Economic Botany Questions in Gujarati

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. ચા એ $Camellia$ $sinensis$ વનસ્પતિના પર્ણોમાંથી મેળવવામાં આવે છે,જે $Theaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે. આ પર્ણો પર પ્રક્રિયા કરીને ચા બનાવવામાં આવે છે,જે તેને આર્થિક રીતે મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે.

(A) કેસર એ $Crocus \text{ } sativus$ ના ફૂલમાંથી મેળવવામાં આવતો મસાલો છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો, ફૂલના સૂકા ઘેરા લાલ રંગના પરાગાસન (stigma) અને પરાગવાહિની (style) ના ઉપરના ભાગને એકત્રિત કરીને કેસર તરીકે ઓળખાતો મસાલો બનાવવામાં આવે છે.
આ ભાગોને ફૂલમાંથી ખૂબ જ કાળજીપૂર્વક હાથ વડે તોડવામાં આવે છે, જે કેસરને વિશ્વના સૌથી મોંઘા મસાલાઓમાંનો એક બનાવે છે.

(B) . $Rauwolfia$ $serpentina$: આ વનસ્પતિના સૂકા મૂળ રિસર્પિન નામના આલ્કલોઈડનો મહત્વનો સ્ત્રોત છે.
રિસર્પિન આલ્કલોઈડનો ઉપયોગ ઘણી દવાઓમાં થાય છે કારણ કે તે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર અવસાદક (depressant) તરીકે કાર્ય કરે છે,જે શાંતિ લાવવામાં અને બ્લડ પ્રેશર ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.

(D) સિલ્વિકલ્ચર એ વનવિજ્ઞાનની એક શાખા છે જે જંગલના વૃક્ષોના ઉછેર,વિકાસ અને સંભાળ સાથે સંબંધિત છે.
મધમાખી ઉછેર (Apiculture) એટલે મધમાખીઓનો ઉછેર.
રેશમના કીડાનો ઉછેર (Sericulture) એટલે રેશમના ઉત્પાદન માટે રેશમના કીડાઓનો ઉછેર.
ખેતી (Agriculture) એ ખેતીનું વિજ્ઞાન અને પદ્ધતિ છે,જેમાં પાક ઉગાડવા માટે જમીનની ખેતી અને ખોરાક,ઊન અને અન્ય ઉત્પાદનો મેળવવા માટે પ્રાણીઓનો ઉછેર સામેલ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) ક્વિનાઈન $(C_{20}H_{24}N_2O_2)$ એ એક આલ્કલોઈડ છે જે $Cinchona$ (સિંકોના) વૃક્ષની છાલમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
તે મેલેરિયાની સારવાર માટે વપરાતી જાણીતી દવા છે જે મેલેરિયાના પરોપજીવીઓના અલિંગી એરિથ્રોસાઇટિક તબક્કાઓને દબાવે છે.
તે $Plasmodium \ vivax$ અને $Plasmodium \ malariae$ ના ગેમેટોસાઇટ્સ પર પણ થોડી અસર કરે છે.

(C) કોફીનો છોડ $(Coffea \ arabica)$ ઇથોપિયાના ઉષ્ણકટિબંધીય જંગલોનું મૂળ વતની છે. તે સૌપ્રથમ ઇથોપિયાના કાફા પ્રદેશમાં મળી આવ્યું હતું,જ્યાંથી તે વિશ્વના અન્ય ભાગોમાં ફેલાયું હતું.

(B) ચા $(Camellia \ sinensis)$ એ ચીનમાં ઉદ્ભવેલ છોડ તરીકે વ્યાપકપણે ઓળખાય છે. તેની ઔષધીય અને પીણા તરીકેની ગુણધર્મોને કારણે હજારો વર્ષોથી ત્યાં તેની ખેતી કરવામાં આવે છે. જોકે નારંગી જેવા અન્ય છોડ પણ દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા/ચીનમાં ઉદ્ભવ્યા છે,પરંતુ વનસ્પતિશાસ્ત્રના અભ્યાસમાં ચીની મૂળ સાથે સંકળાયેલ સૌથી મહત્વપૂર્ણ ખેતીલાયક છોડ ચા છે.

