Economic Botany Questions in Gujarati

(A) $Helianthus$ $annuus$ (સૂર્યમુખી) એ $Asteraceae$ (અગાઉ $Compositae$) કુળની સુશોભિત વનસ્પતિઓની એક પ્રજાતિ છે.
તે તેના બીજ માટે વ્યાપકપણે ઉગાડવામાં આવે છે,જે $Cypsela$ પ્રકારના ફળોમાં જોવા મળે છે.
આ બીજમાંથી ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળું ખાદ્ય તેલ કાઢવામાં આવે છે,જે હૃદયના દર્દીઓ માટે ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં સંતૃપ્ત ચરબીનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે.

(B) મગફળી $(Arachis \, hypogaea)$ એ દ્વિદળી વનસ્પતિ છે.
દ્વિદળી બીજમાં,ભ્રૂણના વિકાસ દરમિયાન ભ્રૂણપોષનો ઉપયોગ થઈ જાય છે અને ખોરાકનો સંગ્રહ બીજપત્રોમાં થાય છે.
તેથી,મગફળીના બીજમાં તેલ અને અન્ય પોષક તત્વો બીજપત્રોમાં સંગ્રહિત થાય છે.

(A) મગફળી $(Arachis \, hypogaea)$ એ ભારતનો મુખ્ય તેલીબિયાં પાક છે.
ભારતના તમામ રાજ્યોમાં, ગુજરાત તેના અનુકૂળ આબોહવાકીય પરિસ્થિતિઓ અને જમીનના પ્રકારોને કારણે મગફળીના ઉત્પાદન અને ખેતીના વિસ્તારમાં સતત પ્રથમ ક્રમે આવે છે.

(B) ટર્પેન્ટાઇન એ એક બાષ્પશીલ આવશ્યક તેલ છે જે મુખ્યત્વે $Pinus$ (દા.ત.,$Pinus \, longifolia$) પ્રજાતિના શંકુદ્રુમ વૃક્ષોના લાકડામાંથી એકત્રિત કરવામાં આવતા રેઝિનના નિસ્યંદન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.
$Pinus$ એ $Pinaceae$ કુળનો સભ્ય છે,જે અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓનો સમૂહ છે.
તેથી,ટર્પેન્ટાઇનનો સાચો સ્ત્રોત અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિનું લાકડું છે.

(B) $Essential$ તેલ પ્રકૃતિમાં સુગંધિત હોય છે અને તે હવાના સંપર્કમાં આવતા બાષ્પીભવન પામે છે. આ તેલનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે પરફ્યુમ,ફ્લેવરિંગ એજન્ટ્સ અને દવાઓની બનાવટમાં થાય છે.

(A) મગફળીનું તેલ એ નોન-ડ્રાઈંગ ઓઈલ (ન સુકાતું તેલ) તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ છે.
નોન-ડ્રાઈંગ તેલ એવા તેલ છે જે હવામાં લાંબા સમય સુધી ખુલ્લા રાખવા છતાં સખત કે સુકા પડ બનાવતા નથી,જે ડ્રાઈંગ ઓઈલ (જેમ કે અળસીનું તેલ) થી વિપરીત છે,જેમાં પોલીઅનસેચ્યુરેટેડ ફેટી એસિડ્સનું પ્રમાણ વધુ હોય છે.
મગફળીના તેલમાં મુખ્યત્વે ઓલિક એસિડ અને લિનોલીક એસિડ હોય છે,જે તેને સ્થિર બનાવે છે અને રસોઈ માટે યોગ્ય બનાવે છે,તેથી તેને નોન-ડ્રાઈંગ ઓઈલ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. આફ્રિકન ઓઈલ પામ તરીકે ઓળખાતી વનસ્પતિ,$Elaeis\, guineensis$,માંસલ મધ્યફલાવરણ ધરાવતા ફળ આપે છે જે તેલથી સમૃદ્ધ હોય છે. આ પામ ઓઈલનો ઉપયોગ ખાદ્ય તેલ તરીકે અને સાબુ,મીણબત્તી,લ્યુબ્રિકન્ટ્સ અને બળતણના ઉત્પાદનમાં વ્યાપકપણે થાય છે.

