Mix Examples-Human Reproduction Questions in Gujarati

(A) જનીનિક પુનઃસંયોજન એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા વિવિધ સજીવો અથવા રંગસૂત્રો વચ્ચે જનીનિક દ્રવ્યની આપ-લે થાય છે,જેના પરિણામે સંતતિમાં પિતૃઓ કરતા અલગ લક્ષણોનું સંયોજન જોવા મળે છે.
$1$. $Meiosis$ (અર્ધીકરણ): અર્ધીકરણની પૂર્વાવસ્થા-$I$ દરમિયાન,ખાસ કરીને પેકીટીન તબક્કામાં,સમજાત રંગસૂત્રોની અ-ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ વચ્ચે વ્યતિકરણ (crossing over) થાય છે. $DNA$ ના ખંડોની આ ભૌતિક આપ-લે જનીનોના નવા સંયોજનો બનાવે છે.
$2$. $Fertilization$ (ફલન): ફલન દરમિયાન બે જનીનિક રીતે અલગ જન્યુઓ (શુક્રકોષ અને અંડકોષ) નું જોડાણ બે અલગ પ્રકારની જનીનિક માહિતીને એકત્રિત કરે છે,જે યુગ્મનજમાં જનીનોના પુનઃસંયોજનમાં વધુ ફાળો આપે છે.
તેથી,લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોમાં જનીનિક પુનઃસંયોજન માટે અર્ધીકરણ અને ફલન બંને આવશ્યક છે.

(B) લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોના જીવનચક્રમાં બે મુખ્ય પ્રક્રિયાઓ રંગસૂત્રોની સંખ્યાને પેઢી દર પેઢી અચળ જાળવી રાખે છે:
$1$. $Meiosis$ (અર્ધીકરણ): આ પ્રક્રિયા રંગસૂત્રોની સંખ્યાને અડધી કરે છે,જેના પરિણામે એકકીય $(n)$ જન્યુઓનું નિર્માણ થાય છે.
$2$. $Fertilization$ (ફલન): આ પ્રક્રિયામાં બે એકકીય જન્યુઓનું જોડાણ $(n + n)$ થાય છે,જે યુગ્મનજમાં દ્વિકીય $(2n)$ રંગસૂત્રોની સંખ્યાને પુનઃસ્થાપિત કરે છે.
આમ,$Meiosis$ અને $Fertilization$ નું સંયોજન એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે જાતિ-વિશિષ્ટ રંગસૂત્રોની સંખ્યા અચળ રહે છે.

(D) માદા પ્રજનન તંત્ર ઘણા અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે જે માસિક ચક્ર અને ગૌણ જાતીય લક્ષણોનું નિયમન કરે છે.
$1$. પ્રોજેસ્ટેરોન એ એક સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે માસિક ચક્ર,ગર્ભાવસ્થા અને ગર્ભના વિકાસમાં સામેલ છે.
$2$. ઈસ્ટ્રોજન એ સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવોનો એક સમૂહ છે જે માદાના ગૌણ જાતીય લક્ષણોના વિકાસ અને જાળવણીમાં મદદ કરે છે.
$3$. ઈસ્ટ્રાડાયોલ એ અંડાશય દ્વારા ઉત્પન્ન થતું ઈસ્ટ્રોજનનું સૌથી શક્તિશાળી અને મુખ્ય સ્વરૂપ છે.
આ ત્રણેય માદા અંતઃસ્ત્રાવો હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ $FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) અંડપિંડમાં ગ્રાફિયન પુટિકાના પરિપક્વન માટે જવાબદાર છે $(a-v)$.
$(b)$ $LH$ (લ્યુટિનાઈઝિંગ હોર્મોન) અંડપાત પ્રેરે છે અને તૂટેલી પુટિકામાંથી કોર્પસ લ્યુટિયમનું નિર્માણ અને વિકાસ ઉત્તેજિત કરે છે $(b-iv)$.
$(c)$ પ્રોજેસ્ટેરોન એન્ડોમેટ્રિયમને જાળવી રાખવા અને ગર્ભના સ્થાપન માટે તેને તૈયાર કરવા માટે આવશ્યક છે $(c-i)$.
$(d)$ ઈસ્ટ્રોજન માદાના ગૌણ જાતીય લક્ષણોના વિકાસ અને જાળવણી માટે જવાબદાર છે $(d-ii)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $a-v, b-iv, c-i, d-ii$ છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ઓક્સિટોસીન: તે ગર્ભાશયના સરળ સ્નાયુઓ પર કાર્ય કરે છે અને પ્રસવ (બાળકના જન્મ) દરમિયાન તેમના સંકોચનને ઉત્તેજે છે। તેથી, $(a-s)$.
$(b)$ પ્રોલેક્ટિન: તે સ્તન ગ્રંથિઓની વૃદ્ધિ અને બાળકનાં જન્મ બાદ તેમાં દૂધના નિર્માણનું નિયમન કરે છે। તેથી, $(b-r)$.
$(c)$ લ્યુટિનાઈઝિંગ અંતઃસ્ત્રાવ $(LH)$: સ્ત્રીઓમાં, તે સંપૂર્ણ પરિપક્વ પુટિકાઓ (ગ્રાફિયન પુટિકા) ના અંડપતનને પ્રેરે છે અને કોર્પસ લ્યુટિયમની જાળવણી કરે છે। તેથી, $(c-p)$.
$(d)$ પ્રોજેસ્ટેરોન: તે ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરની જાળવણી માટે આવશ્યક છે, જે ગર્ભસ્થાપન અને ગર્ભાવસ્થાને ટકાવી રાખવા માટે જરૂરી છે। તેથી, $(d-q)$.
આમ, સાચો ક્રમ $(a-s, b-r, c-p, d-q)$ છે।

(C) તરુણાવસ્થા એ બાળપણ અને પુખ્તાવસ્થા વચ્ચેનો વૃદ્ધિ અને વિકાસનો સંક્રમણકાળ છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા $(WHO)$ અને પ્રમાણિત જૈવિક વ્યાખ્યાઓ અનુસાર,તરુણાવસ્થાનો સમયગાળો સામાન્ય રીતે $10$ થી $19$ વર્ષની વય મર્યાદા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે. જો કે,ઘણા શૈક્ષણિક સંદર્ભો અને પાઠ્યપુસ્તકોમાં,$10$ થી $18$ વર્ષનો ગાળો તરુણાવસ્થાના પ્રાથમિક સમયગાળા તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. આપેલા વિકલ્પોને ધ્યાનમાં લેતા,$10$ થી $18$ વર્ષ એ આ વિકાસલક્ષી તબક્કાનું સૌથી સચોટ પ્રતિનિધિત્વ છે.

(A) તરુણાવસ્થા એ શારીરિક અને માનસિક વિકાસનો એક સંક્રમણકાળ છે જે બાળપણ અને પુખ્તાવસ્થાની વચ્ચે આવે છે.
તે બાળપણના સમયગાળાને પુખ્તાવસ્થાના સમયગાળા સાથે જોડતો સેતુ છે.
તેથી,સાચા વિકલ્પો $(ii)$ બાળપણ અને $(iv)$ પુખ્તાવસ્થા છે.

