Gujarati

Rate of decay and Half-life Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Nuclear Chemistry · Rate of decay and Half-life

179+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 179 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $140 \ days$ છે. તેના $16 \ g$ ના નમૂનામાંથી $15 \ g$ ક્ષય પામવા માટે કેટલો સમય લાગશે?
A
$140$
B
$560$
C
$280$
D
$420$

Solution

(B) પ્રારંભિક જથ્થો $N_0 = 16 \ g$ છે.
ક્ષય પામેલ જથ્થો $15 \ g$ છે,તેથી બાકી રહેલ જથ્થો $N_t = 16 - 15 = 1 \ g$ છે.
રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયનું સૂત્ર $N_t = N_0 \times (1/2)^n$ છે,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
$1 = 16 \times (1/2)^n$
$(1/2)^n = 1/16 = (1/2)^4$.
તેથી,$n = 4$.
કુલ સમય $t = n \times t_{1/2} = 4 \times 140 \ days = 560 \ days$.
102
MediumMCQ
જો રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $4 \ s$ હોય,તો $20 \ s$ પછી કેટલા ટકા તત્વનું ક્ષય (decay) થશે?
A
$92.25$
B
$96.87$
C
$50$
D
$75$

Solution

(B) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $n = \frac{t}{t_{1/2}} = \frac{20 \ s}{4 \ s} = 5$ છે.
બાકી રહેલા પદાર્થનો અંશ $\frac{N_t}{N_o} = (\frac{1}{2})^n = (\frac{1}{2})^5 = \frac{1}{32}$ છે.
ક્ષય પામેલા પદાર્થનો અંશ $1 - \frac{N_t}{N_o} = 1 - \frac{1}{32} = \frac{31}{32}$ છે.
ક્ષય પામેલા પદાર્થની ટકાવારી $\frac{31}{32} \times 100 = 96.875 \% \approx 96.87 \%$ છે.
103
MediumMCQ
$Pb^{210}$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $22 \ \text{years}$ છે. જો $2 \ g$ $Pb^{210}$ લેવામાં આવે,તો $11 \ \text{years}$ પછી કેટલું $Pb^{210}$ બાકી રહેશે?
A
$1.41$
B
$2.43$
C
$3.44$
D
$4.46$

Solution

(A) બાકી રહેલા જથ્થા માટેનું સૂત્ર $N_t = N_o (1/2)^n$ છે,જ્યાં $n = T / t_{1/2}$ છે.
આપેલ છે: $t_{1/2} = 22 \ \text{years}$,$T = 11 \ \text{years}$,$N_o = 2 \ g$.
અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યાની ગણતરી: $n = 11 / 22 = 0.5$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $N_t = 2 \times (1/2)^{0.5}$.
$N_t = 2 \times (1 / \sqrt{2}) = 2 / 1.414 = 1.414 \ g$.
104
MediumMCQ
પુરાતત્વીય સ્થળના લાકડાના નમૂનામાં $_6^{14}C$ ની સક્રિયતા $5.0 \ counts/min/gm$ કાર્બન જોવા મળે છે. જો તાજા કાપેલા લાકડામાં $15 \ counts/min/gm$ કાર્બન સક્રિયતા હોય,તો નમૂનાની ઉંમર કેટલી હશે? (આપેલ છે: $_6^{14}C$ માટે $t_{1/2} = 5000 \ years$)
A
$5.78 \times 10^4 \ years$
B
$9.85 \times 10^4 \ years$
C
$7.92 \times 10^3 \ years$
D
$0.85 \times 10^4 \ years$

Solution

(C) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રના સમીકરણને અનુસરે છે: $t = \frac{2.303}{\lambda} \log \frac{N_0}{N_t}$.
અહીં,$\lambda = \frac{0.693}{t_{1/2}} = \frac{0.693}{5000} \ min^{-1}$.
આપેલ છે $N_0 = 15 \ counts/min/gm$ અને $N_t = 5.0 \ counts/min/gm$.
કિંમતો મૂકતા: $t = \frac{2.303 \times 5000}{0.693} \times \log \frac{15}{5}$.
$t = \frac{2.303 \times 5000}{0.693} \times \log 3$.
$t = \frac{2.303 \times 5000}{0.693} \times 0.4771 \approx 7927 \ years$.
આમ,નમૂનાની ઉંમર આશરે $7.92 \times 10^3 \ years$ છે.
105
EasyMCQ
રેડિયોએક્ટિવ વિઘટન પ્રક્રિયાનો ક્રમ શું છે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) રેડિયોએક્ટિવ વિઘટન પ્રક્રિયાઓ પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે.
આનું કારણ એ છે કે વિઘટનનો દર રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થના સાંદ્રતાના $1$ ઘાત પર આધાર રાખે છે,એટલે કે $\text{Rate} = k[N]$,જ્યાં $[N]$ એ હાજર રહેલા રેડિયોએક્ટિવ ન્યુક્લિયસની સંખ્યા છે.
106
MediumMCQ
$_{92}U^{235}$ નો ક્ષય એ $...$ ક્રમની પ્રક્રિયા છે.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) $_{92}U^{235}$ નું કિરણોત્સર્ગી વિઘટન એ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે.
કિરણોત્સર્ગી ક્ષય પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે કારણ કે વિઘટનનો દર ફક્ત તે સમયે હાજર કિરણોત્સર્ગી પદાર્થની સાંદ્રતા પર આધાર રાખે છે.
107
MediumMCQ
$3 \ days$ નું અર્ધ-આયુષ્ય ધરાવતો પદાર્થ $12 \ days$ માટે રાખવામાં આવે,તો પદાર્થનો કેટલો ભાગ બાકી રહેશે?
A
$1/4$
B
$1/8$
C
$1/16$
D
$1/32$

Solution

(C) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે: $n = \frac{\text{Total time}}{\text{Half-life}} = \frac{12 \ days}{3 \ days} = 4$.
પદાર્થનો બાકી રહેલો જથ્થો $(N)$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે: $N = N_0 \left( \frac{1}{2} \right)^n$.
$n$ ની કિંમત મૂકતા: $\frac{N}{N_0} = \left( \frac{1}{2} \right)^4 = \frac{1}{16}$.
તેથી,પદાર્થનો બાકી રહેલો ભાગ $1/16$ છે.
108
MediumMCQ
રેડિયો સમસ્થાનિકનું અર્ધઆયુષ્ય $4 \ hours$ છે. જો સમસ્થાનિકનું શરૂઆતનું દળ $200 \ g$ હોય,તો $24 \ hours$ પછી બાકી રહેતું દળ ....... $g$ હશે.
A
$3.125$
B
$2.08$
C
$1.04$
D
$4.17$

