Gujarati

Ideal gas equation and Related gas laws Questions in Gujarati

Class 11 Chemistry · States of Matter · Ideal gas equation and Related gas laws

568+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 568 questions in Gujarati

151
MediumMCQ
એક વાયુના નમૂનાનું કદ $9.962 \times 10^4 \, N m^{-2}$ દબાણે અને અચળ તાપમાને $95 \, cm^3$ છે. તે જ તાપમાને $10.13 \times 10^4 \, N m^{-2}$ દબાણે તેનું કદ કેટલું થશે ($, cm^3$ માં)?
A
$190$
B
$93.4$
C
$46.5$
D
$4.75$

Solution

(B) બોઈલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને $P_1 V_1 = P_2 V_2$.
આપેલ છે: $P_1 = 9.962 \times 10^4 \, N m^{-2}$,$V_1 = 95 \, cm^3$,$P_2 = 10.13 \times 10^4 \, N m^{-2}$.
કિંમતો મૂકતા: $V_2 = \frac{P_1 V_1}{P_2} = \frac{9.962 \times 10^4 \times 95}{10.13 \times 10^4}$.
$V_2 = 93.4 \, cm^3$.
152
MediumMCQ
વાયુ અચળાંક $R$ નું મૂલ્ય નીચેનામાંથી કયા મૂલ્યની સૌથી નજીક છે?
A
$0.082 \, L \, atm \, K^{-1} \, mol^{-1}$
B
$0.082 \, L \, atm^{-1} \, mol$
C
$0.082 \, L \, atm \, K$
D
$0.082 \, L \, atm^{-1} \, K \, mol^{-1}$

Solution

(A) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ છે,તેથી $R = \frac{PV}{nT}$.
$STP$ પર,$1 \, mol$ આદર્શ વાયુ માટે,દબાણ $P = 1 \, atm$,કદ $V = 22.4 \, L$ અને તાપમાન $T = 273.15 \, K$ હોય છે.
આ કિંમતો મૂકતા: $R = \frac{1 \, atm \times 22.4 \, L}{1 \, mol \times 273.15 \, K} \approx 0.082 \, L \, atm \, K^{-1} \, mol^{-1}$.
153
MediumMCQ
$27\,^oC$ તાપમાને અને $1\,atm$ દબાણે વાયુની ઘનતા $d$ છે. અચળ દબાણે,કયા તાપમાને તેની ઘનતા $0.75\,d$ થશે?
A
$20\,^oC$
B
$30\,^oC$
C
$400\,K$
D
$300\,K$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PM = dRT$ છે.
અચળ દબાણે,$d \times T = \text{constant}$ થાય.
તેથી,$d_1 T_1 = d_2 T_2$.
આપેલ છે: $d_1 = d$,$T_1 = 27\,^oC = (273 + 27)\,K = 300\,K$,અને $d_2 = 0.75\,d$.
કિંમતો મૂકતા: $d \times 300 = 0.75\,d \times T_2$.
$T_2 = \frac{300}{0.75} = 400\,K$.
154
MediumMCQ
$27\,^oC$ તાપમાને અને $2.0\,atm$ દબાણે મિથેનની ઘનતા ............ $g\,L^{-1}$ છે.
A
$0.13$
B
$0.26$
C
$1.30$
D
$26$

Solution

(C) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PM = dRT$ પરથી,
અહીં $P = 2.0\,atm$,$M_{CH_4} = 16\,g\,mol^{-1}$,$R = 0.0821\,L\,atm\,K^{-1}mol^{-1}$,અને $T = 27 + 273 = 300\,K$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા:
$d = \frac{PM}{RT} = \frac{2.0 \times 16}{0.0821 \times 300} \approx 1.30\,g\,L^{-1}$.
155
MediumMCQ
$PV = nRT$ સમીકરણ માટે નીચેનામાંથી સાચું વિધાન પસંદ કરો.
A
$n$ એ વાયુના અણુઓની સંખ્યા છે.
B
$V$ એ $n$ મોલ વાયુનું કદ છે.
C
$V$ એ એક મોલ વાયુનું કદ દર્શાવે છે.
D
જ્યારે ફક્ત એક મોલ વાયુ હાજર હોય ત્યારે તે દબાણ છે.

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ પરથી એવું તારણ કાઢી શકાય કે $n$ મોલ વાયુ,તાપમાન $T$ અને દબાણ $P$ પર $V$ જેટલું કદ ધરાવે છે.
156
EasyMCQ
વાયુની આદર્શ વર્તણૂક સ્વીકારતાં,$STP$ $(273 \ K, 1 \ atm)$ એ $0.224 \ L$ હાઇડ્રોજન વાયુના મોલની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$1$
B
$0.1$
C
$0.01$
D
$0.001$

Solution

(C) $STP$ પર,આદર્શ વાયુનું મોલર કદ $22.4 \ L \ mol^{-1}$ હોય છે.
મોલની સંખ્યા $n$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$n = \frac{\text{STP પર કદ}}{\text{STP પર મોલર કદ}}$
$n = \frac{0.224 \ L}{22.4 \ L \ mol^{-1}} = 0.01 \ mol$.
157
MediumMCQ
$25 \, ^oC$ તાપમાને અને $730 \, mm$ દબાણે $380 \, mL$ સૂકો ઓક્સિજન વાયુ એકત્રિત કરવામાં આવ્યો છે. જો તાપમાન અચળ રાખવામાં આવે,તો $760 \, mm$ દબાણે ઓક્સિજન વાયુનું કદ કેટલું થશે ($, mL$ માં)?
A
$365$
B
$449$
C
$569$
D
$621$

Solution

(A) તાપમાન અચળ હોવાથી,આપણે બોઈલના નિયમનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $P_1V_1 = P_2V_2$
આપેલ છે: $P_1 = 730 \, mm$,$V_1 = 380 \, mL$,$P_2 = 760 \, mm$
કિંમતો મૂકતા: $V_2 = \frac{P_1 \times V_1}{P_2} = \frac{730 \times 380}{760} = 365 \, mL$.
158
EasyMCQ
વાયુ અચળાંક $R$ નું મૂલ્ય નીચેનામાંથી કોના ઉપર આધારિત છે?
A
વાયુનું તાપમાન
B
વાયુનું કદ
C
વાયુની મોલ સંખ્યા
D
ઉપરમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) $R$ નું મૂલ્ય દબાણ,કદ અને તાપમાન માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલા એકમો પર આધાર રાખે છે.
159
EasyMCQ
સ્પોર્ટ્સ અને મેટિરોલોજીકલ અવલોકનો માટે ગરમ હવાના બલૂનનો ઉપયોગ નીચેનામાંથી કયા નિયમ પર આધારિત છે?
A
બોઇલનો નિયમ
B
ન્યુટનનો નિયમ
C
કેલ્વિનનો નિયમ
D
ચાર્લ્સનો નિયમ