(A) વ્યક્તિની ઉંમરના $12$ થી $18$ વર્ષ વચ્ચેના સમયગાળાને કિશોરાવસ્થા કહેવામાં આવે છે.
કિશોરાવસ્થા એ બાલ્યાવસ્થા અને પુખ્તાવસ્થાને જોડતો સેતુ છે અને તે ઘણા જૈવિક અને વર્તણૂકીય ફેરફારો સાથે સંકળાયેલ છે.
આ ઝડપી વૃદ્ધિ અને વિકાસનો તબક્કો છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ મોન્સ પ્યુબિસ એ માદાના બાહ્ય જનન અંગોનો એક ભાગ છે.
$(B)$ એન્ટ્રમ એ પરિપક્વ ગ્રાફિયન પુટિકામાં જોવા મળતી પ્રવાહીથી ભરેલી ગુહા છે.
$(C)$ ટ્રોફેક્ટોડર્મ એ બ્લાસ્ટોસિસ્ટનું બહારનું સ્તર છે જે ભ્રૂણ નિર્માણ અને ગર્ભસ્થાપનમાં મદદ કરે છે.
$(D)$ નેબેનકર્ન એ શુક્રકોષના મધ્ય ભાગમાં કણાભસૂત્રોના સમૂહ દ્વારા બનતી રચના છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-(iii), B-(iv), C-(i), D-(ii)$ છે.

(A) : પુટિકા અવસ્થા દરમિયાન $FSH$ નો સ્ત્રાવ વધે છે.
પુટિકા અવસ્થા (પ્રસાર અવસ્થા) સામાન્ય રીતે $28$ દિવસના ચક્રમાં $6-13$ અથવા $14$ દિવસનો સમાવેશ કરે છે.
પિટ્યુટરી ગ્રંથિના અગ્ર ખંડ દ્વારા સ્ત્રવિત ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન $(FSH)$ અંડપુટિકાને એસ્ટ્રોજનનો સ્ત્રાવ કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.

(A) સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
આપેલ આકૃતિમાં,$A$ એ દ્વિતીયક પુટિકા દર્શાવે છે,જ્યારે $B$ એ કોર્પસ લ્યુટિયમ દર્શાવે છે.
કોર્પસ લ્યુટિયમ એ અંડપાત પછી ગ્રાફિયન પુટિકાના અવશેષોમાંથી બનેલી એક કામચલાઉ અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિ છે.
તે મુખ્યત્વે મોટા પ્રમાણમાં પ્રોજેસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરને જાળવી રાખવા માટે જરૂરી છે.
જો ફલન ન થાય,તો કોર્પસ લ્યુટિયમ લગભગ $14$ દિવસ પછી કોર્પસ આલ્બિકન્સમાં અધઃપતન પામે છે.

(B) સાચો જવાબ $(B)$ છે.
માદા પ્રજનન તંત્રમાં અંડપિંડ,અંડવાહિનીઓની એક જોડ (ફેલોપિયન ટ્યુબ),ગર્ભાશય,ગ્રીવા,યોનિમાર્ગ અને બાહ્ય જનન અંગોનો સમાવેશ થાય છે.
આપેલ આકૃતિમાં:
- $(I)$ ગર્ભાશયનું અંતઃસ્તર (endometrium) દર્શાવે છે (ગર્ભાશયનું સૌથી અંદરનું ગ્રંથિમય સ્તર).
- $(II)$ ગર્ભાશયનું સ્નાયુસ્તર (myometrium) દર્શાવે છે (લીસા સ્નાયુઓનું મધ્યનું જાડું સ્તર).
- $(III)$ અંડવાહિની નિવાપ (infundibulum) દર્શાવે છે (અંડપિંડની નજીકનો અંડવાહિનીનો ગળણી આકારનો ભાગ).
- $(IV)$ ફીમ્બ્રી (fimbriae) દર્શાવે છે (અંડવાહિની નિવાપની કિનારીઓ પર આંગળી જેવા પ્રવર્ધો જે અંડપાત પછી અંડકોષને એકત્ર કરવામાં મદદ કરે છે).
- $(V)$ ગ્રીવા (cervix) દર્શાવે છે (ગર્ભાશયનો સાંકડો ભાગ જે યોનિમાર્ગમાં ખુલે છે).
- $(VI)$ યોનિમાર્ગ (vagina) દર્શાવે છે.
તેથી,$(III)$ અંડવાહિની નિવાપ,$(IV)$ ફીમ્બ્રી અને $(V)$ ગ્રીવા વાળો સમૂહ યોગ્ય રીતે ઓળખાયેલ છે.

(C) માદા સસ્તન પ્રાણીઓમાં પ્રજનન ચક્રને બે મુખ્ય પ્રકારોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: માસિક ચક્ર (Menstrual cycle) અને ઋતુચક્ર (Oestrus cycle).
$1$. માસિક ચક્ર પ્રાઈમેટ સસ્તન પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે,જેમ કે મનુષ્ય,વાંદરા અને વાનર.
$2$. ઋતુચક્ર બિન-પ્રાઈમેટ સસ્તન પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે,જેમ કે ગાય,ઘેટાં,ઉંદર,હરણ,કૂતરા અને વાઘ.
ઉંદર એ બિન-પ્રાઈમેટ સસ્તન પ્રાણી હોવાથી,તેમાં ઋતુચક્ર જોવા મળે છે.

(D) આપેલી આકૃતિ શુક્રઉત્પાદક નલિકાઓનો આડછેદ દર્શાવે છે.
$X$ એ શુક્રઉત્પાદક નલિકાની પરિઘથી લ્યુમેન તરફ વિસ્તરેલા મોટા,લંબાયેલા કોષોને નિર્દેશિત કરે છે.
આ સર્ટોલી કોષો છે,જેને પોષક કોષો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તેમનું મુખ્ય કાર્ય વિકાસ પામતા જનન કોષો (શુક્રકોષો) ને પોષણ પૂરું પાડવાનું છે.
આંતરાલીય કોષો નલિકાઓ વચ્ચેની જગ્યામાં આવેલા હોય છે,જ્યારે શુક્રકોષજનક કોષો પરિઘ પર આવેલા અપરિપક્વ જનન કોષો છે.

(D) સાચી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
- $(A)$ ગર્ભાશયનું સ્નાયુસ્તર (Myometrium): તે ગર્ભાશયની દીવાલનું મધ્યનું જાડું સ્નાયુબદ્ધ સ્તર છે. તેથી,$(A-4)$.
- $(B)$ મોન્સ પ્યુબિસ: તે ત્વચા અને પ્યુબિક વાળ દ્વારા આવરી લેવાયેલ ચરબીયુક્ત પેશીની ગાદી છે. તેથી,$(B-1)$.
- $(C)$ શુક્રાગ્રહ (Acrosome): તે શુક્રકોષના શીર્ષ પર આવેલી ટોપી જેવી રચના છે જેમાં ઉત્સેચકો હોય છે જે અંડકોષના ફલનમાં મદદ કરે છે. તેથી,$(C-5)$.
- $(D)$ પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિ: તે નર સહાયક ગ્રંથિ છે.
આમ,સાચી જોડી $(A-4), (B-1), (C-5)$ છે.