Solution

(A) અર્ધઆયુષ્ય સમય $T_{1/2} = 4 \ hours$ છે.
કુલ સમય $t = 24 \ hours$ છે.
અર્ધઆયુષ્યની સંખ્યા $n = t / T_{1/2} = 24 / 4 = 6$ થાય.
બાકી રહેતું દળ $N$ શોધવા માટેનું સૂત્ર $N = N_0 / 2^n$ છે,જ્યાં $N_0 = 200 \ g$.
કિંમતો મૂકતા,$N = 200 / 2^6 = 200 / 64 = 3.125 \ g$.
109
MediumMCQ
જો $87.5\%$ જેટલો પદાર્થ $40 \text{ min}$ માં વિભંજન પામે,તો તે રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય કેટલો થાય?
A
$160 \text{ min}$
B
$10 \text{ min}$
C
$20 \text{ min}$
D
$13 \text{ min } 20 \text{ sec}$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$40 \text{ min}$ પછી બાકી રહેતો જથ્થો $100\% - 87.5\% = 12.5\%$ છે.
સૂત્ર $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$k = \frac{2.303}{40} \log \frac{100}{12.5} = \frac{2.303}{40} \log 8 = \frac{2.303 \times 3 \times 0.3010}{40} = \frac{0.693 \times 3}{40} \text{ min}^{-1}$.
અર્ધ-આયુષ્ય સમય $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$ દ્વારા મળે છે.
$t_{1/2} = \frac{0.693 \times 40}{0.693 \times 3} = \frac{40}{3} \text{ min} = 13 \text{ min } 20 \text{ sec}$.
110
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ સમસ્થાનિકનું અર્ધઆયુ $3 \ \text{hours}$ છે. જો સમસ્થાનિકનું શરૂઆતનું દળ $256 \ g$ હોય,તો $18 \ \text{hours}$ પછી કેટલું દળ ($g$ માં) બાકી રહેશે ($.0$ માં)?
A
$4$
B
$8$
C
$12$
D
$16$

Solution

(A) રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થના બાકી રહેલા દળ માટેનું સૂત્ર $N_t = N_0 \times (1/2)^n$ છે,જ્યાં $n$ એ અર્ધઆયુની સંખ્યા છે.
પ્રથમ,અર્ધઆયુની સંખ્યા $(n)$ ગણો: $n = \frac{18 \ h}{3 \ h} = 6$.
હવે,કિંમતો સૂત્રમાં મૂકો: $N_t = 256 \ g \times (1/2)^6$.
$N_t = 256 \times \frac{1}{64}$.
$N_t = 4.0 \ g$.
111
EasyMCQ
$_{92}U^{235}$ નો ક્ષય .......... ક્રમની પ્રક્રિયા છે.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) રેડિયો એક્ટિવ ક્ષય પ્રક્રિયા પ્રથમ ક્રમની હોય છે.
કારણ કે પ્રક્રિયાનો વેગ રેડિયો એક્ટિવ તત્વની સાંદ્રતા પર આધાર રાખે છે.
112
EasyMCQ
મનુષ્યના શરીરમાં $24 \ hours$ પછી રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થની $0.01 \mu Ci$ ક્રિયાશીલતા જરૂરી છે. તે રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનો અર્ધઆયુ $6 \ hours$ છે. તો રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થની મહત્તમ પ્રારંભિક ક્રિયાશીલતા કેટલી દાખલ કરી શકાય ($\mu Ci$ માં)?
A
$0.08$
B
$0.04$
C
$0.16$
D
$0.32$

Solution

(C) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે.
આપેલ છે:
અંતિમ ક્રિયાશીલતા $(A_t)$ = $0.01 \mu Ci$
સમય $(t)$ = $24 \ hours$
અર્ધઆયુ $(t_{1/2})$ = $6 \ hours$
અર્ધઆયુની સંખ્યા $(n)$ = $t / t_{1/2} = 24 / 6 = 4$.
પ્રારંભિક ક્રિયાશીલતા $(A_0)$ અને અંતિમ ક્રિયાશીલતા $(A_t)$ વચ્ચેનો સંબંધ:
$A_t = A_0 \times (1/2)^n$
$0.01 = A_0 \times (1/2)^4$
$0.01 = A_0 \times (1/16)$
$A_0 = 0.01 \times 16 = 0.16 \mu Ci$.
તેથી,મહત્તમ પ્રારંભિક ક્રિયાશીલતા $0.16 \mu Ci$ દાખલ કરી શકાય.
113
MediumMCQ
$2.25 \times 10^{-4} \text{ year}^{-1}$ નો ક્ષય અચળાંક ધરાવતા $_{6}^{14}C$ નો અર્ધઆયુષ્ય સમય .......... વર્ષ હશે.
A
$5780$
B
$5730$
C
$3080$
D
$3000$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે અર્ધઆયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ અને ક્ષય અચળાંક $(k)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$
અહીં $k = 2.25 \times 10^{-4} \text{ year}^{-1}$ આપેલ છે.
કિંમત મૂકતા:
$t_{1/2} = \frac{0.693}{2.25 \times 10^{-4}} = \frac{0.693}{2.25} \times 10^{4} = 0.308 \times 10^{4} = 3080 \text{ વર્ષ}$.
114
MediumMCQ
રેડિયો સમસ્થાનિક ટ્રીટિયમ $(_1^3H)$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $12.3 \ {\text{વર્ષ}}$ છે. જો ટ્રીટિયમનું પ્રારંભિક મૂલ્ય $32 \ mg$ હોય,તો $49.2 \ {\text{વર્ષ}}$ પછી કેટલા મિલિગ્રામ બાકી રહેશે ($mg$ માં)?
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$8$

Solution

(B) $n$ અર્ધ-આયુષ્ય પછી બાકી રહેલા જથ્થા માટેનું સૂત્ર $N = \frac{N_0}{2^n}$ છે.
પ્રથમ,અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ ગણો: $n = \frac{\text{કુલ સમય}}{\text{અર્ધ-આયુષ્ય}} = \frac{49.2}{12.3} = 4$.
હવે,બાકી રહેલો જથ્થો ગણો: $N = \frac{32}{2^4} = \frac{32}{16} = 2 \ mg$.
115
MediumMCQ
અર્ધ-આયુષ્ય એ સમય છે જેમાં $50\%$ રેડિયોએક્ટિવ તત્વનું વિઘટન થાય છે. કાર્બન-$14$ એ $5770$ વર્ષમાં $50\%$ વિઘટન પામે છે. કાર્બન-$14$ નું અર્ધ-આયુષ્ય વર્ષમાં શોધો.
A
$5770$
B
$11540$
C
$\sqrt{5770}$
D
ઉપરોક્તમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ એ સમય તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે રેડિયોએક્ટિવ નમૂનાના $50\%$ વિઘટન માટે જરૂરી છે.
આપેલ છે કે કાર્બન-$14$ એ $5770$ વર્ષમાં $50\%$ વિઘટન પામે છે,તેથી અર્ધ-આયુષ્ય $5770$ વર્ષ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
116
MediumMCQ
$^{14}C$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય આશરે $.........$ $\text{વર્ષ}$ છે.
A
$12.3$
B
$5730$
C
$4.5 \times 10^9$
D
$2.52 \times 10^5$