(D) $Sesamum \ indicum$ (જે સામાન્ય રીતે તલ તરીકે ઓળખાય છે) એ $Sesamum$ પ્રજાતિનો એક સપુષ્પી વનસ્પતિ છે. તે તલના તેલનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. વર્ગીકરણની દ્રષ્ટિએ,તે $Pedaliaceae$ કુળમાં આવે છે.

(A) એરંડાનું તેલ $Ricinus$ $communis$ વનસ્પતિના બીજને પીલીને મેળવવામાં આવે છે.
$Ricinus$ $communis$ એ $Euphorbiaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
આ તેલનો ઉપયોગ ઔદ્યોગિક, ઔષધીય અને ફાર્માસ્યુટિકલ હેતુઓ માટે વ્યાપકપણે થાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
ભારતીય રેપ ઓઈલ,જેને સામાન્ય રીતે સરસવનું તેલ કહેવામાં આવે છે,તે $Brassica$ $campestris$ ના બીજમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
આ વનસ્પતિ $Brassicaceae$ (અગાઉ $Cruciferae$ તરીકે ઓળખાતું) કુળની સભ્ય છે.

(C) $Arachis hypogaea$ (મગફળી) એ તેલીબિયાં આપતી વનસ્પતિ છે. તેના બીજ તેલથી સમૃદ્ધ હોય છે,જેનો ઉપયોગ રસોઈમાં મોટા પાયે થાય છે. નીચી ગુણવત્તાવાળા તેલનો ઉપયોગ સાબુ બનાવવા અને લ્યુબ્રિકન્ટ્સમાં કરવામાં આવે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. નાળિયેર $(Cocos \, nucifera)$ એ $Arecaceae$ (અગાઉ $Palmae$) કુળની વનસ્પતિ છે.
નાળિયેરના તેલનો ઉપયોગ તેના વિશિષ્ટ સ્વાદ અને પોષક ગુણોને કારણે વિવિધ મીઠાઈઓ અને ખાદ્ય પદાર્થો બનાવવામાં થાય છે.
વધુમાં,નાળિયેરના તેલનો ઉપયોગ સાબુ,સૌંદર્ય પ્રસાધનો અને શેમ્પૂ બનાવવામાં પણ મોટા પાયે થાય છે.

(D) સૂર્યમુખીનું તેલ,જે $Helianthus \, annuus$ માંથી મેળવવામાં આવે છે,તેમાં ઓછી કેલરી અને ઓછું કોલેસ્ટ્રોલ હોય છે.
તેને સ્વાસ્થ્યપ્રદ રસોઈ તેલ માનવામાં આવે છે,જે ખાસ કરીને હૃદયના દર્દીઓ માટે ફાયદાકારક છે કારણ કે તે લિપિડ પ્રોફાઇલને જાળવવામાં મદદ કરે છે.

(A) શેરડી એ ઉષ્ણકટિબંધીય પાક છે જેને ગરમ અને ભેજવાળા વાતાવરણની જરૂર હોય છે. શેરડીની સફળ ખેતી માટે જરૂરી આદર્શ વાર્ષિક વરસાદ $75 \, cm$ થી $120 \, cm$ ની વચ્ચે હોય છે. પાકના વિકાસના સમયગાળા દરમિયાન યોગ્ય રીતે વહેંચાયેલો વરસાદ તેના શ્રેષ્ઠ વિકાસ અને ઉચ્ચ ખાંડના પ્રમાણ માટે આવશ્યક છે.

(B) શેરડી $(Saccharum \text{ officinarum})$ ની ખેતી વ્યાવસાયિક રીતે પ્રકાંડના ટુકડાઓ (stem cuttings) નો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે, જે વાનસ્પતિક પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે।
આ પ્રકાંડના ટુકડાઓમાં ગાંઠો (nodes) હોય છે જેમાં કક્ષકલિકાઓ (axillary buds) આવેલી હોય છે, જે નવા છોડમાં વિકાસ પામે છે।
આ પદ્ધતિ એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે નવી સંતતિ આનુવંશિક રીતે પિતૃ છોડ જેવી જ હોય, જેથી વધુ ખાંડનું પ્રમાણ અને રોગ પ્રતિકારક શક્તિ જેવા ઇચ્છનીય લક્ષણો જળવાઈ રહે છે।

(C) શેરડી $(Saccharum \text{ } officinarum)$ એ એક ઊંચું બહુવર્ષાયુ ઘાસ છે.
ખાંડ તેના પ્રકાંડના આંતરગાંઠોમાં સંગ્રહિત થાય છે.
તેથી, પ્રકાંડ એ આર્થિક રીતે મહત્વનો ભાગ છે જે ખાંડ આપે છે.