(C) માનવ માદા પ્રજનન તંત્રની શરીરરચનાના આધારે:
$1$. $Z$ એ ગર્ભાશયના સૌથી અંદરના ગ્રંથિમય સ્તરને દર્શાવે છે,જે $Endometrium$ (ગર્ભાશયનું અંતઃસ્તર) છે.
$2$. $Y$ એ લીસા સ્નાયુઓના જાડા મધ્ય સ્તરને દર્શાવે છે,જે $Myometrium$ (ગર્ભાશયનું મધ્યસ્તર) છે.
$3$. $X$ એ ગર્ભાશયથી યોનિમાર્ગ તરફ જતો સાંકડો માર્ગ દર્શાવે છે,જે $Cervix$ (ગ્રીવા) છે.
આપેલા વિકલ્પોને જોતા,વિકલ્પ $C$ $(Cervix - Myometrium - Ampulla)$ માં $X$ અને $Y$ ના નામ સાચા છે. તેથી,$C$ એ સૌથી યોગ્ય વિકલ્પ છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $(a)$ પ્રસૂતિ: તે ગર્ભાશયમાંથી ગર્ભના જન્મની પ્રક્રિયા છે, જે $(r)$ સાથે સુસંગત છે।
$2$. $(b)$ ગર્ભાવધિ: તે ગર્ભના વિકાસનો સમયગાળો છે, એટલે કે સગર્ભાવસ્થા અને જન્મ વચ્ચેનો સમય, જે $(s)$ સાથે સુસંગત છે।
$3$. $(c)$ અંડપાત: તે ગ્રાફિયન પુટિકામાંથી અંડકોષ મુક્ત થવાની પ્રક્રિયા છે, જે $(q)$ સાથે સુસંગત છે।
$4$. $(d)$ ગર્ભસ્થાપન: તે ગર્ભનું ગર્ભાશયના અંતઃસ્તર સાથે જોડાવાની પ્રક્રિયા છે, જે $(p)$ સાથે સુસંગત છે।
તેથી, સાચો ક્રમ $a-r, b-s, c-q, d-p$ છે।

(A) $NCERT$ પાઠ્યપુસ્તકમાં આપેલી માનવ અંડાશયની પ્રમાણિત આકૃતિના આધારે:
- $a$ એ અંડાશયમાં પ્રવેશતી રુધિરવાહિનીઓ દર્શાવે છે.
- $b$ એ પ્રાથમિક પુટિકા દર્શાવે છે.
- $c$ એ તૃતીયક પુટિકા દર્શાવે છે,જે એન્ટ્રમની હાજરી દ્વારા ઓળખાય છે.
- $d$ એ પરિપક્વ ગ્રાફિયન પુટિકા દર્શાવે છે.
- $e$ એ મુક્ત થયેલ અંડકોષ (દ્વિતીયક પૂર્વ અંડકોષ) દર્શાવે છે.
- $f$ એ કોર્પસ લ્યુટિયમ દર્શાવે છે,જે અંડપાત પછી રચાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $a$ - રુધિરવાહિની,$b$ - પ્રાથમિક પુટિકા,$c$ - તૃતીયક પુટિકા,$d$ - ગ્રાફિયન પુટિકા,$e$ - અંડકોષ,$f$ - કોર્પસ લ્યુટિયમ છે.

(B) વિધાન $(1)$ સાચું છે: નર જનનકોષ (શુક્રકોષ) અને માદા જનનકોષ (અંડકોષ) ના જોડાણને ફલન કહે છે.
વિધાન $(2)$ સાચું છે: માસિક ચક્રના મધ્યમાં લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન $(LH)$ નો સ્ત્રાવ વધે છે,જેને $LH$ સર્જ કહે છે,જે ગ્રાફિયન પુટિકાને તોડીને અંડપાત પ્રેરે છે.
વિધાન $(3)$ સાચું છે: $8$ થી $16$ કોષો ધરાવતા ભ્રૂણને મોરુલા કહેવાય છે. $8$ કોષીય અવસ્થાને પ્રારંભિક મોરુલા ગણવામાં આવે છે.
વિધાન $(4)$ સાચું છે: મનુષ્યમાં અંડવાહિનીની લંબાઈ આશરે $10-12 \, cm$ હોય છે,પરંતુ પ્રમાણભૂત પાઠ્યપુસ્તકોમાં $8-10 \, cm$ ની શ્રેણી પણ સ્વીકાર્ય છે.
આમ,તમામ વિધાનો સાચા છે.

(A) ફલનની પ્રક્રિયામાં નીચે મુજબની મુખ્ય જૈવિક ઘટનાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$(1)$ ફલન એ અંડકોષજનનની પ્રક્રિયાનું અંતિમ ચરણ છે,કારણ કે દ્વિતીય પૂર્વ અંડકોષ શુક્રકોષના પ્રવેશ બાદ જ તેના બીજા અર્ધીકરણના વિભાજનને પૂર્ણ કરે છે.
$(2)$ શુક્રકોષનો પ્રવેશ બીજા અર્ધીકરણના વિભાજનને પૂર્ણ કરવા માટે પ્રેરે છે,જેના પરિણામે એક એકકીય અંડકોષ અને બીજો ધ્રુવકાય બને છે.
$(4)$ ફલન કોર્પસ લ્યુટિયમના વિઘટનને અટકાવે છે,જે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરને જાળવી રાખવા માટે પ્રોજેસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ કરવાનું ચાલુ રાખે છે.
$(5)$ નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણથી દ્વિકીય યુગ્મનજનું નિર્માણ થાય છે.
વિધાન $(3)$ ખોટું છે કારણ કે ફલન પછી કોર્પસ લ્યુટિયમનું વિઘટન થતું નથી; તે ગર્ભાવસ્થાને ટેકો આપવા માટે ટકી રહે છે.
તેથી,સાચા વિધાનો $(1)$,$(2)$,$(4)$ અને $(5)$ છે.

(D) $1$. ગર્ભસ્થાપન: બ્લાસ્ટોસિસ્ટનું ગર્ભાશયની દીવાલ (એન્ડોમેટ્રિયમ) સાથે જોડાવાની પ્રક્રિયાને ગર્ભસ્થાપન કહેવામાં આવે છે,જે ગર્ભાવસ્થા તરફ દોરી જાય છે.
$2$. જરાયુજ અંકુરો: ગર્ભસ્થાપન પછી,ટ્રોફોબ્લાસ્ટ પર આંગળી જેવા પ્રવર્ધો દેખાય છે જેને જરાયુજ અંકુરો કહેવાય છે,જે ગર્ભાશયના પેશીઓ અને માતાના રુધિર દ્વારા ઘેરાયેલા હોય છે.
$3$. પ્રસૂતિ: ગર્ભના જન્મની પ્રક્રિયાને પ્રસૂતિ કહેવામાં આવે છે.
$4$. આપેલા તમામ વિધાનો વૈજ્ઞાનિક રીતે સચોટ હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) સસ્તન પ્રાણીઓમાં,અંડકોષ અલેસીથલ (ખૂબ જ ઓછી માત્રામાં પિત્તક ધરાવતું) અથવા માઈક્રોલેસીથલ હોય છે.
પિત્તકની ન્યૂનતમ માત્રાને કારણે,વિખંડનની પ્રક્રિયામાં સંપૂર્ણ યુગ્મનજ (zygote) સામેલ થાય છે.
આ પ્રકારના વિખંડનને હોલોબ્લાસ્ટિક (સમખંડીય) વિખંડન કહેવામાં આવે છે.
જેથી બનતા બ્લાસ્ટોમિયર્સ લગભગ સમાન કદના હોય છે,તેથી તેને ખાસ કરીને હોલોબ્લાસ્ટિક સમાન (સમખંડીય) વિખંડન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$1$. $Corpus luteum$ એ અંડપિંડમાં આવેલી એક કામચલાઉ અંતઃસ્ત્રાવી રચના છે જે અંડપાત પછી તૂટેલા $Graafian follicle$ માંથી વિકસે છે. બંને એક જ પુટિકા સાથે સંબંધિત અંડપિંડ ચક્રના તબક્કાઓ છે.
$2$. $Sebum$ એ તૈલી ગ્રંથિઓમાંથી નીકળતો તેલી પદાર્થ છે, જ્યારે $Sweat$ એ પ્રસ્વેદ ગ્રંથિઓમાંથી નીકળતો જલીય પદાર્થ છે; બંને અલગ છે.
$3$. $Bundle of His$ એ હૃદયના વહન તંત્રનો એક ભાગ છે, જ્યારે $Pacemaker$ $(SA node)$ એ હૃદયના ધબકારાની શરૂઆત કરનાર છે; બંને અલગ છે.
$4$. વિટામિન $B_7$ એ $Biotin$ છે, જ્યારે $Niacin$ એ વિટામિન $B_3$ છે; બંને અલગ વિટામિન છે.

