Gujarati

Elastic Collision Questions in Gujarati

Class 11 Physics · Work, Energy, Power and Collision · Elastic Collision

221+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 18 of 221 questions in Gujarati

201
MediumMCQ
જ્યારે કોઈ ગતિશીલ પદાર્થ તેના દળ કરતાં $n$ ગણા દળ ધરાવતા સ્થિર પદાર્થ સાથે અથડાય છે,ત્યારે સ્થિર પદાર્થમાં સ્થાનાંતરિત થતી ગતિઊર્જાનું પ્રમાણ કેટલું હશે?
A
$\frac{4 n}{(1+n)^2}$
B
$\frac{n}{(1+n)^2}$
C
$\frac{n^2}{(1+n)^2}$
D
$\frac{4 n^2}{(1+n)^2}$

Solution

(A) ધારો કે ગતિશીલ પદાર્થનું દળ $m_1$ છે અને તેનો પ્રારંભિક વેગ $u$ છે. સ્થિર પદાર્થનું દળ $M_2 = n m_1$ છે અને તેનો પ્રારંભિક વેગ $0$ છે.
સંપૂર્ણ સ્થિતિસ્થાપક અથડામણ માટે,વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ:
$m_1 u = m_1 v_1 + M_2 v_2$
$m_1 u = m_1 v_1 + n m_1 v_2$
$u = v_1 + n v_2$ ... $(i)$
સ્થિતિસ્થાપક અથડામણ માટે રેસ્ટિટ્યુશનનો ગુણાંક $e = 1$ હોવાથી:
$v_2 - v_1 = u - 0$
$v_1 = v_2 - u$ ... (ii)
સમીકરણ (ii) ને $(i)$ માં મૂકતા:
$u = (v_2 - u) + n v_2$
$2u = (n + 1) v_2$
$v_2 = \frac{2u}{n + 1}$
ગતિશીલ પદાર્થની પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $K_1 = \frac{1}{2} m_1 u^2$ છે.
સ્થિર પદાર્થમાં સ્થાનાંતરિત ગતિઊર્જા $K_2 = \frac{1}{2} M_2 v_2^2$ છે.
$K_2 = \frac{1}{2} (n m_1) \left( \frac{2u}{n + 1} \right)^2 = \frac{1}{2} n m_1 \frac{4 u^2}{(n + 1)^2} = \left( \frac{1}{2} m_1 u^2 \right) \frac{4n}{(n + 1)^2}$.
સ્થાનાંતરિત ગતિઊર્જાનો અંશ $\frac{K_2}{K_1} = \frac{4n}{(n + 1)^2}$ થાય છે.
202
DifficultMCQ
$2 \,cm$ ત્રિજ્યાનો એક સ્ટીલનો દડો ઘર્ષણરહિત સપાટી પર સ્થિર છે. $4 \,cm$ ત્રિજ્યાનો બીજો સ્ટીલનો દડો જે $81 \,cm \,s^{-1}$ ના વેગથી ગતિ કરે છે, તે સ્થિર દડા સાથે સ્થિતિસ્થાપક અથડામણ કરે છે. અથડામણ પછી, $2 \,cm$ ત્રિજ્યાવાળો દડો કેટલી ઝડપે ગતિ કરશે?
A
$144 \,cm \,s^{-1}$
B
$72 \,cm \,s^{-1}$
C
$216 \,cm \,s^{-1}$
D
$36 \,cm \,s^{-1}$

Solution

(A) ધારો કે પ્રથમ દડાની ત્રિજ્યા $r_1 = 2 \,cm$ અને બીજા દડાની ત્રિજ્યા $r_2 = 4 \,cm$ છે.
ધારી લો કે બંને દડા સમાન ઘનતા $\rho$ ધરાવતા પદાર્થમાંથી બનેલા છે, તેથી દળ $m = \frac{4}{3} \pi r^3 \rho$ દ્વારા મળે છે.
આમ, દળનો ગુણોત્તર $\frac{m_1}{m_2} = \frac{r_1^3}{r_2^3} = \left(\frac{2}{4}\right)^3 = \frac{1}{8}$ થાય, જેનો અર્થ છે કે $m_2 = 8m_1$.
એક-પરિમાણીય સ્થિતિસ્થાપક અથડામણ માટે, પ્રથમ દડાનો (જે શરૂઆતમાં સ્થિર છે) અંતિમ વેગ $v_1$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$v_1 = \left(\frac{2m_2}{m_1 + m_2}\right) u_2$, જ્યાં $u_2 = 81 \,cm \,s^{-1}$ એ બીજા દડાનો પ્રારંભિક વેગ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$v_1 = \left(\frac{2(8m_1)}{m_1 + 8m_1}\right) \times 81$
$v_1 = \left(\frac{16m_1}{9m_1}\right) \times 81$
$v_1 = \frac{16}{9} \times 81 = 16 \times 9 = 144 \,cm \,s^{-1}$.
203
EasyMCQ
$2 \,kg$ દળનો એક દડો સ્થિર રહેલા $M$ દળના બીજા દડા સાથે અથડાય છે. જો અથડામણ સ્થિતિસ્થાપક હોય અને અથડામણ પછી, પ્રથમ દડો તેના પ્રારંભિક વેગના $\frac{1}{3}$ ગણા વેગથી તે જ દિશામાં ગતિ કરે, તો બીજા દડાનું દળ કેટલું હશે ($\,kg$ માં)?
A
$2.5$
B
$3.5$
C
$3.0$
D
$1.0$

