Gujarati

Ideal gas equation and Related gas laws Questions in Gujarati

Class 11 Chemistry · States of Matter · Ideal gas equation and Related gas laws

568+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 568 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
$300 \ K$ તાપમાને અને $1 \ atm$ દબાણે $9.0 \ g$ વજન ધરાવતો આદર્શ વાયુ $8.2 \ L$ કદ રોકે છે. તો વાયુનું આણ્વીય દળ ..... થશે.
A
$9 \ g \ mol^{-1}$
B
$54 \ g \ mol^{-1}$
C
$27 \ g \ mol^{-1}$
D
$81 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(C) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ છે,જ્યાં $n = \frac{w}{M}$.
સમીકરણમાં $n = \frac{w}{M}$ મૂકતા,આપણને $PV = \frac{w}{M}RT$ મળે છે.
આણ્વીય દળ $M$ માટે સૂત્ર બનાવતા,$M = \frac{wRT}{PV}$.
આપેલ છે: $w = 9.0 \ g$,$V = 8.2 \ L$,$P = 1 \ atm$,$T = 300 \ K$,અને $R = 0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $M = \frac{9.0 \times 0.0821 \times 300}{1 \times 8.2}$.
$M = \frac{9.0 \times 24.63}{8.2} = 9.0 \times 3 = 27 \ g \ mol^{-1}$.
102
EasyMCQ
જો $P, V, M, T$ અને $R$ અનુક્રમે દબાણ,કદ,અણુભાર,તાપમાન અને વાયુ અચળાંક દર્શાવતા હોય,તો આદર્શ વાયુની ઘનતા નીચેનામાંથી કઈ રીતે દર્શાવી શકાય?
A
$RT/PM$
B
$P/RT$
C
$M/V$
D
$PM/RT$

Solution

(D) આદર્શ વાયુનું સમીકરણ $PV = nRT$ છે.
અહીં $n = \frac{m}{M}$ (જ્યાં $m$ એ દળ અને $M$ એ અણુભાર છે),તેથી $PV = \frac{m}{M}RT$.
પદોને ગોઠવતા,$P = \frac{m}{V} \times \frac{RT}{M}$ મળે.
ઘનતા $d = \frac{m}{V}$ હોવાથી,સમીકરણ $P = d \times \frac{RT}{M}$ બને છે.
તેથી,ઘનતા $d = \frac{PM}{RT}$ થાય.
103
EasyMCQ
જ્યારે લાગુ પાડેલું દબાણ $16 \ atm$ હોય,તાપમાન $27 \ ^oC$ હોય અને તેનું કદ $9 \ L$ હોય,ત્યારે $CH_4$ વાયુનું વજન $gm$ માં કેટલું થશે? (આપેલ છે: $R = 0.08 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$)
A
$96$
B
$86$
C
$80$
D
$90$

Solution

(A) આપેલ છે: $P = 16 \ atm$,$V = 9 \ L$,$T = 27 + 273 = 300 \ K$,$R = 0.08 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
$CH_4$ નું આણ્વીય દળ $(M_w)$ $12 + (4 \times 1) = 16 \ g \ mol^{-1}$ છે.
આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = nRT = \frac{w}{M_w} \times R \times T$.
કિંમતો મૂકતા: $16 \times 9 = \frac{w}{16} \times 0.08 \times 300$.
$144 = \frac{w \times 24}{16}$.
$144 = w \times 1.5$.
$w = \frac{144}{1.5} = 96 \ g$.
104
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો આલેખ અચળ તાપમાને અતિવલય (hyperbolic) આકાર ધરાવે છે?
A
$P$ vs $\frac{1}{V}$
B
$PV$ vs $P$
C
$V$ vs $P$
D
આમાંથી કોઈ પણ નહીં

Solution

(C) બોઈલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને $PV = \text{constant}$,જેનો અર્થ છે કે $V = \frac{k}{P}$.
જ્યારે $V$ વિરુદ્ધ $P$ નો આલેખ દોરવામાં આવે ત્યારે આ સમીકરણ લંબચોરસ અતિવલય (rectangular hyperbola) દર્શાવે છે.
105
MediumMCQ
એક વાયુ $0 \ ^oC$ અને $1 \ atm$ દબાણે $2.5 \ L$ જગ્યા રોકે છે. જો દબાણ વધારીને $1.5 \ atm$ કરવામાં આવે અને વાયુને $2.0 \ L$ ના પાત્રમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે,તો તાપમાનમાં થતો ફેરફાર $^oC$ માં કેટલો હશે?
A
$87.3$
B
$45.8$
C
$75.5$
D
$54.6$