(D) માનવ માદા પ્રજનન તંત્રની રચનાના આધારે:
$A$ એ ગર્ભાશયનું અંતઃસ્તર (Endometrium) દર્શાવે છે.
$B$ એ ગર્ભાશયનું સ્નાયુસ્તર (Myometrium) દર્શાવે છે.
$C$ એ અંડવાહિની નિવાપ (Infundibulum) દર્શાવે છે.
$D$ એ ફીમ્બ્રી (Fimbriae) દર્શાવે છે.
$E$ એ ગર્ભાશયની ગુહા દર્શાવે છે.
$F$ એ ગ્રીવા (Cervix) દર્શાવે છે.
આમ,વિકલ્પ $D$ માં $B$ - ગર્ભાશયનું અંતઃસ્તર,$C$ - અંડવાહિની નિવાપ અને $D$ - ફીમ્બ્રી એ સાચી ઓળખ છે.

$(B)$ મોન્સ પ્યુબિસ એ ચરબીયુક્ત પેશીઓનો બનેલો ગાદી જેવો ભાગ છે જે ત્વચા અને પ્યુબિક વાળ દ્વારા આવરી લેવાયેલ છે, જે માદા બાહ્ય જનનછિદ્રનો એક ભાગ છે $(A-3)$.
$(B)$ એન્ટ્રમ એ ગ્રાફિયન પુટિકામાં જોવા મળતી પ્રવાહીથી ભરેલી ગુહા છે $(B-4)$.
$(C)$ ટ્રોફેક્ટોડર્મ (અથવા ટ્રોફોબ્લાસ્ટ) એ બ્લાસ્ટોસિસ્ટનું બહારનું સ્તર છે જે ભ્રૂણના જોડાણ અને જરાયુના નિર્માણમાં મદદ કરે છે $(C-1)$.
$(D)$ નેબેનકેર્ન એ શુક્રકોષના મધ્ય ભાગમાં જોવા મળતી કણાભસૂત્રની સર્પાકાર રચના છે $(D-2)$.
તેથી, સાચી જોડ $A-3, B-4, C-1, D-2$ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
$1$. પુટકીય તબક્કા દરમિયાન $LH$ અને $FSH$ નું સ્તર વાસ્તવમાં ક્રમશઃ વધે છે,ઘટે નહીં.
$2$. $LH$ નો વધારો અંડપાત પ્રેરે છે,પરંતુ તે ગ્રાફિયન પુટિકામાંથી થાય છે,અંડવાહિનીમાંથી નહીં.
$3$. $LH$ લેડિગ કોષો (આંતરાલીય કોષો) પર કાર્ય કરીને એન્ડ્રોજનના સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવને ઉત્તેજિત કરે છે.
$4$. $FSH$ સરટોલી કોષો પર કાર્ય કરીને એવા પરિબળોના સ્ત્રાવને ઉત્તેજિત કરે છે જે શુક્રકાયાન્તરણની પ્રક્રિયામાં મદદ કરે છે.

(A) ભ્રૂણની જાતિ ઉલ્વજળ કસોટી (amniocentesis) દ્વારા જાણી શકાય છે,જે એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં ઉલ્વજળનો નમૂનો લેવામાં આવે છે.
માદા સસ્તન પ્રાણીઓમાં,બે $X$ રંગસૂત્રોમાંથી એક નિષ્ક્રિય થઈને એક સંઘનિત રચનામાં ફેરવાય છે જેને $Barr$ બોડી કહેવામાં આવે છે,જે દૈહિક કોષોના કોષકેન્દ્રમાં જોઈ શકાય છે.
નર સજીવોમાં માત્ર એક જ $X$ રંગસૂત્ર હોવાથી,તેમાં $Barr$ બોડી જોવા મળતી નથી.
તેથી,ઉલ્વજળના કોષોમાં $Barr$ બોડીની હાજરી માદા ભ્રૂણ સૂચવે છે,જ્યારે તેની ગેરહાજરી નર ભ્રૂણ સૂચવે છે.

(C) ઉગોનિયાને જનનમાતૃકોષ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$A$ એ પ્રાથમિક પુટિકા દર્શાવે છે.
$B$ એ તૃતીયક પુટિકા દર્શાવે છે.
$C$ એ ગ્રાફિયન પુટિકા દર્શાવે છે,જે એક પરિપક્વ પુટિકા છે જે અંડપાત દરમિયાન તૂટીને દ્વિતીય પૂર્વ અંડકોષ મુક્ત કરે છે.
$D$ એ કોર્પસ લ્યુટિયમ દર્શાવે છે,જે અંડપાત પછી ગ્રાફિયન પુટિકાના અવશેષોમાંથી બને છે.
જન્મથી તરુણાવસ્થા સુધીના તબક્કા દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં પ્રાથમિક પુટિકાઓનું અધઃપતન થાય છે,જેને ફોલિક્યુલર એટ્રેશિયા કહેવામાં આવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ એ સાચી ઓળખ અને વર્ણન છે.

(D) વિધાન ખોટું છે કારણ કે $Hyaluronidase$ એ શુક્રકોષના એક્રોસોમમાં જોવા મળતો ઉત્સેચક છે,અંડકોષમાં નહીં. તે ફલન દરમિયાન શુક્રકોષને અંડકોષના સ્તરોમાં પ્રવેશ કરવામાં મદદ કરે છે.
કારણ પણ ખોટું છે. સસ્તન પ્રાણીઓના ઈંડા $alecithal$ (અથવા કેટલાક સંદર્ભોમાં $microlecithal$,પરંતુ $telolecithal$ નહીં) હોય છે. $Telolecithal$ ઈંડા,જેમ કે પક્ષીઓ અને સરીસૃપોના ઈંડા,તેમાં એક ધ્રુવ પર મોટી માત્રામાં જરદી (yolk) કેન્દ્રિત હોય છે. સસ્તન પ્રાણીઓના ઈંડામાં તેમના જરાયુજન્ય વિકાસને કારણે જરદી નહિવત હોય છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.