(B) $Hevea$ $brasiliensis$, જેને સામાન્ય રીતે પારા રબરના વૃક્ષ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે $Euphorbiaceae$ કુળની એક સપુષ્પી વનસ્પતિ છે.
તેનું મૂળ સ્થાન $Brazil$ માં આવેલું એમેઝોનનું વર્ષાવન છે.
ત્યારબાદ વ્યાવસાયિક રબર ઉત્પાદન માટે તેને $Malaysia$ અને $South-east$ $Asia$ જેવા અન્ય ઉષ્ણકટિબંધીય પ્રદેશોમાં લાવવામાં આવ્યું હતું.

(D) . સિલ્વિકલ્ચર એ વનવિજ્ઞાનની એક શાખા છે જે જંગલના વૃક્ષોના ઉછેર,વિકાસ અને સંભાળ સાથે સંબંધિત છે. તેમાં ટકાઉ ઉત્પાદન અને જંગલના સ્વાસ્થ્યને સુનિશ્ચિત કરવા માટે જંગલના પાકને ઇચ્છિત પદ્ધતિમાં ઉગાડવાનો સમાવેશ થાય છે.

(D) Broom corn એ $Sorghum$ $bicolor$ (ખાસ કરીને $Sorghum$ $bicolor$ var. $technicum$) ની એક જાત છે.
તેની લાંબી અને મજબૂત પુષ્પવિન્યાસની શાખાઓ માટે તેની ખેતી કરવામાં આવે છે,જેનો ઉપયોગ ઝાડુ બનાવવા માટે થાય છે.
આપેલા વિકલ્પો $A$,$B$ કે $C$ માં $Sorghum$ નો ઉલ્લેખ નથી,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) $Papaver$ $somniferum$ વનસ્પતિ,જેને સામાન્ય રીતે અફીણના છોડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેના ફળ (કેપ્સ્યુલ) માં લેટેક્સ હોય છે.
આ લેટેક્સ અફીણનો સ્ત્રોત છે,જેમાં મોર્ફિન અને કોડીન જેવા વિવિધ આલ્કલોઇડ્સ હોય છે,જે તેમના માદક ગુણધર્મો માટે જાણીતા છે.
$Jatropha$ મુખ્યત્વે તેના બીજ માટે જાણીતું છે,જેનો ઉપયોગ બાયોડીઝલના ઉત્પાદન માટે થાય છે,અને તેને માદક વનસ્પતિ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતી નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $Opium$ (અફીણ) છે.

(C) . ઘઉં એ રવિ પાક છે,જેનો અર્થ છે કે તે શિયાળાની ઋતુમાં,સામાન્ય રીતે ઓક્ટોબર અને નવેમ્બર મહિનામાં વાવવામાં આવે છે અને વસંત ઋતુમાં તેની લણણી કરવામાં આવે છે.

(A) $Triticum \text{ } spelta$, જેને સામાન્ય રીતે 'સ્પેલ્ટ ઘઉં' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે ઘઉંની હેક્ઝાપ્લોઇડ પ્રજાતિ છે।
તેની ખેતી મુખ્યત્વે યુરોપના ભાગોમાં, ખાસ કરીને જર્મની, સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ અને સ્પેન જેવા દેશોમાં, તેમજ $USA$ માં કરવામાં આવે છે।
તેથી, આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય વિકલ્પ $USA$ અને સ્પેન છે।

(D) કેનેડા,ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયા ત્રણેય વૈશ્વિક બજારમાં ઘઉંના નોંધપાત્ર ઉત્પાદકો અને નિકાસકારો છે.
કેનેડા તેના ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા હાર્ડ રેડ સ્પ્રિંગ ઘઉં માટે જાણીતું છે.
ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા ઉત્પાદકોમાંનું એક છે અને સ્થાનિક સરપ્લસના આધારે સમયાંતરે ઘઉંની નિકાસ કરે છે.
ઓસ્ટ્રેલિયા ઘઉંનો મોટો નિકાસકાર દેશ છે,ખાસ કરીને એશિયન બજારો માટે.