Solution

(D) આપેલ છે: $P_1 = 1 \ atm$,$V_1 = 2.5 \ L$,$T_1 = 0 \ ^oC = 273 \ K$.
$P_2 = 1.5 \ atm$,$V_2 = 2.0 \ L$.
સંયુક્ત વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{P_1 V_1}{T_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{1 \times 2.5}{273} = \frac{1.5 \times 2.0}{T_2}$.
$T_2 = \frac{3 \times 273}{2.5} = 327.6 \ K$.
સેલ્સિયસમાં ફેરવતા: $T_2( ^oC) = 327.6 - 273 = 54.6 \ ^oC$.
આમ,તાપમાનમાં થતો ફેરફાર $54.6 \ ^oC$ છે.
106
EasyMCQ
$T$ તાપમાને $1$ મોલ $O_2$ વાયુ (મોલર દળ $32 \ g/mol$) એક પાત્રમાં છે,જે $P$ દબાણ લગાડે છે. જો $1$ મોલ $He$ વાયુ (મોલર દળ $4 \ g/mol$) ને સમાન પાત્રમાં $2T$ તાપમાને રાખવામાં આવે,તો $He$ વાયુ દ્વારા લાગતું દબાણ કેટલું હશે?
A
$P/8$
B
$P$
C
$2P$
D
$8P$

Solution

(C) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા.
પ્રથમ કિસ્સા માટે: $P_1 V = n_1 R T_1$,જ્યાં $n_1 = 1$,$T_1 = T$,અને $P_1 = P$. તેથી,$PV = RT$.
બીજા કિસ્સા માટે: $P_2 V = n_2 R T_2$,જ્યાં $n_2 = 1$,$T_2 = 2T$,અને કદ $V$ સમાન છે.
કિંમતો મૂકતા: $P_2 V = 1 \times R \times (2T) = 2RT$.
કારણ કે $PV = RT$,આપણે બીજા સમીકરણમાં $RT$ ની જગ્યાએ $PV$ મૂકી શકીએ: $P_2 V = 2(PV)$.
તેથી,$P_2 = 2P$.
107
AdvancedMCQ
$27\,^{\circ}C$ તાપમાને રહેલા એક ખુલ્લા પાત્રને ત્યાં સુધી ગરમ કરવામાં આવે છે કે જ્યાં સુધી તેમાંથી $3/5$ ભાગની હવા બહાર નીકળી જાય. જો દબાણ અચળ રહેતું હોય,તો પાત્રનું અંતિમ તાપમાન $^{\circ}C$ માં કેટલું હશે?
A
$477$
B
$580$
C
$380$
D
$747$

Solution

(A) ખુલ્લા પાત્રમાં દબાણ $P$ અને કદ $V$ અચળ રહે છે.
આદર્શ વાયુના સમીકરણ $PV = nRT$ મુજબ,
$P$ અને $V$ અચળ હોવાથી,$n_1T_1 = n_2T_2$ થાય.
ધારો કે શરૂઆતના મોલ $n_1 = 1$ છે.
$3/5$ ભાગની હવા બહાર નીકળી જતી હોવાથી,બાકી રહેલા મોલ $n_2 = 1 - 3/5 = 2/5 = 0.4$ થાય.
શરૂઆતનું તાપમાન $T_1 = 27 + 273 = 300\,K$.
સંબંધ $T_2 = (n_1 \times T_1) / n_2$ નો ઉપયોગ કરતા,$T_2 = (1 \times 300) / 0.4 = 750\,K$ મળે.
અંતિમ તાપમાન $^{\circ}C$ માં $= 750 - 273 = 477\,^{\circ}C$ થાય.
108
DifficultMCQ
એક ગેસ સિલિન્ડરમાં $14.9 \ atm$ દબાણે રાંધણ ગેસ ભરેલો છે. સિલિન્ડરનું પ્રેશર ગેજ $27 \ ^oC$ તાપમાને $12 \ atm$ દબાણ દર્શાવે છે. જો બિલ્ડિંગમાં અચાનક આગ લાગવાને કારણે સિલિન્ડર ફાટી જાય,તો તે કેટલા $^oC$ તાપમાને ફાટશે?
A
$99.5$
B
$85.56$
C
$93.36$
D
$52.08$

