Total time}}{\text{Half-life}} = \frac{15 \ days}{5 \ days} = 3$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
બાકી રહેતી માત્રા $(N)$ સૂત્ર $N = \frac{N_0}{2^n}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $N_0$ એ પ્રારંભિક માત્રા છે.
કિંમતો મૂકતા: $N = \frac{20 \ g}{2^3} = \frac{20 \ g}{8} = 2.5 \ g$.
42
MediumMCQ
જો $2.0 \ g$ રેડિયોએક્ટિવ આઈસોટોપનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $20 \ hr$ હોય,તો તે જ પદાર્થના $0.5 \ g$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય ........ $hr$ થાય.
A
$20$
B
$80$
C
$5$
D
$10$

Solution

(A) રેડિયોએક્ટિવ આઈસોટોપનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ એ તે આઈસોટોપનો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે.
તે પદાર્થના પ્રારંભિક જથ્થા કે સાંદ્રતા પર આધારિત નથી.
તેથી,તે જ પદાર્થના $0.5 \ g$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $2.0 \ g$ જેટલો જ એટલે કે $20 \ hr$ રહેશે.
43
MediumMCQ
રેડિયોએક્ટિવ લેડ $_{82}Pb^{201}$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $8 \ hours$ છે. આ આઇસોટોપના $1 \ mg$ થી શરૂઆત કરતા,$24 \ hours$ પછી કેટલું બાકી રહેશે?
A
$1/2 \ mg$
B
$1/3 \ mg$
C
$1/8 \ mg$
D
$1/4 \ mg$

Solution

(C) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ ની ગણતરી $n = \frac{\text{Total time}}{\text{Half-life}} = \frac{24 \ h}{8 \ h} = 3$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
બાકી રહેલ જથ્થો $(N)$ એ $N = \frac{N_0}{2^n}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $N_0$ એ પ્રારંભિક જથ્થો છે.
કિંમતો મૂકતા,$N = \frac{1 \ mg}{2^3} = \frac{1}{8} \ mg$.
44
MediumMCQ
$_{92}U^{238}$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $4.5 \times 10^9$ વર્ષ છે. કેટલા વર્ષ પછી,$_{92}U^{238}$ નો જથ્થો તેના વર્તમાન જથ્થાના અડધા જેટલો થઈ જશે?
A
$9.0 \times 10^9$ વર્ષ
B
$13.5 \times 10^9$ વર્ષ
C
$4.5 \times 10^9$ વર્ષ
D
$4.5 \times 10^{4.5}$ વર્ષ

Solution

(C) રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ એટલે તે પદાર્થનો જથ્થો તેના પ્રારંભિક મૂલ્યના અડધા થવા માટે જરૂરી સમય.
આપેલ છે કે $_{92}U^{238}$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $4.5 \times 10^9$ વર્ષ છે,તેથી વ્યાખ્યા મુજબ $4.5 \times 10^9$ વર્ષ પછી,$_{92}U^{238}$ નો જથ્થો તેના વર્તમાન જથ્થાના અડધા જેટલો થઈ જશે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.
45
DifficultMCQ
રેડિયમનું પરમાણુ વજન $226$ છે અને તેનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $1600$ વર્ષ છે. $1 \ g$ રેડિયમમાંથી પ્રતિ સેકન્ડ થતા વિઘટનની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$4.8 \times 10^{10}$
B
$9.2 \times 10^{6}$
C
$3.7 \times 10^{10}$
D
શૂન્ય

Solution

(C) વિઘટનનો દર $(r)$ સૂત્ર $r = \lambda N$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\lambda = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ અને $N$ એ પરમાણુઓની સંખ્યા છે.
પ્રથમ,ક્ષય અચળાંક $\lambda$ ને સેકન્ડ$^{-1}$ માં ગણો:
$\lambda = \frac{0.693}{1600 \times 365 \times 24 \times 60 \times 60} \approx 1.37 \times 10^{-11} \ s^{-1}$.
ત્યારબાદ,$1 \ g$ રેડિયમમાં પરમાણુઓની સંખ્યા $N$ ગણો:
$N = \frac{\text{દળ}}{\text{પરમાણુ વજન}} \times N_A = \frac{1}{226} \times 6.023 \times 10^{23} \approx 2.665 \times 10^{21} \ \text{પરમાણુઓ}$.
અંતે,વિઘટનનો દર $r$ ગણો:
$r = (1.37 \times 10^{-11}) \times (2.665 \times 10^{21}) \approx 3.65 \times 10^{10} \ dps$.
આ મૂલ્ય આશરે $3.7 \times 10^{10} \ dps$ છે.
46
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $6 \ months$ છે. તેની મૂળ સાંદ્રતાને તેના $1/16$ ભાગ સુધી ઘટાડવા માટે લાગતો સમય ....... $years$ છે.
A
$1$
B
$16$
C
$2$
D
$8$