Solution

(D) ધારો કે પ્રથમ દડાનો પ્રારંભિક વેગ $u_1 = u$ છે અને બીજા દડાનો વેગ $u_2 = 0$ છે। અથડામણ પછી, પ્રથમ દડાનો વેગ $v_1 = \frac{u}{3}$ છે.
અથડામણ સ્થિતિસ્થાપક હોવાથી, પુનઃપ્રાપ્તિનો ગુણાંક $e = 1$ છે.
સ્થિતિસ્થાપક અથડામણ પછી પ્રથમ દડાના વેગનું સૂત્ર $v_1 = \frac{m_1 - m_2}{m_1 + m_2} u_1 + \frac{2m_2}{m_1 + m_2} u_2$ છે.
જ્ઞાત કિંમતો મૂકતા: $\frac{u}{3} = \frac{2 - M}{2 + M} u + 0$.
$u$ વડે ભાગતા: $\frac{1}{3} = \frac{2 - M}{2 + M}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $2 + M = 3(2 - M) = 6 - 3M$.
પદોને ગોઠવતા: $M + 3M = 6 - 2$, જે $4M = 4$ આપે છે.
તેથી, $M = 1 \,kg$.
204
MediumMCQ
$r$ ત્રિજ્યાવાળી એક લીસી આડી વર્તુળાકાર ખાંચના વ્યાસના વિરુદ્ધ છેડાઓ પર સમાન દળના બે ગોળાઓ '$A$' અને '$B$' સ્થિર છે. '$A$' ગતિ કરે છે અને '$t$' સમય પછી '$B$' સાથે અથડાય છે. જો '$e$' એ રિસ્ટિટ્યુશનનો ગુણાંક હોય,તો ગોળાઓ વચ્ચેની પછીની અથડામણ . . . . . . સમય પછી થાય છે.
A
$\frac{2 t}{e}$
B
$\frac{t}{e}$
C
$\frac{\pi t}{e}$
D
$\frac{2 \pi t}{e}$

Solution

(A) ધારો કે દરેક ગોળાનું દળ $m$ છે. અર્ધ-વર્તુળાકાર માર્ગ પર $A$ અને $B$ વચ્ચેનું અંતર $\pi r$ છે. ધારો કે $A$ નો પ્રારંભિક વેગ $v_0$ છે. $A$ એ $t$ સમયમાં $\pi r$ અંતર કાપ્યું હોવાથી,$v_0 = \frac{\pi r}{t}$ મળે.
પ્રથમ અથડામણ પછી,વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ અને રિસ્ટિટ્યુશનના ગુણાંક $e$ ની વ્યાખ્યા મુજબ,$A$ અને $B$ ના વેગ $v_A = \frac{v_0(1-e)}{2}$ અને $v_B = \frac{v_0(1+e)}{2}$ થાય છે.
હવે ગોળાઓ વર્તુળાકાર ખાંચમાં એક જ દિશામાં ગતિ કરી રહ્યા છે. તેમની વચ્ચેનો સાપેક્ષ વેગ $v_{rel} = v_B - v_A = v_0 e$ છે.
ફરીથી અથડાવા માટે તેમણે કાપવાનું અંતર ખાંચનો સંપૂર્ણ પરિઘ છે,જે $2\pi r$ છે.
પછીની અથડામણ માટે લાગતો સમય $t' = \frac{2\pi r}{v_{rel}} = \frac{2\pi r}{v_0 e}$ છે.
$v_0 = \frac{\pi r}{t}$ મૂકતા,આપણને $t' = \frac{2\pi r}{(\pi r / t) e} = \frac{2t}{e}$ મળે છે.
205
DifficultMCQ
$m$ દળ ધરાવતો દડો $A$ જે $K$ ગતિઊર્જા અને $p$ વેગમાન સાથે ધન $x$-દિશામાં ગતિ કરે છે,તે $M$ દળ ધરાવતા સ્થિર દડા $B$ સાથે સ્થિતિસ્થાપક સંઘાત અનુભવે છે. સંઘાત બાદ દડો $A$ એ $K/9$ ગતિઊર્જા સાથે ઋણ $x$-દિશામાં ગતિ કરે છે. દડા $B$ નું અંતિમ વેગમાન કેટલું હશે?
A
$p$
B
$p/3$
C
$4p/3$
D
$4p$