(C) તરુણાવસ્થા પછી પુરુષોનું કદ સ્ત્રીઓ કરતા સામાન્ય રીતે વધારે હોય છે,જેનું મુખ્ય કારણ પુરુષ જાતીય અંતઃસ્ત્રાવ 'ટેસ્ટોસ્ટેરોન' છે,જે પુરુષોમાં શુક્રપિંડ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
ટેસ્ટોસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ તરુણાવસ્થાથી શરૂ થાય છે,જે અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી મુક્ત થતા લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન $(LH)$ ના પ્રભાવ હેઠળ હોય છે.
ટેસ્ટોસ્ટેરોન પુરુષોમાં ગૌણ જાતીય લક્ષણોના વિકાસને નિયંત્રિત કરે છે,જેમાં હાડકાંની વૃદ્ધિ,કેલ્શિયમનું શોષણ અને એપિફિઝિયલ કાર્ટિલેજનું બંધ થવું સામેલ છે,જે ઊંચાઈ અને હાડકાની મજબૂતીમાં વધારો કરે છે.
$hCG$ (હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન) એ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જરાયુ (placenta) દ્વારા સ્ત્રવિત થતો અંતઃસ્ત્રાવ છે,જે કદ સાથે સંબંધિત નથી.
તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.

(A) માનવ પ્રજનનમાં થતી ઘટનાઓનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. જનનકોષોનું નિર્માણ (Gametogenesis): જનનકોષો (શુક્રકોષ અને અંડકોષ) નું નિર્માણ.
$2$. જનનકોષોનું સ્થળાંતર (Gamete transfer): વીર્યસેચન (શુક્રકોષોનું માદા પ્રજનન માર્ગમાં સ્થળાંતર).
$3$. ફલન (Syngamy): નર અને માદા જનનકોષોનું જોડાણ થઈને યુગ્મનજનું નિર્માણ.
$4$. યુગ્મનજ (Zygote): ફલન પછી બનતી એકકોષીય દ્વિકીય રચના.
$5$. કોષ વિભાજન (Cleavage): યુગ્મનજ સમવિભાજન દ્વારા મોરુલા અને બ્લાસ્ટોસિસ્ટમાં ફેરવાય છે.
$6$. કોષ વિભેદન (Cell differentiation): ગર્ભના કોષો ચોક્કસ સ્તરો અને પેશીઓમાં ગોઠવાય છે.
$7$. અંગજનન (Organogenesis): વિભેદિત પેશીઓમાંથી અંગોનો વિકાસ.

(N/A) ના,અંડપ્રસવી માતા દ્વારા ઉત્પન્ન થતા ઈંડાની સંખ્યા સામાન્ય રીતે અપત્યપ્રસવી માતા દ્વારા ઉત્પન્ન થતા બચ્ચાઓની સંખ્યા કરતા ઘણી વધારે હોય છે.
અંડપ્રસવી પ્રાણીઓમાં,ભ્રૂણનો વિકાસ માતાના શરીરની બહાર થાય છે. આ ઈંડા પર્યાવરણીય જોખમો અને શિકારીઓ સામે ખૂબ જ સંવેદનશીલ હોય છે.
આ ઉચ્ચ મૃત્યુદરને સરભર કરવા અને પ્રજાતિનું અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે,અંડપ્રસવી સજીવો મોટી સંખ્યામાં ઈંડા મૂકે છે.
તેનાથી વિપરીત,અપત્યપ્રસવી સજીવોમાં,ભ્રૂણનો વિકાસ માતાના શરીરની અંદર સુરક્ષિત વાતાવરણમાં થાય છે.
બચ્ચાઓ બાહ્ય જોખમોથી સુરક્ષિત હોવાથી,તેમના અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાની શક્યતા ઘણી વધારે હોય છે,તેથી જ ઓછા બચ્ચાઓ ઉત્પન્ન થાય છે.

(N/A) મનુષ્યો લિંગી પ્રજનન કરે છે.
$(b)$ મનુષ્યો અપત્યપ્રસવી છે.
$(c)$ મનુષ્યોમાં ફલન આંતરિક હોય છે.
$(d)$ નર અને માદા જન્યુઓ એકકીય $(n)$ હોય છે.
$(e)$ યુગ્મનજ દ્વિતીય $(2n)$ હોય છે.
$(f)$ પરિપક્વ પુટિકામાંથી અંડકોષ મુક્ત થવાની પ્રક્રિયાને અંડપાત (Ovulation) કહે છે.
$(g)$ અંડપાત લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન $(LH)$ નામના અંતઃસ્ત્રાવ દ્વારા પ્રેરાય છે.
$(h)$ નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણને ફલન કહે છે.
$(i)$ ફલન અંડવાહિની (ફેલોપિયન નલિકા) માં થાય છે.
$(j)$ યુગ્મનજ વિભાજન પામીને ગર્ભકોષ્ઠકોથળી (Blastocyst) બનાવે છે,જે ગર્ભાશયમાં સ્થાપિત થાય છે.
$(k)$ ગર્ભ અને ગર્ભાશય વચ્ચે રુધિરવાહિનીઓનું જોડાણ પૂરું પાડતી રચનાને જરાયુ (Placenta) કહે છે.

(N/A) કોર્પસ લ્યુટિયમ: તે તૂટેલા ગ્રાફિયન પુટિકામાંથી બને છે. તે માસિક ચક્રના લ્યુટિયલ તબક્કા દરમિયાન પ્રોજેસ્ટેરોન હોર્મોનનો સ્ત્રાવ કરે છે. પ્રોજેસ્ટેરોનનું ઉચ્ચ સ્તર $FSH$ અને $LH$ ના સ્ત્રાવને અટકાવે છે,જેથી આગળ અંડપાત થતો અટકે છે. તે ગર્ભના સ્થાપન માટે ગર્ભાશયના એન્ડોમેટ્રિયમને જાળવી રાખે છે.
$(b)$ એન્ડોમેટ્રિયમ: તે ગર્ભાશયનું સૌથી અંદરનું ગ્રંથિમય સ્તર છે. તે ગર્ભના સ્થાપન માટે તૈયાર થવા માટે માસિક ચક્ર દરમિયાન ચક્રીય ફેરફારોમાંથી પસાર થાય છે.
$(c)$ એક્રોસોમ: તે શુક્રકોષના શીર્ષના અગ્ર ભાગમાં આવેલી ટોપી જેવી રચના છે. તેમાં જળવિભાજક ઉત્સેચકો (જેમ કે હાયલ્યુરોનિડેઝ) હોય છે જે ફલન સમયે શુક્રકોષને અંડકોષના પડને ભેદવામાં મદદ કરે છે.
$(d)$ શુક્રકોષની પૂંછડી: તે શુક્રકોષનો સૌથી લાંબો ભાગ છે જે તેની ગતિશીલતામાં મદદ કરે છે,જેનાથી શુક્રકોષ માદા પ્રજનન માર્ગમાં આગળ વધી શકે છે.
$(e)$ ફીમ્બ્રિએ: આ ફેલોપિયન નળીના અંડાશયના છેડે આવેલા આંગળી જેવા પ્રવર્ધો છે. તેઓ અંડપાત પછી અંડાશયમાંથી મુક્ત થયેલા અંડકોષને એકત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે.