Solution

(A) આપેલ છે: $P_1 = 14.9 \ atm$,$P_2 = 12.0 \ atm$,$T_2 = 27 + 273 = 300 \ K$.
સિલિન્ડરમાં વાયુનું કદ અચળ રહેતું હોવાથી,ગે-લ્યુસેકના નિયમ મુજબ:
$\frac{P_1}{T_1} = \frac{P_2}{T_2}$
$T_1 = \frac{P_1 \times T_2}{P_2}$
$T_1 = \frac{14.9 \ atm \times 300 \ K}{12 \ atm} = 372.5 \ K$
$^oC$ માં તાપમાન $= 372.5 - 273 = 99.5 \ ^oC$.
109
MediumMCQ
જો બંધ પાત્રમાં વાયુનું તાપમાન $1\,^oC$ વધારતા તેનું દબાણ $0.4\%$ વધે છે,તો તેનું પ્રારંભિક તાપમાન ....... $K$ છે.
A
$250$
B
$523$
C
$2500$
D
$300$

Solution

(A) ગે-લ્યુસેકના નિયમ મુજબ,અચળ કદ માટે,$P \propto T$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{P_1}{T_1} = \frac{P_2}{T_2}$.
ધારો કે પ્રારંભિક દબાણ $P_1 = P$ અને પ્રારંભિક તાપમાન $T_1 = T$ છે.
અંતિમ દબાણ $P_2 = P + 0.004P = 1.004P$ છે.
અંતિમ તાપમાન $T_2 = T + 1$ છે.
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{P}{T} = \frac{1.004P}{T + 1}$.
$T + 1 = 1.004T$.
$1 = 0.004T$.
$T = \frac{1}{0.004} = \frac{1000}{4} = 250 \ K$.
110
EasyMCQ
આદર્શ વાયુ માટે દબનીયતા અવયવ $(Z)$ નું મૂલ્ય કેટલું હોય છે?
A
$1.5$
B
$1$
C
$2$
D
$\infty$
111
DifficultMCQ
$10 \, L$ કદની એક એર ટેન્કમાં $200 \, atm$ દબાણે હવા ભરેલી છે. જો એક પુખ્ત મનુષ્ય $1 \, atm$ દબાણ અને $37 \, ^\circ C$ તાપમાને દરેક શ્વાસમાં $0.50 \, L$ હવા લેતો હોય,તો આ ટેન્કમાંથી કેટલા શ્વાસ લઈ શકાય? (તાપમાન અચળ રહે છે તેમ ધારતા)
A
$20000$
B
$38700$
C
$40000$
D
$52000$

Solution

(C) આપેલી માહિતી: ટેન્કનું કદ $(V_1) = 10 \, L$,ટેન્કમાં હવાનું દબાણ $(P_1) = 200 \, atm$.
શ્વસન માટેનું દબાણ $(P_2) = 1 \, atm$.
તાપમાન અચળ હોવાથી બોયલના નિયમ મુજબ: $P_1V_1 = P_2V_2$.
$V_2 = \frac{P_1V_1}{P_2} = \frac{200 \, atm \times 10 \, L}{1 \, atm} = 2000 \, L$.
દરેક શ્વાસમાં હવાનું કદ $= 0.50 \, L$.
કુલ શ્વાસની સંખ્યા $= \frac{2000 \, L}{0.50 \, L/\text{breath}} = 4000 \, \text{શ્વાસ}$.
નોંધ: જો ટેન્કનું કદ $100 \, L$ લેવામાં આવે,તો જવાબ $40000$ (વિકલ્પ $C$) મળે છે.
112
MediumMCQ
ઓક્સિજન સિલિન્ડર ધરાવતો ટ્રક $Place \, A$ થી આવી રહ્યો છે. $Place \, A$ પર,સિલિન્ડરમાં રહેલો વાયુ $-23 \, ^oC$ તાપમાન અને $3 \, atm$ દબાણે છે. જ્યારે ટ્રક $Place \, B$ પાસેથી પસાર થાય છે,ત્યારે તાપમાન $30 \, ^oC$ છે. તો ઓક્સિજન વાયુનું દબાણ $atm$ માં કેટલું થશે?
A
$2.64$
B
$1.64$
C
$1$
D
$3.64$