Solution

(C) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયનું સૂત્ર $\frac{N}{N_0} = (\frac{1}{2})^n$ છે,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
આપેલ છે કે $\frac{N}{N_0} = \frac{1}{16}$,તેથી $(\frac{1}{2})^n = \frac{1}{16} = (\frac{1}{2})^4$.
આમ,$n = 4$.
કુલ સમય $t = n \times t_{1/2} = 4 \times 6 \ months = 24 \ months$.
કારણ કે $12 \ months = 1 \ year$,તેથી $24 \ months = 2 \ years$.
47
MediumMCQ
રેડિયોઆઈસોટોપના કિસ્સામાં,$T_{1/2}$ અને $\lambda$ નું મૂલ્ય માન (magnitude) માં સમાન છે. આ મૂલ્ય કેટલું છે?
A
$0.693$
B
$(0.693)^{1/2}$
C
$1/0.693$
D
$(0.693)^2$

Solution

(B) આપેલ છે કે અર્ધ-આયુષ્ય $(T_{1/2})$ નું માન એ ક્ષય અચળાંક $(\lambda)$ ના માન જેટલું છે,તેથી $T_{1/2} = \lambda$.
આપણે જાણીએ છીએ કે અર્ધ-આયુષ્ય અને ક્ષય અચળાંક વચ્ચેનો સંબંધ $T_{1/2} = \frac{0.693}{\lambda}$ છે.
સમીકરણમાં $T_{1/2} = \lambda$ મૂકતા,આપણને $\lambda = \frac{0.693}{\lambda}$ મળે છે.
આનો અર્થ એ છે કે $\lambda^2 = 0.693$.
તેથી,$\lambda = \sqrt{0.693} = (0.693)^{1/2}$.
જેથી $T_{1/2} = \lambda$ હોવાથી,તેનું મૂલ્ય $(0.693)^{1/2}$ થાય છે.
48
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $1 \text{ દિવસ}$ છે. $3 \text{ દિવસ}$ પછી,બાકી રહેલા તત્વનું પ્રમાણ કેટલું હશે?
A
મૂળ જથ્થાના $1/2$
B
મૂળ જથ્થાના $1/4$
C
મૂળ જથ્થાના $1/8$
D
મૂળ જથ્થાના $1/16$

Solution

(C) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ ની ગણતરી $n = \frac{\text{કુલ સમય}}{\text{અર્ધ-આયુષ્ય}} = \frac{3 \text{ દિવસ}}{1 \text{ દિવસ}} = 3$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
બાકી રહેલો જથ્થો $(N)$ સૂત્ર $N = N_o \times (1/2)^n$ દ્વારા મળે છે.
$n = 3$ મૂકતા,આપણને $N = N_o \times (1/2)^3 = N_o \times 1/8$ મળે છે.
તેથી,મૂળ જથ્થાના $1/8$ ભાગ બાકી રહેશે.
49
MediumMCQ
એક પ્રાચીન કબરમાંથી મળેલા લાકડાના નમૂનામાં $^{14}C$ આઇસોટોપ (અર્ધ-આયુષ્ય $6000 \ years$) ને કારણે રેડિયોએક્ટિવિટી તાજા લાકડા કરતા લગભગ અડધી જોવા મળી હતી,તેથી આ કબર લગભગ ........... વર્ષ જૂની છે.
A
$3000$
B
$6000$
C
$9000$
D
$1200$

Solution

(B) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયનું સૂત્ર: $N = N_0 \times (\frac{1}{2})^n$,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
આપેલ છે કે રેડિયોએક્ટિવિટી તાજા લાકડા કરતા અડધી છે,તેથી $\frac{N}{N_0} = \frac{1}{2}$.
સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{1}{2} = (\frac{1}{2})^n$,જેનો અર્થ છે કે $n = 1$.
નમૂનાની ઉંમર $(t)$ ની ગણતરી $t = n \times t_{1/2}$ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
$t_{1/2} = 6000 \ years$ આપેલ હોવાથી,$t = 1 \times 6000 = 6000 \ years$ મળે છે.
50
MediumMCQ
રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો ક્ષય પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે. પરિણામે:
A
અર્ધ-આયુષ્ય સમય $= \text{constant} / k$,જ્યાં $k$ એ ક્ષય અચળાંક છે
B
ક્ષયનો દર તાપમાનથી સ્વતંત્ર છે
C
રાસાયણિક પરિસ્થિતિઓ બદલીને દર બદલી શકાય છે
D
બે અર્ધ-આયુષ્ય સમય પૂર્ણ થયા પછી તત્વ સંપૂર્ણપણે નવા તત્વમાં રૂપાંતરિત થઈ જશે

Solution

(A) સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય સમયનું સૂત્ર $t_{1/2} = \frac{\ln(2)}{k} = \frac{0.693}{k}$ છે.
આમ,$t_{1/2} = \text{constant} \times k^{-1}$.

Nuclear Chemistry — Rate of decay and Half-life · Frequently Asked Questions

1Are these Nuclear Chemistry questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Nuclear Chemistry Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.