(C) $Beta\, vulgaris$ (સુગર બીટ) એ $Chenopodiaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
આ વનસ્પતિ તેના સોટીમૂળ (taproot) માં ખાંડનો સંગ્રહ કરે છે,જે ખાંડ મેળવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે.
તે ખાંડના ઉત્પાદનનો એક મુખ્ય સ્ત્રોત છે,જે વિશ્વના ખાંડના ઉત્પાદનમાં આશરે $60\%$ જેટલો ફાળો આપે છે.

(C) ખાંડ ઉદ્યોગમાં રસના શુદ્ધિકરણ માટે કાર્બોનેશન અને સલ્ફિટેશનની પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
એસિડને તટસ્થ કરવા અને અશુદ્ધિઓને દૂર કરવા માટે કાચા રસમાં ચૂનો $(Ca(OH)_2)$ ઉમેરવામાં આવે છે.
વધારાના ચૂનાને કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_3)$ તરીકે અવક્ષેપિત કરવા માટે $CO_2$ નો ઉપયોગ થાય છે.
$SO_2$ નો ઉપયોગ રસને બ્લીચ કરવા અને તેની સ્નિગ્ધતા ઘટાડવા માટે થાય છે.
આ પ્રક્રિયા શેરડી ($Saccharum$ $officinarum$) અને સુગર બીટ ($Beta$ $vulgaris$) બંને માટે પ્રમાણભૂત છે.

(D) તાડની ખાંડ એ વિવિધ પ્રકારના તાડના વૃક્ષોના રસમાંથી મેળવવામાં આવતું કુદરતી ગળપણ છે.
$Phoenix \text{ } sylvestris$ (ખજૂરી), $Borassus \text{ } flabellifer$ (તાડ), અને $Caryota \text{ } urens$ (સૂરી તાડ) એ તમામ તાડના રસના જાણીતા સ્ત્રોતો છે, જેમાંથી તાડની ખાંડ અથવા ગોળ બનાવવામાં આવે છે.
તેથી, આપેલી તમામ પ્રજાતિઓનો ઉપયોગ આ હેતુ માટે થાય છે.

(D) કોઈમ્બતુર સ્થિત શેરડી સંશોધન સંસ્થા $(SBI)$ એ શેરડીની ઘણી ઉચ્ચ ઉત્પાદન આપતી અને રોગ-પ્રતિકારક જાતો વિકસાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.
ખાસ કરીને,$Co-421$,$Co-419$ અને $Co-527$ જાતો આ સંસ્થા દ્વારા વિકસાવવામાં આવી હતી અને તે લાલ સડો (red rot) રોગ સામે પ્રતિકારક શક્તિ ધરાવે છે,જે $Colletotrichum$ $falcatum$ ફૂગ દ્વારા થાય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(B) ખાંડ ઉદ્યોગની મુખ્ય આડપેદાશો મોલાસીસ અને બગાસ છે.
મોલાસીસ એ શેરડીના રસમાંથી ખાંડના સ્ફટિકીકરણ પછી બાકી રહેતું ચીકણું,ઘેરા રંગનું પ્રવાહી છે.
તેનો ઉપયોગ આથવણ ઉદ્યોગમાં રમ,ઇથેનોલ (આલ્કોહોલ) અને ગ્લિસરીન બનાવવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે.