Solution

(C) દડા $A$ ની પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $K = p^2 / (2m)$ છે,તેથી $p = \sqrt{2mK}$.
દડા $A$ નો પ્રારંભિક વેગ $u_1 = p/m = \sqrt{2K/m}$ છે.
સંઘાત બાદ,દડો $A$ એ $K' = K/9$ ગતિઊર્જા સાથે ઋણ $x$-દિશામાં ગતિ કરે છે.
ધારો કે $v_1$ એ દડા $A$ નો અંતિમ વેગ છે. તેથી $\frac{1}{2}mv_1^2 = K/9$,જે આપણને $v_1 = \sqrt{2K/(9m)} = \frac{1}{3}\sqrt{2K/m} = u_1/3 = p/(3m)$ આપે છે.
સંઘાત એક-પરિમાણીય હોવાથી,આપણે વેગમાન સંરક્ષણનો નિયમ લાગુ કરીએ છીએ:
$p_{initial} = p_{final}$
$p = -mv_1 + p_B$
$p_B = p + mv_1$
$v_1 = p/(3m)$ કિંમત મૂકતા:
$p_B = p + m(p/(3m)) = p + p/3 = 4p/3$.
206
EasyMCQ
નીચેના વિધાનો $A$ અને $B$ ધ્યાનમાં લો અને સાચો જવાબ ઓળખો:
$A$. સ્થિતિસ્થાપક અથડામણમાં,જો કોઈ પદાર્થ સમાન દળ ધરાવતા સ્થિર પદાર્થ સાથે હેડ-ઓન અથડામણ અનુભવે,તો પ્રથમ પદાર્થ સ્થિર થઈ જાય છે જ્યારે બીજો પદાર્થ પ્રથમ પદાર્થના વેગ સાથે ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે.
$B$. સમાન દળ ધરાવતા બે પદાર્થો હેડ-ઓન સ્થિતિસ્થાપક અથડામણ અનુભવે ત્યારે તેઓ માત્ર તેમના વેગની અદલાબદલી કરે છે.
A
$A$ અને $B$ બંને સાચા છે
B
$A$ અને $B$ બંને ખોટા છે
C
$A$ સાચું છે પણ $B$ ખોટું છે
D
$A$ ખોટું છે પણ $B$ સાચું છે

Solution

(A) સમાન દળ $(m_1 = m_2 = m)$ ધરાવતા બે પદાર્થો વચ્ચેની સ્થિતિસ્થાપક અથડામણમાં,વેગમાન અને ગતિઊર્જાના સંરક્ષણના નિયમ મુજબ અંતિમ વેગ $v_1$ અને $v_2$ નીચે મુજબ મળે છે:
$v_1 = \frac{m_1 - m_2}{m_1 + m_2}u_1 + \frac{2m_2}{m_1 + m_2}u_2$
$v_2 = \frac{2m_1}{m_1 + m_2}u_1 + \frac{m_2 - m_1}{m_1 + m_2}u_2$
અહીં $m_1 = m_2$ હોવાથી,આ સમીકરણો $v_1 = u_2$ અને $v_2 = u_1$ માં પરિણમે છે.
વિધાન $A$ એ ચોક્કસ કિસ્સો દર્શાવે છે જ્યાં $u_2 = 0$ છે,જેના પરિણામે $v_1 = 0$ અને $v_2 = u_1$ મળે છે,જે સાચું છે.
વિધાન $B$ એ આ જ સિદ્ધાંતનો સામાન્ય કિસ્સો છે,જે પણ સાચું છે. આમ,બંને વિધાનો સાચા છે.
207
MediumMCQ
$m$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ $v$ વેગથી ગતિ કરે છે અને સ્થિર અવસ્થામાં રહેલા $2m$ દળ ધરાવતા બીજા પદાર્થ સાથે સીધી અથડામણ કરે છે. જો બે પદાર્થો વચ્ચેનો પ્રત્યવસ્થાન ગુણાંક (coefficient of restitution) $e$ હોય,તો અથડામણ પછી બંને પદાર્થોના વેગનો ગુણોત્તર કેટલો થશે?
A
$\frac{1+e}{1-2e}$
B
$\frac{1+2e}{1-e}$
C
$\frac{1-e}{1+2e}$
D
$\frac{1-2e}{1+e}$