(A-D) એન્ડ્રોજન્સનું ઉત્પાદન સર્ટૉલી કોષો દ્વારા થાય છે. (ખોટું) એન્ડ્રોજન્સનું ઉત્પાદન શુક્રપિંડના આંતરાલીય અવકાશમાં આવેલા લેડિગ કોષો દ્વારા થાય છે.
$(b)$ શુક્રકોષો સર્ટૉલી કોષોમાંથી પોષણ મેળવે છે. (સાચું)
$(c)$ લેડિગ કોષો અંડપિંડમાં જોવા મળે છે. (ખોટું) લેડિગ કોષો શુક્રપિંડના આંતરાલીય અવકાશમાં જોવા મળે છે.
$(d)$ લેડિગ કોષો એન્ડ્રોજન્સનું સંશ્લેષણ કરે છે. (સાચું)
$(e)$ અંડકોષજનન કોર્પસ લ્યુટિયમમાં થાય છે. (ખોટું) અંડકોષજનન અંડપિંડમાં થાય છે.
$(f)$ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ઋતુચક્ર અટકી જાય છે. (સાચું)
$(g)$ યોનિપટલની હાજરી કે ગેરહાજરી એ કુમારિકાપણા કે જાતીય અનુભવની વિશ્વસનીય સૂચક નથી. (સાચું)

(A) માસિક ચક્ર દરમિયાન માનવ અંડપિંડ સામાન્ય રીતે દર મહિને $1$ અંડકોષ મુક્ત કરે છે.
સમાન (monozygotic) જોડિયા બાળકોના કિસ્સામાં,માત્ર $1$ અંડકોષ મુક્ત થાય છે,જે એક શુક્રકોષ દ્વારા ફલિત થઈને એક યુગ્મનજ (zygote) બનાવે છે. આ યુગ્મનજ પાછળથી બે ગર્ભમાં વિભાજિત થાય છે,જેના પરિણામે સમાન જોડિયા બાળકોનો જન્મ થાય છે.
જો જોડિયા બાળકો ભિન્ન (dizygotic) હોય,તો જવાબ બદલાય છે કારણ કે ભિન્ન જોડિયા બાળકો ત્યારે ઉત્પન્ન થાય છે જ્યારે અંડપિંડ દ્વારા $2$ અલગ-અલગ અંડકોષ મુક્ત થાય છે અને તે $2$ અલગ-અલગ શુક્રકોષો દ્વારા ફલિત થાય છે. તેથી,ભિન્ન જોડિયા બાળકો માટે $2$ અંડકોષ મુક્ત થયા હશે.

(N/A) પ્રજનન એ એક જૈવિક પ્રક્રિયા છે જે એક પેઢીમાંથી બીજી પેઢીમાં જનીનિક દ્રવ્યનું વહન કરીને જાતિની સાતત્યતા જાળવી રાખે છે. આ પ્રક્રિયામાં,એક કોષનું જનીનિક દ્રવ્ય બમણું થાય છે અને તેનું વહન થાય છે.
મનુષ્યો લિંગી પ્રજનન કરતા અને અપત્યપ્રસવી સજીવો છે. મનુષ્યોમાં પ્રજનન ઘટનાઓમાં જન્યુઓનું નિર્માણ (જન્યુજનન) સામેલ છે. શુક્રકોષોનું માદાના પ્રજનન માર્ગમાં સ્થાનાંતરણ તેને વીર્યસેચન કહેવાય છે. નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણને ફલન કહેવામાં આવે છે,જે યુગ્મનજ (zygote) ના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.
ફલન પછી,યુગ્મનજ વિભાજન પામીને ગર્ભકોષ્ઠી (blastocyst) બનાવે છે,જે ગર્ભાશયની દીવાલ સાથે જોડાય છે (રોપણ). ત્યારબાદ ગર્ભનો વિકાસ (ગર્ભાવધિકાળ) અને બાળકના જન્મ (પ્રસૂતિ) ની પ્રક્રિયા થાય છે.
આ પ્રજનન ઘટનાઓ તરુણાવસ્થા પછી થાય છે. નર અને માદામાં પ્રજનન ઘટનાઓ વચ્ચે નોંધપાત્ર તફાવત છે; ઉદાહરણ તરીકે,વૃદ્ધ પુરુષોમાં પણ શુક્રકોષોનું નિર્માણ ચાલુ રહે છે,જ્યારે સ્ત્રીઓમાં અંદાજે $50$ વર્ષની ઉંમરે અંડકોષોનું નિર્માણ (અંડકોષજનન) બંધ થઈ જાય છે.

(N/A) નર અને માદાના પ્રજનન લક્ષણો વચ્ચેનો તફાવત નીચે મુજબ છે:
$1.$ બાહ્ય પ્રજનન લક્ષણો:

નર	માદા
$(1)$ સ્તન ગ્રંથિઓ અવિકસિત હોય છે.	$(1)$ સ્તન ગ્રંથિઓ સુવિકસિત હોય છે.
$(2)$ દાઢી અને મૂછ જોવા મળે છે.	$(2)$ દાઢી અને મૂછ હોતી નથી.
$(3)$ સ્નાયુઓ સામાન્ય રીતે મજબૂત હોય છે.	$(3)$ સ્નાયુઓ પ્રમાણમાં નબળા હોય છે.
$(4)$ અવાજ ઘેરો (નીચો પિચ) હોય છે.	$(4)$ અવાજ તીણો (ઊંચો પિચ) હોય છે.

$2.$ આંતરિક પ્રજનન લક્ષણો:

નર	માદા
$(1)$ પ્રાથમિક પ્રજનન અંગો શુક્રપિંડ છે.	$(1)$ પ્રાથમિક પ્રજનન અંગો અંડપિંડ છે.
$(2)$ શુક્રપિંડ ઉદરીય ગુહાની બહાર વૃષણ કોથળીમાં આવેલા હોય છે.	$(2)$ અંડપિંડ ઉદરીય ગુહાની અંદર આવેલા હોય છે.
$(3)$ શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરે છે.	$(3)$ અંડકોષો ઉત્પન્ન કરે છે.
$(4)$ નર જાતીય અંતઃસ્ત્રાવ ટેસ્ટોસ્ટેરોન ઉત્પન્ન કરે છે.	$(4)$ માદા જાતીય અંતઃસ્ત્રાવો ઇસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન ઉત્પન્ન કરે છે.

(A)

શુક્રપિંડ	અંડપિંડ
$(1)$ શુક્રપિંડ એ ઈંડા આકારની ગ્રંથિ છે જેની લંબાઈ $5 \ cm$ અને વ્યાસ $2.5 \ cm$ હોય છે.	$(1)$ અંડપિંડ એ બદામ આકારની ગ્રંથિ છે જેની લંબાઈ $3 \ cm$,પહોળાઈ $2 \ cm$ અને જાડાઈ $1 \ cm$ હોય છે.
$(2)$ તે નર જાતીય અંતઃસ્ત્રાવ ટેસ્ટોસ્ટેરોન ઉત્પન્ન કરે છે.	$(2)$ તે માદા જાતીય અંતઃસ્ત્રાવો ઇસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન ઉત્પન્ન કરે છે.
$(3)$ શુક્રપિંડ ઉદરીય ગુહાની બહાર વૃષણકોથળીમાં આવેલા હોય છે.	$(3)$ અંડપિંડ ઉદરીય ગુહાની અંદર ગર્ભાશયની બંને બાજુએ આવેલા હોય છે.

