Economic Botany Questions in Gujarati

(D) અશ્મિ એટલે ભૂતકાળના ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય યુગના કોઈપણ જીવંત પ્રાણીના સચવાયેલા અવશેષો,છાપ અથવા નિશાની.
$1$. ડાયેટોમેસિયસ અર્થ એ ડાયેટમ્સના અશ્મિભૂત અવશેષો ધરાવે છે,જે એક પ્રકારના સખત કવચવાળા પ્રોટિસ્ટ છે.
$2$. કોલસો એ એક જ્વલનશીલ કાળો અથવા ભૂખરો-કાળો કાંપનો ખડક છે,જે મુખ્યત્વે કાર્બન અને અન્ય તત્વો જેવા કે હાઈડ્રોજન,સલ્ફર,ઓક્સિજન અને નાઈટ્રોજનથી બનેલો છે. તે પ્રાચીન વનસ્પતિઓના અવશેષોમાંથી બને છે.
$3$. પેટ્રોલિયમ એ પૃથ્વીની સપાટીની નીચે ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય રચનાઓમાં જોવા મળતું કુદરતી રીતે બનતું પીળાશ પડતું-કાળું પ્રવાહી છે,જેને અશ્મિભૂત બળતણ પણ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે પ્રાચીન દરિયાઈ સજીવોના અવશેષોમાંથી બને છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પોને અશ્મિ અથવા અશ્મિભૂત બળતણ માનવામાં આવે છે.

(A) કોલ બોલ્સ એ કોલસાના સ્તરોમાં જોવા મળતા ખનિજ પદાર્થોના ગોળાકાર અથવા અનિયમિત જથ્થા છે.
તેઓ વનસ્પતિના પેશીઓ કોલસામાં રૂપાંતરિત થાય તે પહેલાં તેમાં ખનિજયુક્ત દ્રાવણો (જેમ કે કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ અથવા સિલિકા) ના પ્રવેશ દ્વારા બને છે.
આ પ્રક્રિયા વનસ્પતિની આંતરિક કોષીય રચનાને ત્રિ-પરિમાણીય રીતે જાળવી રાખે છે,જે પેટ્રિફેક્શન (અશ્મિભવન) ની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,કોલ બોલ્સમાં જોવા મળતા અશ્મિઓ મુખ્યત્વે પેટ્રિફેક્શન પ્રકારના હોય છે.

(C) $Carboniferous$ (કાર્બોનિફેરસ) સમયગાળાને વ્યાપકપણે કોલસાનો યુગ માનવામાં આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન,ઉષ્ણકટિબંધીય જમીન વિસ્તારોના મોટા ભાગ પર વિશાળ દલદલીય જંગલો આવેલા હતા. જ્યારે આ વનસ્પતિઓ મૃત્યુ પામી,ત્યારે તેઓ અજારક પરિસ્થિતિઓમાં દટાઈ ગઈ હતી,જેના કારણે તેમનું સંપૂર્ણ વિઘટન અટકી ગયું અને લાખો વર્ષો દરમિયાન તે વિશાળ કોલસાના જથ્થામાં પરિવર્તિત થઈ ગઈ.

(D) $Euphorbiaceae$,$Asclepiadaceae$ અને $Apocynaceae$ કુળના છોડ લેટેક્સ ઉત્પન્ન કરવા માટે જાણીતા છે જેમાં હાઇડ્રોકાર્બન હોય છે.
આ હાઇડ્રોકાર્બન પર પ્રક્રિયા કરીને તેને પ્રવાહી બળતણમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે,જેને ઘણીવાર 'પેટ્રો-ક્રોપ્સ' અથવા 'બાયો-ક્રૂડ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$Euphorbia$ $lathyris$ $(Euphorbiaceae)$ જેવી પ્રજાતિઓનો અભ્યાસ તેમના બળતણ-ગ્રેડના હાઇડ્રોકાર્બન ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા માટે કરવામાં આવ્યો છે.
તેથી,સૂચિબદ્ધ તમામ કુળોમાં એવા છોડનો સમાવેશ થાય છે જે પ્રવાહી બળતણના નિર્માણમાં ફાળો આપે છે.