Solution

(B) રેડિયોએક્ટિવ આઇસોટોપ $^{14}C$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ આશરે $5730$ $\text{વર્ષ}$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
117
MediumMCQ
રેડિયોએક્ટિવ $C^{14}$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $5760 \ years$ છે. $200 \ mg$ $C^{14}$ નો નમૂનો કેટલા વર્ષોમાં ઘટીને $25 \ mg$ થશે?
A
$11520$
B
$23040$
C
$5760$
D
$17280$

Solution

(D) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય માટેનું સૂત્ર $N_t = N_0 \times (\frac{1}{2})^n$ છે,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
આપેલ છે કે $N_0 = 200 \ mg$,$N_t = 25 \ mg$,અને $t_{1/2} = 5760 \ years$.
કિંમતો મૂકતા: $25 = 200 \times (\frac{1}{2})^n$.
$(\frac{1}{2})^n = \frac{25}{200} = \frac{1}{8} = (\frac{1}{2})^3$.
તેથી,$n = 3$.
કુલ જરૂરી સમય $t = n \times t_{1/2} = 3 \times 5760 = 17280 \ years$ છે.
118
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો ક્ષય અચળાંક $3 \times 10^{-6} \ min^{-1}$ છે. તેનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય કેટલો છે?
A
$2.31 \times 10^5 \ min$
B
$2.31 \times 10^6 \ min$
C
$2.31 \times 10^{-6} \ min$
D
$2.31 \times 10^{-7} \ min$

Solution

(A) રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ અને ક્ષય અચળાંક $(\lambda)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$t_{1/2} = \frac{0.693}{\lambda}$
અહીં $\lambda = 3 \times 10^{-6} \ min^{-1}$ આપેલ છે.
કિંમત મૂકતા:
$t_{1/2} = \frac{0.693}{3 \times 10^{-6} \ min^{-1}} = 0.231 \times 10^6 \ min = 2.31 \times 10^5 \ min$.
119
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ નમૂનો તેની પ્રારંભિક સાંદ્રતાના અડધા ભાગમાં $6.93 \ min$ માં ક્ષય પામે છે. તે પછીના $6.93 \ min$ માં ફરીથી અડધો ક્ષય પામે છે. પ્રક્રિયા માટેનો વેગ અચળાંક ..... $\min^{-1}$ છે.
A
$0.10$
B
$0.01$
C
$1.0$
D
$0.001$

Solution

(A) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ $6.93 \ min$ આપેલ છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $(k)$ નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે: $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$.
આપેલ કિંમત મૂકતા: $k = \frac{0.693}{6.93} = 0.10 \ \min^{-1}$.
120
MediumMCQ
એક આઇસોટોપનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $10 \ \text{hrs}$ છે. $1 \ \text{gm}$ નમૂનામાં $4 \ \text{hrs}$ પછી કેટલો જથ્થો બાકી રહેશે? (ગણતરી માટે આઇસોટોપનું મોલર દળ $1 \ \text{g/mol}$ ધારો).
A
$45.6 \times 10^{23} \ \text{atoms}$
B
$4.56 \times 10^{23} \ \text{atoms}$
C
$4.56 \times 10^{21} \ \text{atoms}$
D
$45.6 \times 10^{21} \ \text{atoms}$

Solution

(B) પ્રારંભિક જથ્થો $N_0 = 1 \ \text{g}$ છે. મોલર દળ $M = 1 \ \text{g/mol}$ લેતા,પરમાણુઓની પ્રારંભિક સંખ્યા $N_0 = (1 \ \text{g} / 1 \ \text{g/mol}) \times 6.022 \times 10^{23} = 6.022 \times 10^{23} \ \text{atoms}$ થાય.
રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયના સૂત્ર $N = N_0 \times (1/2)^{(t/T_{1/2})}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $t = 4 \ \text{hrs}$ અને $T_{1/2} = 10 \ \text{hrs}$ છે.
$N = 6.022 \times 10^{23} \times (0.5)^{(4/10)} = 6.022 \times 10^{23} \times (0.5)^{0.4}$.
$(0.5)^{0.4} \approx 0.7578$ હોવાથી,$N \approx 6.022 \times 10^{23} \times 0.7578 \approx 4.56 \times 10^{23} \ \text{atoms}$ મળે.
121
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $t_{1/2}$ એ $N$ વર્ષ છે. તેના સંપૂર્ણ ક્ષય માટેનો સમયગાળો કેટલો છે?
A
$N^2$ વર્ષ
B
$2N$ વર્ષ
C
$\frac{1}{2} N^2$ વર્ષ
D
અનંત

Solution

(D) . રેડિયોએક્ટિવ તત્વનું અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = N$ વર્ષ છે.
રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે,જ્યાં બાકી રહેલા પદાર્થનું પ્રમાણ $N(t) = N_0 e^{-\lambda t}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પદાર્થ સંપૂર્ણપણે ક્ષય પામે તે માટે,$N(t) = 0$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $e^{-\lambda t} = 0$.
આ સ્થિતિ ફક્ત $t \to \infty$ હોય ત્યારે જ સંતોષાય છે.
તેથી,સંપૂર્ણ ક્ષય માટે જરૂરી સમય અનંત છે.
122
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $20 \ \text{minutes}$ છે. મૂળ દળના $\frac{1}{8}$ ભાગ સુધી ઘટતા તેને કેટલો સમય લાગશે? (જવાબ $\text{minutes}$ માં આપો)
A
$40$
B
$60$
C
$80$
D
$160$

Solution

(B) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયનો સંબંધ: $\frac{N}{N_o} = (\frac{1}{2})^n$,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
આપેલ છે કે $\frac{N}{N_o} = \frac{1}{8}$,તેથી $(\frac{1}{2})^n = \frac{1}{8} = (\frac{1}{2})^3$.
તેથી,$n = 3$.
કુલ સમય $t = n \times t_{1/2}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં $t_{1/2} = 20 \ \text{minutes}$ હોવાથી,$t = 3 \times 20 \ \text{minutes} = 60 \ \text{minutes}$.
123
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $15 \ minutes$ છે. $45 \ minutes$ પછી તે પદાર્થની કેટલી $\%$ રેડિયોએક્ટિવિટી બાકી રહેશે?
A
$10$
B
$12.5$
C
$15$
D
$17.5$