Solution

(D) ધારો કે અથડામણ પછી $m$ અને $2m$ દળ ધરાવતા પદાર્થોના વેગ અનુક્રમે $v_1$ અને $v_2$ છે.
રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ: $mv + (2m)(0) = mv_1 + 2mv_2$,જેનું સાદું રૂપ $v = v_1 + 2v_2$ (સમીકરણ $1$) થાય છે.
પ્રત્યવસ્થાન ગુણાંક $e$ ની વ્યાખ્યા મુજબ $e = \frac{v_2 - v_1}{u_1 - u_2}$ છે.
અહીં $u_1 = v$ અને $u_2 = 0$ આપેલ છે,તેથી $e = \frac{v_2 - v_1}{v}$,જેનો અર્થ છે કે $v_1 = v_2 - ev$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $v = (v_2 - ev) + 2v_2$.
$v(1+e) = 3v_2$,તેથી $v_2 = \frac{v(1+e)}{3}$.
હવે,$v_2$ ની કિંમત સમીકરણ $2$ માં મૂકતા: $v_1 = \frac{v(1+e)}{3} - ev = \frac{v + ev - 3ev}{3} = \frac{v(1-2e)}{3}$.
વેગનો ગુણોત્તર $v_1/v_2 = \frac{v(1-2e)/3}{v(1+e)/3} = \frac{1-2e}{1+e}$ થાય છે.
208
MediumMCQ
એક ગતિશીલ કણ,ગતિશીલ કણના દળ કરતાં $\frac{1}{n}$ ગણા દળ ધરાવતા સ્થિર કણ સાથે અથડાય છે. સ્થિર કણને સ્થાનાંતરિત થતી તેની ગતિઊર્જાનો અંશ કેટલો છે?
A
$\frac{4 n^2}{(1+n)^2}$
B
$\frac{4 n}{(1+n)^2}$
C
$\frac{4 n}{1+n^2}$
D
$4 n^2$

Solution

(B) ધારો કે ગતિશીલ કણનું દળ $m$ છે અને તેનો પ્રારંભિક વેગ $u$ છે. સ્થિર કણનું દળ $m' = \frac{m}{n}$ છે.
સંપૂર્ણ સ્થિતિસ્થાપક હેડ-ઓન અથડામણ ધારીને,આપણે રેખીય વેગમાન સંરક્ષણનો નિયમ લાગુ કરીએ છીએ:
$mu = mv_1 + \frac{m}{n}v_2 \Rightarrow u = v_1 + \frac{v_2}{n}$ (સમીકરણ $1$)
સ્થિતિસ્થાપક અથડામણ માટે રિસ્ટિટ્યુશનનો ગુણાંક $e=1$ લેતા:
$v_2 - v_1 = u \Rightarrow v_1 = v_2 - u$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $2$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા:
$u = (v_2 - u) + \frac{v_2}{n} \Rightarrow 2u = v_2(1 + \frac{1}{n}) = v_2(\frac{n+1}{n})$
$v_2 = \frac{2nu}{n+1}$
સ્થિર કણને સ્થાનાંતરિત થતી ગતિઊર્જા $K' = \frac{1}{2} m' v_2^2 = \frac{1}{2} (\frac{m}{n}) (\frac{2nu}{n+1})^2 = \frac{1}{2} \frac{m}{n} \frac{4n^2 u^2}{(n+1)^2} = \frac{2mnu^2}{(n+1)^2}$ છે.
પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $K = \frac{1}{2} mu^2$ છે.
સ્થાનાંતરિત ગતિઊર્જાનો અંશ $\frac{K'}{K} = \frac{\frac{2mnu^2}{(n+1)^2}}{\frac{1}{2} mu^2} = \frac{4n}{(n+1)^2}$ છે.
209
DifficultMCQ
$m_1$ દળનો એક કણ સ્થિર રહેલા $m_2$ દળના કણ સાથે અથડાય છે. સ્થિતિસ્થાપક અથડામણ પછી,બંને કણો એકબીજા સાથે $90^{\circ}$ ના ખૂણે ગતિ કરે છે. ગુણોત્તર $\frac{m_2}{m_1}$ કેટલો હશે?
A
$1$
B
$1.5$
C
$2$
D
$2.5$