Solution

(D) આપેલ છે: $P_1 = 3 \, atm$,$T_1 = -23 \, ^oC = (-23 + 273) \, K = 250 \, K$.
$Place \, B$ પર,$T_2 = 30 \, ^oC = (30 + 273) \, K = 303 \, K$.
ગે-લ્યુસેકના નિયમ મુજબ,અચળ કદ માટે $\frac{P_1}{T_1} = \frac{P_2}{T_2}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{3}{250} = \frac{P_2}{303}$.
$P_2 = \frac{3 \times 303}{250} = \frac{909}{250} = 3.636 \, atm \approx 3.64 \, atm$.
113
MediumMCQ
જો એક વાયુ $75 \, cm \, Hg$ ના દબાણે $1.5 \, L$ કદ રોકે છે,તો સમાન તાપમાને,$50 \, cm \, Hg$ ના દબાણે વાયુનું કદ ........... $L$ થશે. ($.25$ માં)
A
$1$
B
$3$
C
$4$
D
$2$

Solution

(D) બોયલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને,$P_1V_1 = P_2V_2$.
આપેલ છે: $P_1 = 75 \, cm \, Hg$,$V_1 = 1.5 \, L$,$P_2 = 50 \, cm \, Hg$.
કિંમતો મૂકતા: $75 \times 1.5 = 50 \times V_2$.
$V_2 = \frac{75 \times 1.5}{50} = 1.5 \times 1.5 = 2.25 \, L$.
114
MediumMCQ
$27 \ ^oC$ તાપમાને અને $740 \ mm$ દબાણે વાયુનો એક નમૂનો $100 \ mL$ કદ ધરાવે છે. જો તેનું કદ $740 \ mm$ દબાણે બદલીને $80 \ mL$ કરવામાં આવે,તો વાયુનું તાપમાન $^oC$ માં કેટલું થશે?
A
$21.6$
B
$240$
C
$-33$
D
$89.5$

Solution

(C) સંયુક્ત વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{P_1 V_1}{T_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}$.
આપેલ છે: $P_1 = 740 \ mm$,$V_1 = 100 \ mL$,$T_1 = 27 + 273 = 300 \ K$.
આપેલ છે: $P_2 = 740 \ mm$,$V_2 = 80 \ mL$.
અહીં દબાણ અચળ હોવાથી $(P_1 = P_2)$,સમીકરણ ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ બનશે: $\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{100}{300} = \frac{80}{T_2}$.
$T_2 = \frac{80 \times 300}{100} = 240 \ K$.
સેલ્સિયસમાં ફેરવતા: $T_2( ^oC) = 240 - 273 = -33 \ ^oC$.
115
MediumMCQ
જો $1 \, L$ ના ફલાસ્કમાં $0 \, ^\circ C$ તાપમાને $7.6 \times 10^{-10} \, mm \, Hg$ ના દબાણે $O_2$ વાયુ રહેલો હોય,તો $O_2$ ના અણુઓની સંખ્યા ...... થશે.
A
$7.76 \times 10^{-10} \, N_A$
B
$4.46 \times 10^{-14} \, N_A$
C
$4.46 \times 10^{-10} \, N_A$
D
$7.76 \times 10^{-14} \, N_A$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા:
દબાણ $P = \frac{7.6 \times 10^{-10}}{760} \, atm = 10^{-12} \, atm$.
કદ $V = 1 \, L$.
તાપમાન $T = 0 \, ^\circ C = 273 \, K$.
$n = \frac{PV}{RT} = \frac{10^{-12} \times 1}{0.0821 \times 273} \approx 4.46 \times 10^{-14} \, mol$.
અણુઓની સંખ્યા $N = n \times N_A = 4.46 \times 10^{-14} \, N_A$.
116
EasyMCQ
આદર્શ વાયુ માટે,અચળ દબાણ $P_1$ અને $P_2$ પર $V$ વિરુદ્ધ $T$ નો આલેખ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
Question diagram
A
$P_1 > P_2$
B
$P_1 < P_2$
C
$P_1 = P_2$
D
બધા જ