Solution

(B) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $n$ ની ગણતરી $n = \frac{\text{Total time}}{\text{Half-life}} = \frac{45 \ min}{15 \ min} = 3$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
બાકી રહેલા રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થ $N$ માટેનું સૂત્ર $N = N_o \times (\frac{1}{2})^n$ છે.
પ્રારંભિક જથ્થો $N_o = 100 \%$ ધારીએ તો,બાકી રહેલો જથ્થો $N = 100 \times (\frac{1}{2})^3 = \frac{100}{8} = 12.5 \%$ થાય.
આમ,$12.5 \%$ રેડિયોએક્ટિવિટી બાકી રહેશે.
124
MediumMCQ
$^{226}Ra$ એવા દરે વિઘટન પામે છે કે $3160 \ years$ પછી તેના મૂળ જથ્થાનો માત્ર ચોથો ભાગ બાકી રહે છે. $^{226}Ra$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય .......... $years$ હશે.
A
$790$
B
$3160$
C
$1580$
D
$6230$

Solution

(C) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયનું સૂત્ર $N = N_o (1/2)^n$ છે,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
આપેલ છે કે $3160 \ years$ પછી,બાકી રહેલ જથ્થો $N = (1/4)N_o$ છે,તેથી $N/N_o = 1/4$.
આ સૂત્રમાં કિંમત મૂકતા: $1/4 = (1/2)^n$.
કારણ કે $1/4 = (1/2)^2$,તેથી $n = 2$.
અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $n$ એ કુલ સમય $t$ અને અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2}$ સાથે $n = t / t_{1/2}$ દ્વારા સંબંધિત છે.
તેથી,$2 = 3160 / t_{1/2}$.
$t_{1/2} = 3160 / 2 = 1580 \ years$.
125
MediumMCQ
રેડિયોએક્ટિવ સંતુલન સમયે બે તત્વો $X$ અને $Y$ ના જથ્થાનો ગુણોત્તર $1 : 2 \times 10^{-6}$ છે. જો તત્વ $Y$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $4.9 \times 10^{-4} \ days$ હોય,તો તત્વ $X$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય .......... $days$ હશે.
A
$4.8 \times 10^{-3}$
B
$245$
C
$122.5$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) રેડિયોએક્ટિવ સંતુલન સમયે,$X$ ના ક્ષયનો દર $Y$ ના ક્ષયના દર જેટલો હોય છે.
આમ,$\lambda_X N_X = \lambda_Y N_Y$.
આ સૂચવે છે કે $\frac{N_X}{N_Y} = \frac{\lambda_Y}{\lambda_X} = \frac{t_{1/2}(X)}{t_{1/2}(Y)}$.
આપેલ છે કે $\frac{N_X}{N_Y} = 1 : 2 \times 10^{-6}$ અને $t_{1/2}(Y) = 4.9 \times 10^{-4} \ days$.
તેથી,$t_{1/2}(X) = \frac{N_X}{N_Y} \times t_{1/2}(Y) = \frac{1}{2 \times 10^{-6}} \times 4.9 \times 10^{-4} \ days$.
$t_{1/2}(X) = 0.5 \times 10^6 \times 4.9 \times 10^{-4} \ days = 245 \ days$.
126
MediumMCQ
જો કોઈ પદાર્થનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $5 \, {\text{વર્ષ}}$ હોય,તો $64 \, {\text{ગ્રામ}}$ પ્રારંભિક જથ્થામાંથી $15 \, {\text{વર્ષ}}$ પછી બાકી રહેલ પદાર્થનો કુલ જથ્થો ....... $\text{gm}$ હશે.
A
$16$
B
$2$
C
$32$
D
$8$

Solution

(D) આપેલ છે: અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ = $5 \, {\text{વર્ષ}}$,કુલ સમય $(t)$ = $15 \, {\text{વર્ષ}}$,પ્રારંભિક જથ્થો $(N_0)$ = $64 \, \text{g}$.
અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ = $\frac{t}{t_{1/2}} = \frac{15}{5} = 3$.
બાકી રહેલ જથ્થો $(N)$ શોધવા માટેનું સૂત્ર: $N = \frac{N_0}{2^n}$.
કિંમતો મૂકતા: $N = \frac{64}{2^3} = \frac{64}{8} = 8 \, \text{g}$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
127
MediumMCQ
એક તત્વનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $1600 \ years$ છે. $6400 \ years$ પછી બાકી રહેલા દળનો અંશ કેટલો હશે?
A
$1/16$
B
$1/12$
C
$1/4$
D
$1/32$

Solution

(A) આપેલ છે: અર્ધ-આયુષ્ય $(T_{1/2})$ = $1600 \ years$,કુલ સમય $(T)$ = $6400 \ years$.
અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ ની ગણતરી આ રીતે થાય છે: $n = \frac{T}{T_{1/2}} = \frac{6400}{1600} = 4$.
પદાર્થનો બાકી રહેલો અંશ આ સૂત્ર દ્વારા મળે છે: $N = N_o \times (1/2)^n$.
પ્રારંભિક જથ્થો $N_o = 1$ ધારતા,બાકી રહેલો જથ્થો $N = 1 \times (1/2)^4 = 1/16$.
તેથી,$6400 \ years$ પછી બાકી રહેલું દળ પ્રારંભિક દળના $1/16$ ભાગનું હશે.
128
MediumMCQ
એક લાકડાની કલાકૃતિ અને તાજા કાપેલા વૃક્ષમાં કાર્બનની સક્રિયતા અનુક્રમે $7.6$ અને $15.2 \ min^{-1} g^{-1}$ છે. કાર્બનનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ $5760$ વર્ષ હોય,તો કલાકૃતિની ઉંમર કેટલી હશે?
A
$5760$ વર્ષ
B
$5760 \times \frac{15.2}{7.6}$ વર્ષ
C
$5760 \times \frac{7.6}{15.2}$ વર્ષ
D
$5760 \times (15.2 - 7.6)$ વર્ષ

Solution

(A) કાર્બનનો ક્ષય પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે.
આપેલ છે: પ્રારંભિક સક્રિયતા $(r_o)$ = $15.2 \ min^{-1} g^{-1}$,અંતિમ સક્રિયતા $(r)$ = $7.6 \ min^{-1} g^{-1}$,અને $t_{1/2} = 5760$ વર્ષ.
અહીં $r = \frac{r_o}{2}$ હોવાથી,કલાકૃતિ એક અર્ધ-આયુષ્ય સમય પૂર્ણ કરી ચૂકી છે.
તેથી,કલાકૃતિની ઉંમર $(t)$ = $1 \times t_{1/2} = 5760$ વર્ષ.
129
MediumMCQ
ચંદ્ર પરથી લાવવામાં આવેલા ખડકના નમૂનામાં યુરેનિયમ અને લેડના પરમાણુઓની સંખ્યા સમાન છે ($U$ માટે $t_{1/2} = 4.5 \times 10^9$ વર્ષ). ખડકની ઉંમર કેટલી હશે?
A
$9.0 \times 10^9$ વર્ષ
B
$4.5 \times 10^9$ વર્ષ
C
$13.5 \times 10^9$ વર્ષ
D
$2.25 \times 10^9$ વર્ષ