(B) બિન-નવીનીકરણીય ઉર્જા સ્ત્રોતોના વપરાશ અને સંસાધનોના ઘટાડા અંગેના શૈક્ષણિક અભ્યાસો મુજબ,એવો અંદાજ છે કે ઉચ્ચ વૈશ્વિક વપરાશ દરને કારણે વર્ષ $2025$ સુધીમાં વિશ્વના જાણીતા પેટ્રોલિયમ ભંડારના આશરે $80\%$ જેટલો ભાગ ખતમ થઈ જશે.

(A) જ્યારે કોલસાને હવાના ગેરહાજરીમાં ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેને વિનાશક નિસ્યંદન (destructive distillation) કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા દ્વારા કોલ ગેસ,કોલટાર અને કોક જેવા ઉપયોગી ઉત્પાદનો મળે છે. તેથી,આ તમામ ઉત્પાદનો કોલસામાંથી મેળવવામાં આવે છે.

(D) કોલ બોલ એ કોલસાના થરોમાં જોવા મળતા અશ્મિભૂત વનસ્પતિ પદાર્થો છે.
તે મુખ્યત્વે ખનિજ દ્રવ્યો,ખાસ કરીને $CaCO_3$ (કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ),$MgCO_3$ (મેગ્નેશિયમ કાર્બોનેટ),અને $FeS_2$ (આયર્ન સલ્ફાઇડ) ના બનેલા હોય છે.
આ ખનિજો વનસ્પતિના પેશીઓમાં પ્રવેશીને તેમને અશ્મિભૂત અવસ્થામાં સાચવે છે.
તેથી,સૂચિબદ્ધ તમામ પદાર્થો કોલ બોલના ઘટકો છે.

(B) કોલસો એ અશ્મિભૂત બળતણ છે જે લાખો વર્ષો દરમિયાન પ્રાચીન વનસ્પતિઓના અવશેષોમાંથી બને છે. તેને બનવામાં ખૂબ જ લાંબો સમય લાગે છે અને માનવ સમયગાળામાં તેનું પુનઃસર્જન થઈ શકતું નથી,તેથી તેને ઊર્જાનો $Non-renewable$ (પુનઃઅપ્રાપ્ય) સ્ત્રોત ગણવામાં આવે છે.

(C) . બ્રાઝિલ એ ફ્યુઅલ આલ્કોહોલના ઉત્પાદનમાં અગ્રેસર દેશ છે,જેનો ઉપયોગ પેટ્રોલના વિકલ્પ તરીકે કાર,બસ અને મોટરસાયકલ જેવા વાહનોમાં થાય છે.

(A) પુરાતત્વીય વનસ્પતિશાસ્ત્ર (Palaeobotany) એ વિજ્ઞાનની એવી શાખા છે જે વનસ્પતિના અશ્મિઓના અભ્યાસ સાથે સંબંધિત છે.
કોલસો અને પેટ્રોલિયમ એ અશ્મિભૂત બળતણ છે જે લાખો વર્ષો પહેલા પૃથ્વીના પોપડા નીચે દટાયેલી પ્રાચીન વનસ્પતિઓ અને સજીવોના અવશેષોમાંથી બનેલા છે.
વનસ્પતિના અશ્મિઓનો અભ્યાસ કરીને,વૈજ્ઞાનિકો તે ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સ્તરો અને પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓને ઓળખી શકે છે જે આ અશ્મિભૂત બળતણના નિર્માણ અને સંગ્રહ માટે અનુકૂળ હોય છે,જે તેમની શોધમાં મદદ કરે છે.

(B) પેટ્રોક્રોપ્સ એવા છોડ છે જે લેટેક્સ ઉત્પન્ન કરે છે,જેમાં પ્રવાહી હાઇડ્રોકાર્બનનું પ્રમાણ વધુ હોય છે,જે પ્રવાહી ઇંધણના વિકલ્પ તરીકે કામ કરી શકે છે.
આવા મોટાભાગના છોડ $Euphorbiaceae$ કુળના છે,તેમજ $Asclepiadaceae$,$Urticaceae$ અને $Sapotaceae$ કુળમાં પણ જોવા મળે છે.