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ મુજબ,તેને $V = (nR/P)T$ તરીકે લખી શકાય છે.
આ $y = mx$ પ્રકારનું સીધી રેખાનું સમીકરણ છે,જ્યાં ઢાળ $m = nR/P$ છે.
જ્યારે $V$ ને $T$ ની સાપેક્ષમાં આલેખવામાં આવે છે,ત્યારે રેખાનો ઢાળ $nR/P$ થાય છે.
વાયુના નિશ્ચિત જથ્થા માટે ($n$ અચળ છે),ઢાળ એ દબાણ $(P)$ ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
તેથી,મોટો ઢાળ નાના દબાણને અનુરૂપ છે.
આકૃતિ પરથી,$P_1$ માટેની રેખાનો ઢાળ $P_2$ માટેની રેખાના ઢાળ કરતા વધારે છે.
તેથી,$P_1 < P_2$.
117
MediumMCQ
વાયુનો એક ચોક્કસ નમૂનો $0 \ ^oC$ તાપમાને અને $1 \ \text{atm}$ દબાણે $0.2 \ L$ કદ ધરાવે છે. સમાન દબાણે પરંતુ $273 \ ^oC$ તાપમાને તેનું કદ કેટલું થશે ($L$ માં)?
A
$0.4$
B
$0.8$
C
$27.8$
D
$55.6$

Solution

(A) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણે,વાયુના નિશ્ચિત જથ્થાનું કદ તેના નિરપેક્ષ તાપમાનના સમપ્રમાણમાં હોય છે: $V_1 / T_1 = V_2 / T_2$.
આપેલ છે: $V_1 = 0.2 \ L$,$T_1 = 0 \ ^oC = 273 \ K$,$T_2 = 273 \ ^oC = 546 \ K$.
કિંમતો મૂકતા: $0.2 / 273 = V_2 / 546$.
$V_2 = (0.2 \times 546) / 273 = 0.2 \times 2 = 0.4 \ L$.
118
MediumMCQ
$80 \, ^oC$ તાપમાને $6 \, L$ ના પાત્રમાં $5 \, g$ $XeF_4$ વાયુ ભરવામાં આવે ત્યારે વાયુ દ્વારા લાગુ પાડવામાં આવતું દબાણ ......... $atm$ થશે.
A
$0.21$
B
$0.31$
C
$0.11$
D
$0.41$

Solution

(C) આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = \frac{w}{M} RT$
આપેલ છે: $w = 5 \, g$,$V = 6 \, L$,$T = 80 + 273 = 353 \, K$,$R = 0.0821 \, L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$.
$XeF_4$ નું આણ્વીય દળ $131.3 + (4 \times 19) = 207.3 \, g/mol$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $P \times 6 = \frac{5}{207.3} \times 0.0821 \times 353$
$P = \frac{5 \times 0.0821 \times 353}{6 \times 207.3} \approx 0.11 \, atm$.
119
MediumMCQ
આદર્શ વાયુ માટે,અચળ દળ પર કદ-તાપમાનનો આલેખ નીચે મુજબ છે. દબાણનો સાચો ક્રમ કયો છે?
Question diagram
A
$P_1 > P_3 > P_2$
B
$P_1 > P_2 > P_3$
C
$P_2 > P_3 > P_1$
D
$P_2 > P_1 > P_3$

Solution

(A) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ મુજબ,$V = (nR/P)T$ થાય છે.
આ $y = mx$ જેવું સીધી રેખાનું સમીકરણ છે,જ્યાં ઢાળ $m = nR/P$ છે.
ઢાળ એ દબાણના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી $(m \propto 1/P)$,સૌથી નાનો ઢાળ ધરાવતી રેખા સૌથી વધુ દબાણ દર્શાવે છે.
આલેખ જોતા,$P_1$ રેખાનો ઢાળ સૌથી ઓછો છે,ત્યારબાદ $P_3$ અને પછી $P_2$ (જેનો ઢાળ સૌથી વધુ છે).
તેથી,દબાણનો સાચો ક્રમ $P_1 > P_3 > P_2$ છે.
120
MediumMCQ
$16 \, g$ ઓક્સિજન અને $3 \, g$ હાઇડ્રોજનને $760 \, mm$ દબાણે અને $0 \, ^\circ C$ તાપમાને મિશ્ર કરવામાં આવે,તો આ મિશ્રણનું કુલ કદ આશરે કેટલું હશે?
A
$22.4 \, L$
B
$33.6 \, L$
C
$44.8 \, L$
D
$44800 \, mL$

