Gujarati

Integumentary System Questions in Gujarati

Class 12 Biology · Extra In Biology · Integumentary System

123+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 123 questions in Gujarati

1
EasyMCQ
સાપની કાંચળી ઉતરવી (moulting) શેનાથી બનેલી છે?
A
અધિચર્મ (Epidermis)
B
મધ્યચર્મ (Dermis)
C
શિંગીભૂત કોષો (Cornified cells)
D
સ્તર જર્મીનેટિવમ (Stratum germinativum)

Solution

(C) સાપ સમયાંતરે તેમની ત્વચાનું બહારનું ભીંગડાંવાળું પડ ઉતારે છે,જેને કાંચળી ઉતરવી અથવા ecdysis કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં ત્વચાના અધિચર્મના શિંગીભૂત કોષો (cornified cells) દૂર થાય છે. ઘણીવાર આખી ત્વચા એક જ ટુકડામાં ઉતરી જાય છે.
2
EasyMCQ
ક્વિલ પાંખોના પાયા પર આવેલા ક્વિલ પીંછાને શું કહેવામાં આવે છે?
A
રેમિજીસ (Remiges)
B
બાર્બ્યુલ્સ (Barbules)
C
કવર્ટ્સ (Coverts)
D
ડાઉન પીંછા (Down feathers)

Solution

(C) કવર્ટ્સ એ પક્ષીઓની પાંખો અને પૂંછડી પરના ઉડ્ડયન પીંછા (રેમિજીસ) ના પાયા પર આવેલા નાના પીંછા છે. તેમનું મુખ્ય કાર્ય મોટા પીંછાના પાયા વચ્ચેની જગ્યાઓને ભરવાનું છે,જે એક સરળ એરોડાયનેમિક સપાટી અને હૂંફ પ્રદાન કરે છે.
3
MediumMCQ
સસ્તન પ્રાણીઓની ત્વચામાં સબડર્મલ (અધસ્તચીય) ચરબીનું મુખ્ય કાર્ય શું છે?
A
સંગ્રહિત પોષક તત્વોનું જતન કરવું
B
ઉષ્મા-અવાહક સ્તર તરીકે કાર્ય કરવું
C
યાંત્રિક આંચકાઓથી બચાવવું
D
શરીરને રોગકારકોથી સુરક્ષિત રાખવું

Solution

(B) સબડર્મલ ચરબી,જેને સબક્યુટેનિયસ સ્તર અથવા હાયપોડર્મિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે મુખ્યત્વે મેદપૂર્ણ પેશીઓ (adipose tissue) ની બનેલી હોય છે.
સસ્તન પ્રાણીઓમાં તેનું મુખ્ય કાર્ય ઉષ્મા-અવાહક સ્તર (thermal insulation) તરીકે કાર્ય કરવાનું છે,જે શરીરની ગરમીને બહાર નીકળતી અટકાવે છે અને શરીરનું તાપમાન જાળવી રાખવામાં (homeostasis) મદદ કરે છે.
જોકે તે યાંત્રિક આંચકાઓ સામે પણ થોડું રક્ષણ આપે છે,પરંતુ અંતઃઉષ્મી (endothermic) પ્રાણીઓમાં તેનું સૌથી મહત્વનું શારીરિક કાર્ય તાપમાનનું નિયમન કરવાનું છે.
4
MediumMCQ
સસલાની ત્વચાના અધિચર્મ (epidermis) ના $stratum \text{ } lucidum$ કોષોને પારદર્શક બનાવવા માટે જવાબદાર પદાર્થ કયો છે?
A
Rhodopsin
B
Eleiden
C
Keratohyaline
D
Luciferin

Solution

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
અધિચર્મના $stratum \text{ } lucidum$ સ્તરમાં, $keratohyaline$ કણિકાઓ ઓગળી જાય છે અને $eleiden$ નામના પ્રોટીનમાં રૂપાંતરિત થાય છે।
$Eleiden$ એ એક પારદર્શક, તેલી પદાર્થ છે જે કોષોને અર્ધપારદર્શક, ચમકદાર અને જલરોધક (waterproof) બનાવે છે।
5
EasyMCQ
પૃષ્ઠવંશીઓમાં,નખ નીચેનામાંથી કયા ગર્ભસ્તરમાંથી બને છે?
A
બાહ્ય ગર્ભસ્તર (Ectoderm)
B
મધ્ય ગર્ભસ્તર (Mesoderm)
C
અંતઃ ગર્ભસ્તર (Endoderm)
D
બાહ્ય-મધ્ય ગર્ભસ્તર (Ecto-mesoderm)

Solution

(A) નખ,વાળ અને ત્વચાનું અધિચ્છદ (epidermis) એ $Ectoderm$ (બાહ્ય ગર્ભસ્તર) ના વ્યુત્પન્ન છે.
ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન,$Ectoderm$ ચેતાતંત્ર,ત્વચાનું બહારનું પડ (અધિચ્છદ) અને નખ,પંજા તથા વાળ જેવી સંલગ્ન રચનાઓનું નિર્માણ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
6
EasyMCQ
ઝોનરી જરાયુ (Zonary placenta) શેમાં જોવા મળે છે?
A
માંસાહારી સસ્તન પ્રાણીઓ
B
શાકાહારી સસ્તન પ્રાણીઓ
C
$(a)$ અને $(b)$ બંને
D
ઉપરોક્તમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ઝોનરી જરાયુમાં,કોરિઓનિક વિલી (chorionic villi) બ્લાસ્ટોસિસ્ટની મધ્યમાં એક અથવા બે આડા પટ્ટાઓ અથવા ઝોન સુધી મર્યાદિત હોય છે.
આ પ્રકારનો જરાયુ માંસાહારી પ્રાણીઓ (જેમ કે બિલાડી,કૂતરા,વાઘ,સિંહ) અને કેટલાક શાકાહારી પ્રાણીઓ (જેમ કે હાથી) માં જોવા મળે છે.
તેથી,$(a)$ અને $(b)$ બંને સાચા છે.
7
MediumMCQ
જુવેનાઈલ હોર્મોન શું પ્રેરે છે?
A
વહેલી જાતીય પરિપક્વતા
B
મોડી જાતીય પરિપક્વતા
C
ડિંભ અવસ્થાઓની પૂર્ણાહુતિ
D
પરિપક્વતા પામવાની ક્ષમતા વગરના વિશાળ ડિંભનો વિકાસ