Solution

(D) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ $V \propto T$. જ્યારે હવાને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે વિસ્તરે છે અને તેની ઘનતા ઘટે છે,જેનાથી ગરમ હવા હલકી બને છે.
160
EasyMCQ
દરિયાની સપાટી પર હવાની ઘનતા વધુ હોય છે. નીચેનામાંથી કયો નિયમ આ વ્યવહારુ અવલોકનને સમજાવે છે?
A
બોઇલનો નિયમ
B
ચાર્લ્સનો નિયમ
C
એવોગ્રેડોનો નિયમ
D
ડાલ્ટનનો નિયમ

Solution

(A) બોઇલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને $V \propto \frac{1}{P}$.
દરિયાની સપાટી પર વાતાવરણનું દબાણ વધારે હોવાથી,હવાનું કદ ઘટે છે,જેના પરિણામે હવાની ઘનતા વધે છે.
161
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પરિસ્થિતિમાં $CO_2$ નું મોલર કદ મહત્તમ હશે?
A
$NTP$ પર
B
$0\,^oC$ અને $2.0\, atm$ દબાણે
C
$127\,^oC$ અને $1\, atm$ દબાણે
D
$273\,^oC$ અને $2.0\, atm$ દબાણે

Solution

(C) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ પરથી,મોલર કદ $V_m = \frac{V}{n} = \frac{RT}{P}$ થાય.
આમ,$V_m \propto \frac{T}{P}$.
મહત્તમ મોલર કદ માટે,આપણે સૌથી વધુ તાપમાન $(T)$ અને સૌથી ઓછું દબાણ $(P)$ જોઈએ.
પરિસ્થિતિઓની સરખામણી કરતા:
$A$: $T = 273.15\, K, P = 1\, atm \implies \frac{T}{P} = 273.15$
$B$: $T = 273.15\, K, P = 2\, atm \implies \frac{T}{P} = 136.57$
$C$: $T = 127 + 273 = 400\, K, P = 1\, atm \implies \frac{T}{P} = 400$
$D$: $T = 273 + 273 = 546\, K, P = 2\, atm \implies \frac{T}{P} = 273$
કિંમતોની સરખામણી કરતા,ગુણોત્તર $\frac{T}{P}$ એ વિકલ્પ $C$ માટે મહત્તમ છે.
162
EasyMCQ
જ્યારે નિશ્ચિત જથ્થાના વાયુ માટે અચળ તાપમાને દબાણ અને કદના ગુણાકાર $(PV)$ વિરુદ્ધ દબાણ $(P)$ નો આલેખ દોરવામાં આવે ત્યારે કેવા પ્રકારની રેખા મળે છે?
A
$X$-અક્ષને સમાંતર
B
$Y$-અક્ષને સમાંતર
C
ધન ઢાળવાળી રેખા
D
ઋણ ઢાળવાળી રેખા

Solution

(A) બોઈલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને નિશ્ચિત જથ્થાના વાયુ માટે દબાણ $(P)$ અને કદ $(V)$ નો ગુણાકાર અચળ રહે છે $(PV = k)$.
તેથી,$PV$ વિરુદ્ધ $P$ નો આલેખ $P$-અક્ષ ($X$-અક્ષ) ને સમાંતર સીધી રેખા મળે છે.
163
MediumMCQ
પાત્રો $A$ અને $B$ સમાન વાયુ ધરાવે છે. જો $A$ નું દબાણ,કદ અને તાપમાન $B$ કરતા બમણાં હોય,તો $A$ અને $B$ માં રહેલા અણુઓની સંખ્યાનો ગુણોત્તર .......... છે.
A
$1:2$
B
$2:1$
C
$1:4$
D
$4:1$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા,$n = \frac{PV}{RT}$.
પાત્ર $A$ માટે: $n_A = \frac{P_A V_A}{R T_A}$.
પાત્ર $B$ માટે: $n_B = \frac{P_B V_B}{R T_B}$.
આપેલ છે: $P_A = 2P_B$,$V_A = 2V_B$,અને $T_A = 2T_B$.
આ કિંમતો મૂકતા: $\frac{n_A}{n_B} = \frac{(2P_B)(2V_B) / (R \times 2T_B)}{(P_B V_B) / (R T_B)} = \frac{2 P_B V_B / R T_B}{P_B V_B / R T_B} = 2$.
તેથી,$A$ અને $B$ માં અણુઓનો ગુણોત્તર $2:1$ છે.
164
MediumMCQ
જો નિયોન વાયુનું શરૂઆતનું કદ $75\,^\circ C$ તાપમાને ઠંડું પાડતા $15\%$ ઘટતું હોય,તો તેને કેટલા $^\circ C$ તાપમાને ગરમ કરવું જોઈએ જેથી દબાણ બમણું થાય?
A
$319$
B
$592$
C
$128$
D
$60$

Solution

(A) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $\frac{P_1 V_1}{T_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}$ નો ઉપયોગ કરતા.
આપેલ છે: $P_1 = P$,$P_2 = 2P$,$V_1 = V$,$V_2 = 0.85 V$ ($15\%$ ઘટાડો).
શરૂઆતનું તાપમાન $T_1 = 75 + 273.15 = 348.15 \, K$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{P \times V}{348.15} = \frac{2P \times 0.85 V}{T_2}$.
$T_2 = \frac{2 \times 0.85 \times 348.15}{1} = 591.855 \, K$.
સેલ્સિયસમાં ફેરવતા: $T_2(^\circ C) = 591.855 - 273.15 = 318.705 \, ^\circ C \approx 319 \, ^\circ C$.
165
MediumMCQ
$27 \ ^oC$ તાપમાને અને $1 \ atm$ દબાણે $9 \ L$ ના સિલિન્ડરમાં રહેલા $CH_4$ વાયુનું વજન $g$ માં કેટલું હશે?
A
$0.92$
B
$5.85$
C
$3.84$
D
$16$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT = \frac{m}{M}RT$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $m$ એ દળ છે અને $M$ એ $CH_4$ નું મોલર દળ $(16 \ g/mol)$ છે.
આપેલ છે: $P = 1 \ atm$,$V = 9 \ L$,$T = 27 + 273 = 300 \ K$,$R = 0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} mol^{-1}$.
દળ $m$ માટે સમીકરણ: $m = \frac{PVM}{RT}$.
કિંમતો મૂકતા: $m = \frac{1 \times 9 \times 16}{0.0821 \times 300}$.
$m = \frac{144}{24.63} \approx 5.85 \ g$.
166
MediumMCQ
$300 \, K$ તાપમાન અને $1 \, atm$ દબાણે $7.0 \, g$ વાયુનું કદ $4.1 \, L$ છે. તો વાયુનો અણુભાર શું હશે?
A
$42$
B
$38.24$
C
$14.5$
D
$46.5$

Solution

(A) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = \frac{m}{M}RT$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $M$ એ અણુભાર છે.
આપેલ છે: $P = 1 \, atm$,$V = 4.1 \, L$,$m = 7.0 \, g$,$T = 300 \, K$,અને $R = 0.0821 \, L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$.
$M$ માટે સૂત્ર: $M = \frac{mRT}{PV}$.
કિંમતો મૂકતા: $M = \frac{7.0 \times 0.0821 \times 300}{1 \times 4.1}$.
$M = \frac{172.41}{4.1} \approx 42.05 \, g/mol$.
આમ,વાયુનો અણુભાર આશરે $42 \, g/mol$ છે.
167
MediumMCQ
$25 \, ^\circ C$ તાપમાને $3.7 \, g$ વાયુ જે કદ ધરાવે છે તેટલું જ કદ $17 \, ^\circ C$ તાપમાને $0.184 \, g \, H_2$ વાયુ તે જ દબાણે ધરાવે છે. તો વાયુનો અણુભાર શું હશે?
A
$59.1$
B
$41.3$
C
$14.5$
D
$40.2$

Solution

(B) $H_2$ અને આપેલા વાયુના દબાણ અને કદ સમાન હોવાથી,આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = \frac{m}{M}RT$ નો ઉપયોગ કરતા.
આપેલા વાયુ માટે: $PV = \frac{3.7}{M} R (298)$.
$H_2$ વાયુ માટે: $PV = \frac{0.184}{2} R (290)$.
બંને સમીકરણોને સરખાવતા: $\frac{3.7}{M} \times 298 = \frac{0.184}{2} \times 290$.
$M$ માટે ગણતરી કરતા: $M = \frac{3.7 \times 298 \times 2}{0.184 \times 290} \approx 41.3 \, g \, mol^{-1}$.
168
DifficultMCQ
$22 \, g$ ડ્રાય આઇસને $25 \, ^\circ C$ તાપમાને $600 \, mL$ ના ખાલી પાત્રમાં મૂકીને સખત રીતે બંધ કરવામાં આવે છે. જો બધો જ $CO_2$ બાષ્પીભવન પામે,તો પાત્રની અંદરનું અંતિમ દબાણ $atm$ માં કેટલું હશે?
A
$20.4$
B
$19.4$
C
$3.71$
D
$21.4$

Solution

(A) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT = \frac{m}{M}RT$ નો ઉપયોગ કરતા,
આપેલ છે: $V = 600 \, mL = 0.6 \, L$,$m = 22 \, g$,$M = 44 \, g/mol$,$R = 0.0821 \, L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$,$T = 25 + 273 = 298 \, K$.
$CO_2$ વાયુ દ્વારા ઉદભવતું દબાણ:
$P = \frac{m \times R \times T}{M \times V} = \frac{22 \times 0.0821 \times 298}{44 \times 0.6} = 20.388 \approx 20.4 \, atm$.
પાત્ર શરૂઆતમાં ખાલી હોવાથી,અંતિમ દબાણ $20.4 \, atm$ થશે.
169
DifficultMCQ
$27 \, ^oC$ તાપમાને $48 \, L$ સૂકા $N_2$ વાયુને $36 \, g$ $H_2O$ માંથી પસાર કરતાં પાણીના વજનમાં $1.20 \, g$ નો ઘટાડો થાય છે. તો પાણીનું બાષ્પદબાણ $atm$ માં કેટલું હશે?
A
$1.03$
B
$0.021$
C
$0.034$
D
$0.66$

Solution

(C) પાણીના વજનમાં થતો ઘટાડો એ $N_2$ વાયુ દ્વારા પાણીના અણુઓ દૂર થવાને કારણે છે. આ જળ બાષ્પ $N_2$ વાયુ જેટલું જ કદ એટલે કે $48 \, L$ રોકે છે.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = \frac{m}{M}RT$ નો ઉપયોગ કરતાં,જ્યાં $V = 48 \, L$,$m = 1.2 \, g$,$M = 18 \, g/mol$,$R = 0.0821 \, L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$ અને $T = 27 + 273 = 300 \, K$.
$P = \frac{mRT}{MV} = \frac{1.2 \times 0.0821 \times 300}{18 \times 48}$
$P = \frac{29.556}{864} = 0.034 \, atm$.
170
MediumMCQ
$1 \ L$ ની ક્ષમતા ધરાવતો ફલાસ્ક $25 \ ^oC$ થી $35 \ ^oC$ તાપમાને ગરમ કરવામાં આવે છે. ફલાસ્કમાંથી બહાર નીકળતી હવાનું કદ ($mL$ માં) કેટલું હશે?
A
$33$
B
$330$
C
$3$
D
$0.33$

Solution

(A) ચાર્લ્સના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2}$.
આપેલ છે: $V_1 = 1 \ L = 1000 \ mL$,$T_1 = 25 + 273 = 298 \ K$,$T_2 = 35 + 273 = 308 \ K$.
$V_2$ ની ગણતરી કરતા: $V_2 = \frac{V_1 \times T_2}{T_1} = \frac{1000 \times 308}{298} \approx 1033.56 \ mL$.
બહાર નીકળતી હવાનું કદ = $V_2 - V_1 = 1033.56 - 1000 = 33.56 \ mL \approx 33 \ mL$.
171
EasyMCQ
નીચેનો ગ્રાફ શું દર્શાવે છે?
Question diagram
A
ડાલ્ટનનો નિયમ
B
ચાર્લ્સનો નિયમ
C
બોઇલનો નિયમ
D
ગે-લ્યુસેકનો નિયમ

Solution

(B) આ ગ્રાફ અચળ દબાણે કદ $(V)$ અને તાપમાન $(T)$ વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવે છે.
ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણે વાયુના નિશ્ચિત જથ્થાનું કદ તેના નિરપેક્ષ તાપમાનના સમપ્રમાણમાં હોય છે $(V \propto T)$.
$V$ વિરુદ્ધ $T$ $(^{\circ}C)$ નો આલેખ એક સીધી રેખા છે જે તાપમાનની ધરીને $-273.15 \ ^{\circ}C$ (પરમ શૂન્ય) પર છેદે છે.
172
DifficultMCQ
$1 \ L$ ના ફલાસ્કમાં $N_2$ વાયુ $100 \ kPa$ દબાણે અને બીજા $3 \ L$ ના ફલાસ્કમાં $O_2$ વાયુ $320 \ kPa$ દબાણે છે. જો બંને ફલાસ્કને જોડી દેવામાં આવે,તો પરિણામી દબાણ $kPa$ માં કેટલું હશે?
A
$310$
B
$420$
C
$365$
D
$265$

Solution

(D) $P_1V_1 + P_2V_2 = P_3(V_1 + V_2)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
અહીં $P_1 = 100 \ kPa, V_1 = 1 \ L$
$P_2 = 320 \ kPa, V_2 = 3 \ L$
કુલ કદ $V_{total} = 1 + 3 = 4 \ L$
કિંમતો મુકતા: $P_3(4) = (100 \times 1) + (320 \times 3)$
$P_3(4) = 100 + 960 = 1060$
$P_3 = \frac{1060}{4} = 265 \ kPa$
173
MediumMCQ
વાયુના એક નમૂનાનું કદ $1 \, atm$ દબાણે અને $0 \, ^oC$ તાપમાને $0.2 \, L$ છે. તે જ દબાણે પરંતુ $273 \, ^oC$ તાપમાને તેનું કદ $L$ માં કેટલું હશે?
A
$0.4$
B
$0.8$
C
$27.8$
D
$5$

Solution

(A) ચાર્લ્સના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2}$ (અચળ દબાણે).
આપેલ છે: $V_1 = 0.2 \, L$,$T_1 = 0 \, ^oC = 273 \, K$,$T_2 = 273 \, ^oC = 273 + 273 = 546 \, K$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{0.2}{273} = \frac{V_2}{546}$.
$V_2 = \frac{0.2 \times 546}{273} = 0.2 \times 2 = 0.4 \, L$.
174
EasyMCQ
નિયત જથ્થાના વાયુ માટે અચળ તાપમાને,નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
$V$ વિરુદ્ધ $P$ નો આલેખ રેખીય હોય છે.
B
$V$ વિરુદ્ધ $P$ નો આલેખ બિન-રેખીય હોય છે અને તે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
C
$PV$ વિરુદ્ધ $P$ નો આલેખ શૂન્ય ઢાળ ધરાવતી રેખા છે.
D
$PV$ વિરુદ્ધ $P$ નો આલેખ રેખીય છે અને તેનો ઢાળ ધન છે.

Solution

(C) બોઈલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને નિશ્ચિત જથ્થાના વાયુ માટે,$PV = k$ (અચળાંક).
તેથી,દબાણ $P$ માં ફેરફાર થવા છતાં $PV$ નો ગુણાકાર અચળ રહે છે.
આના પરિણામે $PV$ વિરુદ્ધ $P$ ના આલેખમાં એક આડી રેખા મળે છે,જેનો અર્થ છે કે આલેખનો ઢાળ શૂન્ય છે.
175
MediumMCQ
નીચેનામાંથી શું ચાર્લ્સનો નિયમ દર્શાવતું નથી?
A
$V_t = V_0 \left[ \frac{273.15 + t^oC}{273.15} \right]$
B
$V_t = a + bt$
C
$V_t = \left[ \frac{V_0}{273.15 \ K} \right] T$
D
$V_t = V_0 t$

Solution

(D) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણે વાયુના નિશ્ચિત જથ્થા માટે કદ તેના નિરપેક્ષ તાપમાનના સમપ્રમાણમાં હોય છે $(V \propto T)$.
ગાણિતિક રીતે,$V_t = V_0 \left( 1 + \frac{t}{273.15} \right) = V_0 \left( \frac{273.15 + t}{273.15} \right)$.
આને $V_t = \left( \frac{V_0}{273.15} \right) T$ તરીકે લખી શકાય છે,જ્યાં $T = 273.15 + t$.
આ સમીકરણ $V_t = mT$ સ્વરૂપનું છે,જે $V_t = a + bt$ (જ્યાં $a=0$ અને $b = V_0/273.15$) જેવું સુરેખ સમીકરણ છે.
વિકલ્પ $D$,$V_t = V_0 t$,આ સુરેખ સંબંધ દર્શાવતું નથી.
176
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સમીકરણ આદર્શ વાયુનું સમીકરણ દર્શાવે છે?
A
$PM = dRT$
B
$P = dRT$
C
$PV = \frac{1}{3}mn{u^2}$
D
$PV = RT$

Solution

(A) આદર્શ વાયુનું સમીકરણ $PV = nRT$ છે.
અહીં $n = \frac{m}{M}$ (જ્યાં $m$ એ દળ છે અને $M$ એ મોલર દળ છે),તેથી $PV = \frac{m}{M}RT$ થાય.
ગોઠવણી કરતા $PM = \frac{m}{V}RT$ મળે છે.
ઘનતા $d = \frac{m}{V}$ હોવાથી,સમીકરણ $PM = dRT$ બને છે.
177
EasyMCQ
જ્યારે દબાણ $dyne \, m^{-2}$ માં અને કદ $mm^3$ માં દર્શાવેલ હોય ત્યારે વાયુ અચળાંક $R$ નું મૂલ્ય શું હશે?
A
$8.314 \times 10^{10} \, (dyne \, m^{-2})(mm^3) K^{-1} mol^{-1}$
B
$8.314 \times 10^{12} \, (dyne \, m^{-2})(mm^3) K^{-1} mol^{-1}$
C
$8.314 \times 10^{16} \, (dyne \, m^{-2})(mm^3) K^{-1} mol^{-1}$
D
$8.314 \times 10^{14} \, (dyne \, m^{-2})(mm^3) K^{-1} mol^{-1}$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે વાયુ અચળાંક $R = 8.314 \, J \, K^{-1} mol^{-1} = 8.314 \, N \cdot m \cdot K^{-1} mol^{-1}$.
$1 \, N = 10^5 \, dyne$ અને $1 \, m^3 = 10^9 \, mm^3$ હોવાથી,
$R = 8.314 \times 10^5 \, dyne \cdot m \cdot K^{-1} mol^{-1}$.
$1 \, m = 10^3 \, mm$ હોવાથી,$1 \, m^{-2} = 10^{-6} \, mm^{-2}$.
ગણતરી કરતા,$R = 8.314 \times 10^{14} \, (dyne \cdot m^{-2})(mm^3) K^{-1} mol^{-1}$ મળે છે.
178
MediumMCQ
આદર્શ વાયુની ઘનતામાં ફેરફારનો તાપમાન અને દબાણના ફેરફાર સાથેનો સાચો સંબંધ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$d_2 = d_1 \left( \frac{T_1 P_2}{T_2 P_1} \right)$
B
$d_2 = d_1 \left( \frac{T_1 T_2}{P_2 P_1} \right)$
C
$d_2 = d_1 \left( \frac{T_1 P_1}{P_2 T_2} \right)$
D
$d_2 = d_1 \left( \frac{T_2 P_2}{P_1 T_1} \right)$

Solution

(A) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = \frac{m}{M} RT$ પરથી,
ઘનતા $d = \frac{m}{V}$ હોવાથી,$d = \frac{PM}{RT}$ મળે છે.
તેથી,$\frac{d_1 T_1}{P_1} = \frac{d_2 T_2}{P_2}$.
$d_2$ માટે સૂત્ર બનાવતા,$d_2 = d_1 \left( \frac{T_1 P_2}{T_2 P_1} \right)$ મળે છે.
179
MediumMCQ
$STP$ પર ઓક્સિજનની ઘનતા $1.43 \, g \, L^{-1}$ છે. $27 \, ^\circ C$ તાપમાન અને $700 \, torr$ દબાણે તેની ઘનતા કેટલી હશે?
A
$1.20 \, g \, L^{-1}$
B
$1.20 \, g \, cm^{-3}$
C
$1.20 \, g \, m^{-3}$
D
$1.20 \, kg \, dm^{-3}$

Solution

(A) ઘનતા માટે આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{d_1 T_1}{P_1} = \frac{d_2 T_2}{P_2}$
$STP$ પર,$d_1 = 1.43 \, g \, L^{-1}$,$T_1 = 273 \, K$,$P_1 = 760 \, torr$.
આપેલ શરતો પર,$T_2 = 27 + 273 = 300 \, K$,$P_2 = 700 \, torr$.
$d_2$ માટે સૂત્ર: $d_2 = \frac{d_1 \times T_1 \times P_2}{P_1 \times T_2}$
$d_2 = \frac{1.43 \times 273 \times 700}{760 \times 300} \approx 1.20 \, g \, L^{-1}$.
180
MediumMCQ
આપેલ તાપમાને $x$ વાયુની ઘનતા $y$ વાયુની ઘનતા કરતાં બમણી છે. $x$ નો અણુભાર $y$ ના અણુભાર કરતાં એક તૃતીયાંશ છે. તો તેમના દબાણનો ગુણોત્તર $(P_x / P_y)$ કેટલો હશે?
A
$P_x / P_y = 1/4$
B
$P_x / P_y = 4$
C
$P_x / P_y = 6$
D
$P_x / P_y = 1/6$

Solution

(C) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ પરથી,આપણે જાણીએ છીએ કે $PM = dRT$,જ્યાં $P$ દબાણ છે,$M$ અણુભાર છે,$d$ ઘનતા છે,$R$ વાયુ અચળાંક છે અને $T$ તાપમાન છે.
વાયુ $x$ માટે: $P_x M_x = d_x RT$
વાયુ $y$ માટે: $P_y M_y = d_y RT$
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા: $\frac{P_x M_x}{P_y M_y} = \frac{d_x}{d_y}$
આપેલ છે: $d_x = 2d_y$ અને $M_x = \frac{1}{3} M_y$
આ કિંમતો મૂકતા: $\frac{P_x}{P_y} \times \frac{1}{3} = \frac{2d_y}{d_y} = 2$
તેથી,$\frac{P_x}{P_y} = 2 \times 3 = 6$.
181
EasyMCQ
$X$ અને $Y$ બે પાત્રમાં એક જ વાયુ ભરવામાં આવેલો છે. જો $X$ માં રહેલ વાયુનું દબાણ,કદ અને નિરપેક્ષ તાપમાન $Y$ ની સરખામણીએ ત્રણ ગણું હોય અને જો $X$ નું દળ $m \, g$ હોય,તો $Y$ માં રહેલા વાયુનું દળ કેટલું હશે?
A
$m \, g$
B
$m/3 \, g$
C
$m/2 \, g$
D
$2m \, g$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ પરથી,$n = \frac{PV}{RT}$.
પાત્ર $X$ માટે: $n_X = \frac{P_X V_X}{R T_X}$.
પાત્ર $Y$ માટે: $n_Y = \frac{P_Y V_Y}{R T_Y}$.
આપેલ છે કે $P_X = 3P_Y$,$V_X = 3V_Y$,અને $T_X = 3T_Y$.
આ કિંમતો મૂકતા: $n_X = \frac{(3P_Y)(3V_Y)}{R(3T_Y)} = 3 \times \frac{P_Y V_Y}{R T_Y} = 3n_Y$.
અહીં $n = \frac{\text{દળ}}{\text{અણુભાર}}$ છે અને વાયુ સમાન હોવાથી અણુભાર સમાન રહેશે.
તેથી,$\frac{m_X}{M} = 3 \times \frac{m_Y}{M}$.
$m_X = m$ આપેલ હોવાથી,$m = 3m_Y$.
આમ,$m_Y = \frac{m}{3} \, g$.
182
DifficultMCQ
$300 \ K$ તાપમાન અને $1 \ atm$ દબાણે એક લિટર વાયુનું વજન $2 \ g$ છે. જો દબાણ $0.75 \ atm$ કરવામાં આવે,તો કેટલા $K$ તાપમાને તે જ વાયુના એક લિટરનું વજન $1 \ g$ થશે?
A
$450$
B
$600$
C
$800$
D
$900$

Solution

(A) આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = nRT$,જ્યાં $n = \frac{w}{M}$.
તેથી,$PV = \frac{w}{M}RT$,જે સૂચવે છે કે $\frac{PV}{wT} = \frac{R}{M} = \text{અચળ}$.
તેથી,$\frac{P_1 V_1}{w_1 T_1} = \frac{P_2 V_2}{w_2 T_2}$.
આપેલ છે: $P_1 = 1 \ atm, V_1 = 1 \ L, w_1 = 2 \ g, T_1 = 300 \ K$.
આપેલ છે: $P_2 = 0.75 \ atm, V_2 = 1 \ L, w_2 = 1 \ g, T_2 = ?$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{1 \times 1}{2 \times 300} = \frac{0.75 \times 1}{1 \times T_2}$.
$T_2 = 0.75 \times 2 \times 300 = 450 \ K$.
183
EasyMCQ
આદર્શ વાયુ માટે અચળ દબાણ $P_1$ અને $P_2$ પર $V$ વિરુદ્ધ $T$ નો આલેખ નીચે મુજબ છે. નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
Question diagram
A
$P_1 > P_2$
B
$P_1 < P_2$
C
$P_1 = P_2$
D
ઉપરોક્ત તમામ

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ મુજબ,તેને $V = (nR/P)T$ તરીકે લખી શકાય.
આ $y = mx$ પ્રકારનું સીધી રેખાનું સમીકરણ છે,જ્યાં ઢાળ $m = nR/P$ થાય.
ઢાળ એ દબાણના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી $(m \propto 1/P)$,નાનો ઢાળ એ ઊંચા દબાણને દર્શાવે છે.
આપેલ આલેખમાં,$P_2$ રેખાનો ઢાળ $P_1$ રેખાના ઢાળ કરતા ઓછો છે.
તેથી,$P_2 > P_1$ અથવા $P_1 < P_2$ થાય.
184
MediumMCQ
બે વાયુઓની ઘનતા $1:2$ ના ગુણોત્તરમાં છે અને તેમના તાપમાન $2:1$ ના ગુણોત્તરમાં છે. તો તેમના અનુવર્તી દબાણનો ગુણોત્તર શું હશે?
A
$1:1$
B
$1:2$
C
$2:1$
D
$4:1$

Solution

(A) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ પરથી,આપણે જાણીએ છીએ કે $P = \frac{dRT}{M}$.
જો મોલર દળ $M$ સમાન હોય,તો દબાણનો ગુણોત્તર $\frac{P_1}{P_2} = \frac{d_1 T_1}{d_2 T_2}$ થાય.
આપેલ છે કે $\frac{d_1}{d_2} = \frac{1}{2}$ અને $\frac{T_1}{T_2} = \frac{2}{1}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{P_1}{P_2} = (\frac{1}{2}) \times (\frac{2}{1}) = \frac{1}{1}$.
તેથી,દબાણનો ગુણોત્તર $1:1$ છે.
185
EasyMCQ
$STP$ એ કાર્બન મોનોક્સાઇડની ઘનતા $g \, L^{-1}$ માં કેટલી હશે?
A
$0.625$
B
$1.25$
C
$2.5$
D
$1.875$

Solution

(B) $1$ મોલ $CO$ નું આણ્વીય દળ $28 \, g \, mol^{-1}$ છે.
$STP$ એ,$1$ મોલ વાયુ $22.4 \, L$ કદ રોકે છે.
ઘનતા $(\rho)$ = $\frac{\text{દળ}}{\text{કદ}} = \frac{28 \, g}{22.4 \, L} = 1.25 \, g \, L^{-1}$.
186
MediumMCQ
$27^{\circ}C$ તાપમાન અને $3 \, atm$ દબાણે એમોનિયા વાયુની ઘનતા આશરે કેટલી હશે?
A
$2.07 \, g \, cm^{-3}$
B
$2.07 \, g \, dm^{-3}$
C
$2.07 \, g \, m^{-3}$
D
$2.07 \, g \, mm^{-3}$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $n = \frac{m}{M}$.
ઘનતા $d = \frac{m}{V} = \frac{PM}{RT}$.
એમોનિયા $(NH_3)$ માટે,આણ્વીય દળ $M = 14 + 3(1) = 17 \, g \, mol^{-1}$.
આપેલ છે $P = 3 \, atm$,$T = 27 + 273 = 300 \, K$,અને $R = 0.0821 \, L \, atm \, K^{-1} \, mol^{-1}$.
$d = \frac{3 \times 17}{0.0821 \times 300} = \frac{51}{24.63} \approx 2.07 \, g \, L^{-1}$.
$1 \, L = 1 \, dm^3$ હોવાથી,ઘનતા $2.07 \, g \, dm^{-3}$ થાય.
187
EasyMCQ
એક બંધ પાત્રમાં તાપમાન અચળ રાખવામાં આવે છે. તેમાં પ્રથમ શૂન્યાવકાશ કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ તેમાં સતત આદર્શવાયુ દાખલ કરવામાં આવે છે. તો પાત્રની અંદર વાયુનું દબાણ કેટલું હશે?
A
તે અચળ રહેશે.
B
તે પ્રથમ વધશે અને પછી ઘટશે.
C
તે પ્રથમ વધશે અને પછી અચળ થઈ જશે.
D
થોડાક સમય બાદ પાત્ર ફાટી જશે.

Solution

(C) આદર્શવાયુના નિયમ $PV = nRT$ મુજબ,
અહીં તાપમાન $(T)$ અને પાત્રનું કદ $(V)$ અચળ હોવાથી,દબાણ $(P)$ એ વાયુના મોલની સંખ્યા $(n)$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે $(P \propto n)$.
જેમ જેમ શૂન્યાવકાશ કરેલા પાત્રમાં વાયુ દાખલ કરવામાં આવે છે,તેમ મોલની સંખ્યા $(n)$ વધે છે,જેના કારણે દબાણ $(P)$ માં વધારો થાય છે.
જ્યારે પાત્ર ભરાઈ જાય અથવા વાયુનો પુરવઠો બંધ કરવામાં આવે,ત્યારે મોલની સંખ્યા અચળ થઈ જાય છે અને પરિણામે પાત્રની અંદરનું દબાણ પણ અચળ થઈ જાય છે.
188
EasyMCQ
આદર્શ વાયુ માટે નીચેનામાંથી કયો આલેખ સીધી રેખા નહીં હોય?
A
$n \text{ vs } V$
B
$T \text{ vs } P$
C
$n \text{ vs } \frac{1}{T}$
D
$n \text{ vs } \frac{1}{P}$

Solution

(A) આદર્શ વાયુનું સમીકરણ $PV = nRT$ છે.
આ સમીકરણ પરથી,$n = \frac{PV}{RT}$ લખી શકાય.
$(a)$ $n \text{ vs } V$ માટે,અચળ $P$ અને $T$ પર,$n \propto V$,જે સીધી રેખા છે.
$(b)$ $T \text{ vs } P$ માટે,અચળ $n$ અને $V$ પર,$T \propto P$,જે સીધી રેખા છે.
$(c)$ $n \text{ vs } \frac{1}{T}$ માટે,અચળ $P$ અને $V$ પર,$n \propto \frac{1}{T}$,જે સીધી રેખા છે.
$(d)$ $n \text{ vs } \frac{1}{P}$ માટે,અચળ $V$ અને $T$ પર,$n \propto \frac{1}{P}$,જે સીધી રેખા છે.
આમ,તમામ વિકલ્પો ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં સીધી રેખા દર્શાવે છે.
189
MediumMCQ
$27 \ ^oC$ તાપમાન અને $0.821 \ atm$ દબાણે $2.8 \ g$ કાર્બન મોનોક્સાઇડનું કદ કેટલા $L$ હશે? $(R = 0.0821 \ L \ atm \ mol^{-1} K^{-1})$
A
$30$
B
$3$
C
$0.3$
D
$1.5$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT = \frac{w}{M}RT$ નો ઉપયોગ કરતાં,
આપેલ છે:
$P = 0.821 \ atm$
$w = 2.8 \ g$
$M_{CO} = 28 \ g/mol$
$R = 0.0821 \ L \ atm \ mol^{-1} K^{-1}$
$T = 27 \ ^oC = 27 + 273 = 300 \ K$
કિંમતો મૂકતા:
$V = \frac{wRT}{PM} = \frac{2.8 \times 0.0821 \times 300}{0.821 \times 28}$
$V = \frac{2.8}{28} \times \frac{0.0821 \times 300}{0.821}$
$V = 0.1 \times 10 \times 3 = 3 \ L$
190
EasyMCQ
જો $2 \, \text{mol}$ આદર્શવાયુ $546 \, K$ તાપમાને $44.8 \, L$ કદ ધરાવતો હોય,તો તેનું દબાણ $atm$ માં કેટલું હશે?
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$1$

Solution

(A) આદર્શવાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતાં:
આપેલ છે: $n = 2 \, \text{mol}$,$V = 44.8 \, L$,$T = 546 \, K$,$R = 0.0821 \, L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$.
$P = \frac{nRT}{V} = \frac{2 \times 0.0821 \times 546}{44.8}$.
$P = \frac{89.6532}{44.8} \approx 2 \, atm$.
191
MediumMCQ
જો $4 \, dm^3$ કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું દબાણ અને તાપમાન બમણું કરવામાં આવે,તો કાર્બન ડાયોક્સાઇડ વાયુનું કદ $dm^3$ માં કેટલું હશે?
A
$8$
B
$3$
C
$2$
D
$4$

Solution

(D) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $\frac{P_1 V_1}{T_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}$ નો ઉપયોગ કરતા,
આપેલ છે: $P_1 = P, P_2 = 2P, V_1 = 4 \, dm^3, V_2 = ?$
આપેલ છે: $T_1 = T, T_2 = 2T$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{P \times 4}{T} = \frac{2P \times V_2}{2T}$.
$V_2$ માટે ઉકેલતા: $V_2 = \frac{P \times 4 \times 2T}{T \times 2P} = 4 \, dm^3$.
192
DifficultMCQ
$0 \, ^oC$ તાપમાન અને $1 \, atm$ દબાણે એક વાયુ $100 \, cc$ કદ ધરાવે છે. જો દબાણ $1.5$ ગણું કરવામાં આવે અને તાપમાન તેના નિરપેક્ષ તાપમાનના એક તૃતીયાંશ જેટલું વધારવામાં આવે,તો વાયુનું અંતિમ કદ $cc$ માં કેટલું હશે?
A
$80$
B
$88.9$
C
$66.7$
D
$100$

Solution

(B) સંયુક્ત વાયુ સમીકરણ $\frac{P_1 V_1}{T_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
આપેલ છે: $P_1 = 1 \, atm$,$V_1 = 100 \, cc$,$T_1 = 0 \, ^oC = 273 \, K$
નવી શરતો: $P_2 = 1.5 \, P_1 = 1.5 \, atm$
$T_2 = T_1 + \frac{1}{3} T_1 = 273 + \frac{273}{3} = 273 + 91 = 364 \, K$
કિંમતો મૂકતા: $V_2 = \frac{P_1 V_1 T_2}{T_1 P_2} = \frac{1 \times 100 \times 364}{273 \times 1.5}$
$V_2 = \frac{36400}{409.5} \approx 88.9 \, cc$
193
EasyMCQ
આદર્શ વાયુ માટે,જો $P$ દબાણ હોય,$R$ વાયુ અચળાંક હોય અને $T$ તાપમાન હોય,તો નીચેનામાંથી કયું પ્રતિ લિટર મોલની સંખ્યા દર્શાવે છે?
A
$PT/R$
B
$PRT$
C
$P/RT$
D
$RT/P$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે આદર્શ વાયુનું સમીકરણ $PV = nRT$ છે.
પ્રતિ એકમ કદ (પ્રતિ લિટર) મોલની સંખ્યા શોધવા માટે સમીકરણને ગોઠવતા,આપણને મળે છે:
$n/V = P/(RT)$.
194
MediumMCQ
$27\,^oC$ તાપમાને $2.461 \, L$ ના પાત્રમાં $0.3 \, mol \, N_2$,$0.5 \, mol \, He$ અને $6.2 \, mol \, O_2$ વાયુઓ છે. તો $N_2$ નું આંશિક દબાણ $atm$ માં કેટલું હશે?
A
$70$
B
$7$
C
$23.3$
D
$3$

Solution

(D) કુલ મોલ $n_{total} = n_{N_2} + n_{He} + n_{O_2} = 0.3 + 0.5 + 6.2 = 7.0 \, mol$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $T = 27 + 273 = 300 \, K$ અને $R = 0.0821 \, L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$:
$P_{total} = \frac{n_{total}RT}{V} = \frac{7.0 \times 0.0821 \times 300}{2.461} = \frac{172.41}{2.461} \approx 70 \, atm$.
$N_2$ નું આંશિક દબાણ $P_{N_2} = \chi_{N_2} \times P_{total}$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $\chi_{N_2}$ એ $N_2$ નો મોલ અંશ છે.
$\chi_{N_2} = \frac{n_{N_2}}{n_{total}} = \frac{0.3}{7.0}$.
$P_{N_2} = \frac{0.3}{7.0} \times 70 = 3 \, atm$.
195
MediumMCQ
$0\, ^\circ C$ તાપમાને $1\, L$ ના બલ્બમાં $4\, g\, O_2$ અને $2\, g\, H_2$ ભરેલા છે. મિશ્રણનું કુલ દબાણ કેટલું હશે ($, atm$ માં)?
A
$25.215$
B
$31.205$
C
$45.215$
D
$15.210$

Solution

(A) બંને વાયુઓ માટે આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT = \frac{w}{M}RT$ નો ઉપયોગ કરતા:
$O_2$ માટે: $n_{O_2} = \frac{4\, g}{32\, g/mol} = 0.125\, mol$.
$P_{O_2} = \frac{n_{O_2}RT}{V} = \frac{0.125 \times 0.0821 \times 273}{1} = 2.801\, atm$.
$H_2$ માટે: $n_{H_2} = \frac{2\, g}{2\, g/mol} = 1.0\, mol$.
$P_{H_2} = \frac{n_{H_2}RT}{V} = \frac{1.0 \times 0.0821 \times 273}{1} = 22.413\, atm$.
ડાલ્ટનના આંશિક દબાણના નિયમ મુજબ,$P_{total} = P_{O_2} + P_{H_2} = 2.801 + 22.413 = 25.214\, atm$.
196
MediumMCQ
એક સૂકો વાયુ $STP$ એ $136.5 \, cm^3$ કદ ધરાવે છે. જો તે જ દળના વાયુને $27 \, ^oC$ તાપમાને પાણી ઉપર $725 \, torr$ કુલ દબાણે એકત્રિત કરવામાં આવે,તો તે કેટલા $cm^3$ કદ ધરાવશે? ($27 \, ^oC$ તાપમાને પાણીનું બાષ્પદબાણ $25 \, torr$ છે.)
A
$157.3$
B
$162.9$
C
$159.2$
D
$160.9$

Solution

(B) $27 \, ^oC$ તાપમાને,સૂકા વાયુનું દબાણ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$P_{dry} = P_{total} - P_{water} = 725 \, torr - 25 \, torr = 700 \, torr$.
સંયુક્ત વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{P_1 V_1}{T_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}$.
$STP$ એ: $P_1 = 760 \, torr$,$V_1 = 136.5 \, cm^3$,$T_1 = 273 \, K$.
આપેલ શરતો પર: $P_2 = 700 \, torr$,$T_2 = 27 + 273 = 300 \, K$.
કિંમતો મુકતા: $V_2 = \frac{P_1 V_1 T_2}{T_1 P_2} = \frac{760 \times 136.5 \times 300}{273 \times 700} = 162.9 \, cm^3$.
197
EasyMCQ
આદર્શ વાયુ માટે દબનીયતા અવયવ (compressibility factor) કેટલો હોય છે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$4$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ માટે,આદર્શ વાયુનું સમીકરણ $PV = nRT$ છે.
દબનીયતા અવયવ $Z$ ની વ્યાખ્યા $Z = \frac{PV}{nRT}$ મુજબ છે.
આદર્શ વાયુ માટે $PV = nRT$ હોવાથી,સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા $Z = \frac{nRT}{nRT} = 1$ મળે છે.
198
DifficultMCQ
જ્યારે આદર્શ વાયુ મુક્ત વિસ્તરણ (free expansion) અનુભવે,ત્યારે:
A
ઠંડક થાય છે કારણ કે અણુઓ ઇન્વર્ઝન તાપમાન કરતાં ઉપરના તાપમાને હોય છે.
B
કોઈ ઠંડક થતી નથી કારણ કે અણુઓ વચ્ચે કોઈ આકર્ષણ બળો હોતા નથી.
C
ઠંડક થાય છે કારણ કે અણુઓ એકબીજા સાથે અથડાવાથી ઉર્જા ગુમાવે છે.
D
કોઈ ઠંડક થતી નથી કારણ કે તે ગતિ ઉર્જા $(KE)$ ના ઘટાડા જેટલું કાર્ય કરે છે.

Solution

(B) આદર્શ વાયુ માટે,આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળો શૂન્ય ગણવામાં આવે છે.
શૂન્યાવકાશમાં મુક્ત વિસ્તરણ દરમિયાન,બાહ્ય દબાણ શૂન્ય હોય છે,તેથી કોઈ કાર્ય થતું નથી $(w = 0)$.
ઉષ્માગતિશાસ્ત્રના પ્રથમ નિયમ મુજબ,$\Delta U = q + w$.
પ્રક્રિયા એડિયાબેટિક $(q = 0)$ હોવાથી અને $w = 0$ હોવાથી,આંતરિક ઉર્જામાં ફેરફાર $\Delta U = 0$ થાય છે.
આદર્શ વાયુ માટે,આંતરિક ઉર્જા માત્ર તાપમાન પર આધાર રાખે છે $(U = f(T))$.
તેથી,$\Delta U = 0$ નો અર્થ છે કે $\Delta T = 0$.
આમ,કોઈ ઠંડક કે ગરમી ઉત્પન્ન થતી નથી.
199
EasyMCQ
વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નીચેનામાંથી કઈ પરિસ્થિતિમાં લાગુ પડે છે?
A
માત્ર આઇસોથર્મલ પ્રક્રિયાઓ માટે
B
માત્ર એડિયાબેટિક પ્રક્રિયાઓ માટે
C
બંને માટે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ એ અવસ્થા વિધેય સમીકરણ છે જે દબાણ $(P)$,કદ $(V)$,પદાર્થનો જથ્થો $(n)$ અને તાપમાન $(T)$ વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવે છે.
તે આદર્શ વાયુ સાથે સંકળાયેલી કોઈપણ પ્રક્રિયા માટે લાગુ પડે છે,પછી ભલે તે પ્રક્રિયા આઇસોથર્મલ,એડિયાબેટિક,આઇસોબેરિક કે આઇસોકોરિક હોય.
200
MediumMCQ
વાયુની આદર્શ વર્તણૂકથી વિચલનને નીચેનામાંથી કોના દ્વારા દર્શાવી શકાય છે?
A
$Z = \frac{P}{VRT}$
B
$Z = \frac{PV}{nRT}$
C
$Z = \frac{nRT}{PV}$
D
$Z = \frac{VR}{PT}$

Solution

(B) વાયુની આદર્શ વર્તણૂકથી વિચલનને કોમ્પ્રેસિબિલિટી ફેક્ટર $Z$ દ્વારા દર્શાવી શકાય છે.
આદર્શ વાયુ માટે,$PV = nRT$,તેથી $Z = 1$.
વાસ્તવિક વાયુઓ માટે,કોમ્પ્રેસિબિલિટી ફેક્ટરની વ્યાખ્યા $Z = \frac{PV}{nRT}$ છે.

States of Matter — Ideal gas equation and Related gas laws · Frequently Asked Questions

1Are these States of Matter questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a States of Matter Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.