Solution

(C) $1$. દરેક વાયુના મોલની ગણતરી કરો:
$O_2$ ના મોલ $= \frac{16 \, g}{32 \, g/mol} = 0.5 \, mol$.
$H_2$ ના મોલ $= \frac{3 \, g}{2 \, g/mol} = 1.5 \, mol$.
$2$. મિશ્રણના કુલ મોલ:
$n_{total} = 0.5 + 1.5 = 2.0 \, mol$.
$3$. $STP$ પર આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરો ($P = 1 \, atm = 760 \, mm \, Hg$,$T = 273 \, K$):
$STP$ પર કોઈપણ આદર્શ વાયુના $1 \, mol$ નું કદ $22.4 \, L$ હોય છે.
તેથી,$V = 2.0 \, mol \times 22.4 \, L/mol = 44.8 \, L$.
$4$. $mL$ માં રૂપાંતર:
$44.8 \, L = 44800 \, mL$.
121
EasyMCQ
$16 \ atm$ દબાણ અને $27 \ ^\circ C$ તાપમાને $9 \ L$ ના સિલિન્ડરમાં રહેલા $CH_4$ નું વજન (ગ્રામમાં) ગણો.
A
$90$
B
$85$
C
$96$
D
$108$

Solution

(C) આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = \frac{w}{M}RT$
અહીં:
$P = 16 \ atm$
$V = 9 \ L$
$T = 27 + 273 = 300 \ K$
$R = 0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$
$M (CH_4) = 16 \ g/mol$
કિંમતો મૂકતા:
$16 \times 9 = \frac{w}{16} \times 0.0821 \times 300$
$w = \frac{16 \times 9 \times 16}{0.0821 \times 300} \approx 93.8 \ g$
આપેલા વિકલ્પો મુજબ નજીકની કિંમત $96 \ g$ છે.
122
MediumMCQ
$28 \ g$ $N_2$ વાયુ $2.46 \ atm$ દબાણે $10 \ L$ કદ રોકે છે. તાપમાન $K$ માં ગણો.
A
$320$
B
$299$
C
$390$
D
$415$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = nRT$
આપેલ છે: $P = 2.46 \ atm$,$V = 10 \ L$,$w = 28 \ g$,$M_w (N_2) = 28 \ g/mol$,$R = 0.0821 \ L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$.
મોલની સંખ્યા $n = \frac{w}{M_w} = \frac{28}{28} = 1 \ mol$.
કિંમતો મૂકતા: $2.46 \times 10 = 1 \times 0.0821 \times T$.
$T = \frac{24.6}{0.0821} \approx 299.64 \ K$.
123
EasyMCQ
જો $P, V,$ અને $T$ અનુક્રમે વાયુનું દબાણ,કદ અને તાપમાન દર્શાવતા હોય,તો નીચેનામાંથી કયું બોયલના નિયમનું સાચું નિરૂપણ છે?
A
$V \propto \frac{1}{P} \text{ (અચળ } V \text{ પર)}$
B
$PV = RT$
C
$V \propto \frac{1}{P} \text{ (અચળ } T \text{ પર)}$
D
$PV = nRT$

Solution

(C) બોયલનો નિયમ જણાવે છે કે અચળ તાપમાને નિશ્ચિત જથ્થાના આદર્શ વાયુ માટે,દબાણ અને કદ એકબીજાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,આને અચળ $T$ અને $n$ (વાયુનો જથ્થો) પર $P \propto \frac{1}{V}$ અથવા $V \propto \frac{1}{P}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચું નિરૂપણ $V \propto \frac{1}{P} \text{ (અચળ } T \text{ પર)}$ છે.
124
MediumMCQ
$55 \ ^oC$ તાપમાને અને $0.940 \ atm$ દબાણે $5.75 \ g$ વાયુ $3.5 \ L$ કદ રોકે છે. તો વાયુનું આણ્વીય વજન કેટલું થશે?
A
$45$
B
$47$
C
$49$
D
$51$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = nRT$,જ્યાં $n = \frac{w}{M_w}$.
આણ્વીય વજન માટે સૂત્ર: $M_w = \frac{wRT}{PV}$.
આપેલ છે: $w = 5.75 \ g$,$V = 3.5 \ L$,$T = 55 + 273 = 328 \ K$,$P = 0.940 \ atm$,$R = 0.0821 \ L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $M_w = \frac{5.75 \times 0.0821 \times 328}{0.940 \times 3.5}$.
$M_w = \frac{154.86}{3.29} \approx 47.0 \ g/mol$.
125
MediumMCQ
$546 \ ^oC$ તાપમાન અને $0.1 \ bar$ દબાણે $34.05 \ mL$ ફોસ્ફરસ બાષ્પનું વજન $0.0625 \ g$ છે. તો ફોસ્ફરસનું મોલર દળ કેટલું હશે ($g/mol$ માં)?
A
$1258.6$
B
$1427.3$
C
$1684.7$
D
$988.6$