Solution

(D) જ્યારે જુવેનાઈલ હોર્મોન ડિંભ (larval) વિકાસના અંતિમ તબક્કે હાજર હોય છે,ત્યારે તે પુખ્ત સ્વરૂપમાં રૂપાંતરણ (metamorphosis) અટકાવે છે.
તેના બદલે,ડિંભ સતત વૃદ્ધિ પામે છે,જેના પરિણામે વિશાળ ડિંભ (એક અપરિપક્વ પુખ્ત સ્વરૂપ) નો વિકાસ થાય છે.
આ વિશાળ ડિંભ સામાન્ય પરિપક્વતા પ્રાપ્ત કરવામાં અસમર્થ હોય છે અને સામાન્ય રીતે પ્રજનનક્ષમ પુખ્ત અવસ્થાએ પહોંચ્યા વિના મૃત્યુ પામે છે.
8
EasyMCQ
અધિચર્મ (epidermis) નું જીવંત અને વિભાજન પામતું સ્તર કયું છે?
A
સ્ટ્રેટમ ગ્રેન્યુલોસમ
B
સ્ટ્રેટમ કોર્નિયમ
C
સ્ટ્રેટમ જર્મિનેટિવમ
D
સ્ટ્રેટમ સ્પોન્જિયોસમ

Solution

(C) $Stratum$ $germinativum$, જેને $Stratum$ $basale$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે અધિચર્મનું સૌથી અંદરનું સ્તર છે。
આ સ્તર ઘનાકાર અથવા સ્તંભાકાર કોષોની એક હરોળનું બનેલું હોય છે જે સક્રિય રીતે સમભાજન $(mitosis)$ પામે છે。
આ કોષો સતત વિભાજન પામીને નવા કોષો ઉત્પન્ન કરે છે, જે ત્વચાની સપાટી પરથી ખરી પડતા કોષોને બદલવા માટે બહારની તરફ ધકેલાય છે。
9
EasyMCQ
ત્વચાના કોષોને સખત બનાવતું પ્રોટીન કયું છે?
A
ક્યુટિકલ
B
કાઈટિન
C
કેરાટિન
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
કેરાટિન એ એક મજબૂત,તંતુમય અને અદ્રાવ્ય બંધારણીય પ્રોટીન છે.
જ્યારે ત્વચાના $stratum$ $corneum$ (બાહ્ય સ્તર) ના કોષો ત્વચાની બહારની સપાટી તરફ આગળ વધે છે,ત્યારે તેઓ કેરાટિનાઇઝેશનની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે,જેમાં કોષરસનું સ્થાન કેરાટિન લે છે,જે ત્વચાના કોષોને મજબૂતી અને જલ-પ્રતિકારક ક્ષમતા પ્રદાન કરે છે.
10
EasyMCQ
ત્વચાનું કયું સ્તર ઉષ્માના અવાહક તરીકે કાર્ય કરે છે?
A
સ્ટ્રેટમ સ્પોન્જીઓસમ
B
સ્ટ્રેટમ કોર્નિયમ
C
સ્ટ્રેટમ મેલ્પિઘી
D
ત્વચાની નીચે આવેલું ચરબીનું સ્તર

Solution

(D) ત્વચાના અધિચર્મ (dermis) ની નીચે આવેલા ચરબીના સ્તરને હાયપોડર્મિસ અથવા અધઃત્વચા (subcutaneous layer) કહેવામાં આવે છે.
આ સ્તર મુખ્યત્વે મેદપૂર્ણ પેશીઓ (adipose tissue) નું બનેલું હોય છે,જે ઉષ્માના વ્યય સામે ઉત્તમ અવાહક તરીકે કાર્ય કરે છે અને શરીરનું આંતરિક તાપમાન જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
11
EasyMCQ
ત્વચાના અધિસ્તર (dermis) ના ઉપરના ગડીવાળા ભાગને શું કહેવામાં આવે છે?
A
માત્ર ત્વચા પપિલા (Skin papilla)
B
માત્ર ડર્મલ પપિલા (Dermal papilla)
C
માત્ર હેર પપિલા (Hair papilla)
D
$(a)$ અને $(b)$ બંને

Solution

(B) સાચો જવાબ $(b)$ છે.
ત્વચાના અધિસ્તર (dermis) ને બે સ્તરોમાં વહેંચવામાં આવે છે: પેપિલરી સ્તર અને રેટીક્યુલર સ્તર.
પેપિલરી સ્તર એ અધિસ્તરનો ઉપરનો,ગડીવાળો ભાગ છે જે નાના,આંગળી જેવા પ્રવર્ધો ધરાવે છે જેને ડર્મલ પપિલા (dermal papillae) કહેવામાં આવે છે.
આ ડર્મલ પપિલા અધિસ્તર (epidermis) માં પ્રવેશે છે,જે એક આંતર-જોડાણ પદ્ધતિ બનાવે છે. આ રચના પોષક તત્વોના વિનિમય માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે અને અધિસ્તર તથા ત્વચાના અધિસ્તર (dermis) વચ્ચે યાંત્રિક સ્થિરતા પૂરી પાડે છે.
12
MediumMCQ
ત્વચા (Integument) ને ઘણીવાર '$Jack$ of all trades' કહેવત દ્વારા ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે:
A
શરીરનું રક્ષણ કરે છે
B
શરીરના વિવિધ બંધારણોને આકાર આપે છે
C
વિવિધ કાર્યો કરે છે
D
વ્યક્તિના કદને મર્યાદિત કરે છે

Solution

(C) '$Jack$ of all trades' શબ્દપ્રયોગ એવી વ્યક્તિ અથવા વસ્તુ માટે વપરાય છે જે ઘણા બધા અલગ-અલગ કાર્યો કરવામાં સક્ષમ હોય છે. ત્વચા (Integumentary system) ને '$Jack$ of all trades' કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે શરીરના રક્ષણ,તાપમાનનું નિયમન,સંવેદના ગ્રહણ,ઉત્સર્જન અને વિટામિન $D$ ના સંશ્લેષણ જેવા વિવિધ આવશ્યક શારીરિક કાર્યો કરે છે.
13
MediumMCQ
ત્વચાનું મુખ્ય કાર્ય શું છે?
A
માત્ર ખોરાકનો સંગ્રહ
B
ઉષ્માના વ્યયનું નિયંત્રણ
C
શરીરમાંથી ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોનો નિકાલ
D
ઉપરોક્ત તમામ