(D) પાયરોલિસિસ એ ઓક્સિજનની ગેરહાજરીમાં ઊંચા તાપમાને કાર્બનિક પદાર્થોનું થર્મોકેમિકલ વિઘટન છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,કાર્બનિક પદાર્થો ત્રણ મુખ્ય ઉત્પાદનોમાં વિભાજિત થાય છે: ઘન ચારકોલ,બિન-ઘનીભૂત વાયુઓ અને પ્રવાહી બાયો-ઓઈલ.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) પેટ્રો-ક્રોપ્સ (હાઇડ્રોકાર્બન ઉત્પન્ન કરતા છોડ) ને ઓળખવાનો શ્રેય મેલ્વિન $Calvin$ ને જાય છે.
તેમણે સૂચવ્યું હતું કે $Euphorbiaceae$ કુળના અમુક છોડની ખેતી કરીને તેમાંથી લેટેક્સ અથવા હાઇડ્રોકાર્બન મેળવી શકાય છે,જેને પ્રવાહી બળતણમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે.
પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા સ્ત્રોતો શોધવાના સંદર્ભમાં આ સંશોધન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ હતું.

(D) પેટ્રોલિયમ પ્લાન્ટ એવી વનસ્પતિઓ છે જે હાઇડ્રોકાર્બન ઉત્પન્ન કરે છે,જેને બળતણમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે.
આ વનસ્પતિઓ વિવિધ કુળો જેવા કે Euphorbiaceae (દા.ત.,$Euphorbia\, lathyrus$),Asclepiadaceae,Apocynaceae અને Asteraceae (દા.ત.,$Brickellia\, sp.$) માં જોવા મળે છે.
તેથી,$Euphorbia\, lathyrus$ અને $Brickellia\, sp.$ બંનેને પેટ્રોલિયમ પ્લાન્ટ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) પેટ્રો-પ્લાન્ટ્સ એવી વનસ્પતિઓ છે જે હાઇડ્રોકાર્બન ઉત્પન્ન કરે છે,જેને પેટ્રોલિયમ જેવા બળતણમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે.
આ વનસ્પતિઓ વિવિધ કુળોમાં જોવા મળે છે,જેમાં $Euphorbiaceae$,$Asclepiadaceae$,$Apocynaceae$,$Compositae$,$Labiatae$ અને $Sapotaceae$ નો સમાવેશ થાય છે.
આપેલ વિકલ્પો $A$,$B$ અને $C$ ત્રણેય કુળોમાં પેટ્રો-પ્લાન્ટ્સ તરીકે ઓળખાતી પ્રજાતિઓનો સમાવેશ થતો હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) જવની બે-હારવાળી જાત $(Hordeum \text{ } vulgare \text{ } subsp. \text{ } distichon)$ માલ્ટ વ્હિસ્કી, બીયર અને અન્ય આલ્કોહોલિક પીણાંના ઉત્પાદન માટે પસંદ કરવામાં આવે છે.
આનું કારણ એ છે કે છ-હારવાળી જાતની તુલનામાં બે-હારવાળી જાતમાં સામાન્ય રીતે સ્ટાર્ચનું પ્રમાણ વધુ અને પ્રોટીનનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે, જે બ્રુઇંગ અને ડિસ્ટિલિંગ માટે વધુ સારી ગુણવત્તાનો માલ્ટ અને વધુ સારો સ્વાદ આપે છે.

(C) $Secale$ $cereale$,જેને સામાન્ય રીતે રાઈ (rye) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $Poaceae$ કુળનું એક ધાન્ય પાક છે.
તેનો ઉપયોગ આથવણ ઉદ્યોગમાં વિવિધ આલ્કોહોલિક પીણાં બનાવવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,રાઈ એ અમુક પ્રકારના બીયર (રાઈ બીયર) બનાવવા અને રાઈ વ્હિસ્કીના નિસ્યંદન માટે એક મુખ્ય ઘટક છે,જે સામાન્ય વનસ્પતિશાસ્ત્રના સંદર્ભમાં વાઇન-મેકિંગ અથવા નિસ્યંદિત પીણાંની ઉત્પાદન પ્રક્રિયા હેઠળ આવે છે.
તેથી,તેનો ઉપયોગ બીયર અને વાઇન સંબંધિત ઉત્પાદનો બંનેની તૈયારી માટે થાય છે.

(B) $Cinnamomum$ $zeylanicum$ (દાલચીની) એ $Lauraceae$ કુળની વનસ્પતિ છે. આ મસાલો વૃક્ષની સૂકવેલી આંતરિક છાલમાંથી મેળવવામાં આવે છે.