Solution

(A) આપેલ છે: $V = 34.05 \ mL = 0.03405 \ L$,$w = 0.0625 \ g$,$T = 546 + 273 = 819 \ K$,$P = 0.1 \ bar$,$R = 0.083 \ L \cdot bar \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = \frac{w}{M_w} RT$.
મોલર દળ માટે સૂત્ર: $M_w = \frac{wRT}{PV}$.
કિંમતો મૂકતા: $M_w = \frac{0.0625 \times 0.083 \times 819}{0.1 \times 0.03405}$.
$M_w = \frac{4.2485625}{0.003405} \approx 1247.7 \ g/mol$.
આપેલ વિકલ્પો મુજબ નજીકની કિંમત $1258.6 \ g/mol$ છે.
126
EasyMCQ
સાચું સંયુક્ત વાયુ સમીકરણ કયું છે?
A
$\frac{P_1 V_1}{T_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}$
B
$\frac{V_2 T_2}{P_1} = \frac{V_1 T_1}{P_2}$
C
$\frac{P_1 T_1}{V_1} = \frac{P_2 T_2}{V_2}$
D
$\frac{V_1 V_2}{T_1 T_2} = P_1 P_2$

Solution

(A) સંયુક્ત વાયુ નિયમ બોઈલના નિયમ,ચાર્લ્સના નિયમ અને ગે-લ્યુસેકના નિયમ પરથી તારવવામાં આવે છે.
તે દર્શાવે છે કે આદર્શ વાયુના નિશ્ચિત જથ્થા માટે,દબાણ અને કદના ગુણાકારનો તાપમાન સાથેનો ગુણોત્તર અચળ રહે છે.
ગાણિતિક રીતે,આને $\frac{PV}{T} = k$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $k$ એ અચળાંક છે.
તેથી,સમાન વાયુની બે અલગ-અલગ સ્થિતિઓ માટે,સંબંધ $\frac{P_1 V_1}{T_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}$ થાય છે.
127
MediumMCQ
એક વાયુ $27 \ ^oC$ તાપમાન અને $730 \ mm$ દબાણે $300 \ mL$ કદ ધરાવે છે. $STP$ એ તેનું કદ $mL$ માં કેટલું થશે ($.2$ માં)?
A
$162$
B
$262$
C
$362$
D
$462$

Solution

(B) આપેલ: $T_1 = 27 + 273 = 300 \ K$,$T_2 = 273 \ K$ $(STP)$
$V_1 = 300 \ mL$,$P_1 = 730 \ mm \ Hg$,$P_2 = 760 \ mm \ Hg$ $(STP)$
સંયુક્ત વાયુના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{P_1 V_1}{T_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}$
$V_2 = \frac{P_1 V_1 T_2}{P_2 T_1}$
$V_2 = \frac{730 \times 300 \times 273}{760 \times 300}$
$V_2 = \frac{730 \times 273}{760} \approx 262.2 \ mL$
128
EasyMCQ
આદર્શ વાયુ માટે સંકોચનીયતા અવયવ $(Z)$ ...... છે.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$4$