Solution

(B) ધારો કે યુરેનિયમના પ્રારંભિક પરમાણુઓની સંખ્યા $N_0$ છે.
ખડકમાં યુરેનિયમ અને લેડના પરમાણુઓની સંખ્યા સમાન હોવાથી,બાકી રહેલા યુરેનિયમ પરમાણુઓની સંખ્યા $(N)$ એ પ્રારંભિક સંખ્યા કરતા અડધી છે,એટલે કે $N = \frac{N_0}{2}$.
આનો અર્થ એ છે કે એક અર્ધ-આયુષ્ય પૂર્ણ થયું છે.
ખડકની ઉંમર $(t)$ એ યુરેનિયમના અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ જેટલી છે.
તેથી,$t = 4.5 \times 10^9$ વર્ષ.
130
DifficultMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વ એક રૂમના ભોંયતળિયે ઢોળાય છે. તેનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $30$ દિવસ છે. જો પ્રારંભિક સક્રિયતા સ્વીકાર્ય મૂલ્ય કરતા દસ ગણી હોય,તો કેટલા દિવસ પછી રૂમમાં પ્રવેશવું સુરક્ષિત રહેશે?
A
$100$
B
$1000$
C
$300$
D
$10$

Solution

(A) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે,જ્યાં સમય $t$ પર સક્રિયતા $A = A_0 e^{-\lambda t}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે પ્રારંભિક સક્રિયતા $A_0 = 10A$,જ્યાં $A$ એ સ્વીકાર્ય સુરક્ષિત સક્રિયતા સ્તર છે.
ક્ષય અચળાંક $\lambda$ એ અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2}$ સાથે $\lambda = \frac{\ln 2}{t_{1/2}} = \frac{0.693}{30 \text{ દિવસ}}$ દ્વારા સંબંધિત છે.
પ્રથમ ક્રમના સંકલિત દર સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $t = \frac{2.303}{\lambda} \log_{10} \left( \frac{A_0}{A} \right)$.
કિંમતો મૂકતા: $t = \frac{2.303}{(0.693 / 30)} \log_{10} (10)$.
ગણતરી કરતા: $t = 30 \times \frac{2.303}{0.693} \times 1 \approx 100 \text{ દિવસ}$.
131
DifficultMCQ
Gadolinium-$153$,જેનો ઉપયોગ ઓસ્ટીયોપોરોસિસ (છિદ્રાળુ હાડકાં) શોધવા માટે થાય છે,તેનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $242$ દિવસ છે. $2$ વર્ષ પછી દર્દીના શરીરમાં બાકી રહેલા $Gd-153$ ની ટકાવારીની સૌથી નજીકની કિંમત કઈ છે? .......... $\%$
A
$33$
B
$26$
C
$12.0$
D
$6.25$

Solution

(C) $Gd-153$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ $242$ દિવસ છે.
કુલ સમય $(t)$ $2$ વર્ષ છે,જે $2 \times 365 = 730$ દિવસ થાય છે.
અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ ની ગણતરી $n = \frac{t}{t_{1/2}} = \frac{730}{242} \approx 3.016$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
$n \approx 3$ હોવાથી,પદાર્થનો બાકી રહેલો જથ્થો આ સૂત્ર દ્વારા મળે છે: $\text{બાકી રહેલી ટકાવારી} = \frac{100}{2^n} = \frac{100}{2^3} = \frac{100}{8} = 12.5\%$.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી $12.5\%$ ની સૌથી નજીકની કિંમત $12.0\%$ છે.
132
MediumMCQ
$^{18}_{8}O$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $4650 \text{ years}$ છે. $^{18}_{8}O$ ના $200 \text{ mg}$ નમૂનાને $25 \text{ mg}$ થતા કેટલા ......... $\text{years}$ લાગશે?
A
$3050$
B
$9300$
C
$13950$
D
$4650$

Solution

(C) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય માટેનું સૂત્ર $N_t = N_0 \left(\frac{1}{2}\right)^n$ છે,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
આપેલ છે કે $N_0 = 200 \text{ mg}$,$N_t = 25 \text{ mg}$,અને $t_{1/2} = 4650 \text{ years}$.
કિંમતો મૂકતા: $25 = 200 \times \left(\frac{1}{2}\right)^n$.
$\frac{25}{200} = \left(\frac{1}{2}\right)^n \Rightarrow \frac{1}{8} = \left(\frac{1}{2}\right)^n$.
કારણ કે $\frac{1}{8} = \left(\frac{1}{2}\right)^3$,તેથી $n = 3$.
કુલ સમય $T = n \times t_{1/2} = 3 \times 4650 \text{ years} = 13950 \text{ years}$.
133
MediumMCQ
એક તાજા તૈયાર કરેલા રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $2 \ hr$ છે. તે જે રેડિયેશન ઉત્સર્જિત કરે છે તેની તીવ્રતા પરવાનગીપાત્ર સુરક્ષિત સ્તર કરતા $64$ ગણી છે. આ નમૂના સાથે કામ કરવાનું શક્ય બને તે માટેનો ન્યૂનતમ સમય .......... $hr$ છે.
A
$3$
B
$9$
C
$24$
D
$12$

Solution

(D) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે.
રેડિયેશનની તીવ્રતા હાજર રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થના જથ્થાના પ્રમાણમાં હોય છે.
ધારો કે પ્રારંભિક તીવ્રતા $I_0 = 64 \times I_{safe}$ છે અને અંતિમ તીવ્રતા $I = I_{safe}$ છે.
સંબંધ $I = I_0 \times (1/2)^n$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે:
$I_{safe} = 64 \times I_{safe} \times (1/2)^n$
$1/64 = (1/2)^n$
$(1/2)^6 = (1/2)^n$
તેથી,$n = 6$.
કુલ સમય $t$ એ $t = n \times t_{1/2}$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ $t_{1/2} = 2 \ hr$,તેથી $t = 6 \times 2 = 12 \ hr$.
134
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો $t_{1/2}$ $20 \ min$ છે. તેના $33\%$ અને $67\%$ ક્ષયના તબક્કાઓ વચ્ચેનો સમયગાળો ....... $min$ છે.
A
$40$
B
$20$
C
$30$
D
$25$

Solution

(B) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે. વેગ અચળાંક $K = \frac{0.693}{t_{1/2}} = \frac{0.693}{20} \ min^{-1}$ છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$x_1\%$ થી $x_2\%$ ક્ષય માટે જરૂરી સમય $t = \frac{2.303}{K} \log \frac{100 - x_1}{100 - x_2}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં,$x_1 = 33$ અને $x_2 = 67$ છે,તેથી બાકી રહેલી માત્રા $100 - 33 = 67$ અને $100 - 67 = 33$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $t = \frac{2.303}{(0.693/20)} \log \frac{67}{33}$.
ગણતરી કરતા,$t \approx 20 \ min$ મળે છે.
135
DifficultMCQ
$3 \ days$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય ધરાવતો એક રેડિયોએક્ટિવ આઇસોટોપ $12 \ days$ પછી પ્રાપ્ત થયો હતો. જો પાત્રમાં $3 \ g$ આઇસોટોપ બાકી હોય,તો આઇસોટોપનું પ્રારંભિક દળ કેટલું હશે?.......... $g$
A
$12$
B
$36$
C
$48$
D
$24$

Solution

(C) આપેલ અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = 3 \ days$.
કુલ સમય $T = 12 \ days$.
અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n) = \frac{12}{3} = 4$.
સૂત્ર $N = N_0 \times (\frac{1}{2})^n$ નો ઉપયોગ કરતા.
$3 = N_0 \times (\frac{1}{2})^4$.
$3 = N_0 \times \frac{1}{16}$.
$N_0 = 48 \ g$.
136
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $100 \, \text{min}$ છે. $50\%$ અને $87.5\%$ ક્ષય થવાના તબક્કાઓ વચ્ચેનો સમયગાળો ...... $\text{min}$ હશે.
A
$100$
B
$50$
C
$200$
D
$25$

Solution

(C) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય (પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા) માટે,$50\%$ ક્ષય માટે લાગતો સમય $t_{50\%} = 1 \times t_{1/2} = 100 \, \text{min}$ છે.
$87.5\%$ ક્ષય માટે,બાકી રહેલો જથ્થો $100\% - 87.5\% = 12.5\%$ છે.
કારણ કે $12.5\% = (1/2)^3$,આ $3$ અર્ધ-આયુષ્ય સમય દર્શાવે છે.
તેથી,$t_{87.5\%} = 3 \times t_{1/2} = 3 \times 100 = 300 \, \text{min}$.
આ બે તબક્કાઓ વચ્ચેનો સમયગાળો $\Delta t = t_{87.5\%} - t_{50\%} = 300 \, \text{min} - 100 \, \text{min} = 200 \, \text{min}$ છે.
137
MediumMCQ
$^{14}C$ ના રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય માટેનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $5730 \ years$ છે. લાકડું ધરાવતી એક પુરાતત્વીય વસ્તુમાં જીવંત વૃક્ષમાં જોવા મળતા $^{14}C$ ના માત્ર $80\%$ જ છે. નમૂનાની ઉંમર ....... $years$ છે.
A
$1485$
B
$1845$
C
$530$
D
$4767$

Solution

(B) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે.
ક્ષય અચળાંક $(\lambda) = \frac{0.693}{t_{1/2}} = \frac{0.693}{5730} \ year^{-1}$.
આપેલ છે,પ્રારંભિક જથ્થો $[R]_0 = 100$ અને બાકી રહેલ જથ્થો $[R] = 80$.
પ્રથમ ક્રમની સંકલિત વેગ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$t = \frac{2.303}{\lambda} \log \frac{[R]_0}{[R]}$
કિંમતો મૂકતા:
$t = \frac{2.303 \times 5730}{0.693} \times \log \left( \frac{100}{80} \right)$
$t = \frac{2.303 \times 5730}{0.693} \times \log(1.25)$
$t = \frac{2.303 \times 5730}{0.693} \times 0.0969$
$t \approx 1845 \ years$.
138
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ નમૂનો $(Z = 22)$ $10 \ \text{વર્ષ}$ માં $90\%$ ઘટે છે. તો આ નમૂનાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય (half-life) કેટલા $\text{વર્ષ}$ હશે?
A
$5$
B
$2$
C
$3$
D
$10$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{a}{a - x}$ છે.
અહીં નમૂનો $90\%$ ઘટે છે, તેથી બાકી રહેલો જથ્થો $(a - x)$ એ પ્રારંભિક જથ્થા $a$ ના $10\%$ છે, એટલે કે $(a - x) = 0.1a$.
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{10} \log \frac{a}{0.1a} = \frac{2.303}{10} \log 10 = \frac{2.303}{10} \times 1 = 0.2303 \ \text{year}^{-1}$.
અર્ધ-આયુષ્ય સમય $t_{1/2}$ ની ગણતરી: $t_{1/2} = \frac{0.693}{k} = \frac{0.693}{0.2303} \approx 3 \ \text{વર્ષ}$.
139
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ આઈસોટોપનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $4 \ hours$ છે. જો આઈસોટોપનું પ્રારંભિક દળ $200 \ g$ હોય,તો $16 \ hours$ પછી તેનું વિઘટન પામેલું દળ કેટલું હશે?
A
$187.5$
B
$12.5$
C
$25$
D
$175$

Solution

(A) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $(n)$ ની ગણતરી $n = \frac{\text{Total time}}{\text{Half-life}} = \frac{16 \ h}{4 \ h} = 4$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
બાકી રહેલ દળ $(N_t)$ સૂત્ર $N_t = N_0 \times (\frac{1}{2})^n$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $N_0 = 200 \ g$.
$N_t = 200 \times (\frac{1}{2})^4 = 200 \times \frac{1}{16} = 12.5 \ g$.
વિઘટન પામેલું દળ એ પ્રારંભિક દળમાંથી બાકી રહેલ દળ બાદ કરવાથી મળે છે: $\text{Disintegrated amount} = N_0 - N_t = 200 \ g - 12.5 \ g = 187.5 \ g$.
140
MediumMCQ
${}^{14}C$ ના રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયનનો અર્ધઆયુષ્ય સમય $5730 \ years$ છે. એક પુરાતત્ત્વીય કલાકૃતિમાં જીવંત ઝાડની સરખામણીમાં $80\%$ ${}^{14}C$ હોય,તો નમૂનાનું આયુષ્ય $years$ માં ગણો.
A
$1845$
B
$5730$
C
$4689$
D
$3265$

Solution

(A) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયન પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાને અનુસરે છે. વેગ અચળાંક $k = \frac{0.693}{t_{1/2}} = \frac{0.693}{5730} \ year^{-1}$ છે.
પ્રથમ ક્રમની સંકલિત વેગ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $k = \frac{2.303}{t} \log \left( \frac{[A]_0}{[A]_t} \right)$.
અહીં,$[A]_0 = 100$ અને $[A]_t = 80$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $t = \frac{2.303}{k} \log \left( \frac{100}{80} \right) = \frac{2.303 \times 5730}{0.693} \log(1.25)$.
$t = \frac{2.303 \times 5730}{0.693} \times 0.0969 \approx 1845 \ years$.
141
MediumMCQ
રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયમાં,એક યુરેનિયમ પરમાણુ લેડ પરમાણુમાં રૂપાંતરિત થાય છે. જો ચંદ્રના ખડકના નમૂનામાં યુરેનિયમ અને લેડના પરમાણુઓની સંખ્યા સમાન હોય અને યુરેનિયમ માટે અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ $4.5 \times 10^9$ વર્ષ હોય,તો ખડકની ઉંમર કેટલી હશે?
A
$2.25 \times 10^9$ વર્ષ
B
$13.5 \times 10^9$ વર્ષ
C
$4.5 \times 10^9$ વર્ષ
D
$9.0 \times 10^9$ વર્ષ

Solution

(C) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે.
ધારો કે $N_0$ એ યુરેનિયમના પ્રારંભિક પરમાણુઓની સંખ્યા છે.
સમય $t$ પર,બાકી રહેલા યુરેનિયમ પરમાણુઓની સંખ્યા $N_t$ છે અને બનેલા લેડ પરમાણુઓની સંખ્યા $N_0 - N_t$ છે.
આપેલ છે કે યુરેનિયમ અને લેડના પરમાણુઓની સંખ્યા સમાન છે,તેથી $N_t = N_0 - N_t$,જેનો અર્થ છે કે $N_t = N_0 / 2$.
આનો અર્થ એ છે કે વીતેલો સમય એક અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ જેટલો છે.
તેથી,ખડકની ઉંમર $t = t_{1/2} = 4.5 \times 10^9$ વર્ષ થશે.
142
DifficultMCQ
$2.2 \times 10^{9} \ s$ ના અર્ધ-આયુષ્ય ધરાવતા રેડિયોએક્ટિવ નમૂના માટે કોઈ ક્ષણે રેડિયોએક્ટિવ વિઘટનનો દર $10^{10} \ s^{-1}$ છે. તે ક્ષણે નમૂનામાં રેડિયોએક્ટિવ પરમાણુઓની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$3.17 \times 10^{20}$
B
$3.17 \times 10^{17}$
C
$3.17 \times 10^{18}$
D
$3.17 \times 10^{19}$

Solution

(D) વિઘટનનો દર $R = N \lambda$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\lambda$ એ ક્ષય અચળાંક છે.
ક્ષય અચળાંક $\lambda$ એ અર્ધ-આયુષ્ય $T_{1/2}$ સાથે $\lambda = \frac{0.693}{T_{1/2}}$ સૂત્ર દ્વારા સંબંધિત છે.
દરના સમીકરણમાં $\lambda$ મૂકતા: $R = N \times \frac{0.693}{T_{1/2}}$.
પરમાણુઓની સંખ્યા $N$ શોધવા માટે ગોઠવતા: $N = \frac{R \times T_{1/2}}{0.693}$.
આપેલ છે $R = 10^{10} \ s^{-1}$ અને $T_{1/2} = 2.2 \times 10^{9} \ s$:
$N = \frac{10^{10} \times 2.2 \times 10^{9}}{0.693} = \frac{2.2 \times 10^{19}}{0.693} \approx 3.17 \times 10^{19} \ \text{atoms}$.
143
AdvancedMCQ
પરમાણુ વિસ્ફોટ દરમિયાન,એક નીપજ $^{90}Sr$ છે જેનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $6.93 \; \text{વર્ષ}$ છે. જો $1 \; \mu g$ $^{90}Sr$ નવજાત બાળકના હાડકામાં $Ca$ ની જગ્યાએ શોષાયેલ હોય,તો જો તે ચયાપચય દ્વારા દૂર ન થાય,તો તેને $90 \%$ ઘટાડવા માટે કેટલો સમય (વર્ષમાં) લાગશે?
A
$27.01$
B
$25.07$
C
$23.03$
D
$21.06$

Solution

(C) બધા જ પરમાણુ ક્ષય પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે.
$t = \frac{1}{k} \ln \frac{[A_0]}{[A]}$
આપેલ છે $t_{1/2} = 6.93 \; \text{વર્ષ}$,તેથી $k = \frac{0.693}{t_{1/2}} = \frac{0.693}{6.93} = 0.1 \; \text{વર્ષ}^{-1}$.
તેને $90 \%$ ઘટાડવા માટે,બાકી રહેલી માત્રા $[A] = 10 \% \text{ of } [A_0] = 0.1 [A_0]$.
$t = \frac{2.303}{k} \log_{10} \frac{[A_0]}{0.1 [A_0]} = \frac{2.303}{0.1} \log_{10} (10) = 23.03 \times 1 = 23.03 \; \text{વર્ષ}$.
144
Difficult
પરમાણુ વિસ્ફોટ દરમિયાન,એક નીપજ $^{90}Sr$ છે જેનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $28.1 \ years$ છે. જો નવજાત બાળકના હાડકામાં કેલ્શિયમને બદલે $1 \ \mu g$ $^{90}Sr$ શોષાયું હોય,તો જો તે ચયાપચય દ્વારા ગુમાવવામાં ન આવે તો $10 \ years$ અને $60 \ years$ પછી કેટલું બાકી રહેશે?

Solution

(N/A) ક્ષય પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે,જ્યાં વેગ અચળાંક $k = \frac{0.693}{t_{1/2}} = \frac{0.693}{28.1} \ y^{-1}$ છે.
પ્રથમ ક્રમના સંકલિત વેગ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[R]_0}{[R]}$.
$t = 10 \ years$ માટે:
$10 = \frac{2.303}{0.693 / 28.1} \log \frac{1}{[R]}$
$\log [R] = -\frac{10 \times 0.693}{2.303 \times 28.1} \approx -0.1071$
$[R] = \text{antilog}(-0.1071) \approx 0.7814 \ \mu g$.
$t = 60 \ years$ માટે:
$60 = \frac{2.303}{0.693 / 28.1} \log \frac{1}{[R]}$
$\log [R] = -\frac{60 \times 0.693}{2.303 \times 28.1} \approx -0.6425$
$[R] = \text{antilog}(-0.6425) \approx 0.2278 \ \mu g$.
આમ,$10 \ years$ પછી $0.7814 \ \mu g$ અને $60 \ years$ પછી $0.2278 \ \mu g$ બાકી રહેશે.
145
EasyMCQ
ટ્રિટિયમનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય કેટલો છે ($\text{વર્ષ}$ માં)?
A
$10.50$
B
$12.33$
C
$15.20$
D
$18.45$

Solution

(B) ટ્રિટિયમ $(^3H)$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $12.33$ વર્ષ છે.
146
Medium
$Ra^{226}$ માટે,$t_{1/2} = 1620 \ \text{years}$ છે. $0.001 \ g$ $Ra$ માંથી,દર $min$ એ કેટલા $\alpha$-કણો મુક્ત થાય છે?