(C) વનસ્પતિઓ અને તેમના સંબંધિત કુળનું સાચું જોડાણ નીચે મુજબ છે:
$1$. લોધ વૃક્ષ ($Symplocos$ $racemosa$) એ $Symplocaceae$ $(III)$ કુળની વનસ્પતિ છે.
$2$. ક્વિનાઈન ($Cinchona$ $officinalis$) એ $Rubiaceae$ $(VI)$ કુળની વનસ્પતિ છે.
$3$. કચનાર ($Bauhinia$ $variegata$) એ $Caesalpiniaceae$ $(V)$ કુળની વનસ્પતિ છે.
$4$. ઇન્ડિયન ઓક અથવા હિજલ ($Barringtonia$ $acutangula$) એ $Lecythidaceae$ $(I)$ કુળની વનસ્પતિ છે.
$5$. દાલચીની અથવા તજ ($Cinnamomum$ $verum$) એ $Lauraceae$ $(II)$ કુળની વનસ્પતિ છે.
$6$. રોહન અથવા રોહિતુકા ($Aphanamixis$ $polystachya$) એ $Meliaceae$ $(IV)$ કુળની વનસ્પતિ છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $1-III, 2-VI, 3-V, 4-I, 5-II, 6-IV$ છે.

(A) $Piper \text{ } betle$ એ પાન (Betel leaf) નું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ છે, જે ભારતમાં સામાન્ય રીતે 'પાન' તરીકે ઓળખાય છે.
તે $Piperaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
આ વનસ્પતિના પાનનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ચાવવા માટે કરવામાં આવે છે, જે ઘણીવાર સોપારી અને ચૂના સાથે લેવામાં આવે છે.

(B) મસાલા (condiments) એ ખોરાકમાં સ્વાદ ઉમેરવા માટે વપરાતા પદાર્થો છે.
$Curcuma$ (હળદર) એ વ્યાપકપણે વપરાતો મસાલો છે.
$Ferula$ (હિંગ) એ રસોઈમાં મસાલા તરીકે વપરાતો જાણીતો રેઝિનયુક્ત ગુંદર છે.
$Papaver$ (ખસખસ) મુખ્યત્વે બીજ અથવા ઔષધીય આલ્કલોઇડ્સ માટે વપરાય છે,અને $Cinchona$ એ ક્વિનાઈનનો સ્ત્રોત છે,જેનો ઉપયોગ ઔષધીય હેતુઓ માટે થાય છે.
તેથી,સાચી જોડી $Curcuma$ અને $Ferula$ છે.

(A) વ્યાપારી જાયફળ $Myristica$ $fragrans$ નામના વૃક્ષના બીજમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
આ વનસ્પતિ $Myristica$ પ્રજાતિ અને $Myristicaceae$ કુળની સભ્ય છે.
તેના સુગંધિત બીજ માટે તેની વ્યાપક ખેતી કરવામાં આવે છે,જેનો ઉપયોગ વિવિધ વાનગીઓમાં મસાલા તરીકે થાય છે.

(C) કથ્થો,જેને સામાન્ય રીતે 'કથ્થો' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $Acacia \, catechu$ (ખેર) ના વૃક્ષના હાર્ટવુડ (મધ્યકાષ્ઠ) અને છાલમાંથી મેળવવામાં આવે છે,જે $Mimosaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે. લાકડાને પાણીમાં ઉકાળીને તેમાંથી અર્ક કાઢવામાં આવે છે,જેને ત્યારબાદ ઘટ્ટ કરીને જમાવવામાં આવે છે.

(A) તજ $Cinnamomum \ zeylanicum$ (જેને $Cinnamomum \ verum$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ના વૃક્ષની છાલમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
તે $Lauraceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
$Eugenia \ caryophyllata$ એ લવિંગનો સ્ત્રોત છે,$Coriandrum \ sativum$ એ કોથમીર છે,અને $Capsicum \ annum$ એ મરચું છે.

(A) કેસર,જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Crocus\, sativus$ છે,તે $Iridaceae$ કુળમાં આવે છે.
તે ફૂલના સૂકવેલા પરાગાસન (stigma) અને પરાગવાહિની (style) ના ઉપરના ભાગમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
આ ભાગોનો ઉપયોગ ખોરાક અને ઔષધીય તૈયારીઓમાં રંગ અને સ્વાદ લાવવા માટે વ્યાપકપણે કરવામાં આવે છે.