(C) $Ricinus$ $communis$ (એરંડા) ના બીજમાંથી મેળવવામાં આવતું તેલ તેની ઉચ્ચ સ્નિગ્ધતા અને વિવિધ તાપમાને સ્થિરતાને કારણે ભારે મશીનરી અને હાઇ-સ્પીડ એન્જિન માટે ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળા લુબ્રિકન્ટ તરીકે વ્યાપકપણે વપરાય છે.
$Helianthus$ $annuus$ (સૂર્યમુખી) મુખ્યત્વે ખાદ્ય તેલ માટે વપરાય છે.
$Carthamus$ $tinctorius$ (કુસુમ) ખાદ્ય તેલ અને રંગો માટે વપરાય છે.
$Cocos$ $nucifera$ (નાળિયેર) ખાદ્ય તેલ,હેર ઓઈલ અને ઔદ્યોગિક ઉપયોગો માટે વપરાય છે,પરંતુ તે ભારે લુબ્રિકન્ટ માટે પ્રાથમિક સ્ત્રોત નથી.

(B) શેરડી એ ઉષ્ણકટિબંધીય છોડ છે જેને શ્રેષ્ઠ વૃદ્ધિ માટે ગરમ અને ભેજવાળા વાતાવરણની જરૂર હોય છે.
તે એવા પ્રદેશોમાં શ્રેષ્ઠ રીતે વિકસે છે જ્યાં તાપમાન $20^oC$ થી $30^oC$ ની વચ્ચે હોય છે.
ખાસ કરીને,$20 - 25^oC$ તાપમાનનો ગાળો તેની પ્રારંભિક વૃદ્ધિ અને વિકાસ માટે ખૂબ જ અનુકૂળ માનવામાં આવે છે,જ્યારે પાકવાના તબક્કા દરમિયાન થોડું ઊંચું તાપમાન ફાયદાકારક રહે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,તેની ખેતી માટે સૌથી યોગ્ય ગાળો $20 - 25^oC$ છે.

(C) શેરડીની જાતો સામાન્ય રીતે $CO$ (કોઈમ્બતુર) અથવા $BO$ (બિહાર/બેટિયા) જેવા પૂર્વગ સાથે ઓળખાય છે.
$CO -419$ એ શેરડીની જાણીતી વધુ ઉત્પાદન આપતી જાત છે.
$BO -11$ પણ શેરડીની એક માન્ય જાત છે.
$HM -320$ એ મકાઈ $(Zea \ mays)$ ની જાત છે,શેરડીની નહીં.
$CC -464$ એ શેરડીની જાણીતી જાત છે.
તેથી,$HM -320$ એ શેરડીની જાત નથી.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
શેરડીમાંથી રસ કાઢ્યા પછી જે બાકી રહેતો સૂકો,રેસાદાર પદાર્થ છે તેને $Bagasse$ (શેરડીના ચીપા) કહેવામાં આવે છે.
$Bagasse$ એ ખાંડ ઉદ્યોગની એક મહત્વપૂર્ણ આડપેદાશ છે અને તેનો ઉપયોગ ખાંડની મિલોમાં બળતણ તરીકે,તેમજ કાગળ,કાર્ડબોર્ડ અને ઇથેનોલના ઉત્પાદન માટે કાચા માલ તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.

(B) શેરડી સંવર્ધન સંશોધન સંસ્થા $(SBRI)$,જે હવે $ICAR$-શેરડી સંવર્ધન સંસ્થા તરીકે ઓળખાય છે,તે કોઈમ્બતુર,તમિલનાડુમાં આવેલી છે.
તેની સ્થાપના શેરડીના સંવર્ધન અને સુધારણા પર સંશોધન કરવા માટે વર્ષ $1912$ માં કરવામાં આવી હતી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) યુરોપમાં ખાંડનો મુખ્ય સ્ત્રોત સુગર બીટ $(Beta \, vulgaris)$ છે, જ્યારે ભારતમાં ખાંડનો મુખ્ય સ્ત્રોત શેરડી $(Saccharum \, officinarum)$ છે. તેથી, યુરોપ અને ભારત માટે સાચો ક્રમ બીટ અને શેરડી છે.

(C) $Saccharum \text{ } officinarum$ એ શેરડીનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
શેરડી એ સુક્રોઝનો મુખ્ય વ્યાપારી સ્ત્રોત છે, જે ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝનો બનેલો ડાયસેકેરાઇડ છે.
તેથી, સાચો જવાબ સુક્રોઝ છે.

(B) ભારતમાં ખાંડનો મુખ્ય સ્ત્રોત શેરડી છે.
$Saccharum$ $officinarum$ એ સામાન્ય શેરડીના છોડનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે,જે ખાંડના ઉત્પાદન માટે વ્યાપકપણે ઉગાડવામાં આવે છે.
$Solanum$ $tuberosum$ એ બટાટા છે,$Saccharum$ $munja$ એ રેસા માટે વપરાતી એક પ્રકારની ઘાસ છે,અને $Triticum$ $aestivum$ એ ઘઉં છે.

(B) $Beta \text{ } vulgaris$ (બીટ) ના મૂળ પાયાના ભાગેથી ફૂલેલા હોય છે અને ટોચ તરફ એકાએક સાંકડા થઈ જાય છે. માંસલ સોટીમૂળના આ વિશિષ્ટ પ્રકારને $Napiform$ (ભમરડા આકારના) મૂળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) કેનસુગર (સુક્રોઝ) મુખ્યત્વે $Saccharum$ પ્રજાતિમાંથી મેળવવામાં આવે છે,ખાસ કરીને $Saccharum \ officinarum$ પ્રજાતિમાંથી.
$Beta \ vulgaris$ એ સુગર બીટનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે,જે સુક્રોઝનો સ્ત્રોત છે.
$Acer \ saccharum$ એ સુગર મેપલ વૃક્ષ છે,જેમાંથી મેપલ સુગર મેળવવામાં આવે છે.
આ તમામ પ્રજાતિઓ ખાંડના સ્ત્રોત હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) $Co-419$ અને $Co-527$ એ શેરડી ($Saccharum$ $officinarum$) ની જાણીતી સુધારેલી જાતો છે.
આ જાતો ભારતમાં ઉત્પાદન,ખાંડનું પ્રમાણ અને રોગ સામે પ્રતિકારક શક્તિ વધારવા માટે વિકસાવવામાં આવી હતી.
'$Co$' પૂર્વગ 'કોઈમ્બતુર' સૂચવે છે,જેનો અર્થ છે કે આ જાતો કોઈમ્બતુરની શેરડી સંવર્ધન સંસ્થા (Sugarcane Breeding Institute) ખાતે વિકસાવવામાં આવી હતી.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. મોર્ફિન એ અફીણના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના કાચા બીજની કોથળીઓમાંથી મેળવવામાં આવતું આલ્કલોઇડ છે. આ લેટેક્સ ભૂખરા રંગનું હોય છે અને તેમાં મોર્ફિન અને કોડીન જેવા વિવિધ આલ્કલોઇડ્સ હોય છે,જેનો ઉપયોગ તબીબી હેતુઓ માટે કરવામાં આવે છે.

(C) $Hevea$ $brasiliensis$,જે સામાન્ય રીતે 'પેરા રબર ટ્રી' તરીકે ઓળખાય છે,તે કુદરતી રબરનો મુખ્ય વ્યાપારી સ્ત્રોત છે.
આ વૃક્ષ દૂધ જેવો રસ ઉત્પન્ન કરે છે જેને લેટેક્સ કહેવામાં આવે છે,જે તેની છાલ પર કાપા મૂકીને એકત્રિત કરવામાં આવે છે.
તેથી,$Hevea$ લેટેક્સ આપે છે.

(A) બીટ,જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Beta \ vulgaris$ છે,તે $Chenopodiaceae$ કુળમાં આવે છે (આધુનિક વર્ગીકરણ પદ્ધતિઓમાં તેને હવે $Amaranthaceae$ કુળમાં પણ મૂકવામાં આવે છે).
આ કુળમાં એવી ઘણી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે જે ક્ષારીય અથવા આલ્કલાઇન જમીનમાં ઉગવા માટે અનુકૂલિત હોય છે,જેને સામાન્ય રીતે 'ગુસફૂટ' (goosefoot) કુળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) $Pyrilla \, perpusilla$, જેને સામાન્ય રીતે શેરડીના લીફહોપર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે શેરડી $(Saccharum \, officinarum)$ ની એક ગંભીર જીવાત છે.
તે $Hemiptera$ ગોત્રના $Lophopidae$ કુળની છે.
આ કીટકો શેરડીના પાનના રસને ચૂસે છે, જેના કારણે પાન પીળા પડી જાય છે, સુકાઈ જાય છે અને પાકમાં ખાંડનું પ્રમાણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.