શુક્રકોષ	અંડકોષ
$(1)$ શુક્રકોષ પ્રચલનશીલ (motile) છે.	$(1)$ અંડકોષ અપ્રચલનશીલ (non-motile) છે.
$(2)$ તે શીર્ષ,મધ્યભાગ અને પૂંછડી ધરાવે છે.	$(2)$ તે ગોળાકાર કોષીય રચના છે જે ઝોના પેલ્યુસિડા સ્તરથી ઘેરાયેલ હોય છે.
$(3)$ તેનું ઉત્પાદન નરના સમગ્ર પ્રજનનકાળ દરમિયાન ચાલુ રહે છે.	$(3)$ તેનું ઉત્પાદન મેનોપોઝ (આશરે $50$ વર્ષની ઉંમર) પછી બંધ થઈ જાય છે.

(N/A) શુક્રકોષજનન અને અંડકોષજનન વચ્ચેનો તફાવત:

શુક્રકોષજનન	અંડકોષજનન
$(1)$ આ પ્રક્રિયા નરના શુક્રપિંડમાં થાય છે.	$(1)$ આ પ્રક્રિયા માદાના અંડપિંડમાં થાય છે.
$(2)$ પ્રાથમિક પૂર્વ શુક્રકોષોના અર્ધીકરણથી બે સમાન એકકીય દ્વિતીય પૂર્વ શુક્રકોષો બને છે.	$(2)$ પ્રાથમિક પૂર્વ અંડકોષોનું અર્ધીકરણ અસમાન હોય છે,જેના પરિણામે એક મોટો એકકીય દ્વિતીય પૂર્વ અંડકોષ અને એક નાનું પ્રથમ ધ્રુવકાય બને છે.
$(3)$ દ્વિતીય પૂર્વ શુક્રકોષો અર્ધીકરણ-$II$ દ્વારા ચાર એકકીય શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરે છે.	$(3)$ દ્વિતીય પૂર્વ અંડકોષ અર્ધીકરણ-$II$ દ્વારા અંડકોષ અને એક નાનું દ્વિતીય ધ્રુવકાય બનાવે છે.
$(4)$ શુક્રકોષો પરિપક્વ થવા માટે શુક્રકાયાંતરણની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે.	$(4)$ અંડકોષને પરિપક્વ થવા માટે શુક્રકાયાંતરણ જેવી પ્રક્રિયાની જરૂર પડતી નથી.

ગર્ભનો વિકાસ અને ભ્રૂણનો વિકાસ વચ્ચેનો તફાવત:

ગર્ભનો વિકાસ	ભ્રૂણનો વિકાસ
$(1)$ ફલનથી લઈને પ્રથમ $8$ અઠવાડિયા સુધીના તબક્કાને ગર્ભ કહેવાય છે.	$(1)$ ફલન પછીના $8$ અઠવાડિયાથી પ્રસૂતિ સુધીના સમયગાળાને ભ્રૂણ કહેવાય છે.
$(2)$ આ તબક્કે કોષ વિભાજન (ક્લીવેજ) ઝડપી હોય છે.	$(2)$ આ તબક્કે વિવિધ અંગો અને અંગતંત્રોનો વિકાસ થાય છે.
$(3)$ જરાયુ દ્વારા $hCG$,$hPL$,ઇસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન જેવા અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન થાય છે.	$(3)$ પ્રસૂતિ નજીક આવે ત્યારે ઓક્સિટોસિન અને પ્રોસ્ટાગ્લેન્ડિન જેવા અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન થાય છે.

(N/A) ઋતુચક્ર અને માસિક ચક્ર વચ્ચેનો તફાવત:

ઋતુચક્ર (Oestrus Cycle)	માસિક ચક્ર (Menstrual Cycle)
$(1)$ તે ગાય,કૂતરા અને ઉંદર જેવા બિન-પ્રાઈમેટ સસ્તનોમાં જોવા મળે છે.	$(1)$ તે વાંદરા,એપ્સ અને મનુષ્યો જેવા પ્રાઈમેટ સસ્તનોમાં જોવા મળે છે.
$(2)$ તેમાં ગરમીનો ટૂંકો ગાળો હોય છે.	$(2)$ તેમાં રક્તસ્ત્રાવ સાથેનો માસિક તબક્કો હોય છે.
$(3)$ જો ફલન ન થાય,તો ગર્ભાશયનું અંતઃસ્તર પુનઃશોષિત થાય છે.	$(3)$ જો ફલન ન થાય,તો ગર્ભાશયનું અંતઃસ્તર તૂટીને યોનિમાર્ગ દ્વારા બહાર નીકળે છે.

અંડપ્રસવી અને અપત્યપ્રસવી વચ્ચેનો તફાવત:

અંડપ્રસવી (Ovipary)	અપત્યપ્રસવી (Vivipary)
$(1)$ સજીવો ફલિત કે અફલિત ઈંડા મૂકે છે.	$(1)$ સજીવો સીધા જ બચ્ચાંને જન્મ આપે છે.
$(2)$ ભ્રૂણનો વિકાસ માદાના શરીરની બહાર થાય છે.	$(2)$ ભ્રૂણનો વિકાસ માદાના શરીરની અંદર થાય છે.
$(3)$ ઉદાહરણ: પક્ષીઓ,સરીસૃપો.	$(3)$ ઉદાહરણ: સસ્તન પ્રાણીઓ (મોનોટ્રીમ્સ સિવાય).

(A) $(1)$ બલ્બોયુરેથ્રલ ગ્રંથિ:
સ્થાન: આ ગ્રંથિ પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિની પાછળની બાજુએ મૂત્રમાર્ગની બંને બાજુએ આવેલી હોય છે.
કાર્ય: તેનો સ્ત્રાવ મૂત્રમાર્ગ માટે ઊંજણ (lubricant) તરીકે કામ કરે છે અને એસિડિક પેશાબને તટસ્થ કરે છે.
$(2)$ કોર્પસ લ્યુટિયમ:
સ્થાન: તે અંડપાત પછી અંડાશયમાં તૂટેલા ગ્રાફિયન પુટિકામાંથી વિકસતી કામચલાઉ ગ્રંથિમય રચના છે.
કાર્ય: તે પ્રોજેસ્ટેરોન હોર્મોનનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરને જાળવી રાખવા માટે જરૂરી છે.

(N/A) $(1)$ જરાયુ (Placenta):
સ્થાન: તે વિકાસશીલ ગર્ભ (ભ્રૂણ) અને માતાના શરીર વચ્ચેની રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમ છે,જે ગર્ભનાળ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.
કાર્ય: તે ગર્ભને ઓક્સિજન અને પોષક તત્વોનો પુરવઠો પૂરો પાડે છે અને ગર્ભ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને નકામા પદાર્થોને દૂર કરે છે. તે અંતઃસ્ત્રાવી પેશી તરીકે પણ કાર્ય કરે છે અને $hCG$,$hPL$,ઇસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટોજેન્સ જેવા વિવિધ અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે.
$(2)$ શુક્રાગ્રહ (Acrosome):
સ્થાન: તે શુક્રકોષના શીર્ષના અગ્ર ભાગે આવેલી ટોપી જેવી રચના છે.
કાર્ય: તેમાં જળવિભાજક ઉત્સેચકો (જેને સામૂહિક રીતે સ્પર્મ લાયસિન કહેવાય છે,જેમ કે હાયલ્યુરોનિડેઝ) હોય છે જે ફલન દરમિયાન અંડકોષમાં પ્રવેશ કરવામાં મદદ કરે છે.