Solution

(D) ત્વચા માનવ શરીરમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ કાર્યો કરે છે:
$1$. તે પરસેવો અને વાસોડિલેશન/વાસોકોન્સ્ટ્રિક્શન દ્વારા ઉષ્માના વ્યયને નિયંત્રિત કરીને તાપમાન નિયમનકારી અંગ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. તે પરસેવાની ગ્રંથીઓ દ્વારા યુરિયા,ક્ષાર અને પાણી જેવા ચયાપચયના ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.
$3$. જોકે તે મેદસ્વી પેશીઓની જેમ ખોરાકનો સંગ્રહ કરતી નથી,પરંતુ તે વિટામિન $D$ ના સંશ્લેષણમાં સામેલ છે અને રક્ષણાત્મક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આપેલા વિકલ્પોને જોતા,ત્વચા તાપમાન નિયમન અને ઉત્સર્જન બંનેમાં સામેલ છે,તેથી $D$ એ સૌથી યોગ્ય જવાબ છે.
14
MediumMCQ
શરીરનો આકાર જાળવી રાખવો,બહારના હાનિકારક પદાર્થોથી રક્ષણ અને સ્ત્રાવ એ કોનું કાર્ય છે?
A
માત્ર અધિચર્મ (Epidermis)
B
સ્ટ્રેટમ કોમ્પેક્ટમ
C
માત્ર અંતઃત્વચા (Dermis)
D
સમગ્ર ત્વચા

Solution

(D) ત્વચા એ શરીરનું સૌથી મોટું અંગ છે અને તે એક જટિલ તંત્ર તરીકે કાર્ય કરે છે.
$1$. શરીરનો આકાર જાળવી રાખવાનું કાર્ય અધિચર્મ અને અંતઃત્વચા બંનેની રચનાત્મક મજબૂતી દ્વારા થાય છે.
$2$. બહારના હાનિકારક પદાર્થો (રોગકારકો,યુવી કિરણો,યાંત્રિક ઈજા) થી રક્ષણ અધિચર્મના સ્તર અને અંતઃત્વચાના સંયોજક પેશીઓ દ્વારા મળે છે.
$3$. સ્ત્રાવ (જેમ કે પરસેવો અને સીબમ) ત્વચાના સ્તરોમાં આવેલી ગ્રંથીઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
તેથી,આ તમામ કાર્યો સમગ્ર ત્વચા દ્વારા સામૂહિક રીતે કરવામાં આવે છે.
15
EasyMCQ
મેલેનિન શેમાં હાજર હોય છે?
A
સ્ટ્રેટમ સ્પોન્જીઓસમ
B
માત્ર સ્ટ્રેટમ જર્મિનેટિવમ
C
સ્ટ્રેટમ જર્મિનેટિવમ અને વાળ
D
આખી ત્વચા

Solution

(C) $Melanin$ એ એક ઘેરો અથવા કથ્થઈ રંગદ્રવ્ય છે જે કુદરતી રીતે વાળ,ત્વચા $(stratum \, germinativum)$ અને આંખના આઇરિસ તથા કોરોઇડમાં જોવા મળે છે. તેથી,તે અધિચર્મ $(epidermis)$ ના $stratum \, germinativum$ સ્તર અને વાળ બંનેમાં હાજર હોય છે.
16
MediumMCQ
સસ્તન પ્રાણીઓની ત્વચામાં,મેદપૂર્ણ પેશી પેશી (adipose tissue) ક્યાં જોવા મળે છે?
A
અધિસ્તર (epidermis) માં
B
સ્નાયુઓમાં
C
ત્વચા (dermis) માં
D
ત્વચાની નીચે

Solution

(D) સસ્તન પ્રાણીઓની ત્વચા અધિસ્તર અને ત્વચા (dermis) ની બનેલી હોય છે. ત્વચાના ઊંડા ભાગને હાઇપોડર્મિસ અથવા અધસ્તર કહેવામાં આવે છે,જે શિથિલ સંયોજક પેશીઓનું બનેલું હોય છે અને તેમાં મેદપૂર્ણી પેશી (ચરબીના કોષો) મોટી માત્રામાં જોવા મળે છે.
17
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું શરીરને ગરમ રાખવામાં સીધી મદદ કરે છે?
A
સ્વેદ ગ્રંથિ (Sweat gland)
B
સંયોજક પેશી (Connective tissue)
C
મેદપૂર્ણ પેશી (Adipose tissue)
D
વાળ (Hairs)

Solution

(C) . મેદપૂર્ણ પેશી (Adipose tissue) ઉષ્માના મંદ વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે. તે ત્વચાની નીચે ચરબીનું એક સ્તર બનાવે છે જે શરીરની ગરમીને બહારના વાતાવરણમાં જતી અટકાવે છે,આમ શરીરનું તાપમાન જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.
18
EasyMCQ
શરીરના નીચેનામાંથી કયા અંગને "Jack of all trades" (બધા કામનો જાણકાર) કહેવામાં આવે છે?
A
યકૃત
B
મગજ
C
હૃદય
D
ત્વચા

Solution

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. ત્વચાને ઘણીવાર "Jack of all trades" કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે વિવિધ પ્રકારના આવશ્યક શારીરિક કાર્યો કરે છે.
આ કાર્યોમાં રોગકારક જીવાણુઓ અને યાંત્રિક ઈજા સામે રક્ષણ, શરીરના તાપમાનનું નિયમન (thermoregulation), પરસેવા દ્વારા નકામા પદાર્થોનો નિકાલ (ઉત્સર્જન), વિટામિન $D$ નું સંશ્લેષણ અને સંવેદનાત્મક અનુભૂતિ (સ્પર્શ, પીડા, તાપમાન) નો સમાવેશ થાય છે.
19
EasyMCQ
સમગ્ર ત્વચાનું સંરક્ષણ એટલે
A
ટેનિંગ
B
ટેક્સિડર્મી
C
$(a)$ અને $(b)$ બંને
D
ઉપરનામાંથી કોઈ પણ નહીં

Solution

(B) ટેક્સિડર્મી એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં સમગ્ર ત્વચા,જેમાં અધિસ્તર (epidermis) અને અધસ્તર (dermis) બંનેનો સમાવેશ થાય છે,તેને અમુક ચોક્કસ રસાયણો દ્વારા સાચવવામાં આવે છે. આ તકનીકનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે પ્રાણીઓના બાહ્ય દેખાવને પ્રદર્શન અથવા અભ્યાસના હેતુઓ માટે સાચવવા માટે થાય છે.
20
EasyMCQ
ત્વચાનું સૌથી બહારનું પડ કયું છે?
A
સ્ટ્રેટમ કોર્નિયમ
B
સ્ટ્રેટમ ગ્રેન્યુલોસમ
C
સ્ટ્રેટમ લ્યુસિડમ
D
સ્ટ્રેટમ બેસલ