(A) બગાસ એ શેરડીના રસ કાઢ્યા પછી વધેલો રેસાવાળો કચરો છે.
તે શેરડી ઉદ્યોગની મુખ્ય આડપેદાશ છે.
તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ખાંડની મિલોમાં જૈવ-ઈંધણ તરીકે અને કાગળ,કાર્ડબોર્ડ તથા વિવિધ સેલ્યુલોઝ-આધારિત ઉત્પાદનોના ઉત્પાદનમાં કાચા માલ તરીકે થાય છે.
તેથી,તે શેરડીના ઉદ્યોગ સાથે સીધો સંબંધિત છે.

(C) વિશ્વમાં ખાંડનો મુખ્ય સ્ત્રોત શેરડી $(Saccharum \text{ } officinarum)$ છે।
વિશ્વના ખાંડના કુલ ઉત્પાદનનો આશરે $70-80\%$ હિસ્સો શેરડીમાંથી મેળવવામાં આવે છે, જ્યારે બાકીનો ભાગ બીટ $(Beta \text{ } vulgaris)$ માંથી મેળવવામાં આવે છે।
તેથી, શેરડી એ વૈશ્વિક સ્તરે સુક્રોઝનો પ્રાથમિક વ્યાવસાયિક સ્ત્રોત છે।

(C) હિંગ (Asafoetida) એ તીવ્ર ગંધ ધરાવતું ઓલિયો-ગમ રેઝિન છે.
તે $Ferula$ $asafoetida$ સહિત $Ferula$ ની વિવિધ પ્રજાતિઓના મૂળ અથવા રાઈઝોમમાંથી નીકળતા સૂકા લેટેક્સ (સ્ત્રાવ) તરીકે મેળવવામાં આવે છે.
તેથી,તે મૂળમાંથી નીકળતો રેઝિનયુક્ત સ્ત્રાવ છે.

(C) શેરડીનો રસ મુખ્યત્વે પાણી અને શર્કરાનો બનેલો હોય છે.
શેરડીના રસમાં રહેલી મુખ્ય શર્કરા સુક્રોઝ છે,જે ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝથી બનેલી ડાયસેકેરાઇડ છે.
શેરડીના નિષ્કર્ષણ અને પ્રક્રિયા દરમિયાન,થોડો સુક્રોઝ તેના ઘટક મોનોસેકેરાઇડ્સ,ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝમાં જળવિભાજિત થાય છે.
તેથી,શેરડીના રસમાં સુક્રોઝની સાથે ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ પણ હોય છે.

(B) આધારક મૂળ એ અસ્થાનિક મૂળ છે જે પ્રકાંડના નીચેના ગાંઠામૂળ (nodes) માંથી ઉદ્ભવે છે. આ મૂળ ત્રાંસા નીચેની તરફ વધે છે અને જમીનમાં પ્રવેશીને છોડને યાંત્રિક આધાર આપે છે. તે શેરડી અને મકાઈ જેવા લાંબા અને પાતળા પ્રકાંડ ધરાવતા છોડની લાક્ષણિકતા છે.

(C) 'સેન્ટ્રલ સુગરકેન બ્રીડિંગ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ' $(SBI)$ એ ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ એગ્રીકલ્ચરલ રિસર્ચ $(ICAR)$ હેઠળની એક અગ્રણી સંશોધન સંસ્થા છે.
તે ભારતનાં તમિલનાડુ રાજ્યના કોઈમ્બતુર ખાતે આવેલી છે.
આ સંસ્થાની સ્થાપના $1912$ માં કરવામાં આવી હતી અને તે મુખ્યત્વે શેરડીની જાતોના સંવર્ધન અને સંશોધન માટે જવાબદાર છે.

(D) શેરડીનું વાવેતર તેના પ્રકાંડના ટુકડાઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
આ પ્રકાંડના ટુકડાઓમાં ગાંઠો હોય છે અને દરેક ગાંઠ પર એક કક્ષકલિકા (Axillary bud) આવેલી હોય છે.
જ્યારે આ ટુકડાઓને જમીનમાં રોપવામાં આવે છે,ત્યારે કક્ષકલિકાઓ અંકુરિત થઈને શેરડીના નવા છોડ બનાવે છે.
આ પદ્ધતિ દ્વારા એ સુનિશ્ચિત થાય છે કે નવા છોડ આનુવંશિક રીતે પિતૃ છોડ જેવા જ હોય છે.

(C) શેરડી $(Saccharum\,officinarum)$ એ $Poaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે,જેને $Gramineae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
આ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. પ્રકાંડમાં નક્કર ગાંઠો અને પોલા આંતરગાંઠો જોવા મળે છે,જેને $Culm$ પ્રકાંડ કહેવામાં આવે છે.
$2$. પર્ણો સાદા અને લિંગ્યુલ (ligule) ધરાવતા હોય છે.
$3$. ફળ $Caryopsis$ પ્રકારનું હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) બ્રાઝિલ વિશ્વમાં શેરડીનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક છે. તેના અનુકૂળ આબોહવા અને આ પાક માટે સમર્પિત વિશાળ ખેતીલાયક જમીનને કારણે તે વૈશ્વિક શેરડીના ઉત્પાદનમાં સતત પ્રથમ ક્રમે આવે છે.

(A) $Hevea\, brasiliensis$ (કુળ $Euphorbiaceae$) સામાન્ય રીતે પેરા રબરના વૃક્ષ તરીકે ઓળખાય છે.
તે કુદરતી રબરનો મુખ્ય વ્યાવસાયિક સ્ત્રોત છે,જે વૃક્ષમાંથી મેળવેલા લેટેક્સ (ક્ષીર) માંથી પ્રાપ્ત થાય છે.

(C) ભારતમાં ખાંડનો મુખ્ય સ્ત્રોત $Saccharum$ $officinarum$ છે,જેને સામાન્ય રીતે શેરડી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે $Poaceae$ કુળની એક બહુવર્ષાયુ ઘાસની વનસ્પતિ છે અને ભારતમાં સુક્રોઝ (ખાંડ) ના વ્યાપારી ઉત્પાદન માટે વપરાતો મુખ્ય પાક છે.
$Solanum$ $nigrum$ એ 'બ્લેક નાઈટશેડ' તરીકે ઓળખાતી વનસ્પતિ છે,અને $Helianthus$ $tuberosus$ એ 'જેરૂસલેમ આર્ટિચોક' તરીકે ઓળખાય છે.

(D) શેરડી $(Saccharum \text{ officinarum})$ અને બીટ $(Beta \text{ vulgaris})$ એ સુક્રોઝના મુખ્ય વ્યાવસાયિક સ્ત્રોત છે.
સુક્રોઝ એ એક ડાયસેકેરાઈડ છે જે ગ્લુકોઝના એક અણુ અને ફ્રુક્ટોઝના એક અણુથી બનેલું છે, જે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તેને સામાન્ય રીતે ટેબલ સુગર અથવા શેરડીની ખાંડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) ખાંડના ઉત્પાદન માટે ઉગાડવામાં આવતી સામાન્ય શેરડીનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ $Saccharum \ officinarum$ છે.
$Saccharum \ munja$ અને $Saccharum \ spontaneum$ એ ઘાસની જંગલી પ્રજાતિઓ છે,જ્યારે $Saccharum \ barberi$ એ બીજી ખેતીલાયક પ્રજાતિ છે જે તેના પાતળા થડ અને ઓછા ખાંડના પ્રમાણ માટે જાણીતી છે.

(A) $Jojoba$ (જોજોબા) વનસ્પતિના બીજમાં આશરે $50\%$ પ્રવાહી મીણ હોય છે,જે સ્પર્મ વ્હેલના તેલ $(spermaceti)$ જેવું જ હોય છે. તેથી,$Jojoba$ એ કુદરતી મીણનો એક મહત્વપૂર્ણ વ્યાવસાયિક સ્ત્રોત છે.