(C) લવિંગ $(Syzygium\, aromaticum)$ એ માર્ટેસી $(Myrtaceae)$ કુળની વનસ્પતિ છે.
તે વનસ્પતિની સૂકવેલી પુષ્પ કલિકામાંથી મેળવવામાં આવે છે.

(B) હળદર,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $(Curcuma \, longa)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $Zingiberaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
મસાલા અને ઔષધીય હેતુઓ માટે વપરાતો હળદરનો પાવડર છોડના સૂકવેલા પ્રકાંડ (Rhizome) માંથી મેળવવામાં આવે છે.
પ્રકાંડ (Rhizome) એ એક પ્રકારનું ભૂગર્ભીય પ્રકાંડ છે જે આડું વધે છે અને પોષક તત્વોનો સંગ્રહ કરે છે.

(C) આદુ $(Zingiber\, officinale)$ એ ભૂગર્ભીય પ્રકાંડનું રૂપાંતરણ છે જેને પ્રકાંડકંદ (Rhizome) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પ્રકાંડકંદ આડા વધે છે,તેમાં સ્પષ્ટ ગાંઠો અને આંતરગાંઠો જોવા મળે છે,અને તેના પર શલ્કી પર્ણો આવેલા હોય છે.
તેનો ઉપયોગ ખોરાકમાં સ્વાદ ઉમેરવા માટે મસાલા તરીકે અને ઔષધીય ગુણધર્મો માટે વ્યાપકપણે થાય છે.

(B) $Vitis$ (સામાન્ય રીતે દ્રાક્ષ તરીકે ઓળખાય છે) એ $Vitaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
તેની ખેતી મુખ્યત્વે તેના ફળો માટે કરવામાં આવે છે,જેને દ્રાક્ષ કહેવામાં આવે છે.
આ દ્રાક્ષનો ઉપયોગ આથવણની પ્રક્રિયા દ્વારા વાઇન બનાવવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) ભોજપત્ર $Betula \text{ } utilis$ નામના વૃક્ષની છાલમાંથી મેળવવામાં આવે છે, જે $Betulaceae$ કુળનું સભ્ય છે। પ્રાચીન ભારતમાં, આ વૃક્ષની પ્રક્રિયા કરેલી છાલનો ઉપયોગ કાગળ તરીકે હસ્તપ્રતો લખવા માટે કરવામાં આવતો હતો।

(D) ઈમારતી લાકડું (Timber) એટલે લાકડું,જે વૃક્ષોના દ્વિતીયક જલવાહક (Secondary xylem) માંથી મેળવવામાં આવે છે. દ્વિદળી પ્રકાંડમાં દ્વિતીયક વૃદ્ધિ દરમિયાન,વાહક એધા (Vascular cambium) અંદરની તરફ દ્વિતીયક જલવાહકનું નિર્માણ કરે છે,જે સમય જતાં એકત્રિત થઈને લાકડું અથવા ઈમારતી લાકડું બનાવે છે.

(B) કોફીનો છોડ $(Coffea \, arabica)$ એ $Rubiaceae$ કુળનો સભ્ય છે.
કોફી એ આ છોડના શેકેલા બીજમાંથી મેળવવામાં આવતું એક લોકપ્રિય પીણું છે,જેને સામાન્ય રીતે કોફી બીન્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) વ્યાપારી કથ્થો, જેને $Katha$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Acacia$ $catechu$ ના હાર્ટવુડ (હૃદયકાષ્ઠ) માંથી મેળવવામાં આવતું સાંદ્ર નિષ્કર્ષ છે।
તેનો ઉપયોગ પાન બનાવવામાં મોટા પાયે થાય છે અને તેના વિવિધ ઔષધીય અને ઔદ્યોગિક ઉપયોગો છે, જેમ કે રંગકામ અને ચામડાના ટેનિંગમાં।

(A) તમાકુનો છોડ, જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Nicotiana \, tabacum$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે $Solanaceae$ કુળનો સભ્ય છે.
આ કુળને નાઈટશેડ ફેમિલી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે અને તેમાં બટાકા, ટામેટાં અને મરચાં જેવા અન્ય મહત્વપૂર્ણ છોડનો સમાવેશ થાય છે.

(B) પીપળાના વૃક્ષનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ $Ficus \ religiosa$ છે.
$Cajanus \ cajan$ એ તુવેરનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
$Pisum \ sativum$ એ વટાણાનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
$Ficus \ benghalensis$ એ વડનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.