Solution

(A) એપિડર્મિસ (અધિચર્મ) એ ત્વચાનું સૌથી બહારનું પડ છે। તે કોષોના અનેક સ્તરોનું બનેલું છે। $Stratum \text{ } corneum$ એ એપિડર્મિસનું સૌથી ઉપરનું સ્તર છે, જે મૃત અને કેરાટિનાઇઝ્ડ કોષોનું બનેલું છે અને તે પર્યાવરણ સામે રક્ષણાત્મક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે।
21
MediumMCQ
જે વ્યક્તિ તેના હાથ વડે સખત શારીરિક કામ કરે છે,તેનામાં શું વિકસિત થવાની શક્યતા છે?
A
તેની હથેળીઓમાં જાડી સબક્યુટેનિયસ ચરબી
B
તેની હથેળીઓ પર જાડી અધિચર્મ (epidermis)
C
તેના હાથ પર પરસેવાના છિદ્રોની વધુ સંખ્યા
D
સમગ્ર શરીરમાં મેલેનિનનું વધુ પ્રમાણ

Solution

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ તેના હાથ વડે સખત શારીરિક કામ કરે છે,ત્યારે સતત ઘર્ષણ અને યાંત્રિક દબાણને કારણે અધિચર્મ (epidermis) ના આધારસ્તર (basal layer) માં કોષ વિભાજન વધે છે. આના પરિણામે કેરાટિનાઇઝ્ડ કોષોનું એક જાડું પડ બને છે,જેને સ્ટ્રેટમ કોર્નિયમ (stratum corneum) કહેવામાં આવે છે,જે ઈજા સામે રક્ષણાત્મક કવચ તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી,આવી વ્યક્તિઓની હથેળીઓ પર જાડી અધિચર્મ વિકસે છે.
22
EasyMCQ
બ્રાઉન ફેટ (કથ્થઈ ચરબી) શેમાં જોવા મળે છે?
A
માનવ શિશુઓ
B
અમુક ઉંદરો
C
$(a)$ અને $(b)$ બંને
D
એક પણ નહીં

Solution

(C) બ્રાઉન એડિપોઝ પેશી,જેને બ્રાઉન ફેટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એડિપોઝ પેશીનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે જે થર્મોજેનેસિસ (ઉષ્મા ઉત્પન્ન કરવાની પ્રક્રિયા) માં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
તે માનવ શિશુઓમાં જોવા મળે છે જેથી તેમને શરીરનું તાપમાન જાળવવામાં મદદ મળે,કારણ કે તેમનું શરીરનું કદ નાનું હોય છે અને ધ્રુજારી દ્વારા ગરમી ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા મર્યાદિત હોય છે.
તે શિયાળામાં નિદ્રા લેતા પ્રાણીઓ,જેમ કે અમુક ઉંદરોમાં પણ જોવા મળે છે,જે નિષ્ક્રિયતાના સમયગાળા દરમિયાન તેમને ગરમી પૂરી પાડે છે.
તેથી,$(a)$ અને $(b)$ બંને સાચા છે.
23
EasyMCQ
પરસેવો શાના માટે થાય છે?
A
શરીરને ઠંડુ રાખવા માટે
B
શરીરમાંથી વધારાનું ક્ષાર બહાર કાઢવા માટે
C
શરીરમાંથી યુરિયા બહાર કાઢવા માટે
D
શરીરમાંથી વધારાનું પાણી દૂર કરવા માટે

Solution

(A) ઉચ્ચ કક્ષાના પ્રાણીઓમાં પરસેવો થવો એ ઊંચા પર્યાવરણીય તાપમાને શરીરની ગરમી ગુમાવીને શરીરના તાપમાનને સ્થિર રાખવામાં મદદરૂપ થાય છે. મૂળભૂત રીતે,પરસેવો એ શરીરને ઠંડુ રાખવાની એક પ્રક્રિયા છે.
24
EasyMCQ
ઇન્ટિગ્યુમેન્ટ (ત્વચા) નું કાર્ય શું છે?
A
ઉત્સર્જન
B
શોષણ
C
રક્ષણ
D
ઉપરોક્ત તમામ

Solution

(D) ઇન્ટિગ્યુમેન્ટરી સિસ્ટમ,જેમાં ત્વચા અને તેના વ્યુત્પન્નનો સમાવેશ થાય છે,તે સજીવમાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ કાર્યો કરે છે.
$1$. રક્ષણ: તે યાંત્રિક ઈજા,રોગકારકો અને અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણોત્સર્ગ સામે ભૌતિક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. ઉત્સર્જન: તે પરસેવાની ગ્રંથીઓ દ્વારા ચયાપચયના નકામા પદાર્થોને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.
$3$. શોષણ: તે અમુક પદાર્થો,જેમ કે લિપિડ-દ્રાવ્ય સંયોજનોને શોષી શકે છે,અને સૂર્યપ્રકાશના સંપર્કમાં આવવાથી વિટામિન $D$ ના સંશ્લેષણમાં ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,સૂચિબદ્ધ તમામ વિકલ્પો ઇન્ટિગ્યુમેન્ટના કાર્યો છે.
25
EasyMCQ
કોરિયમ (Corium) એ કોનું બીજું નામ છે?
A
અધિચર્મ (Epidermis)
B
ચર્મ (Dermis)
C
$(a)$ અને $(b)$ બંને
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) $Corium$ (કોરિયમ) એ $Dermis$ (ચર્મ) માટે વપરાતું બીજું નામ છે. તે $Epidermis$ (અધિચર્મ) ની નીચે આવેલું જીવંત પેશીઓનું જાડું પડ છે. તે સાચી ત્વચા બનાવે છે અને તેમાં રુધિર કેશિકાઓ,ચેતાના છેડા,પરસેવાની ગ્રંથિઓ,વાળના મૂળ અને અન્ય રચનાઓનો સમાવેશ થાય છે.
26
EasyMCQ
ત્વચાનું કયું સ્તર રુધિરવાહિનીયુક્ત (vascular) છે?
A
અધિચર્મ (Epidermis)
B
મધ્યચર્મ (Dermis)
C
$(a)$ અને $(b)$ બંને
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) સાચો જવાબ $(b)$ છે. મધ્યચર્મ (Dermis) એ ત્વચાનું રુધિરવાહિનીયુક્ત સ્તર છે. તેમાં રુધિરકેશિકાઓનું ગીચ જાળું હોય છે અને તેમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં વાસોમોટર ચેતાતંત્ર આવેલું હોય છે,જે શરીરના તાપમાનના નિયમનમાં મદદ કરે છે અને અધિચર્મ (Epidermis) ને પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે,કારણ કે અધિચર્મમાં રુધિરવાહિનીઓનો અભાવ હોય છે.
27
MediumMCQ
હક્સલીનું સ્તર (Huxley's layer) શેમાં જોવા મળે છે?
A
વાળના ફોલિકલની દીવાલમાં
B
વાળના શાફ્ટમાં
C
વાળના મૂળમાં
D
ઉપરોક્તમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) વાળનું ફોલિકલ (hair follicle) અનેક સ્તરોનું બનેલું હોય છે. વાળના ફોલિકલનું આંતરિક મૂળ આવરણ (inner root sheath) ત્રણ સ્તરોનું બનેલું છે: હેનલેનું સ્તર (સૌથી બહારનું),હક્સલીનું સ્તર (મધ્યનું),અને આંતરિક મૂળ આવરણનું ક્યુટિકલ (સૌથી અંદરનું). તેથી,હક્સલીનું સ્તર એ વાળના ફોલિકલની દીવાલનો એક ભાગ છે.
28
EasyMCQ
Stratum germinativum (સ્તર જર્મિનેટિવમ) ક્યાં જોવા મળે છે?
A
ત્વચાનું અધિચ્છદ (Epidermis)
B
હાડકાની આસપાસ
C
મોટું આંતરડું
D
અન્નનળી