Solution

(A) ધારો કે $m_1$ નો પ્રારંભિક વેગ $\vec{u}_1$ છે અને અંતિમ વેગ $\vec{v}_1$ અને $\vec{v}_2$ છે. અથડામણ સ્થિતિસ્થાપક હોવાથી,ગતિ ઊર્જા અને વેગમાનનું સંરક્ષણ થાય છે.
વેગમાનનું સંરક્ષણ: $m_1 \vec{u}_1 = m_1 \vec{v}_1 + m_2 \vec{v}_2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $m_1^2 u_1^2 = m_1^2 v_1^2 + m_2^2 v_2^2 + 2 m_1 m_2 \vec{v}_1 \cdot \vec{v}_2$.
કણો એકબીજા સાથે $90^{\circ}$ ના ખૂણે ગતિ કરતા હોવાથી,$\vec{v}_1 \cdot \vec{v}_2 = 0$,તેથી $m_1^2 u_1^2 = m_1^2 v_1^2 + m_2^2 v_2^2$.
ગતિ ઊર્જાનું સંરક્ષણ: $\frac{1}{2} m_1 u_1^2 = \frac{1}{2} m_1 v_1^2 + \frac{1}{2} m_2 v_2^2$,જે સૂચવે છે કે $m_1 u_1^2 = m_1 v_1^2 + m_2 v_2^2$.
ઊર્જા સંરક્ષણ પરથી,$m_1(u_1^2 - v_1^2) = m_2 v_2^2$.
વેગમાન સંરક્ષણ પરથી,$m_1^2(u_1^2 - v_1^2) = m_2^2 v_2^2$.
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા: $m_1 = m_2$. આમ,ગુણોત્તર $\frac{m_2}{m_1} = 1$ થાય છે.
Solution diagram
210
EasyMCQ
$m_1$ દળ અને $u$ વેગ ધરાવતું એક ગતિશીલ પદાર્થ $m_2$ દળ ધરાવતા સ્થિર પદાર્થ સાથે અથડાય છે. સંપૂર્ણ સ્થિતિસ્થાપક અથડામણ ધારીએ તો,પ્રથમ પદાર્થનો વેગ ઘટીને $\frac{2u}{3}$ થાય અને $m_2$ ને $v$ વેગ મળે તે માટે $m_1$ અને $m_2$ નો ગુણોત્તર $\frac{m_1}{m_2}$ કેટલો હોવો જોઈએ?
A
$5$
B
$1$/$5$
C
$1$/$25$
D
$25$

Solution

(A) રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ:
અથડામણ પહેલાનું કુલ વેગમાન $=$ અથડામણ પછીનું કુલ વેગમાન
$m_1 u + m_2(0) = m_1 \left(\frac{2u}{3}\right) + m_2 v$
$m_1 u - \frac{2}{3} m_1 u = m_2 v$
$\frac{1}{3} m_1 u = m_2 v$ --- $(i)$
અથડામણ સંપૂર્ણ સ્થિતિસ્થાપક હોવાથી,પ્રત્યવસ્થાન ગુણાંક $e = 1$:
$e = \frac{v_2 - v_1}{u_1 - u_2} = 1$
$\frac{v - 2u/3}{u - 0} = 1$
$v - \frac{2u}{3} = u$
$v = u + \frac{2u}{3} = \frac{5u}{3}$
$v$ ની કિંમત સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$\frac{1}{3} m_1 u = m_2 \left(\frac{5u}{3}\right)$
$\frac{m_1}{m_2} = \frac{5u/3}{u/3} = 5$
211
MediumMCQ
$1 \ kg$ દળનો એક દડો $X$-દિશામાં ગતિ કરે છે અને $m$ દળના સ્થિર દડા સાથે સ્થિતિસ્થાપક સંઘાત અનુભવે છે. પ્રથમ દડો ($1 \ kg$ દળ) તેની ગતિની મૂળ દિશા સાથે કાટખૂણે પાછો ફેંકાય છે. જો બીજો દડો $X$-અક્ષ સાથે $30^{\circ}$ ના ખૂણે ગતિ કરવાનું શરૂ કરે,તો $m$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે ($kg$ માં)?
A
$0.5$
B
$1.5$
C
$2.5$
D
$2$

Solution

(D) $1 \ kg$ દળના દડાનો પ્રારંભિક વેગ $u$ ધારો. સંઘાત પછી,પ્રથમ દડો $Y$-અક્ષ પર $v_1$ વેગથી ગતિ કરે છે અને $m$ દળનો બીજો દડો $X$-અક્ષની નીચે $30^{\circ}$ ના ખૂણે $v_2$ વેગથી ગતિ કરે છે.
$X$-અક્ષ પર રેખીય વેગમાન સંરક્ષણનો નિયમ લાગુ પાડતા:
$1 \cdot u = m v_2 \cos(30^{\circ}) \implies u = m v_2 \frac{\sqrt{3}}{2} \implies v_2 = \frac{2u}{m\sqrt{3}} \quad ... (1)$
$Y$-અક્ષ પર રેખીય વેગમાન સંરક્ષણનો નિયમ લાગુ પાડતા:
$0 = 1 \cdot v_1 - m v_2 \sin(30^{\circ}) \implies v_1 = m v_2 \sin(30^{\circ}) = m v_2 \cdot \frac{1}{2} \implies v_2 = \frac{2v_1}{m} \quad ... (2)$
$(1)$ અને $(2)$ પરથી,$\frac{2u}{m\sqrt{3}} = \frac{2v_1}{m} \implies v_1 = \frac{u}{\sqrt{3}}$.
સંઘાત સ્થિતિસ્થાપક હોવાથી,ગતિઊર્જાનું સંરક્ષણ થાય છે:
$\frac{1}{2} (1) u^2 = \frac{1}{2} (1) v_1^2 + \frac{1}{2} m v_2^2$
$u^2 = v_1^2 + m v_2^2$
$v_1 = \frac{u}{\sqrt{3}}$ અને $v_2 = \frac{2v_1}{m} = \frac{2u}{m\sqrt{3}}$ કિંમતો મૂકતા:
$u^2 = \left(\frac{u}{\sqrt{3}}\right)^2 + m \left(\frac{2u}{m\sqrt{3}}\right)^2$
$u^2 = \frac{u^2}{3} + m \cdot \frac{4u^2}{3m^2} = \frac{u^2}{3} + \frac{4u^2}{3m}$
$1 = \frac{1}{3} + \frac{4}{3m} \implies \frac{2}{3} = \frac{4}{3m} \implies m = 2 \ kg$.
Solution diagram
212
EasyMCQ
$1$ અને $2$ તરીકે દર્શાવેલ બે ઘન ગોળાઓ વચ્ચે અથડામણ થાય છે. ગોળાઓના પ્રારંભિક વેગ $u_1 = 3 \ m/s$ અને $u_2 = 1.5 \ m/s$ છે અને અંતિમ વેગ $v_1 = 2.5 \ m/s$ અને $v_2 = 3.5 \ m/s$ છે. ગોળાઓના દ્રવ્યો વચ્ચેનો રિસ્ટિટ્યુશન ગુણાંક આશરે કેટલો છે?
A
$0.67$
B
$0.78$
C
$0.83$
D
$0.96$