(C) અંકુરિત જવના બીજને માલ્ટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।
અંકુરણની પ્રક્રિયા દરમિયાન, એમાયલેઝ જેવા ઉત્સેચકો ઉત્પન્ન થાય છે, જે સ્ટાર્ચને આથવણ લાયક શર્કરામાં રૂપાંતરિત કરે છે।
આ શર્કરાનું ત્યારબાદ યીસ્ટ $(Saccharomyces \text{ } cerevisiae)$ દ્વારા આથવણ કરવામાં આવે છે જેથી બીયર બને છે।
તેથી, અંકુરિત જવના બીજ બીયર બનાવવાની પ્રક્રિયામાં મુખ્ય ઘટક છે।

(B) સૌથી હલકું લાકડું $Ochroma$ $lagopus$ નામના વૃક્ષમાંથી મેળવવામાં આવે છે,જેને સામાન્ય રીતે $Balsa$ વૃક્ષ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેના લાકડાની ઘનતા ખૂબ જ ઓછી હોય છે,જે તેને અત્યંત હલકું અને મજબૂત બનાવે છે,તેથી જ તેનો ઉપયોગ મોડેલ બનાવવા,ઇન્સ્યુલેશન અને જીવનરક્ષક સાધનોમાં વ્યાપકપણે થાય છે.

(C) ચાનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ $Camellia \ sinensis$ છે.
ઐતિહાસિક રીતે,તેને $Thea \ sinensis$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવતું હતું.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Thea \ sinensis$ એ ચાના છોડ માટે વપરાતું સાચું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.

(A) ભારત ચીન પછી ચાના ઉત્પાદનમાં વિશ્વમાં બીજા ક્રમે છે અને ચાના અગ્રણી નિકાસકારોમાંનું એક છે. નિકાસ દ્વારા રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્રમાં તેના નોંધપાત્ર યોગદાનને કારણે,ચાને એક મુખ્ય રોકડિયો પાક અને ભારત માટે વિદેશી હૂંડિયામણનો પ્રાથમિક સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે.

(C) $Dalbergia \text{ } sissoo$ ને સામાન્ય રીતે ઇન્ડિયન રોઝવૂડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળું ઇમારતી લાકડું છે જેનો ઉપયોગ પ્રીમિયમ ફર્નિચર અને કેબિનેટ બનાવવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે.

(A) મરચાની તીખાશ અથવા તીખો સ્વાદ કેપ્સેસિન $({C_{18}}{H_{27}}N{O_3})$ નામના રાસાયણિક સંયોજનને કારણે હોય છે.
કેપ્સેસિન એ મરચાં (જે $Capsicum$ પ્રજાતિના છોડ છે) નો સક્રિય ઘટક છે.
તે મનુષ્યો સહિતના સસ્તન પ્રાણીઓમાં રાસાયણિક ઉત્તેજક તરીકે કાર્ય કરે છે અને તે જે પેશીઓના સંપર્કમાં આવે છે ત્યાં બળતરાની સંવેદના ઉત્પન્ન કરે છે.

(A) ચિકોરી $(Cichorium \text{ } intybus)$ એક વનસ્પતિ છે જેના મૂળનો વ્યાપારી ઉપયોગ માટે સંગ્રહ કરવામાં આવે છે.
ગુજરાત જેવા પ્રદેશોમાં, આ મૂળને સૂકવીને, શેકીને અને દળીને પાવડર બનાવવામાં આવે છે.
આ પાવડરને કોફી પાવડર સાથે ભેળવવામાં આવે છે જેથી કોફીનો સ્વાદ અને ગુણવત્તા વધારી શકાય, જેને સામાન્ય રીતે ચિકોરી બ્લેન્ડ કોફી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) $T. turgidum$ (જેને $Triticum$ $durum$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ ઘઉંની ટેટ્રાપ્લોઇડ પ્રજાતિ છે,જેને સામાન્ય રીતે મેકરોની અથવા સોલિડ ઘઉં તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$T. compactum$ એ ઘઉંની હેક્ઝાપ્લોઇડ પ્રજાતિ છે,જેને સામાન્ય રીતે ક્લબ ઘઉં તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) ભારતના વિવિધ સ્થળો (જેમ કે સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિ) પરથી મળેલા પુરાતત્વીય પુરાવાઓએ ઘઉં, જવ અને ચોખા જેવા પ્રાચીન અનાજની હાજરીની પુષ્ટિ કરી છે.
મકાઈ $(Zea \, mays)$ એ નવી દુનિયા (અમેરિકા) ના મૂળનું પાક છે.
તેને $16$ મી સદીમાં પોર્ટુગીઝો દ્વારા ભારતમાં લાવવામાં આવ્યું હતું.
તેથી, તે ભારતમાં ક્યારેય પ્રાચીન પુરાતત્વીય ખોદકામમાં મળી આવ્યું નથી.