Solution

(A) $Stratum$ $germinativum$,જેને $stratum$ $basale$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ત્વચાના $epidermis$ (અધિચ્છદ) નું સૌથી ઊંડું સ્તર છે.
તે ઘનાકાર અથવા સ્તંભાકાર સ્ટેમ કોષોના એક સ્તરનું બનેલું હોય છે જે નવા કેરાટિનોસાઇટ્સ ઉત્પન્ન કરવા માટે $mitosis$ (સમભાજન) દ્વારા સક્રિયપણે વિભાજન પામે છે.
આ કોષો ત્વચાની સપાટી પરથી ખરી ગયેલા કોષોને બદલવા માટે સતત ઉપરની તરફ સ્થળાંતર કરે છે.
29
EasyMCQ
પાણીના નિયમન માટે જવાબદાર અંગ કયું છે?
A
યકૃત
B
હૃદય
C
ફેફસાં
D
ત્વચા

Solution

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. ત્વચા પરસેવાની પ્રક્રિયા દ્વારા પાણી અને શરીરના તાપમાનના નિયમનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. પરસેવાની ગ્રંથીઓ પાણી,ક્ષાર અને થોડા પ્રમાણમાં યુરિયાનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે પાણીનું સંતુલન જાળવવામાં અને શરીરને ઠંડુ રાખવામાં મદદ કરે છે.
30
EasyMCQ
Stratum Malpighii એ શેનો ભાગ છે?
A
અધિચર્મ (Epidermis)
B
Stratum spongiosum
C
Stratum compactum
D
મૂત્રપિંડ નલિકા (Renal tubule)

Solution

(A) $Stratum Malpighii$, જેને $Stratum basale$ અથવા તલસ્થ સ્તર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે ત્વચાના $Epidermis$ (અધિચર્મ) નું સૌથી ઊંડું સ્તર છે.
તે ઘનાકાર અથવા સ્તંભાકાર કોષોના એક સ્તરનું બનેલું હોય છે જે નવા ત્વચાના કોષો ઉત્પન્ન કરવા માટે સક્રિયપણે વિભાજન પામે છે.
31
EasyMCQ
ત્વચામાં હાજર પેસીનિયન $(Vater's)$ કોર્પસલ્સ શેના માટે હોય છે?
A
પીડા
B
દબાણ
C
તાપમાન
D
હલનચલન

Solution

(B) પેસીનિયન કોર્પસલ્સ (જેને $Vater-Pacinian$ કોર્પસલ્સ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ ત્વચા અને અન્ય પેશીઓમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ સંવેદનાત્મક ગ્રાહકો છે.
આ કોર્પસલ્સ યાંત્રિક ગ્રાહકો $(mechanoreceptors)$ તરીકે કાર્ય કરે છે જે મુખ્યત્વે ઊંડા દબાણ અને ઉચ્ચ-આવર્તન ધરાવતા કંપનો પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય છે.
તેથી,તેઓ દબાણના ઉત્તેજનાને પારખવા માટે જવાબદાર છે.
32
MediumMCQ
શરીરની દીવાલનું નીચેનામાંથી કયું સ્તર પુનર્જનન (regenerative) ક્ષમતા ધરાવે છે?
A
એન્ડોમેટ્રિયમ
B
એન્ડોથેલિયમ
C
ત્વચાનું અધિસ્તર (Dermis)
D
ત્વચાનું અધિચ્છદ (Epidermis)

Solution

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. ત્વચાનું અધિચ્છદ (Epidermis),ખાસ કરીને $stratum$ $germinativum$ (આધાર સ્તર),ઉચ્ચ પુનર્જનન ક્ષમતા ધરાવે છે. આ સ્તરમાં સ્ટેમ કોષો હોય છે જે સતત વિભાજન પામીને નવા કોષો ઉત્પન્ન કરે છે. આ નવા કોષો ઉપરની તરફ સ્થળાંતર કરે છે અને સતત ઘર્ષણ તથા ઘસારાને કારણે નાશ પામતા અધિચ્છદના ઉપરના સ્તરના કોષોનું સ્થાન લે છે.
33
EasyMCQ
હરણના શિંગડા (antlers) નીચેનામાંથી શેના બનેલા હોય છે?
A
કાસ્થિ (Cartilage)
B
કોર્નિયમ (Corneum)
C
અસ્થિ (Bone)
D
સીસામોઇડ અસ્થિ (Sesamoid bone)

Solution

(C) હરણના શિંગડા (antlers) શાખાયુક્ત રચનાઓ છે જે મુખ્યત્વે સાચા અસ્થિ (bone) થી બનેલી હોય છે. તે ખોપરીના ફ્રન્ટલ અસ્થિ પર આવેલા પેડિકલ્સમાંથી વિકસે છે. જ્યારે વધતા શિંગડા પરનું મખમલી આવરણ ત્વચા (ડર્મિસ અને એપિડર્મિસ) હોય છે,ત્યારે પરિપક્વ શિંગડું પોતે અસ્થિની એક નક્કર રચના છે.
34
EasyMCQ
ત્વચાનું સ્ટ્રેટમ જર્મિનેટિવમ (stratum germinativum) શેનું બનેલું હોય છે?
A
આલ્વેઓલર પેશી
B
સ્તંભાકાર કોષો
C
પેવમેન્ટ પેશી
D
મૃત કોષો

Solution

(B) સ્ટ્રેટમ જર્મિનેટિવમ,જેને સ્ટ્રેટમ બેસેલ અથવા સ્ટ્રેટમ માલપિઘી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે અધિચર્મ (epidermis) નું સૌથી ઊંડું સ્તર છે.
તે સીધું આધારક પટલ (basement membrane) પર આવેલું હોય છે.
તે સક્રિય રીતે વિભાજન પામતા સ્તંભાકાર (columnar) અથવા ઘનાકાર અધિચ્છદીય કોષોના એક સ્તરનું બનેલું હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
35
MediumMCQ
સસ્તન પ્રાણીઓની ત્વચાનું અધિચર્મ (dermis) એ કયા સ્તર દ્વારા ઉત્પન્ન થતી રચના છે?
A
ત્વચીય કોષો
B
મેલ્પિઘિયન સ્તર
C
ત્વચાના પુનર્જનન કોષો
D
ઉપરોક્તમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) સસ્તન પ્રાણીઓની ત્વચા મુખ્યત્વે બે સ્તરોની બનેલી હોય છે: અધિસ્તર (epidermis) અને અધિચર્મ (dermis).
અધિસ્તર એ બાહ્ય ગર્ભસ્તર (ectoderm) માંથી ઉતરી આવે છે,જ્યારે અધિચર્મ એ મધ્ય ગર્ભસ્તર (mesoderm) માંથી ઉતરી આવે છે.
આપેલા વિકલ્પો ($A$,$B$,અથવા $C$) માંથી કોઈ પણ અધિચર્મના મધ્ય ગર્ભસ્તરીય મૂળને યોગ્ય રીતે દર્શાવતું નથી,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.
36
MediumMCQ
માનવ ત્વચામાં, નીચેનામાંથી શું તેની સપાટી પરથી પાણીના બાષ્પીભવનને અટકાવે છે?
A
પરસેવાની ગ્રંથીઓ અને તેમનો સ્ત્રાવ
B
જાડી સબક્યુટેનિયસ ચરબી
C
કાળું રંજકદ્રવ્ય, મેલાનિન
D
સ્ટ્રેટમ કોર્નિયમના સૂકા મૃત કોષો

Solution

(D) સાચો જવાબ $D$ છે। $stratum \text{ } corneum$ એ અધિચર્મ (epidermis) નું સૌથી બહારનું સ્તર છે, જે સૂકા, મૃત અને કેરાટિનાઇઝ્ડ કોષોનું બનેલું છે। આ કોષો કેરાટિન નામના પ્રોટીનથી ભરેલા હોય છે, જે એક મજબૂત અને પાણી-પ્રતિકારક (waterproof) પદાર્થ છે। આ સ્તર એક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે જે બાષ્પીભવન દ્વારા શરીરમાંથી પાણીના વધુ પડતા વ્યયને અટકાવે છે અને નીચેના પેશીઓને નિર્જલીકરણથી બચાવે છે।
37
MediumMCQ
જો સસલાના $(Rabbit)$ આખા શરીર પરથી વાળ દૂર કરવામાં આવે (શેવ કરવામાં આવે),તો શું પરિણામ આવશે?
A
ત્વચા તેલનો સ્ત્રાવ કરવાનું શરૂ કરશે
B
ત્વચા પરસેવો પાડવાનું બંધ કરશે
C
ત્વચાને શરીરનું તાપમાન જાળવવામાં મુશ્કેલી પડશે
D
ત્વચા પરસેવો પાડવાનું શરૂ કરશે

Solution

(C) સસલાના વાળ એક ઇન્સ્યુલેટીંગ સ્તર તરીકે કાર્ય કરે છે જે હવાને પકડી રાખે છે,જે ગરમીનું મંદ વાહક છે. આ સ્તર પર્યાવરણમાં વધુ પડતી ગરમીના વ્યયને અટકાવીને શરીરનું તાપમાન જાળવવામાં મદદ કરે છે. જો સસલાને સંપૂર્ણપણે શેવ કરવામાં આવે,તો આ ઇન્સ્યુલેટીંગ સ્તર દૂર થઈ જાય છે,જેના કારણે પ્રાણી ઝડપથી શરીરની ગરમી ગુમાવે છે. પરિણામે,ત્વચાને શરીરનું તાપમાન નિયંત્રિત કરવામાં મુશ્કેલી પડે છે.
38
EasyMCQ
શરીરના અધસ્તચીય (subcutaneous) ભાગમાં મુખ્યત્વે જોવા મળતા એડિપોઝ કોષો અથવા ચરબીના કોષોને શેમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે?
A
સંયોજક પેશીઓ
B
અધિચ્છદ પેશીઓ
C
કોષકેન્દ્રીય પેશીઓ
D
વિશિષ્ટ કોષો

Solution

(A) એડિપોઝ પેશી એ છૂટક સંયોજક પેશીનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે.
તેમાં એડિપોસાઇટ્સ (ચરબીના કોષો) હોય છે જે ચરબીના સંગ્રહ માટે વિશિષ્ટ હોય છે.
આ કોષો મુખ્યત્વે અધસ્તચીય સ્તરમાં (ત્વચાની નીચે),આંતરિક અંગોની આસપાસ અને અસ્થિમજ્જામાં જોવા મળે છે.
તેથી,તેમને સંયોજક પેશીઓ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
39
EasyMCQ
કયું અધિચ્છદ સ્તર અધિચર્મ (epidermis) માં નવા કોષો ઉમેરવામાં મદદ કરે છે?
A
માલ્પિઘિયન સ્તર
B
સ્ટ્રેટમ ગ્રેન્યુલોસમ
C
સ્ટ્રેટમ લ્યુસિડમ
D
સ્ટ્રેટમ કોર્નિયમ

Solution

(A) $Malpighian$ સ્તર,જેને $stratum$ $basale$ અથવા $stratum$ $germinativum$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે અધિચર્મનું સૌથી ઊંડું સ્તર છે.
તે સક્રિય રીતે વિભાજન પામતા કોષોનું બનેલું છે જે સમભાજન (mitosis) કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
આ કોષો સતત વિભાજન પામીને નવા કોષો ઉત્પન્ન કરે છે,જે પછી ઉપરની તરફ સ્થળાંતર કરે છે અને ત્વચાની સપાટી પરથી નાશ પામેલા કોષોનું સ્થાન લે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
40
MediumMCQ
શરીરના કયા ભાગમાં ભીંગડાવાળું અધિચ્છદ (Scaled epithelium) જોવા મળે છે?
A
ત્વચા
B
બાઉમેનની કોથળી
C
પાચનમાર્ગની દીવાલ
D
શ્વાસનળી

Solution

(A) 'ભીંગડાવાળું અધિચ્છદ' (Scaled epithelium) શબ્દ લાદીસમ (squamous) અધિચ્છદ માટે વપરાય છે.
$(a)$ ત્વચા સ્તૃત લાદીસમ શિંગીભૂત (stratified squamous cornified) અધિચ્છદ દ્વારા આવરી લેવાયેલી હોય છે,જે યાંત્રિક ઈજા અને પાણીના વ્યય સામે રક્ષણ આપે છે.
$(b)$ બાઉમેનની કોથળી સાદા લાદીસમ અધિચ્છદની બનેલી હોય છે,પરંતુ તેને ત્વચાના સંદર્ભમાં 'ભીંગડાવાળું' કહેવામાં આવતું નથી.
$(c)$ પાચનમાર્ગની દીવાલ મુખ્યત્વે સ્તંભાકાર અધિચ્છદની બનેલી હોય છે.
$(d)$ શ્વાસનળી (trachea) કૂટસ્તૃત પક્ષ્મલ સ્તંભાકાર અધિચ્છદની બનેલી હોય છે.
તેથી,'ભીંગડાવાળા' (સ્તૃત લાદીસમ) અધિચ્છદના સંદર્ભમાં સૌથી યોગ્ય જવાબ ત્વચા છે.
41
MediumMCQ
સસ્તન પ્રાણીઓમાં વાળના મૂળ સાથે જોડાયેલા સ્નાયુઓ દ્વારા વાળને ટટ્ટાર કરવાની ક્ષમતા મુખ્યત્વે શેના સાથે સંબંધિત છે?
A
દુશ્મનોને ડરાવવા માટે
B
ઠંડક માટે પરસેવાનું ઝડપી બાષ્પીભવન કરવા
C
શરીરની ગરમી જાળવી રાખવા માટે વધુ ઇન્સ્યુલેશન (ઉષ્મારોધક)
D
સ્પર્શ ઉત્તેજનાની વધુ સારી સમજ મેળવવા

Solution

(C) વાળના મૂળ સાથે જોડાયેલા સ્નાયુઓને $arrector$ $pili$ સ્નાયુઓ કહેવામાં આવે છે. જ્યારે આ સ્નાયુઓ સંકોચાય છે,ત્યારે વાળ ટટ્ટાર થાય છે (પિલોઇરેક્શન). આ ક્રિયા ત્વચાની સપાટી પાસે હવાનું એક પડ બનાવે છે. હવા ગરમીની મંદ વાહક હોવાથી,આ ફસાયેલું પડ એક ઇન્સ્યુલેટર તરીકે કાર્ય કરે છે,જે શરીરની ગરમીના વ્યયને ઘટાડવામાં અને ઠંડીની સ્થિતિમાં શરીરની ગરમીને જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.
42
MediumMCQ
મેટાક્રોસિસ (Metachrosis) એ એક એવી ઘટના છે જેમાં
A
ઉંમર સાથે ત્વચાનો રંગ બદલાય છે
B
પ્રજનન દરમિયાન ત્વચાનો રંગ બદલાય છે
C
બાહ્ય પર્યાવરણના રંગ સાથે ત્વચાનો રંગ બદલાય છે
D
ઉપરોક્તમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) $Metachrosis$ એ ઉભયજીવીઓ સહિતના કેટલાક પ્રાણીઓમાં જોવા મળતી ક્ષમતા છે,જેના દ્વારા તેઓ પર્યાવરણ સાથે ભળી જવા માટે તેમની ત્વચાના રંગની તીવ્રતા બદલી શકે છે. આ શારીરિક પ્રક્રિયા સજીવોને તેમના શિકારીઓથી બચવા અથવા શિકાર કરવામાં સરળતા રહે તે માટે આસપાસના વાતાવરણ સાથે ભળી જવામાં (camouflage) મદદ કરે છે.
43
EasyMCQ
માઈસનરના કોર્પસલ્સ (Meissner's corpuscles) ક્યાં આવેલા હોય છે?
A
એડ્રિનલ કોર્ટેક્સ અને મિનરલોકોર્ટિકોઇડ્સનો સ્ત્રાવ કરે છે
B
સ્વાદુપિંડ અને ટ્રિપ્સીનોજનનો સ્ત્રાવ કરે છે
C
ત્વચામાં જે હળવા દબાણને અનુભવે છે
D
બરોળમાં જે જૂના કોષોનો નાશ કરે છે

Solution

(C) $Meissner's$ કોર્પસલ્સ એ વિશિષ્ટ સંવેદનાત્મક ચેતાના છેડા છે જે ત્વચાના ડર્મિસ (અધિસ્તરની નીચેનું સ્તર) માં આવેલા હોય છે,ખાસ કરીને આંગળીના ટેરવા,હોઠ અને સ્તનના ડીંટ જેવા વાળ વગરના ભાગોમાં.
આ કોર્પસલ્સ મિકેનોરિસેપ્ટર્સ તરીકે કાર્ય કરે છે જે હળવા સ્પર્શ અને હળવા દબાણ પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય છે.
44
MediumMCQ
હથેળી અને તળિયાની ત્વચામાં અધિચ્છદનું કયું સ્તર સૌથી વધુ વિકસિત હોય છે?
A
સ્ટ્રેટમ કોર્નિયમ
B
સ્ટ્રેટમ લ્યુસિડમ
C
સ્ટ્રેટમ ગ્રેન્યુલોસમ
D
ઉપરોક્ત તમામ

Solution

(A) જાડી ત્વચા,જે હથેળી અને તળિયામાં જોવા મળે છે,તે અધિચ્છદના પાંચ સ્તરો ધરાવે છે: $Stratum$ $basale$,$Stratum$ $spinosum$,$Stratum$ $granulosum$,$Stratum$ $lucidum$,અને $Stratum$ $corneum$.
આ સ્તરોમાં,$Stratum$ $lucidum$ એ મૃત કોષોનું એક પાતળું અને સ્પષ્ટ સ્તર છે જે ફક્ત જાડી ત્વચામાં જ જોવા મળે છે.
જોકે,$Stratum$ $corneum$ એ સૌથી બહારનું સ્તર છે અને તે શરીરના અન્ય ભાગોની તુલનામાં હથેળી અને તળિયામાં નોંધપાત્ર રીતે જાડું હોય છે,જેથી તે યાંત્રિક દબાણ અને ઘર્ષણ સામે રક્ષણ આપી શકે.
તેથી,$Stratum$ $corneum$ એ આ વિસ્તારોમાં સૌથી વધુ વિકસિત (સૌથી જાડું) સ્તર છે.
45
EasyMCQ
પ્રિકલ કોષો (Prickle cells) શેમાં જોવા મળે છે?
A
ત્વચા
B
આંતરડું
C
મૂત્રપિંડ
D
મૂત્રવાહિની

Solution

(A) બાહ્યત્વચાના $Stratum$ $spinosum$ સ્તરને પ્રિકલ સેલ લેયર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તે $6$ થી $7$ સ્તરના બહુકોણીય કોષોનું બનેલું હોય છે.
આ કોષોમાં ટૂંકા,કાંટા જેવા કોષરસના પ્રવર્ધો હોય છે જે પાસપાસેના કોષોને જોડે છે,જેના કારણે માઈક્રોસ્કોપ હેઠળ તે 'પ્રિકલી' (કાંટાદાર) દેખાય છે.
તેથી,પ્રિકલ કોષો ત્વચામાં જોવા મળે છે.
46
MediumMCQ
$Panniculus adiposus$ એટલે શું?
A
ત્વચાનું શિંગીભૂત સ્તર (horny layer)
B
ચરબીનો જમાવ
C
ચરબીયુક્ત સંયોજક પેશીઓથી સમૃદ્ધ અધસ્તચીય (subcutaneous) સ્તર
D
માત્ર હથેળીઓમાં જોવા મળે છે

Solution

(C) $Panniculus adiposus$ એ ત્વચાના અધસ્તચીય (subcutaneous) સ્તરને દર્શાવે છે, જે મુખ્યત્વે મેદપૂર્ણ (ચરબી) પેશીઓનું બનેલું હોય છે. આ સ્તર શરીરના તાપમાનના નિયમનકાર, આંચકા શોષક અને ઉર્જાના સંગ્રહસ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી, તેને ચરબીયુક્ત સંયોજક પેશીઓથી સમૃદ્ધ અધસ્તચીય સ્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
47
EasyMCQ
વાળ સફેદ થવા અથવા ભૂખરા થવા માટેનું કારણ શું છે?
A
વૃદ્ધાવસ્થા
B
મેલેનિનના નિર્માણનો અભાવ
C
મેલેનિનના નિર્માણનું અટકી જવું
D
વારસાગત

Solution

(C) વાળ સફેદ થવા અથવા ભૂખરા થવાની પ્રક્રિયા ત્યારે થાય છે જ્યારે વાળના ફોલિકલ્સમાં મેલેનિન નામના રંજકદ્રવ્યનું ઉત્પાદન અટકી જાય છે.
જેમ મેલેનિનનું ઉત્પાદન બંધ થાય છે,તેમ વાળના કોર્ટેક્સમાં રંજકદ્રવ્યની જગ્યાએ હવાના સૂક્ષ્મ પરપોટા જમા થાય છે.
આ હવાના પરપોટા પ્રકાશનું પરાવર્તન કરે છે,જેના કારણે વાળ સફેદ અથવા ભૂખરા દેખાય છે.
48
MediumMCQ
સસ્તન પ્રાણીઓની ત્વચા કેવી હોય છે?
A
પાણી માટે પ્રવેશ્ય
B
પાણી માટે અપ્રવેશ્ય
C
તેલ માટે અપ્રવેશ્ય
D
મલમ માટે અપ્રવેશ્ય

Solution

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. સસ્તન પ્રાણીઓની ત્વચા,ખાસ કરીને અધિચર્મ (epidermis),મોટાભાગે પાણી માટે અપ્રવેશ્ય હોય છે. આ ગુણધર્મ મુખ્યત્વે સ્ટ્રેટમ કોર્નિયમમાં કેરાટિન અને લિપિડ્સની હાજરીને કારણે અને સ્ટ્રેટમ લ્યુસિડમમાં કેરાટોહાયલિન ગ્રાન્યુલ્સનું ઇલેડિનમાં રૂપાંતર થવાને કારણે છે,જે એક વોટરપ્રૂફ અવરોધ બનાવે છે. આ અનુકૂલન જમીન પર રહેતા સસ્તન પ્રાણીઓ માટે બાષ્પીભવન દ્વારા થતા પાણીના અતિશય વ્યયને રોકવા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
49
MediumMCQ
કોલેજન તંતુઓ નબળા પડવાને કારણે ત્વચા ખેંચાઈ જાય છે. તેના નિયંત્રણ માટે,યોગ્ય આહાર છે
A
પ્રોટીન
B
ચરબી
C
કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ
D
ઉપરોક્ત તમામ

Solution

(A) કોલેજન એ માનવ શરીરમાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતું બંધારણીય પ્રોટીન છે,જે ત્વચામાં બાહ્યકોષીય આધાર (extracellular matrix) નો મુખ્ય ઘટક બનાવે છે.
તે ત્વચાને બંધારણીય આધાર,મજબૂતી અને સ્થિતિસ્થાપકતા પ્રદાન કરે છે.
જ્યારે કોલેજન તંતુઓ નબળા પડે છે,ત્યારે ત્વચા તેની સ્થિતિસ્થાપકતા ગુમાવે છે અને ખેંચાણ કે ઢીલાશ અનુભવે છે.
કોલેજન એક પ્રોટીન હોવાથી,ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા પ્રોટીનયુક્ત આહારનું સેવન કરવાથી કોલેજન તંતુઓના સંશ્લેષણ અને જાળવણી માટે જરૂરી એમિનો એસિડ્સ (જેમ કે ગ્લાયસીન,પ્રોલીન અને હાઇડ્રોક્સીપ્રોલીન) પ્રાપ્ત થાય છે.
તેથી,ત્વચાની અખંડિતતા જાળવવા માટે પ્રોટીન એ યોગ્ય આહાર ઘટક છે.
50
EasyMCQ
અલ્બિનિઝમ (રંજકહીનતા) માં,નીચેનામાંથી કયા રંજકદ્રવ્યની ગેરહાજરીને કારણે ત્વચા અને વાળ ખૂબ જ આછા રંગના બને છે?
A
મેલેનિન
B
ક્લોરોફિલ
C
કેરોટીન
D
હિમોગ્લોબિન

Solution

(A) અલ્બિનિઝમ એ એક આનુવંશિક વિકાર છે જે ત્વચા,વાળ અને આંખોમાં $Melanin$ રંજકદ્રવ્યની આંશિક અથવા સંપૂર્ણ ગેરહાજરી દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
$Melanin$ આ રચનાઓને રંગ આપવા માટે જવાબદાર છે.
$Melanin$ ના ઉત્પાદનની ઉણપને કારણે,ત્વચા,વાળ અને આઇરિસ ખૂબ જ આછા રંગના અથવા સફેદ દેખાય છે.

Extra In Biology — Integumentary System · Frequently Asked Questions

1Are these Extra In Biology questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Extra In Biology Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.