Solution

(A) રિસ્ટિટ્યુશન ગુણાંક $e$ ને છૂટા પડવાના સાપેક્ષ વેગ અને નજીક આવવાના સાપેક્ષ વેગના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
$e = \frac{v_2 - v_1}{u_1 - u_2}$
આપેલ છે:
$u_1 = 3 \ m/s$,$u_2 = 1.5 \ m/s$
$v_1 = 2.5 \ m/s$,$v_2 = 3.5 \ m/s$
કિંમતો મૂકતા:
$e = \frac{3.5 - 2.5}{3 - 1.5} = \frac{1}{1.5} = \frac{10}{15} = \frac{2}{3} \approx 0.67$
આમ,રિસ્ટિટ્યુશન ગુણાંક આશરે $0.67$ છે.
213
EasyMCQ
$M$ દળનો એક બિલિયર્ડ બોલ,$v_1$ વેગ સાથે ગતિ કરતો હોય ત્યારે તેટલા જ દળના બીજા સ્થિર બોલ સાથે અથડાય છે. જો અથડામણ સ્થિતિસ્થાપક હોય,તો અથડામણ પછી વિચલનનો ખૂણો કેટલો હશે ($^{\circ}$ માં)?
A
$0$
B
$30$
C
$90$
D
$45$

Solution

(C) સમાન દળ ધરાવતા બે પદાર્થો વચ્ચેની સ્થિતિસ્થાપક અથડામણમાં,જ્યાં એક પદાર્થ શરૂઆતમાં સ્થિર હોય છે,ત્યારે રેખીય વેગમાન અને ગતિઊર્જાના સંરક્ષણના નિયમ મુજબ: $\vec{v}_1 = \vec{v}_1' + \vec{v}_2'$.
અથડામણ સ્થિતિસ્થાપક હોવાથી અને દળ સમાન હોવાથી,ગતિઊર્જાનું સંરક્ષણ સૂચવે છે: $v_1^2 = (v_1')^2 + (v_2')^2$.
આ બે સમીકરણોની સરખામણી સદિશ સંબંધ $\vec{v}_1^2 = (\vec{v}_1' + \vec{v}_2')^2 = (v_1')^2 + (v_2')^2 + 2\vec{v}_1' \cdot \vec{v}_2'$ સાથે કરતા,આપણને મળે છે કે $2\vec{v}_1' \cdot \vec{v}_2' = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે અંતિમ વેગ સદિશોનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય છે,જેનો અર્થ છે કે અથડામણ પછી બંને બોલ વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ હોય છે (જો અથડામણ સીધી રેખામાં ન હોય તો).
214
DifficultMCQ
$5 \ kg$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ સ્થિર રહેલા બીજા પદાર્થ સાથે સ્થિતિસ્થાપક અથડામણ કરે છે અને અથડામણ પછી તેના મૂળ વેગના $\frac{1}{10}$ માં ભાગના વેગ સાથે મૂળ દિશામાં ગતિ ચાલુ રાખે છે. તો બીજા પદાર્થનું દળ કેટલું હશે ($kg$ માં)?
A
$4.09$
B
$0.5$
C
$5$
D
$5.09$