(D) મકાઈ $(Zea \ mays)$ અમેરિકા (નવી દુનિયા) ની મૂળ વનસ્પતિ છે.
જ્યાં સુધી ક્રિસ્ટોફર કોલંબસ $1492$ માં અમેરિકા પહોંચ્યો ત્યાં સુધી તે વિશ્વના બાકીના ભાગો,જેમાં યુરોપ,એશિયા અને આફ્રિકાનો સમાવેશ થાય છે,તેનાથી અજાણ હતા.
આ શોધ પછી,સંશોધકો અને વેપારીઓ દ્વારા મકાઈને વિશ્વના અન્ય ભાગોમાં લાવવામાં આવી હતી.
તેથી,તે $16$ મી સદી પહેલા લખાયેલા તમામ પ્રાચીન સાહિત્યમાં ગેરહાજર છે.

(C) $Curcuma$ $domestica$ (હળદર) તેના પીળા રંગદ્રવ્ય, કર્ક્યુમિન માટે જાણીતી છે, જેનો ઉપયોગ રંગ તરીકે અને તેના સોજા વિરોધી અને એન્ટિસેપ્ટિક ગુણધર્મોને કારણે ઔષધીય વનસ્પતિ તરીકે થાય છે.
$Butea$ $monosperma$ (ખાખરો) પીળાથી કેસરી-લાલ ફૂલો આપે છે જેનો પરંપરાગત રીતે પીળો રંગ કાઢવા માટે ઉપયોગ થાય છે, અને છોડના વિવિધ ભાગોનો ઉપયોગ વિવિધ રોગોની સારવાર માટે પરંપરાગત દવામાં કરવામાં આવે છે.
તેથી, બંને છોડનો ઉપયોગ આ હેતુઓ માટે થાય છે.

(B) 'સ્નો રોઝ' (Snow rose) નામ સામાન્ય રીતે $Rhododendron$ પ્રજાતિના છોડ માટે વપરાય છે.
ખાસ કરીને,$Rhododendron$ ની કેટલીક પર્વતીય પ્રજાતિઓ ઊંચાઈવાળા અને બરફીલા વિસ્તારોમાં ઉગતી હોવાથી તેને સ્નો રોઝ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) $Asparagus$ $racemosus$, જે સામાન્ય રીતે $\text{શતાવરી}$ તરીકે ઓળખાય છે, તેનો ઉપયોગ આયુર્વેદમાં તેની કામોત્તેજક ગુણધર્મો માટે વ્યાપકપણે થાય છે અને તે ખાસ કરીને નપુંસકતા સહિતની જાતીય વિકૃતિઓની સારવાર માટે વપરાય છે.
$Acacia$ $arabica$ મુખ્યત્વે ત્વચાના રોગો, ઝાડા અને સંકોચક તરીકેના તેના ઔષધીય ગુણધર્મો માટે જાણીતું છે, પરંતુ તે નપુંસકતાની સારવાર માટેનો પ્રાથમિક સ્ત્રોત નથી.
તેથી, સાચો જવાબ $Asparagus$ $racemosus$ છે.

(D) Polymyxin $B$ એ $Bacillus$ $polymyxa$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થતી એક પોલીપેપ્ટાઈડ એન્ટિબાયોટિક છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં $Bacillus$ $polymyxa$ નો ઉલ્લેખ નથી,તેથી સાચો જવાબ $D$ (ઉપરોક્તમાંથી એકપણ નહીં) છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ (આંકડો) છે.
આંકડો (વૈજ્ઞાનિક નામ: $Calotropis$ $procera$) એક ઔષધીય વનસ્પતિ છે.
તેના મૂળ અને પાંદડાઓનો ઉકાળો કમળો,લકવો,પેશાબની સમસ્યાઓ,માસિક ધર્મની અનિયમિતતાઓ અને છાતીના સોજા જેવી વિવિધ બીમારીઓની સારવાર માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે.