Gujarati

Ideal gas equation and Related gas laws Questions in Gujarati

Class 11 Chemistry · States of Matter · Ideal gas equation and Related gas laws

568+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 47 of 568 questions in Gujarati

51
EasyMCQ
બોઈલના નિયમનું સમીકરણ છે:
A
$\frac{dP}{P} = - \frac{dV}{V}$
B
$\frac{dP}{P} = + \frac{dV}{V}$
C
$\frac{d^2P}{P} = - \frac{dV}{dT}$
D
$\frac{d^2P}{P} = + \frac{d^2V}{dT}$

Solution

(A) બોઈલનો નિયમ જણાવે છે કે અચળ તાપમાને નિશ્ચિત જથ્થાના આદર્શ વાયુ માટે,$PV = k$ (જ્યાં $k$ અચળાંક છે).
બંને બાજુ વિકલન કરતા:
$d(PV) = d(k)$
ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $P dV + V dP = 0$
પદોને ગોઠવતા: $V dP = -P dV$
બંને બાજુ $PV$ વડે ભાગતા: $\frac{dP}{P} = - \frac{dV}{V}$.
52
EasyMCQ
જો $P$,$V$,$M$,$T$ અને $R$ અનુક્રમે દબાણ,કદ,મોલર દળ,તાપમાન અને વાયુ અચળાંક હોય,તો આદર્શ વાયુ માટે ઘનતા નીચેનામાંથી કઈ રીતે દર્શાવી શકાય?
A
$\frac{RT}{PM}$
B
$\frac{P}{RT}$
C
$\frac{M}{V}$
D
$\frac{PM}{RT}$

Solution

(D) આદર્શ વાયુનું સમીકરણ $PV = nRT$ છે.
મોલની સંખ્યા $n = \frac{m}{M}$ હોવાથી,જ્યાં $m$ એ દળ અને $M$ એ મોલર દળ છે,આપણે $PV = \frac{m}{M}RT$ લખી શકીએ.
ઘનતા $(d = \frac{m}{V})$ માટે પદોને ગોઠવતા,આપણને $d = \frac{m}{V} = \frac{PM}{RT}$ મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
53
EasyMCQ
એક આદર્શ વાયુની ઘનતા ક્યારે મહત્તમ હશે?
A
$P = 0.5 \ atm, \ T = 600 \ K$
B
$P = 2 \ atm, \ T = 150 \ K$
C
$P = 1 \ atm, \ T = 300 \ K$
D
$P = 1.0 \ atm, \ T = 500 \ K$

Solution

(B) આદર્શ વાયુની ઘનતા $(d)$ સૂત્ર $d = \frac{PM}{RT}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $P$ દબાણ છે,$M$ મોલર દળ છે,$R$ વાયુ અચળાંક છે અને $T$ તાપમાન છે.
$M$ અને $R$ અચળ હોવાથી,$d \propto \frac{P}{T}$ થાય.
દરેક વિકલ્પ માટે $\frac{P}{T}$ ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$A$: $\frac{0.5}{600} \approx 0.00083$
$B$: $\frac{2}{150} \approx 0.0133$
$C$: $\frac{1}{300} \approx 0.0033$
$D$: $\frac{1}{500} = 0.002$
$\frac{P}{T}$ ગુણોત્તર વિકલ્પ $B$ માટે મહત્તમ છે.
54
EasyMCQ
નિયોનની ઘનતા કયા તાપમાન અને દબાણે સૌથી વધુ હશે?
A
$S.T.P.$
B
${0\,^oC}, 2\,atm$
C
${273\,^oC}, 1\,atm$
D
${273\,^oC}, 2\,atm$

Solution

(B) આદર્શ વાયુની ઘનતા $(d)$ નું સૂત્ર $d = \frac{PM}{RT}$ છે,જ્યાં $P$ દબાણ છે,$M$ મોલર દળ છે,$R$ વાયુ અચળાંક છે અને $T$ કેલ્વિનમાં તાપમાન છે.
$M$ અને $R$ અચળ હોવાથી,$d \propto \frac{P}{T}$.
વિકલ્પ $A$ $(S.T.P.)$ માટે: $P = 1\,atm$,$T = 273\,K$,તેથી $d \propto \frac{1}{273} \approx 0.0036$.
વિકલ્પ $B$ માટે: $P = 2\,atm$,$T = 273\,K$,તેથી $d \propto \frac{2}{273} \approx 0.0073$.
વિકલ્પ $C$ માટે: $P = 1\,atm$,$T = 546\,K$,તેથી $d \propto \frac{1}{546} \approx 0.0018$.
વિકલ્પ $D$ માટે: $P = 2\,atm$,$T = 546\,K$,તેથી $d \propto \frac{2}{546} \approx 0.0036$.
આમ,ઘનતા ${0\,^oC}$ અને $2\,atm$ પર સૌથી વધુ છે.
55
EasyMCQ
વાયુ $A$ ની ઘનતા વાયુ $B$ કરતા ત્રણ ગણી છે. જો $A$ નું આણ્વીય દળ $M$ હોય,તો $B$ નું આણ્વીય દળ કેટલું હશે?
A
$3 \, M$
B
$\sqrt{3} \, M$
C
$M / 3$
D
$M / \sqrt{3}$

Solution

(C) આદર્શ વાયુ સમીકરણ મુજબ,$PV = nRT = (\frac{m}{M})RT$.
ઘનતા $(d = \frac{m}{V})$ માટે ગોઠવતા,આપણને $d = \frac{PM}{RT}$ મળે છે.
$P$,$R$,અને $T$ અચળ હોવાથી,$d \propto M$.
તેથી,$\frac{d_A}{d_B} = \frac{M_A}{M_B}$.
આપેલ છે કે $d_A = 3 \, d_B$ અને $M_A = M$,તેથી $\frac{3 \, d_B}{d_B} = \frac{M}{M_B}$.
$M_B$ માટે ઉકેલતા,આપણને $M_B = \frac{M}{3}$ મળે છે.
56
MediumMCQ
નિશ્ચિત કદના બંધ પાત્રમાં રહેલા આદર્શ વાયુનો રૂટ મીન સ્ક્વેર વેગ $5 \times 10^4 \ cm \ s^{-1}$ થી વધીને $10 \times 10^4 \ cm \ s^{-1}$ થાય છે. નીચેનામાંથી કયું વિધાન આ ફેરફાર કેવી રીતે પ્રાપ્ત થાય છે તે યોગ્ય રીતે સમજાવે છે?
A
વાયુને ગરમ કરીને,તાપમાન બમણું કરવામાં આવે છે
B
વાયુને ગરમ કરીને,દબાણ ચાર ગણું કરવામાં આવે છે
C
વાયુને ગરમ કરીને,તાપમાન ચાર ગણું કરવામાં આવે છે
D
વાયુને ગરમ કરીને,દબાણ બમણું કરવામાં આવે છે

Solution

(B) રૂટ મીન સ્ક્વેર વેગ $(U_{rms})$ નું સૂત્ર $U_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
તેથી $U_{rms} \propto \sqrt{T}$,એટલે કે $\frac{U_1}{U_2} = \sqrt{\frac{T_1}{T_2}}$.
અહીં $U_1 = 5 \times 10^4 \ cm \ s^{-1}$ અને $U_2 = 10 \times 10^4 \ cm \ s^{-1}$ હોવાથી,$\frac{U_1}{U_2} = \frac{1}{2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{T_1}{T_2} = (\frac{1}{2})^2 = \frac{1}{4}$,જેનો અર્થ છે કે $T_2 = 4T_1$.
નિશ્ચિત કદ માટે,$P \propto T$ (ગે-લ્યુસેકનો નિયમ). તાપમાન ચાર ગણું થવાથી,દબાણ પણ પ્રારંભિક મૂલ્ય કરતા ચાર ગણું થશે.
57
EasyMCQ
વાયુનો સંકોચનીયતા અવયવ (compressibility factor) $Z = PV/RT$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે. આદર્શ વાયુ માટે સંકોચનીયતા અવયવ કેટલો હોય છે?
A
$0$
B
અનંત
C
$1$
D
$-1$

Solution

(C) સંકોચનીયતા અવયવ $Z$ ને $Z = \frac{PV}{RT}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
આદર્શ વાયુ માટે,આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ છે. $1 \text{ મોલ}$ વાયુ માટે,$PV = RT$ થાય છે.
આ કિંમત $Z$ ના સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $Z = \frac{RT}{RT} = 1$ મળે છે.
તેથી,આદર્શ વાયુ માટે સંકોચનીયતા અવયવ $1$ છે.
58
EasyMCQ
આદર્શ વાયુ માટે સંકોચનીયતા અવયવ (compressibility factor) કેટલો હોય છે?
A
$1.5$
B
$1$
C
$2$
D
$\alpha$

Solution

(B) સંકોચનીયતા અવયવ $Z$ ને $Z = \frac{PV}{nRT}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
આદર્શ વાયુ માટે,અવસ્થાનું સમીકરણ $PV = nRT$ છે.
આ કિંમતને $Z$ ના સૂત્રમાં મૂકતા,આપણને $Z = \frac{nRT}{nRT} = 1$ મળે છે.
તેથી,આદર્શ વાયુ માટે સંકોચનીયતા અવયવ $1$ છે.
59
DifficultMCQ
જ્યારે આદર્શ વાયુનું અનિયંત્રિત વિસ્તરણ થાય છે,ત્યારે ઠંડક થતી નથી કારણ કે અણુઓ
A
ઇન્વર્ઝન તાપમાનથી ઉપર હોય છે
B
એકબીજા પર કોઈ આકર્ષણ બળ લગાડતા નથી
C
ગતિજ ઉર્જામાં થયેલા ઘટાડા જેટલું કાર્ય કરે છે
D
ઉર્જાના વ્યય વગર અથડાય છે

Solution

(B) આદર્શ વાયુમાં કણો વચ્ચે કોઈ આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળ હોતું નથી.
અનિયંત્રિત વિસ્તરણ (શૂન્યાવકાશની વિરુદ્ધ વિસ્તરણ) દરમિયાન,વાયુ દ્વારા કોઈ કાર્ય થતું નથી $(w = 0)$.
આકર્ષણ બળોને દૂર કરવા માટે કોઈ આંતરિક ઉર્જા વપરાતી નથી,તેથી આદર્શ વાયુનું તાપમાન અચળ રહે છે.
60
EasyMCQ
જે તાપમાને વાસ્તવિક વાયુઓ દબાણના વિશાળ ગાળામાં આદર્શ વાયુના નિયમોનું પાલન કરે છે,તેને શું કહેવામાં આવે છે?
A
ક્રિટીકલ તાપમાન
B
બોઈલ તાપમાન
C
ઈન્વર્ઝન તાપમાન
D
રિડ્યુસ્ડ તાપમાન

Solution

(B) જે તાપમાને વાસ્તવિક વાયુ દબાણના નોંધપાત્ર ગાળામાં આદર્શ વાયુ જેવું વર્તન કરે છે તેને $Boyle$ તાપમાન અથવા $Boyle$ બિંદુ કહેવામાં આવે છે.
આ તાપમાને,દબાણના વિશાળ ગાળા માટે સંકોચનીયતા અવયવ $Z$ એ $1$ ની નજીક રહે છે.
61
MediumMCQ
$O_2$ અને $SO_2$ ના આણ્વીય દળ અનુક્રમે $32$ અને $64$ છે. જો $15 \, ^\circ C$ તાપમાન અને $750 \, mm$ દબાણે $1 \, L$ $O_2$ માં '$N$' અણુઓ હોય,તો સમાન તાપમાન અને દબાણે $2 \, L$ $SO_2$ માં અણુઓની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$N/2$
B
$N$
C
$2N$
D
$4N$

Solution

(C) એવોગેડ્રોના નિયમ મુજબ,સમાન તાપમાન અને દબાણે,વાયુઓના સમાન કદમાં અણુઓની સંખ્યા સમાન હોય છે.
આપેલ છે કે $15 \, ^\circ C$ તાપમાન અને $750 \, mm$ દબાણે $1 \, L$ $O_2$ માં $N$ અણુઓ છે.
તેથી,સમાન પરિસ્થિતિમાં $1 \, L$ $SO_2$ માં પણ $N$ અણુઓ હશે.
પરિણામે,$2 \, L$ $SO_2$ માં $2 \times N = 2N$ અણુઓ હશે.
62
MediumMCQ
એક કાર્બનિક સંયોજનના વિશ્લેષણ દરમિયાનના પ્રયોગમાં,$760 \ mm \ Hg$ દબાણ અને $27 \ ^oC$ તાપમાને $145 \ L$ $H_2$ વાયુ એકત્રિત કરવામાં આવ્યો હતો. $H_2$ નું દળ આશરે $....... \ g$ છે.
A
$10$
B
$12$
C
$24$
D
$6$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા.
આપેલ છે: $P = 760 \ mm \ Hg = 1 \ atm$,$V = 145 \ L$,$T = 27 \ ^oC = 300 \ K$,અને $R = 0.082 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
મોલની સંખ્યા $(n)$ ની ગણતરી: $n = \frac{PV}{RT} = \frac{1 \times 145}{0.082 \times 300} \approx 5.89 \ mol \approx 6 \ mol$.
$H_2$ નું આણ્વીય દળ $2 \ g/mol$ છે.
તેથી,$H_2$ નું દળ $= n \times \text{આણ્વીય દળ} = 6 \ mol \times 2 \ g/mol = 12 \ g$.
63
MediumMCQ
$1\, g$ મિથેન $(CH_4)$,ઇથેન $(C_2H_6)$,પ્રોપેન $(C_3H_8)$ અને બ્યુટેન $(C_4H_{10})$ દરેકનું કદ $350\, K$ અને $1\, atm$ પર માપવામાં આવ્યું હતું. બ્યુટેનનું કદ $cm^{3}$ માં કેટલું હશે?
A
$495$
B
$600$
C
$900$
D
$1700$

Solution

(A) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $n = \frac{m}{M}$.
બ્યુટેન $(C_4H_{10})$ માટે,આણ્વીય દળ $M = (4 \times 12) + (10 \times 1) = 58\, g/mol$.
આપેલ છે $m = 1\, g$,$T = 350\, K$,$P = 1\, atm$,અને $R = 0.0821\, L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$.
$V = \frac{nRT}{P} = \frac{m}{M} \times \frac{RT}{P} = \frac{1}{58} \times \frac{0.0821 \times 350}{1} \approx 0.4956\, L$.
$1\, L = 1000\, cm^3$ હોવાથી,કદ $0.4956 \times 1000 \approx 495.6\, cm^3$ થાય.
સૌથી નજીકનો વિકલ્પ $495\, cm^3$ છે.
64
MediumMCQ
કયા તાપમાને સેલ્સિયસ સ્કેલ પર,$27\,^oC$ તાપમાને રહેલા વાયુના ચોક્કસ દળનું $V$ (કદ) દબાણ અચળ રાખીને બમણું થશે?
A
$54$
B
$327$
C
$427$
D
$527$

Solution

(B) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણે,$\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2}$.
આપેલ છે: $V_1 = V$,$T_1 = 27 + 273 = 300\,K$,$V_2 = 2V$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{V}{300} = \frac{2V}{T_2}$.
$T_2 = 300 \times 2 = 600\,K$.
સેલ્સિયસ સ્કેલમાં ફેરવતા: $T_2 = 600 - 273 = 327\,^oC$.
65
DifficultMCQ
$0^{\circ}C$ તાપમાને $1 \ L$ ના પાત્રમાં રહેલા $4 \ g$ $O_2$ અને $2 \ g$ $H_2$ ના મિશ્રણનું દબાણ $..... \ atm$ છે.
A
$25.215$
B
$31.205$
C
$45.215$
D
$15.210$

Solution

(A) $O_2$ ના મોલની સંખ્યા = $\frac{4 \ g}{32 \ g/mol} = 0.125 \ mol$.
$H_2$ ના મોલની સંખ્યા = $\frac{2 \ g}{2 \ g/mol} = 1 \ mol$.
કુલ મોલની સંખ્યા $(n)$ = $0.125 + 1 = 1.125 \ mol$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $R = 0.0821 \ L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$ અને $T = 273 \ K$:
$P = \frac{nRT}{V} = \frac{1.125 \times 0.0821 \times 273}{1} \approx 25.215 \ atm$.
66
MediumMCQ
જો $2 \ L$ $CO_2$ પર સમાન નિરપેક્ષ તાપમાને દબાણ બમણું કરવામાં આવે,તો $CO_2$ નું કદ ............ $L$ થશે.
A
$2$
B
$4$
C
$0.5$
D
$1$

Solution

(D) બોઈલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને $P_1V_1 = P_2V_2$ થાય.
આપેલ છે: $V_1 = 2 \ L$,$P_2 = 2P_1$.
કિંમતો મૂકતા: $P_1 \times 2 \ L = (2P_1) \times V_2$.
$V_2 = \frac{P_1 \times 2 \ L}{2P_1} = 1 \ L$.
તેથી,કદ $1 \ L$ થશે.
67
MediumMCQ
$300 \; cm^{3}$ ના પાત્રમાંથી જ્યારે તેને સમાન દબાણે $27 \; ^{\circ}C$ થી $37 \; ^{\circ}C$ સુધી ગરમ કરવામાં આવે ત્યારે બહાર નીકળતી હવાનું કદ ........... $cm^{3}$ હશે.
A
$310$
B
$290$
C
$10$
D
$37$

Solution

(C) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણે $V \propto T$,તેથી $\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2}$.
આપેલ છે: $V_1 = 300 \; cm^{3}$,$T_1 = 27 + 273 = 300 \; K$,$T_2 = 37 + 273 = 310 \; K$.
$V_2$ ની ગણતરી: $V_2 = V_1 \times \frac{T_2}{T_1} = 300 \; cm^{3} \times \frac{310 \; K}{300 \; K} = 310 \; cm^{3}$.
બહાર નીકળતી હવાનું કદ $\Delta V = V_2 - V_1 = 310 \; cm^{3} - 300 \; cm^{3} = 10 \; cm^{3}$ છે.
68
MediumMCQ
$27 \ ^\circ C$ તાપમાને વાયુનું કદ $300 \ mL$ છે. અચળ દબાણે તેને $-3 \ ^\circ C$ સુધી ઠંડું પાડવામાં આવે,તો અંતિમ કદ ................ $mL$ થશે.
A
$540$
B
$135$
C
$270$
D
$350$

Solution

(C) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણે,$V \propto T$ અથવા $\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2}$.
આપેલ છે: $V_1 = 300 \ mL$,$T_1 = 27 + 273 = 300 \ K$,$T_2 = -3 + 273 = 270 \ K$.
કિંમતો મૂકતા: $V_2 = \frac{T_2}{T_1} \times V_1 = \frac{270 \ K}{300 \ K} \times 300 \ mL = 270 \ mL$.
69
EasyMCQ
એક આદર્શ વાયુ અચળ તાપમાન અને દબાણે વિસ્તરણ પામે છે,તો તેનું
A
આંતરિક ઉર્જા સમાન રહે છે
B
આંતરિક ઉર્જા ઘટે છે
C
આંતરિક ઉર્જા વધે છે
D
એન્ટ્રોપી પહેલા વધે છે અને પછી ઘટે છે

Solution

(A) આદર્શ વાયુની આંતરિક ઉર્જા $(U)$ માત્ર તાપમાનનું વિધેય છે,એટલે કે,$U = f(T)$.
પ્રક્રિયા અચળ તાપમાન $(T)$ પર થતી હોવાથી,આંતરિક ઉર્જામાં થતો ફેરફાર $(\Delta U)$ શૂન્ય છે.
તેથી,આંતરિક ઉર્જા સમાન રહે છે.
70
EasyMCQ
સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક $R$ નું મૂલ્ય કેટલું છે?
A
$0.082 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$
B
$0.987 \ cal \ mol^{-1} \ K^{-1}$
C
$8.3 \ J \ mol^{-1} \ K^{-1}$
D
$83 \ erg \ mol^{-1} \ K^{-1}$

Solution

(A) સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક $R$ નું મૂલ્ય વપરાયેલા એકમો પર આધાર રાખે છે.
જ્યારે દબાણ $atm$ માં અને કદ $L$ માં હોય,ત્યારે $R = 0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$ થાય છે.
$SI$ એકમોમાં,જ્યાં દબાણ $Pa$ $(N/m^2)$ માં અને કદ $m^3$ માં હોય,ત્યારે $R = 8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોને જોતા,વિકલ્પ $A$ એ $L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$ માં સાચું મૂલ્ય દર્શાવે છે.
71
MediumMCQ
એક આદર્શ વાયુ $3 \ atm$ ના અચળ બાહ્ય દબાણ વિરુદ્ધ $4 \ dm^3$ થી $6 \ dm^3$ સુધી વિસ્તરણ પામે છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન થયેલ કાર્ય ..... $J$ છે.
A
$-608$
B
$+304$
C
$-304$
D
$-6$
72
EasyMCQ
આદર્શ વાયુ માટે ${\left( {\frac{{dU}}{{dV}}} \right)_T}$ નું મૂલ્ય ...... છે.
A
ધન
B
શૂન્ય
C
ઋણ
D
ચલ

Solution

(B) આદર્શ વાયુ માટે,આંતરિક ઉર્જા $(U)$ એ માત્ર તાપમાન $(T)$ નું વિધેય છે.
તે વાયુના કદ $(V)$ પર આધાર રાખતું નથી.
તેથી,અચળ તાપમાને કદની સાપેક્ષમાં આંતરિક ઉર્જામાં થતો ફેરફાર શૂન્ય છે,એટલે કે ${\left( {\frac{{dU}}{{dV}}} \right)_T = 0}$.
73
MediumMCQ
$100 \, mL$ $O_2$ અને $H_2$ ને સમાન તાપમાને અને દબાણે રાખવામાં આવ્યા છે. અણુઓની સંખ્યા માટે નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$N_{O_2} > N_{H_2}$
B
$N_{O_2} < N_{H_2}$
C
$N_{O_2} = N_{H_2}$
D
$N_{O_2} + N_{H_2} = 0$

Solution

(C) એવોગેડ્રોના નિયમ મુજબ,સમાન તાપમાને અને દબાણે તમામ વાયુઓના સમાન કદમાં અણુઓની સંખ્યા સમાન હોય છે.
અહીં $O_2$ અને $H_2$ બંને માટે કદ,તાપમાન અને દબાણ સમાન હોવાથી,અણુઓની સંખ્યા સમાન રહેશે.
74
DifficultMCQ
જો $500 \ cm^3$ હાઈડ્રોજન વાયુ $760 \ mm$ દબાણ અને $300 \ K$ તાપમાને હોય,તો મોલની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$20.3 \times 10^{-2}$
B
$2.03 \times 10^{-2}$
C
$203 \times 10^{-2}$
D
કોઈ નહીં

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = nRT$
આપેલ છે:
$P = 760 \ mm \ Hg = 1 \ atm$
$V = 500 \ cm^3 = 0.5 \ L$
$T = 300 \ K$
$R = 0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$
કિંમતો મૂકતા:
$1 \ atm \times 0.5 \ L = n \times 0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1} \times 300 \ K$
$n = \frac{0.5}{0.0821 \times 300}$
$n = \frac{0.5}{24.63} \approx 0.0203 \ mol$
$n = 2.03 \times 10^{-2} \ mol$
75
EasyMCQ
વાયુની ઘનતા ...... ને બરાબર હોય છે. ($P =$ દબાણ,$V =$ કદ,$T =$ તાપમાન,$R =$ વાયુ અચળાંક,$n =$ મોલની સંખ્યા અને $M_w =$ આણ્વીય વજન):
A
$nP$
B
$\frac{P M_w}{RT}$
C
$\frac{P}{RT}$
D
$\frac{M_w}{V}$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ પરથી.
અહીં $n = \frac{m}{M_w}$ (જ્યાં $m$ એ દળ છે અને $M_w$ એ આણ્વીય વજન છે),તેથી $PV = \frac{m}{M_w} RT$ લખી શકાય.
સમીકરણને ગોઠવતા,આપણને $P M_w = \frac{m}{V} RT$ મળે છે.
ઘનતા $d = \frac{m}{V}$ હોવાથી,સમીકરણ $P M_w = dRT$ બને છે.
તેથી,$d = \frac{P M_w}{RT}$.
76
MediumMCQ
આદર્શ વાયુ માટે બે તાપમાન $T_1$ અને $T_2$ પર દબાણ $(P)$ વિરુદ્ધ ઘનતા $(d)$ નો આલેખ દર્શાવેલ છે. નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
Question diagram
A
$T_1 > T_2$
B
$T_1 = T_2$
C
$T_1 < T_2$
D
ઉપરમાંથી એક પણ નહીં

Solution

(A) આદર્શ વાયુનું સમીકરણ $PV = nRT$ છે.
$n = \frac{m}{M}$ હોવાથી,$PV = \frac{m}{M}RT$ મળે.
દબાણ માટે ગોઠવતા,$P = \frac{m}{V} \cdot \frac{RT}{M}$ મળે.
ઘનતા $d = \frac{m}{V}$ હોવાથી,સમીકરણ $P = d \cdot \frac{RT}{M}$ બને છે.
આને સીધી રેખાના સમીકરણ $y = mx$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = P$ અને $x = d$,ઢાળ $m = \frac{RT}{M}$ છે.
$R$ અને $M$ અચળ હોવાથી,ઢાળ તાપમાન $T$ ના સમપ્રમાણમાં છે.
આલેખ પરથી,$T_1$ માટેની રેખાનો ઢાળ $T_2$ માટેની રેખાના ઢાળ કરતા વધારે છે.
તેથી,$T_1 > T_2$.
77
DifficultMCQ
$1 \, L$ ક્ષમતા ધરાવતા બલ્બમાં $5 \, g$ ઇથેન વાયુ ભરેલો છે. જો દબાણ વધીને $10 \, atm$ થાય,તો બલ્બ ફાટી જાય તે તાપમાન $^oC$ માં કેટલું હશે?
A
$387.30$
B
$745.81$
C
$475.81$
D
$457.81$

Solution

(D) આપેલ છે: $wt = 5 \, g$,$V = 1 \, L$,$P = 10 \, atm$,ઇથેન $(C_2H_6)$ નું આણ્વીય દળ $M_w = 30 \, g/mol$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = nRT = \frac{wt}{M_w} RT$.
કિંમતો મૂકતા: $10 \times 1 = \frac{5}{30} \times 0.0821 \times T$.
$T = \frac{10 \times 30}{5 \times 0.0821} = \frac{300}{0.4105} \approx 730.81 \, K$.
સેલ્સિયસમાં ફેરવતા: $T(^oC) = T(K) - 273.15 = 730.81 - 273.15 = 457.66 \, ^oC$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ સાચો જવાબ $457.81 \, ^oC$ છે.
78
MediumMCQ
$27 \ ^\circ C$ અને $740 \ mm \ Hg$ દબાણે એક વાયુ $0.418 \ L$ જગ્યા રોકે છે. $STP$ એ તેનું કદ $L$ માં કેટલું હશે?
A
$2.35$
B
$1.76$
C
$0.37$
D
$3.44$

Solution

(C) આપેલ છે: $T_1 = 27 + 273 = 300 \ K$,$V_1 = 0.418 \ L$,$P_1 = \frac{740}{760} \ atm$.
$STP$ પર: $T_2 = 273 \ K$,$P_2 = 1 \ atm$,$V_2 = ?$.
સંયુક્ત વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{P_1 V_1}{T_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{(\frac{740}{760}) \times 0.418}{300} = \frac{1 \times V_2}{273}$.
$V_2 = \frac{740 \times 0.418 \times 273}{760 \times 300} \approx 0.37 \ L$.
79
EasyMCQ
વાયુ અચળાંક $R$ નું મૂલ્ય $8.314 \ X$ છે. અહીં $X$ ...... દર્શાવે છે.
A
$J \ K^{-1} \ mol^{-1}$
B
$cal \ K^{-1} \ mol^{-1}$
C
$L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$
D
ઉપરનામાંથી એકેય નહીં

Solution

(A) વાયુ અચળાંક $R$ નું મૂલ્ય દબાણ,કદ અને તાપમાન માટે વપરાતા એકમો પર આધાર રાખે છે.
$SI$ એકમ પદ્ધતિ માટે,જ્યાં દબાણ $Pa$ $(N \ m^{-2})$ માં,કદ $m^3$ માં અને તાપમાન $K$ માં હોય,ત્યારે $R$ નું મૂલ્ય $8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$ થાય છે.
$1 \ J = 1 \ Pa \ m^3$ હોવાથી,$J \ K^{-1} \ mol^{-1}$ એ $R = 8.314$ માટેનો સાચો $SI$ એકમ છે.
80
MediumMCQ
$40 \ g \ mol^{-1}$ મોલર દળ ધરાવતા $120 \ g$ આદર્શ વાયુનું તાપમાન $400 \ K$ છે અને તે $20 \ L$ કદ રોકે છે. જો $R = 0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$ લેવામાં આવે,તો વાયુનું દબાણ ........ $atm$ થશે.
A
$4.90$
B
$4.92$
C
$5.02$
D
$4.96$

Solution

(B) આપેલ છે:
વાયુનું દળ $(w)$ = $120 \ g$
મોલર દળ $(M)$ = $40 \ g \ mol^{-1}$
કદ $(V)$ = $20 \ L$
તાપમાન $(T)$ = $400 \ K$
વાયુ અચળાંક $(R)$ = $0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$
પગલું $1$: મોલની સંખ્યા $(n)$ શોધો:
$n = \frac{w}{M} = \frac{120}{40} = 3 \ mol$
પગલું $2$: આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરીને દબાણ $(P)$ શોધો:
$P = \frac{nRT}{V} = \frac{3 \times 0.0821 \times 400}{20} = 4.926 \ atm$
આમ,વાયુનું દબાણ $4.92 \ atm$ થશે.
81
MediumMCQ
$27 \, ^oC$ તાપમાને અને $750 \, mm \, Hg$ દબાણે $7 \, g$ $N_2$ વાયુ દ્વારા રોકાતું કદ $litre$ માં કેટલું હશે?
A
$6.3$
B
$7.3$
C
$6.8$
D
$5.3$

Solution

(A) આપેલ છે: $w = 7 \, g$,$P = \frac{750}{760} \, atm$,$M_w = 28 \, g/mol$,$T = 27 + 273 = 300 \, K$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = nRT = \frac{w}{M_w} RT$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{750}{760} \times V = \frac{7}{28} \times 0.0821 \times 300$.
$V = \frac{0.25 \times 0.0821 \times 300 \times 760}{750} \approx 6.29 \, L$.
આમ,કદ આશરે $6.3 \, L$ થાય.
82
EasyMCQ
$100\,^oC$ તાપમાન અને $800\,mm\,Hg$ દબાણે $CO_2$ ની ઘનતા $g/L$ માં કેટલી હશે?
A
$0.58$
B
$1.51$
C
$2.38$
D
$3.18$

Solution

(B) વાયુની ઘનતા $(d)$ આદર્શ વાયુ સમીકરણ દ્વારા મળે છે: $d = \frac{PM_w}{RT}$
આપેલ છે:
દબાણ $(P)$ = $\frac{800}{760} \, atm$
$CO_2$ નું આણ્વીય દળ $(M_w)$ = $44 \, g/mol$
તાપમાન $(T)$ = $100 + 273 = 373 \, K$
વાયુ અચળાંક $(R)$ = $0.0821 \, L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$
કિંમતો મૂકતા:
$d = \frac{(\frac{800}{760}) \times 44}{0.0821 \times 373}$
$d \approx 1.5124 \, g/L$
83
MediumMCQ
એક પાત્ર બે સમાન ભાગો $A$ અને $B$ માં વહેંચાયેલું છે,જેમાં અનુક્રમે $H_2$ અને $O_2$ વાયુઓ $1 \ atm$ દબાણે ભરેલા છે. જો બંને વિભાગોને અલગ કરતી દિવાલ દૂર કરવામાં આવે,તો દબાણ પર શું અસર થશે?
A
$A$ અને $B$ બંનેમાં દબાણ બદલાતું નથી.
B
$A$ માં વધે છે અને $B$ માં ઘટે છે.
C
$A$ માં ઘટે છે અને $B$ માં વધે છે.
D
$A$ અને $B$ બંનેમાં વધે છે.

Solution

(A) શરૂઆતમાં,બંને ભાગો $A$ અને $B$ સમાન કદ $(V)$ અને સમાન દબાણ $(P = 1 \ atm)$ ધરાવે છે.
જ્યારે દિવાલ દૂર કરવામાં આવે છે,ત્યારે કુલ કદ $2V$ થાય છે.
બોઈલના નિયમ મુજબ,$P_1V_1 = P_2V_2$.
કુલ મિશ્રણ માટે,અંતિમ દબાણ $P_f = \frac{P_A V + P_B V}{2V} = \frac{1 \times V + 1 \times V}{2V} = 1 \ atm$.
વાયુઓ મિશ્રિત થાય છે અને કુલ કદ રોકે છે,તેથી દરેક વાયુનું આંશિક દબાણ ઘટીને $0.5 \ atm$ થાય છે,પરંતુ સમગ્ર પાત્રમાં મિશ્રણનું કુલ દબાણ $1 \ atm$ જ રહે છે.
84
EasyMCQ
$S.T.P.$ પર નાઇટ્રોજન મોનોકસાઇડ $(NO)$ ની ઘનતા ......... $g \ L^{-1}$ છે.
A
$3$
B
$30$
C
$1.34$
D
$2.68$

Solution

(C) $S.T.P.$ (પ્રમાણિત તાપમાન અને દબાણ) પર,આદર્શ વાયુનું મોલર કદ $22.4 \ L \ mol^{-1}$ હોય છે.
નાઇટ્રોજન મોનોકસાઇડ $(NO)$ નું મોલર દળ $14 + 16 = 30 \ g \ mol^{-1}$ છે.
ઘનતા $(d)$ ની ગણતરી આ સૂત્ર દ્વારા કરવામાં આવે છે: $d = \frac{\text{મોલર દળ}}{\text{મોલર કદ}}$.
$d = \frac{30 \ g \ mol^{-1}}{22.4 \ L \ mol^{-1}} \approx 1.34 \ g \ L^{-1}$.
85
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
વાયુના ચોક્કસ જથ્થા દ્વારા લાગતું દબાણ તાપમાનથી સ્વતંત્ર છે.
B
આપેલા તાપમાને જુદા જુદા વાયુઓના અણુઓ સમાન ગતિઉર્જા ધરાવે છે.
C
વાયુ સમીકરણ ઊંચા દબાણે અને નીચા તાપમાને માન્ય નથી.
D
પ્રતિ અણુ વાયુ અચળાંકને બોલ્ટઝમેન અચળાંક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

Solution

(A) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ મુજબ,$P = \frac{nRT}{V}$ થાય છે.
આમ,દબાણ $P$ એ તાપમાન $T$ ના સમપ્રમાણમાં છે $(P \propto T)$.
તેથી,દબાણ તાપમાનથી સ્વતંત્ર છે તેવું વિધાન ખોટું છે.
વિકલ્પ $B$ સાચો છે કારણ કે વાયુના અણુઓની સરેરાશ ગતિઉર્જા $KE = \frac{3}{2}RT$ છે,જે માત્ર તાપમાન પર આધાર રાખે છે.
વિકલ્પ $C$ સાચો છે કારણ કે વાસ્તવિક વાયુઓ ઊંચા દબાણે અને નીચા તાપમાને આદર્શ વર્તણૂકથી વિચલિત થાય છે.
વિકલ્પ $D$ સાચો છે કારણ કે બોલ્ટઝમેન અચળાંક $k_B = \frac{R}{N_A}$ એ પ્રતિ અણુ વાયુ અચળાંક દર્શાવે છે.
86
MediumMCQ
સમાન તાપમાને $0.5 \, dm^3$ ના ફલાસ્કમાં વાયુ $A$ અને $1 \, dm^3$ ના ફલાસ્કમાં વાયુ $B$ લેવામાં આવે છે. જો $A$ ની ઘનતા $3.0 \, g \, dm^{-3}$ અને $B$ ની ઘનતા $1.5 \, g \, dm^{-3}$ હોય,અને $A$ નું આણ્વીય દળ $B$ કરતા $1/2$ હોય,તો વાયુઓ દ્વારા લાગતા દબાણનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$\frac{P_A}{P_B} = 2$
B
$\frac{P_A}{P_B} = 1$
C
$\frac{P_A}{P_B} = 4$
D
$\frac{P_A}{P_B} = 3$

Solution

(C) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ છે,જ્યાં $n = \frac{m}{M}$.
$n$ ની કિંમત મૂકતા,$PV = \frac{m}{M} RT$ મળે.
ઘનતા $d = \frac{m}{V}$ હોવાથી,$P = \frac{dRT}{M}$ લખી શકાય.
વાયુ $A$ માટે: $P_A = \frac{d_A RT}{M_A}$.
વાયુ $B$ માટે: $P_B = \frac{d_B RT}{M_B}$.
ગુણોત્તર $\frac{P_A}{P_B} = \frac{d_A}{d_B} \times \frac{M_B}{M_A}$ થાય.
આપેલ છે કે $d_A = 3.0 \, g \, dm^{-3}$,$d_B = 1.5 \, g \, dm^{-3}$,અને $M_A = \frac{1}{2} M_B$ (અથવા $\frac{M_B}{M_A} = 2$).
આ કિંમતો મૂકતા: $\frac{P_A}{P_B} = \frac{3.0}{1.5} \times 2 = 2 \times 2 = 4$.
87
EasyMCQ
$PV = nRT$ સમીકરણમાં,નીચેનામાંથી કયું $R$ ના સંખ્યાત્મક મૂલ્યને સમાન નથી?
A
$8.31 \times 10^7 \, \text{ergs} \, K^{-1} \, mol^{-1}$
B
$8.31 \times 10^7 \, \text{dynes} \, cm \, K^{-1} \, mol^{-1}$
C
$8.31 \, J \, K^{-1} \, mol^{-1}$
D
$8.31 \, L \, atm \, K^{-1} \, mol^{-1}$

Solution

(D) સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક $R$ ના મૂલ્યો વપરાયેલા એકમો પર આધાર રાખે છે:
$1$. $SI$ એકમોમાં,$R = 8.314 \, J \, K^{-1} \, mol^{-1}$.
$2$. $CGS$ એકમોમાં,$1 \, J = 10^7 \, \text{ergs}$,તેથી $R = 8.314 \times 10^7 \, \text{ergs} \, K^{-1} \, mol^{-1}$.
$3$. $1 \, J = 10^7 \, \text{dynes} \cdot cm$ હોવાથી,$8.314 \times 10^7 \, \text{dynes} \cdot cm \, K^{-1} \, mol^{-1}$ પણ સાચું છે.
$4$. $L \cdot atm$ એકમોમાં,$R = 0.0821 \, L \cdot atm \, K^{-1} \, mol^{-1}$.
તેથી,$8.31 \, L \cdot atm \, K^{-1} \, mol^{-1}$ એ ખોટું મૂલ્ય છે.
88
DifficultMCQ
જો $2 \ L$ ના પાત્રમાં $500 \ mL$ વાયુ $A$ ને $1000 \ torr$ અને $1000 \ mL$ વાયુ $B$ ને $800 \ torr$ લેવામાં આવે,તો અંતિમ દબાણ .......... $torr$ થશે.
A
$100$
B
$650$
C
$1800$
D
$2400$

Solution

(B) બોઈલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને $P_1V_1 = P_2V_2$.
વાયુ $A$ માટે: $1000 \ torr \times 500 \ mL = P_A \times 2000 \ mL$. તેથી,$P_A = (1000 \times 500) / 2000 = 250 \ torr$.
વાયુ $B$ માટે: $800 \ torr \times 1000 \ mL = P_B \times 2000 \ mL$. તેથી,$P_B = (800 \times 1000) / 2000 = 400 \ torr$.
ડાલ્ટનના આંશિક દબાણના નિયમ મુજબ,કુલ દબાણ $P_{total} = P_A + P_B$.
$P_{total} = 250 \ torr + 400 \ torr = 650 \ torr$.
89
EasyMCQ
વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ માં,સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક $R$ શેના પર આધાર રાખે છે?
A
વાયુનો સ્વભાવ
B
વાયુનું દબાણ
C
વાયુનું તાપમાન
D
માપનના એકમો

Solution

(D) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $R$ એ સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક છે.
$R$ એ સાર્વત્રિક અચળાંક છે,જેનો અર્થ છે કે તેનું મૂલ્ય વાયુના સ્વભાવ,દબાણ કે તાપમાન પર આધારિત નથી.
જોકે,$R$ નું સંખ્યાત્મક મૂલ્ય દબાણ $(P)$,કદ $(V)$ અને તાપમાન $(T)$ માટે વપરાતા એકમો પર આધાર રાખે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,જ્યારે લિટર અને વાતાવરણનો ઉપયોગ કરવામાં આવે ત્યારે $R = 0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$ હોય છે,પરંતુ $SI$ એકમોમાં $R = 8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$ હોય છે.
90
EasyMCQ
$-23 \ ^oC$ તાપમાન અને $780 \ \text{torr}$ દબાણે વાયુની ઘનતા $1.40 \ g/L$ છે. તો વાયુ કયો હશે?
A
$CO_2$
B
$SO_2$
C
$Cl_2$
D
$N_2$

Solution

(D) ઘનતાના સંદર્ભમાં આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $d = \frac{PM_w}{RT}$
આપેલ છે: $P = \frac{780}{760} \ atm$,$T = -23 + 273 = 250 \ K$,$d = 1.40 \ g/L$,$R = 0.0821 \ L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$
કિંમતો મૂકતા: $1.40 = \frac{(\frac{780}{760}) \times M_w}{0.0821 \times 250}$
$M_w = \frac{1.40 \times 0.0821 \times 250 \times 760}{780} \approx 28 \ g/mol$
$N_2$ નું આણ્વીય દળ $28 \ g/mol$ છે. તેથી,વાયુ $N_2$ છે.
91
EasyMCQ
$STP$ પર એક વાયુ $10 \ L$ કદ ધરાવે છે. નીચેનામાંથી કઈ પરિસ્થિતિમાં કદ સમાન રહેશે?
A
$273 \ K$ અને $2 \ atm$
B
$273 \ ^oC$ અને $2 \ atm$
C
$546 \ ^oC$ અને $0.5 \ atm$
D
$0 \ ^oC$ અને $0 \ atm$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ મુજબ,જો વાયુનો જથ્થો $(n)$ અચળ હોય,તો $\frac{P_1V_1}{T_1} = \frac{P_2V_2}{T_2}$ થાય.
$STP$ પર,$P_1 = 1 \ atm$,$T_1 = 273 \ K$,અને $V_1 = 10 \ L$ છે.
આપણે $V_2 = 10 \ L$ જોઈએ છે,તેથી $\frac{P_1}{T_1} = \frac{P_2}{T_2}$ શરત સંતોષાવી જોઈએ.
વિકલ્પ $B$ માટે: $T_2 = 273 + 273 = 546 \ K$. $\frac{P_2}{T_2} = \frac{2}{546} = \frac{1}{273}$. આ પ્રારંભિક શરત સાથે મેળ ખાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
92
MediumMCQ
$25 \ ^\circ C$ તાપમાને $3.7 \ g$ વાયુ તેટલું જ કદ રોકે છે જેટલું $17 \ ^\circ C$ તાપમાને $0.184 \ g$ $H_2$ વાયુ સમાન દબાણે રોકે છે. તો વાયુનું આણ્વીય દળ કેટલું થશે?
A
$35.962$
B
$55.152$
C
$41.326$
D
$39.458$

Solution

(C) આપેલ છે: અજ્ઞાત વાયુ માટે,$w_1 = 3.7 \ g$,$T_1 = 25 + 273 = 298 \ K$.
$H_2$ વાયુ માટે,$w_2 = 0.184 \ g$,$T_2 = 17 + 273 = 290 \ K$,$M_2 = 2 \ g/mol$.
દબાણ અને કદ સમાન હોવાથી,આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT = (w/M)RT$ નો ઉપયોગ કરતા.
તેથી,$(w_1/M_1)T_1 = (w_2/M_2)T_2$.
કિંમતો મૂકતા: $(3.7/M_1) \times 298 = (0.184/2) \times 290$.
$M_1 = (3.7 \times 298 \times 2) / (0.184 \times 290) = 2205.2 / 53.36 \approx 41.326 \ g/mol$.
93
MediumMCQ
એક વાયુ $27 \ ^\circ C$ તાપમાને અને $730 \ mm$ દબાણે $600 \ mL$ કદ ધરાવે છે. $STP$ એ તેનું કદ $litres$ માં કેટલું હશે?
A
$1.01$
B
$0.52$
C
$0.25$
D
$2.25$

Solution

(B) સંયુક્ત વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{P_1 V_1}{T_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}$
આપેલ છે:
$P_1 = \frac{730}{760} \ atm$,$V_1 = 600 \ mL = 0.6 \ L$,$T_1 = 27 + 273 = 300 \ K$
$STP$ પર:
$P_2 = 1 \ atm$,$T_2 = 273 \ K$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{(\frac{730}{760}) \times 0.6}{300} = \frac{1 \times V_2}{273}$
$V_2 = \frac{730 \times 0.6 \times 273}{760 \times 300} \approx 0.524 \ L$
94
EasyMCQ
$25 \, ^\circ C$ તાપમાને $1 \, atm$ દબાણે ઓક્સિજન વાયુની ઘનતા $1.458 \, mg/L$ છે. જો ઘનતા બમણી કરવામાં આવે,તો ઓક્સિજન વાયુનું દબાણ કેટલું થશે?
A
$0.5 \, atm$
B
$2 \, atm$
C
$4 \, atm$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT = (m/M)RT$ મુજબ,જ્યાં $P$ દબાણ છે,$V$ કદ છે,$m$ દળ છે,$M$ મોલર દળ છે,$R$ વાયુ અચળાંક છે અને $T$ તાપમાન છે.
ઘનતા $(d = m/V)$ માટે ગોઠવતા,આપણને $P = (dRT)/M$ મળે છે.
અચળ તાપમાને વાયુ માટે $R$,$T$ અને $M$ અચળ હોવાથી,દબાણ $P$ એ ઘનતા $d$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે $(P \propto d)$.
આપેલ છે કે પ્રારંભિક ઘનતા $d_1 = 1.458 \, mg/L$ ત્યારે $P_1 = 1 \, atm$ છે,જો નવી ઘનતા $d_2 = 2 \times d_1$ હોય,તો નવું દબાણ $P_2 = 2 \times P_1$ થશે.
તેથી,$P_2 = 2 \times 1 \, atm = 2 \, atm$.
95
EasyMCQ
અચળ દબાણે $300 \ mL$ વાયુનું તાપમાન $27 \ ^oC$ થી ઘટાડીને $-3 \ ^oC$ કરવામાં આવે,તો તેનું અંતિમ કદ ............... $mL$ થશે?
A
$540$
B
$135$
C
$270$
D
$350$

Solution

(C) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણે $V \propto T$ અથવા $\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2}$ થાય.
આપેલ છે: $V_1 = 300 \ mL$,$T_1 = 27 \ ^oC = 27 + 273 = 300 \ K$,$T_2 = -3 \ ^oC = -3 + 273 = 270 \ K$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{300}{300} = \frac{V_2}{270}$.
તેથી,$V_2 = 270 \ mL$.
96
MediumMCQ
$350 \ K$ તાપમાને અને $1 \ atm$ દબાણે મિથેન $(CH_4)$,ઇથેન $(C_2H_6)$,પ્રોપેન $(C_3H_8)$ અને બ્યુટેન $(C_4H_{10})$ ના $1 \ g$ વાયુનું કદ માપવામાં આવે છે. તો બ્યુટેનનું કદ $cm^3$ માં કેટલું થશે?
A
$495$
B
$600$
C
$900$
D
$1700$

Solution

(A) આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = nRT = \frac{w}{M_w} RT$
કદ માટે સૂત્ર: $V = \frac{wRT}{P M_w}$
આપેલ કિંમતો: $w = 1 \ g$,$R = 0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$,$T = 350 \ K$,$P = 1 \ atm$,અને બ્યુટેન $(C_4H_{10})$ નું આણ્વીય દળ $= 4 \times 12 + 10 \times 1 = 58 \ g/mol$.
કિંમતો મૂકતા: $V = \frac{1 \times 0.0821 \times 350}{1 \times 58} \approx 0.495 \ L$
$1 \ L = 1000 \ cm^3$ હોવાથી,$V = 0.495 \times 1000 = 495 \ cm^3$.
97
EasyMCQ
અચળ દબાણે,કદમાં $10\%$ નો વધારો કરવા માટે કેલ્વિનમાં તાપમાનમાં કેટલા ટકા વધારો કરવો પડે?
A
$10$
B
$20$
C
$5$
D
$50$

Solution

(A) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણે $V \propto T$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2}$.
આપેલ છે કે કદમાં $10\%$ નો વધારો થાય છે,તેથી $V_2 = V_1 + 0.10V_1 = 1.10V_1$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{V_1}{T_1} = \frac{1.10V_1}{T_2}$.
$T_2$ માટે ઉકેલતા: $T_2 = 1.10T_1$.
તાપમાનમાં થતો ટકાવારી વધારો: $\frac{T_2 - T_1}{T_1} \times 100 = \frac{1.10T_1 - T_1}{T_1} \times 100 = 0.10 \times 100 = 10\%$.

States of Matter — Ideal gas equation and Related gas laws · Frequently Asked Questions

1Are these States of Matter questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a States of Matter Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.