Solution

(N/A) ક્ષય અચળાંક $\lambda = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ $t_{1/2} = 1620 \ \text{years} = 1620 \times 365 \times 24 \times 60 \ min = 8.51472 \times 10^{8} \ min$.
$\lambda = \frac{0.693}{8.51472 \times 10^{8}} \ min^{-1} = 8.1389 \times 10^{-10} \ min^{-1}$.
$0.001 \ g$ $Ra^{226}$ માં પરમાણુઓની સંખ્યા $N = \frac{0.001}{226} \times 6.022 \times 10^{23} = 2.6646 \times 10^{18} \ \text{atoms}$ છે.
ક્ષયનો દર (એક્ટિવિટી) $A = \lambda N = (8.1389 \times 10^{-10} \ min^{-1}) \times (2.6646 \times 10^{18}) = 2.1686 \times 10^{9} \ min^{-1} \approx 2.17 \times 10^{9} \ min^{-1}$.
147
MediumMCQ
$2.25$ $C^{14}$ પરમાણુઓ એક જૂની પ્રતિમામાં $1 \ g$ કાર્બનમાંથી વિઘટન પામે છે. $15.3$ $C^{14}$ પરમાણુઓ જીવંત પ્રતિમામાં કાર્બનમાંથી વિઘટન પામે છે. આ પ્રતિમા કેટલા વર્ષ જૂની છે? ($C^{14}$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય = $5730 \ {\text{વર્ષ}}$).
A
$15000 \ {\text{વર્ષ}}$
B
$15800 \ {\text{વર્ષ}}$
C
$16000 \ {\text{વર્ષ}}$
D
$14500 \ {\text{વર્ષ}}$

Solution

(B) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે. ક્ષય અચળાંક $k$ નીચે મુજબ મળે છે: $k = \frac{0.693}{t_{1/2}} = \frac{0.693}{5730} \ {\text{વર્ષ}}^{-1}$.
પ્રથમ ક્રમના સંકલિત વેગ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $t = \frac{2.303}{k} \log \left( \frac{N_0}{N_t} \right)$.
અહીં,$N_0 = 15.3$ અને $N_t = 2.25$.
$t = \frac{2.303 \times 5730}{0.693} \log \left( \frac{15.3}{2.25} \right)$.
$t = 19042.7 \times \log(6.8)$.
$t = 19042.7 \times 0.8325 \approx 15853 \ {\text{વર્ષ}}$.
આમ,પ્રતિમાની ઉંમર આશરે $1.58 \times 10^{4} \ {\text{વર્ષ}}$ છે.
148
Medium
$^{232}Th$ નો $t_{1/2}$ $1.39 \times 10^{10} \ \text{વર્ષ}$ છે. $1.0 \ \text{g}$ $^{232}Th$ દ્વારા પ્રતિ સેકન્ડ ઉત્સર્જિત થતા $\alpha$-કણોની સંખ્યા ગણો.

Solution

(N/A) ક્ષય અચળાંક $\lambda = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ,$t_{1/2}$ ને સેકન્ડમાં ફેરવો: $t_{1/2} = 1.39 \times 10^{10} \ \text{વર્ષ} \times 365 \times 24 \times 3600 \ \text{s/year} \approx 4.38 \times 10^{17} \ \text{s}$.
$\lambda = \frac{0.693}{4.38 \times 10^{17} \ \text{s}} \approx 1.58 \times 10^{-18} \ \text{s}^{-1}$.
$1.0 \ \text{g}$ $^{232}Th$ માં પરમાણુઓની સંખ્યા $N = \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} \times N_A = \frac{1.0 \ \text{g}}{232 \ \text{g/mol}} \times 6.022 \times 10^{23} \ \text{atoms/mol} \approx 2.596 \times 10^{21} \ \text{પરમાણુઓ}$.
ઉત્સર્જનનો દર (એક્ટિવિટી) $A = \lambda N = (1.58 \times 10^{-18} \ \text{s}^{-1}) \times (2.596 \times 10^{21} \ \text{પરમાણુઓ}) \approx 4.10 \times 10^{3} \ \text{કણો/સેકન્ડ}$.
149
Medium
દરિયાના પાણીમાંથી એક નમૂનો મેળવવામાં આવ્યો છે. $1 \ g$ કાર્બનમાંથી $11.9$ $C^{14}$ પરમાણુઓનું વિઘટન થાય છે. જીવંત નમૂનામાંથી $15.3$ $C^{14}$ પરમાણુઓનું વિઘટન થાય છે. આ નમૂનો કેટલા વર્ષ જૂનો હશે? $(t_{1/2} = 5730 \ {\text{વર્ષ}})$

Solution

(N/A) $C^{14}$ નું વિઘટન પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે. વેગ અચળાંક $k = \frac{0.693}{5730} \ \text{yr}^{-1}$ છે.
પ્રથમ ક્રમના સંકલિત વેગ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $t = \frac{2.303}{k} \log \left( \frac{N_0}{N_t} \right)$.
અહીં,$N_0 = 15.3$ અને $N_t = 11.9$.
$t = \frac{2.303 \times 5730}{0.693} \log \left( \frac{15.3}{11.9} \right) \approx 2079 \ {\text{વર્ષ}}$.
150
EasyMCQ
રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય પ્રક્રિયાનો ક્રમ શું છે?
A
$0$ ક્રમ
B
$1$ ક્રમ
C
$2$ ક્રમ
D
અપૂર્ણાંક ક્રમ

Solution

(B) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય એ એક સ્વયંભૂ પ્રક્રિયા છે જ્યાં ક્ષયનો દર તે સમયે હાજર રેડિયોએક્ટિવ ન્યુક્લિયસની સંખ્યાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,આને $-\frac{dN}{dt} = \lambda N$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
કારણ કે દર રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થની સાંદ્રતાના પ્રથમ ઘાત પર આધાર રાખે છે,તેથી રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય પ્રક્રિયાઓ હંમેશા $1^{st}$ ક્રમની પ્રક્રિયાઓ હોય છે.

Nuclear Chemistry — Rate of decay and Half-life · Frequently Asked Questions

1Are these Nuclear Chemistry questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Nuclear Chemistry Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.