(C) ઘઉંનું પરાળ એ ઘઉંની ખેતીની આડપેદાશ છે. તેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે પશુઓ માટે પશુ આહાર (ઘાસચારો) તરીકે થાય છે. આ ઉપરાંત,તેના રેસામય સ્વભાવને કારણે,તેનો ઉપયોગ ગાદલા,કુશન અને ખુરશીઓમાં પૂરણ સામગ્રી તરીકે કરવામાં આવે છે. તેથી,$(a)$ અને $(b)$ બંને સાચા છે.

(A) ભારતમાં મકાઈ મુખ્યત્વે $Kharif$ (ખરીફ) પાક તરીકે ઉગાડવામાં આવે છે.
$Kharif$ પાકની વાવણી ચોમાસાની શરૂઆતમાં,સામાન્ય રીતે $June-July$ મહિનામાં કરવામાં આવે છે અને તેની કાપણી $September-October$ મહિનામાં થાય છે.

(C) સ્વીટ કોર્ન $(Zea \text{ } mays \text{ } var. \text{ } saccharata)$ એ મકાઈની એક જાત છે જે માનવ વપરાશ માટે ઉગાડવામાં આવે છે અને તેમાં ખાંડનું પ્રમાણ ખૂબ ઊંચું હોય છે. મકાઈની અન્ય જાતોથી વિપરીત જે દાણા પરિપક્વ અને સ્ટાર્ચયુક્ત હોય ત્યારે લણવામાં આવે છે, સ્વીટ કોર્નને દૂધિયા તબક્કા દરમિયાન લણવામાં આવે છે. આ તબક્કા દરમિયાન, દાણામાં રહેલી ખાંડ હજુ સ્ટાર્ચમાં રૂપાંતરિત થઈ હોતી નથી, જેના પરિણામે તેનો સ્વાદ કુદરતી રીતે મીઠો હોય છે.

(D) ડાંગરનો પાક બેક્ટેરિયા અને ફૂગ સહિતના વિવિધ રોગકારકો માટે સંવેદનશીલ છે.
$1$. બેક્ટેરિયલ વિલ્ટ $Ralstonia$ $\text{solanacearum}$ દ્વારા થાય છે.
$2$. ફોલ્સ સ્મટ એ $Ustilaginoidea$ $\text{virens}$ ફૂગ દ્વારા થતો રોગ છે.
$3$. નેક રોટ (જેને બ્લાસ્ટ રોગ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) $Magnaporthe$ $\text{oryzae}$ ફૂગ દ્વારા થાય છે.
આ તમામ રોગો ડાંગરને અસર કરતા હોવાથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) ઘઉં એ એક મુખ્ય અનાજનો પાક છે જે વિવિધ ફૂગના રોગકારકો માટે સંવેદનશીલ છે.
$A$. લૂઝ સ્મટ $Ustilago$ $tritici$ નામની ફૂગ દ્વારા થાય છે.
$B$. ફ્લેગ સ્મટ $Urocystis$ $tritici$ દ્વારા થાય છે.
$C$. સ્ટેમ રસ્ટ (જેને બ્લેક રસ્ટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) $Puccinia$ $graminis$ $tritici$ દ્વારા થાય છે.
આ તમામ રોગો ખેતરમાં ઘઉંના પાકને સામાન્ય રીતે અસર કરતા હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(C) ચીન વિશ્વમાં ડાંગરનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક છે. તેના અનુકૂળ આબોહવા,વ્યાપક નદી પ્રણાલીઓ અને યાંગત્ઝે તથા પર્લ નદીના બેસિનમાં લાંબા સમયથી ચાલી આવતી કૃષિ પદ્ધતિઓને કારણે તે વૈશ્વિક ડાંગર ઉત્પાદનનો નોંધપાત્ર હિસ્સો ધરાવે છે.

(A) $Avena sativa$, જેને સામાન્ય રીતે ઓટ્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે અનાજની એક પ્રજાતિ છે જે તેના બીજ માટે ઉગાડવામાં આવે છે.
તેના ઉચ્ચ પ્રોટીન અને ફાઈબરના પ્રમાણને કારણે, તે પશુધન, ખાસ કરીને ઘોડા અને ઢોર માટે પૌષ્ટિક ખોરાક તરીકે વ્યાપકપણે ઉગાડવામાં અને ઉપયોગમાં લેવાય છે.
તેથી, તેનો મુખ્ય ઉપયોગ ઢોરના ખોરાક તરીકે થાય છે.

(B) બાજરી (Millets) એ નાના બીજવાળા ઘાસનો એક સમૂહ છે,જે વિશ્વભરમાં અનાજ તરીકે અથવા પશુઓના ઘાસચારા અને માનવ ખોરાક માટે ઉગાડવામાં આવે છે.
$A$. ઘઉં એ એક ધાન્ય પાક (cereal) છે.
$B$. બાજરી (Pearl millet) એ બાજરીના પ્રકારોમાંનું એક છે જે મોટા પાયે ઉગાડવામાં આવે છે.
$C$. ચોખા એ એક ધાન્ય પાક છે.
તેથી,$B$ સાચો જવાબ છે.

(D) બાજરી (millets) એ નાના બીજવાળા ઘાસનો એક સમૂહ છે,જે વિશ્વભરમાં અનાજ અથવા પશુઓના ઘાસચારા તરીકે વ્યાપકપણે ઉગાડવામાં આવે છે.
$Panicum$ (જેને સામાન્ય રીતે લિટલ મિલેટ અથવા પ્રોસો મિલેટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે),$Paspalum$ (કોડો મિલેટ),અને $Setaria$ (ફોક્સટેલ મિલેટ) એ બધા બાજરીના જાણીતા પ્રકારો છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(A) ચણા $(Cicer \text{ } arietinum)$ એ $Fabaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
ચણા જેવા કઠોળ વનસ્પતિજન્ય પ્રોટીનના સમૃદ્ધ સ્ત્રોત તરીકે જાણીતા છે.
તે માનવ પોષણ માટે જરૂરી આવશ્યક એમિનો એસિડ પૂરા પાડે છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) $Pisum sativum$ (વટાણા) એ $Fabaceae$ કુળનો સભ્ય છે.
વનસ્પતિશાસ્ત્રની દ્રષ્ટિએ, વટાણાના છોડનું ફળ એ સિંગ (legume) છે.
જોકે, રાંધણ અને કૃષિ સંદર્ભમાં, જ્યારે તેના બીજ સુકાયેલા હોય અને ખાવામાં આવે ત્યારે તેને સામાન્ય રીતે કઠોળ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે, અથવા જ્યારે તાજી સિંગો કે બીજ ખાવામાં આવે ત્યારે તેને શાકભાજી તરીકે ગણવામાં આવે છે.
તેથી, તેના વિકાસના તબક્કા અને ઉપયોગના આધારે તેને અલગ-અલગ શ્રેણીમાં વર્ગીકૃત કરી શકાય છે.

(B) અરહર,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Cajanus\, cajan$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $Cajanus$ પ્રજાતિમાં આવે છે. તે $Fabaceae$ (જેને અગાઉ $Leguminosae$ અથવા $Papilionaceae$ તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું) કુળનો સભ્ય છે.

(A) લોબિયા (ચોળી) એ $Vigna \, unguiculata$ વનસ્પતિનું સામાન્ય નામ છે.
તે $Fabaceae$ કુળમાં આવે છે અને તેના ખાદ્ય કઠોળ માટે વ્યાપકપણે ઉગાડવામાં આવે છે.

(A) રાજમાનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Phaseolus \ vulgaris$ છે.
$Cicer \ arietinum$ એ ચણાનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
$Cajanus \ cajan$ એ તુવેર દાળનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) $Phaseolus \text{ } acontifolius$ એ મોઠ (Moth bean) નું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
તે દુષ્કાળ પ્રતિરોધક કઠોળ છે જે મુખ્યત્વે ભારતના શુષ્ક અને અર્ધ-શુષ્ક વિસ્તારોમાં ઉગાડવામાં આવે છે.
તે પ્રોટીનનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે અને સામાન્ય રીતે કઠોળ તરીકે ખાવામાં આવે છે.