Solution

(A) ધારો કે પ્રથમ પદાર્થનું દળ $m_1 = 5 \ kg$ છે અને તેનો પ્રારંભિક વેગ $u$ છે. ધારો કે બીજા પદાર્થનું દળ $M$ છે,જે શરૂઆતમાં સ્થિર છે $(u_2 = 0)$.
સ્થિતિસ્થાપક અથડામણ માટે,રેસ્ટિટ્યુશનનો ગુણાંક $e = 1$ છે.
અથડામણ પછી,પ્રથમ પદાર્થનો વેગ $v_1 = \frac{u}{10}$ થાય છે. ધારો કે બીજા પદાર્થનો વેગ $v_2$ છે.
રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ:
$m_1 u_1 + m_2 u_2 = m_1 v_1 + m_2 v_2$
$5u + M(0) = 5 \left(\frac{u}{10}\right) + M v_2$
$5u = \frac{u}{2} + M v_2 \quad \dots (i)$
સ્થિતિસ્થાપક અથડામણના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા $(v_1 - v_2 = -e(u_1 - u_2))$:
$\frac{u}{10} - v_2 = -1(u - 0)$
$v_2 = \frac{u}{10} + u = \frac{11u}{10} \quad \dots (ii)$
સમીકરણ $(ii)$ માંથી $v_2$ ની કિંમત સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$5u = \frac{u}{2} + M \left(\frac{11u}{10}\right)$
$5 - 0.5 = M \left(\frac{11}{10}\right)$
$4.5 = M \left(\frac{11}{10}\right)$
$M = \frac{4.5 \times 10}{11} = \frac{45}{11} \approx 4.09 \ kg$.
215
EasyMCQ
વિધાન $(A)$: બે બિલિયર્ડ બોલની સ્થિતિસ્થાપક અથડામણમાં,ગતિ ઉર્જા અને રેખીય વેગમાન બંનેનું સંરક્ષણ થાય છે.
કારણ $(R)$: બોલની અથડામણ દરમિયાન,અથડામણ સ્થિતિસ્થાપક હોવાથી ઉર્જાની આપ-લે થતી નથી. તેથી,ઉર્જા અને વેગમાન બંનેનું સંરક્ષણ થાય છે.
A
$(A)$ સાચું છે,$(R)$ સાચું છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે
B
$(A)$ સાચું છે,$(R)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી
C
$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ ખોટું છે
D
$(A)$ ખોટું છે પરંતુ $(R)$ સાચું છે

Solution

(C) સ્થિતિસ્થાપક અથડામણમાં,તંત્રનું કુલ રેખીય વેગમાન અને કુલ ગતિ ઉર્જા બંનેનું સંરક્ષણ થાય છે.
વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે વ્યાખ્યા મુજબ,સ્થિતિસ્થાપક અથડામણ એવી છે જેમાં ગતિ ઉર્જાનો કોઈ વ્યય થતો નથી.
કારણ $(R)$ ખોટું છે કારણ કે સ્થિતિસ્થાપક અથડામણ દરમિયાન,અથડાતા પદાર્થો વચ્ચે ઉર્જાની આપ-લે ચોક્કસપણે થાય છે (વેગમાન અને ગતિ ઉર્જા તેમની વચ્ચે સ્થાનાંતરિત થાય છે),ભલે તંત્રની કુલ ગતિ ઉર્જા અચળ રહેતી હોય.
તેથી,$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ ખોટું છે.
216
MediumMCQ
$20 \ kg$ દળ ધરાવતો પદાર્થ $A$ જે $20 \ m \ s^{-1}$ ની ઝડપે ગતિ કરે છે,તે $200 \ kg$ દળ ધરાવતા બીજા પદાર્થ $B$ સાથે અથડાય છે જે સમાન દિશામાં $10 \ m \ s^{-1}$ ની ઝડપે ગતિ કરે છે. અથડામણ પછી,પદાર્થ $A$ વિરુદ્ધ દિશામાં $10 \ m \ s^{-1}$ ની ઝડપે પાછો ફેંકાય છે. અથડામણ પછી પદાર્થ $B$ ની ઝડપ કેટલી હશે ($m \ s^{-1}$ માં)?
A
$13$
B
$12$
C
$14$
D
$20$