(GAMETOGENESIS, INSEMINATION, FERTILISATION, IMPLANTATION, GESTATION, PARTURITION) માનવ પ્રજનનમાં થતી ઘટનાઓનો સાચો ક્રમ આ મુજબ છે: ગેમેટોજેનેસિસ $\rightarrow$ ઇન્સેમિનેશન $\rightarrow$ ફર્ટિલાઇઝેશન $\rightarrow$ ઇમ્પ્લાન્ટેશન $\rightarrow$ ગેસ્ટેશન $\rightarrow$ પાર્ચ્યુરિશન.
પ્રક્રિયાઓની વિગતવાર સમજૂતી:
$(1)$ ગેમેટોજેનેસિસ: જનનકોષો (નરમાં શુક્રકોષો અને માદામાં અંડકોષો) બનવાની પ્રક્રિયા.
$(2)$ ઇન્સેમિનેશન: સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગમાં શુક્રકોષોનું સ્થળાંતર.
$(3)$ ફર્ટિલાઇઝેશન: નર અને માદા જનનકોષોનું જોડાણ થઈને યુગ્મનજ બનવાની પ્રક્રિયા.
$(4)$ ઇમ્પ્લાન્ટેશન: ગર્ભકોષ્ઠીનું ગર્ભાશયની દીવાલ સાથે જોડાણ.
$(5)$ ગેસ્ટેશન: ગર્ભાશયની અંદર ગર્ભના વિકાસનો સમયગાળો.
$(6)$ પાર્ચ્યુરિશન: ગર્ભના જન્મની પ્રક્રિયા (પ્રસૂતિ).

(A) $(a - 3), (b - 4), (c - 1), (d - 2)$
સમજૂતી:
- મોન્સ પ્યુબિસ એ ચરબીયુક્ત પેશીઓનું બનેલું ગાદી જેવું બંધારણ છે જે ત્વચા અને પ્યુબિક વાળથી ઢંકાયેલું હોય છે,જે માદાના બાહ્ય જનનાંગોનો ભાગ છે.
- એન્ટ્રમ એ ગ્રાફિયન પુટિકામાં જોવા મળતી પ્રવાહીથી ભરેલી ગુહા છે.
- ટ્રોફોબ્લાસ્ટ એ બ્લાસ્ટોસિસ્ટનું બહારનું સ્તર છે જે ગર્ભાશયના અંતઃસ્તર સાથે જોડાય છે અને ગર્ભના વિકાસ તથા જરાયુના નિર્માણમાં મદદ કરે છે.
- કણાભસૂત્ર શુક્રકોષના મધ્ય ભાગમાં આવેલા હોય છે જે તેને ગતિશીલતા માટે ઊર્જા પૂરી પાડે છે.

$(A)$ સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ જરાયુ (Placenta) હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન $(hCG)$ જેવા અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે। તેથી, $(a)-(ii)$.
$(b)$ ઝોના પેલ્યુસિડા એ અંડકોષનું બહારનું ગ્લાયકોપ્રોટીન સ્તર છે। તેથી, $(b)-(iii)$.
$(c)$ બલ્બો-યુરેથ્રલ ગ્રંથિઓ એવું પ્રવાહી સ્ત્રાવ કરે છે જે શિશ્નના ઊંજણમાં મદદ કરે છે। તેથી, $(c)-(iv)$.
$(d)$ લેડિગના કોષો (આંતરાલીય કોષો) જે વૃષણમાં આવેલા હોય છે, તે એન્ડ્રોજન્સ નામના નર જાતીય અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે। તેથી, $(d)-(i)$.
આમ, સાચો ક્રમ $(a)-(ii), (b)-(iii), (c)-(iv), (d)-(i)$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ કોર્પસ લ્યુટિયમ એ અંડપાત પછી ફાટેલી ગ્રાફિયન પુટિકામાંથી બને છે $(a - 3)$.
$(b)$ શુક્રપિંડ વિકાસ દરમિયાન ઉદરીય ગુહામાંથી નીચે ઉતરીને વૃષણકોથળીમાં આવે છે $(b - 1)$.
$(c)$ માયોમેટ્રિયમ એ ગર્ભાશયની દીવાલનું મધ્યનું જાડું સ્નાયુબદ્ધ સ્તર છે $(c - 4)$.
$(d)$ શિશ્ન એ નરનું બાહ્ય જનન અંગ છે જે વૃષણકોથળીના અગ્ર ભાગે આવેલું હોય છે $(d - 2)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a - 3), (b - 1), (c - 4), (d - 2)$ છે.

$(A)$ શુક્રપિંડ અને અંડપિંડ એ પ્રાથમિક પ્રજનન અંગો છે જે જનન કોષો (જન્યુઓ) ઉત્પન્ન કરે છે. તેથી, $(a - 3)$.
$(b)$ ભગશેફ (Clitoris) એ જાતીય પ્રતિભાવ સાથે સંકળાયેલ એક સંવેદનશીલ ઉત્તેજિત રચના છે. તેથી, $(b - 4)$.
$(c)$ અંડવાહિની એ માદા પ્રજનન તંત્રનો ભાગ છે જે અંડકોષ (જનન કોષ) નું વહન કરે છે. તેથી, $(c - 1)$.
$(d)$ વૃષણકોથળી અને બૃહદ ભગષ્ઠ એ માંસલ ગડીઓ/કોથળીઓ છે જે પ્રજનન અંગોનું રક્ષણ કરે છે અને મૂત્રજનન વિસ્તારને ઘેરે છે. તેથી, $(d - 2)$.
આમ, સાચી જોડ $(a - 3, b - 4, c - 1, d - 2)$ છે.

(D) તરૂણાવસ્થા એ સમયગાળો છે જે દરમિયાન કિશોર જાતીય પરિપક્વતા પ્રાપ્ત કરે છે અને પ્રજનન માટે સક્ષમ બને છે.
માનવ માદામાં,તરૂણાવસ્થાની શરૂઆત સામાન્ય રીતે $10$ થી $14$ વર્ષની ઉંમરની વચ્ચે થાય છે.
આ તબક્કો ગૌણ જાતીય લક્ષણોના વિકાસ અને માસિક ચક્ર (રજોદર્શન) ની શરૂઆત દ્વારા ચિહ્નિત થયેલ છે.
તેથી,$10-14$ વર્ષનો ગાળો માદામાં તરૂણાવસ્થાની શરૂઆતનું સૌથી સચોટ પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

(D) માનવ પ્રજનન તંત્રમાં,સમમૂલક રચનાઓ એવી રચનાઓ છે જે સમાન ભ્રૂણીય ઉદ્ભવ ધરાવે છે.
$1$. માદામાં રહેલી ભગશિશ્નિકા (Clitoris) એ નરના શિશ્ન (Penis) ને સમમૂલક છે,કારણ કે બંને સમાન ભ્રૂણીય પેશી (જનન ટ્યુબરકલ) માંથી વિકસે છે.
$2$. માદામાં રહેલી બાથોર્લીન ગ્રંથિ (Bartholin's gland) એ નરની કાઊપરની ગ્રંથિ (બલ્બોયુરેથ્રલ ગ્રંથિ) ને સમમૂલક છે,કારણ કે બંને સહાયક ગ્રંથિઓ છે જે લુબ્રિકેટિંગ પ્રવાહીનો સ્ત્રાવ કરે છે.
તેથી,$A$ અને $B$ બંને એવી રચનાઓ છે જે માદા પ્રજનન તંત્રમાં નરની રચનાઓને સમમૂલક છે.