(A) સોયાબીન $(Glycine\, max)$ એ એક કઠોળ છે જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિ-આધારિત દૂધ બનાવવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે,જેને ઘણીવાર કૃત્રિમ દૂધ અથવા સોયા મિલ્ક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ દૂધ અત્યંત પૌષ્ટિક અને પ્રોટીનથી ભરપૂર હોય છે,અને તેનો ઉપયોગ ગાયના દૂધના વિકલ્પ તરીકે કરવામાં આવે છે,ખાસ કરીને એવા શિશુઓ માટે જેમને લેક્ટોઝની અસહિષ્ણુતા હોય અથવા ડેરી ઉત્પાદનોની એલર્જી હોય.

(C) સાચો જવાબ $(C)$ છે. બાજરીનો અર્ગટ રોગ $Claviceps \text{ } purpurea$ નામની ફૂગ દ્વારા થાય છે. આ ફૂગ અર્ગટ આલ્કલોઇડ્સ તરીકે ઓળખાતા ઝેરી પદાર્થો ઉત્પન્ન કરે છે. જ્યારે પશુઓ આ અર્ગટ સ્ક્લેરોશિયાથી સંક્રમિત ઘાસચારો અથવા અનાજ ખાય છે,ત્યારે તે 'અર્ગોટિઝમ' તરફ દોરી જાય છે,જે ગર્ભવતી પશુઓમાં ગર્ભપાતનું કારણ બને છે.

(D) સાચો જવાબ $Lathyrus$ $sativus$ (ખેસારી દાળ) છે.
$Lathyrus$ $sativus$ ના બીજનું વધુ પડતું સેવન કરવાથી $Lathyrism$ નામનો રોગ થાય છે.
આ રોગ બીજમાં રહેલા $BOAA$ $(\beta-N-oxalylamino-L-alanine)$ નામના ન્યુરોટોક્સિનને કારણે થાય છે.
તેના પરિણામે નીચેના અંગો (પગ) માં લકવો થઈ શકે છે.

(A) આપેલા વિકલ્પોમાંથી, બદામ $(Prunus \text{ } dulcis)$ ના બીજ તેના ઉચ્ચ પોષણ મૂલ્ય માટે જાણીતા છે.
તે સ્વસ્થ ચરબી, પ્રોટીન, આહાર ફાઈબર, વિટામિન $E$ અને મેગ્નેશિયમ તથા કેલ્શિયમ જેવા આવશ્યક ખનિજોનો ઉત્તમ સ્ત્રોત છે.
જોકે કુકરબિટા (કોળાના બીજ) અને ડોકસ કેરોટા (ગાજરના બીજ) પણ પોષક તત્વો ધરાવે છે, પરંતુ બદામ તેના મેક્રોન્યુટ્રિઅન્ટ્સ અને માઇક્રોન્યુટ્રિઅન્ટ્સના એકંદર પ્રોફાઇલની દ્રષ્ટિએ પોષણની દ્રષ્ટિએ શ્રેષ્ઠ છે.

(D) $1963$ માં,મેક્સિકોમાંથી ભારતની અંદર ઘણી ઉચ્ચ ઉત્પાદન આપતી અને રોગ-પ્રતિકારક ઘઉંની જાતો લાવવામાં આવી હતી. ખાસ કરીને,હરિત ક્રાંતિની શરૂઆત કરવા માટે $4$ મેક્સિકન વામન ઘઉંની જાતો લાવવામાં આવી હતી. સોનાલિકા અને કલ્યાણ સોના જેવી આ જાતો ખાતર પ્રત્યે ખૂબ જ પ્રતિભાવશીલ હતી અને ભારતમાં ઘઉંના ઉત્પાદનમાં વધારો કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

(C) $Kalyan Sona$ એ ભારતમાં હરિયાણી ક્રાંતિ દરમિયાન વિકસાવવામાં આવેલી ઘઉંની વધુ ઉત્પાદન આપતી,અર્ધ-વામન જાત છે.
તેને ઘઉંના ઉત્પાદનમાં સુધારો કરવા માટે રજૂ કરવામાં આવી હતી.
આ જાત તેના ટૂંકા કદ (વામનતા) માટે જાણીતી છે,જે તેને જમીન પર ઢળી પડતા (lodging) અટકાવે છે અને તેને વિવિધ રોગો,ખાસ કરીને રસ્ટ (rust) સામે પ્રતિકારક બનાવે છે.
તેથી,તે વામનતા અને રોગ પ્રતિકારક શક્તિ બંને ધરાવે છે.

(D) $PV-18$ એ ભારતમાં વિકસાવવામાં આવેલી ઘઉંની અર્ધ-વામન (semi-dwarf) જાત છે.
તે લાલ રંગના દાણા ધરાવે છે.
આધુનિક વધુ ઉત્પાદન આપતી જાતોની સરખામણીમાં,તેમાં પ્રોટીનનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે અને સામાન્ય રીતે તે ઓછી પોષક માનવામાં આવે છે.

(D) ઘઉંની જાત 'છોટી લેરમા' એ અર્ધ-વામન (semi-dwarf) જાત છે જે મેક્સિકોથી ભારતમાં લાવવામાં આવી હતી. તે ભારતના કોઈ પણ ઉલ્લેખિત સંશોધન સંસ્થાઓ (પંતનગર,$IARI$,અથવા લુધિયાણા) ખાતે વિકસાવવામાં આવી ન હતી. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) ડાંગરની જાતો $Basmati 370$,$J.K.W. 277$,અને $Zona 349$ એ તમામ જાણીતી વધુ ઉત્પાદન આપતી અથવા સુધારેલી જાતો છે જે ઐતિહાસિક રીતે પંજાબ પ્રદેશના મેદાનોમાં ઉગાડવામાં આવે છે.
તેથી,આપેલી તમામ જાતો સાચી છે.

(D) મકાઈની સંકર જાતો તૈયાર કરવા માટેનો જર્મપ્લાઝમ ભારતમાં મેક્સિકો,ક્યુબા અને અમેરિકાથી આયાત કરવામાં આવ્યો હતો.
આ વિવિધ આનુવંશિક સંસાધનોનો ઉપયોગ ભારતીય વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા મકાઈની વધુ ઉત્પાદન આપતી સંકર જાતો વિકસાવવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો,જેણે કૃષિ ઉત્પાદકતા વધારવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

(A) મકાઈ $(Zea \, mays)$ એ એકદળી વનસ્પતિ છે જે તેનું સંપૂર્ણ જીવનચક્ર, અંકુરણથી લઈને બીજ ઉત્પાદન અને મૃત્યુ સુધી, એક જ વધતી ઋતુમાં પૂર્ણ કરે છે. તેથી, તેને એકવર્ષાયુ વનસ્પતિ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) $Secale cereale$, જેને સામાન્ય રીતે રાય (rye) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે એક અનાજ છે જેનો ઉપયોગ તેના દાણા, પરાળ અને ઘાસચારાના પાક તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
તે પૂર્વ અને મધ્ય યુરોપના ઘણા ભાગોમાં મુખ્ય ખોરાક છે, જ્યાં તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે રાય બ્રેડ બનાવવા માટે થાય છે, જે આ પ્રદેશોમાં પરંપરાગત આહારનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.

(A) નાગલી, જેને સામાન્ય રીતે રાગી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Eleusine \text{ coracana}$ છે। તેથી, તે $Eleusine$ પ્રજાતિમાં આવે છે.

(A) બંગાળી ચણા,જેને સામાન્ય રીતે ચણા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $Cicer$ પ્રજાતિનો સભ્ય છે. ચણાનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Cicer$ $arietinum$ છે.
$Cajanus$ એ તુવેર ($Cajanus$ $cajan$) ની પ્રજાતિ છે અને $Glycine$ એ સોયાબીન ($Glycine$ $max$) ની પ્રજાતિ છે. તેથી,બંગાળી ચણા માટે સાચી પ્રજાતિ $Cicer$ છે.

(C) $Prunus$ (જેમાં બદામનો સમાવેશ થાય છે) અને $Pistacia$ (પિસ્તા) બંને તેમના ઉચ્ચ પ્રોટીન સામગ્રી માટે જાણીતા છે.
બદામ $(Prunus \text{ dulcis})$ વનસ્પતિ-આધારિત પ્રોટીન, સ્વસ્થ ચરબી અને ફાઈબરથી ભરપૂર હોય છે.
પિસ્તા $(Pistacia \text{ vera})$ પણ પ્રોટીનનો ઉત્તમ સ્ત્રોત છે, જેમાં તમામ નવ આવશ્યક એમિનો એસિડ હોય છે.
તેથી, બંને વિકલ્પો સાચા છે.

(A) ચેસ્ટનટ, $Castanea \text{ } sativa$, એક વિશિષ્ટ નટ છે જે તેના ઉચ્ચ કાર્બોહાઇડ્રેટ પ્રમાણ માટે જાણીતું છે, જે મુખ્યત્વે સ્ટાર્ચના સ્વરૂપમાં હોય છે। અન્ય મોટાભાગના નટ્સ ચરબી અને પ્રોટીનથી સમૃદ્ધ હોય છે, જ્યારે આ નટ કાર્બોહાઇડ્રેટનો સારો સ્ત્રોત છે。
$Fagus \text{ } sylvatica$ (યુરોપિયન બીચ) ના નટ્સ સામાન્ય રીતે મુખ્ય કાર્બોહાઇડ્રેટ સ્ત્રોત તરીકે ખાવામાં આવતા નથી, અને $Pistacia$ (પિસ્તા) મુખ્યત્વે ચરબી અને પ્રોટીનથી ભરપૂર હોય છે。

(A) $Karalam$ શબ્દ મલયાલમ અથવા સંસ્કૃત ભાષામાંથી લેવામાં આવ્યો છે,જ્યાં $Kera$ એટલે નાળિયેરનું ઝાડ અને $Alam$ એટલે ભૂમિ. તેથી,$Karalam$ નો અર્થ નાળિયેરની ભૂમિ થાય છે. કેરળ તેના વિશાળ નાળિયેરના વાવેતર માટે જાણીતું છે.

(A) $Triticum$ $vulgare$ (સામાન્ય ઘઉં) એ ષડ્ગુણિત (hexaploid) જાતિ છે.
તેમાં રંગસૂત્રોની મૂળભૂત સંખ્યા $x = 7$ છે.
તે ષડ્ગુણિત $(6x)$ હોવાથી,કુલ રંગસૂત્રોની સંખ્યા $6 \times 7 = 42$ થાય છે.
તેથી,દ્વિતીય રંગસૂત્ર સંખ્યા $2n = 42$ છે.

(B) ચોખાના દાણા મુખ્યત્વે સ્ટાર્ચના બનેલા હોય છે,જે એક કાર્બોહાઇડ્રેટ છે.
તેમાં આશરે $90\%$ કાર્બોહાઇડ્રેટ,$8-10\%$ પ્રોટીન,$1\%$ ચરબી અને આશરે $1\%$ ખનિજો હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) બાજરી,જેને સામાન્ય રીતે $Pearl \, millet$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ $Pennisetum \, typhoides$ (જેને $Cenchrus \, americanus$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) છે.
$Eleusine \, coracana$ એ નાગલી અથવા રાગીનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ છે.
$Sorghum \, vulgare$ એ જુવારનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ છે.
$Oryza \, sativa$ એ ડાંગર (ચોખા) નું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ છે.

(D) $Triticum$ (ઘઉં) પ્રજાતિમાં બહુગુણિતતા (polyploidy) જોવા મળે છે.
$Triticum$ $turgidum$,$Triticum$ $polonicum$,અને $Triticum$ $durum$ એ ત્રણેય ઘઉંની ચતુર્ગુણિત (tetraploid) જાતિઓ છે.
ચતુર્ગુણિત ઘઉંની જાતિઓમાં રંગસૂત્રની સંખ્યા $2n = 4x = 28$ હોય છે,જ્યાં પાયાની રંગસૂત્ર સંખ્યા $x = 7$ છે.
તેથી,આપેલી તમામ જાતિઓમાં $2n = 28$ રંગસૂત્રો હોય છે.