Solution

(A) રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,અથડામણ પહેલાનું કુલ વેગમાન અને અથડામણ પછીનું કુલ વેગમાન સમાન હોય છે,કારણ કે તંત્ર પર કોઈ બાહ્ય બળ લાગતું નથી.
$m_A u_A + m_B u_B = m_A v_A + m_B v_B$
આપેલ છે: $m_A = 20 \ kg$,$u_A = 20 \ m \ s^{-1}$,$m_B = 200 \ kg$,$u_B = 10 \ m \ s^{-1}$.
અથડામણ પછી,$v_A = -10 \ m \ s^{-1}$ (કારણ કે તે વિરુદ્ધ દિશામાં પાછો ફેંકાય છે).
કિંમતો મૂકતા:
$(20 \times 20) + (200 \times 10) = (20 \times -10) + (200 \times v_B)$
$400 + 2000 = -200 + 200 v_B$
$2400 = -200 + 200 v_B$
$2600 = 200 v_B$
$v_B = 13 \ m \ s^{-1}$
217
MediumMCQ
એક લીસા સમક્ષિતિજ સમતલ પર $n$ સ્થિતિસ્થાપક દડાઓ મૂકેલા છે. દડાઓના દળ અનુક્રમે $m, \frac{m}{2}, \frac{m}{2^2}, \ldots, \frac{m}{2^{n-1}}$ છે. જો પ્રથમ દડો બીજા દડા સાથે $v_0$ વેગથી અથડાય,તો $n$-મા દડાનો વેગ કેટલો હશે?
A
$\frac{4}{3} v_0$
B
$\left(\frac{4}{3}\right)^n v_0$
C
$\left(\frac{4}{3}\right)^{n-1} v_0$
D
$v_0$

Solution

(C) બે દળ $m_1$ અને $m_2$ વચ્ચેની એક-પરિમાણીય સ્થિતિસ્થાપક અથડામણ માટે,જ્યાં $m_2$ શરૂઆતમાં સ્થિર છે,અથડામણ પછી બીજા દળનો વેગ $v_2 = \frac{2m_1}{m_1 + m_2} v_1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ અથડામણ: દળ $m_1 = m$ એ $m_2 = \frac{m}{2}$ સાથે $v_0$ વેગથી અથડાય છે. બીજા દડાનો વેગ $v_1$:
$v_1 = \frac{2m}{m + \frac{m}{2}} v_0 = \frac{2m}{\frac{3m}{2}} v_0 = \frac{4}{3} v_0$.
બીજી અથડામણ: દળ $m_2 = \frac{m}{2}$ એ $m_3 = \frac{m}{4}$ સાથે $v_1 = \frac{4}{3} v_0$ વેગથી અથડાય છે. ત્રીજા દડાનો વેગ $v_2$:
$v_2 = \frac{2(\frac{m}{2})}{\frac{m}{2} + \frac{m}{4}} v_1 = \frac{m}{\frac{3m}{4}} v_1 = \frac{4}{3} v_1 = \left(\frac{4}{3}\right)^2 v_0$.
આ પેટર્નને અનુસરીને,$n$-મા દડા માટે,$(n-1)$ અથડામણો પછીનો વેગ $v_{n-1}$:
$v_{n-1} = \left(\frac{4}{3}\right)^{n-1} v_0$.
Solution diagram
218
MediumMCQ
$m$ દળનો એક બ્લોક $v$ ઝડપ સાથે ઘર્ષણરહિત ટેબલ પર $m$ દળના બીજા સ્થિર બ્લોક તરફ ગતિ કરે છે. આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ બીજા બ્લોક સાથે $k$ સ્પ્રિંગ અચળાંક ધરાવતી દળરહિત સ્પ્રિંગ જોડાયેલ છે. સ્પ્રિંગનું મહત્તમ સંકોચન કેટલું થશે?
Question diagram
A
$\sqrt{\frac{m}{k}} v$
B
$\sqrt{\frac{m}{2 k}} v$
C
$\sqrt{\frac{k}{m}} v$
D
$\sqrt{\frac{k}{2 m}} v$

Solution

(B) જ્યારે સ્પ્રિંગ મહત્તમ સંકોચાયેલી હોય,ત્યારે બંને બ્લોક્સ સમાન વેગ $v_{cm}$ થી ગતિ કરે છે.
રેખીય વેગમાનના સંરક્ષણના નિયમ મુજબ: $mv + m(0) = (m + m)v_{cm} \Rightarrow v_{cm} = \frac{v}{2}$.
ઉર્જા સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,તંત્રની પ્રારંભિક ગતિ ઉર્જા એ અંતિમ ગતિ ઉર્જા અને મહત્તમ સંકોચન $x$ સમયે સ્પ્રિંગમાં સંગ્રહિત સ્થિતિ ઉર્જાના સરવાળા જેટલી હોય છે:
$\frac{1}{2}mv^2 = \frac{1}{2}(2m)v_{cm}^2 + \frac{1}{2}kx^2$
$\frac{1}{2}mv^2 = m(\frac{v}{2})^2 + \frac{1}{2}kx^2$
$\frac{1}{2}mv^2 = \frac{1}{4}mv^2 + \frac{1}{2}kx^2$
$\frac{1}{4}mv^2 = \frac{1}{2}kx^2$
$x^2 = \frac{mv^2}{2k} \Rightarrow x = v\sqrt{\frac{m}{2k}}$.

Work, Energy, Power and Collision — Elastic Collision · Frequently Asked Questions

1Are these Work, Energy, Power and Collision questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Work, Energy, Power and Collision Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.