Solution

(B) સંકોચનીયતા અવયવ $(Z)$ એ સમાન તાપમાન અને દબાણે વાસ્તવિક વાયુના મોલર કદ $(V_{real})$ અને આદર્શ વાયુના મોલર કદ $(V_{ideal})$ ના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
ગાણિતિક રીતે,$Z = \frac{PV}{nRT}$.
આદર્શ વાયુ માટે,અવસ્થાનું સમીકરણ $PV = nRT$ છે.
તેથી,આદર્શ વાયુ માટે,$Z = \frac{nRT}{nRT} = 1$.
129
MediumMCQ
$2.24\,L$ ના ઓક્સિજન સિલિન્ડરમાં $NTP$ એ લિકેજ જોવા મળે છે. જ્યારે લિકેજ બંધ કરવામાં આવે છે,ત્યારે દબાણમાં $570\,mm\,Hg$ નો ઘટાડો થાય છે. બહાર નીકળેલા વાયુના મોલની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$0.025$
B
$0.05$
C
$0.075$
D
$0.09$

Solution

(C) $NTP$ પર,પ્રારંભિક દબાણ $P_1 = 1\,atm$ અને તાપમાન $T = 273\,K$ છે.
$O_2$ વાયુના પ્રારંભિક મોલ: $n_1 = \frac{P_1 V}{RT} = \frac{1 \times 2.24}{0.0821 \times 273} \approx 0.1\,mol$.
દબાણમાં ઘટાડો $570\,mm\,Hg$ છે,તેથી અંતિમ દબાણ $P_2 = 760 - 570 = 190\,mm\,Hg = \frac{190}{760}\,atm = 0.25\,atm$.
$O_2$ વાયુના અંતિમ મોલ: $n_2 = \frac{P_2 V}{RT} = \frac{0.25 \times 2.24}{0.0821 \times 273} \approx 0.025\,mol$.
બહાર નીકળેલા વાયુના મોલ = $n_1 - n_2 = 0.1 - 0.025 = 0.075\,mol$.
130
MediumMCQ
$STP$ પર વાયુનું ચોક્કસ દળ $2 \ L$ કદ રોકે છે. જો દબાણ અચળ રાખવામાં આવે,તો $4 \ L$ કદ માટે વાયુનું તાપમાન $^\circ C$ માં કેટલું થશે?
A
$546$
B
$273$
C
$100$
D
$50$

Solution

(B) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણે વાયુનું કદ તેના નિરપેક્ષ તાપમાનના સમપ્રમાણમાં હોય છે: $V \propto T$ અથવા $\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2}$.
આપેલ છે: $V_1 = 2 \ L$,$T_1 = 273 \ K$ ($STP$ પર),$V_2 = 4 \ L$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{2}{273} = \frac{4}{T_2}$.
$T_2 = \frac{4 \times 273}{2} = 546 \ K$.
તાપમાનને સેલ્સિયસમાં ફેરવવા માટે: $T(^\circ C) = T(K) - 273$.
$T(^\circ C) = 546 - 273 = 273 \ ^\circ C$.
131
MediumMCQ
જો એક વાયુ વાતાવરણીય દબાણે $1 \, L$ કદ રોકે છે,તો સમાન તાપમાને $750 \, mm \, Hg$ દબાણે તેટલા જ જથ્થાના વાયુનું કદ કેટલા લિટર થશે?
A
$1.01$
B
$3.25$
C
$4.25$
D
$2.25$

Solution

(A) આપેલ છે: $P_1 = 1 \, atm$,$V_1 = 1 \, L$.
$P_2 = \frac{750}{760} \, atm$,$V_2 = ?$.
બોઈલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને $P_1V_1 = P_2V_2$.
કિંમતો મૂકતા: $1 \times 1 = (\frac{750}{760}) \times V_2$.
$V_2 = \frac{760}{750} \, L$.
$V_2 = 1.0133 \, L$.
132
MediumMCQ
એક વાયુ $27 \, ^oC$ તાપમાને અને $740 \, mm \, Hg$ દબાણે $0.418 \, L$ કદ રોકે છે. જો વાયુનું વજન $3.0 \, g$ હોય,તો તેનો અણુભાર કેટલો હશે?
A
$152.35$
B
$181.55$
C
$156.37$
D
$165.44$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = \frac{w}{M_w} RT$
આપેલ છે:
$P = \frac{740}{760} \, atm$
$V = 0.418 \, L$
$w = 3.0 \, g$
$R = 0.0821 \, L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$
$T = 27 + 273 = 300 \, K$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{740}{760} \times 0.418 = \frac{3.0}{M_w} \times 0.0821 \times 300$
$M_w = \frac{3.0 \times 0.0821 \times 300 \times 760}{740 \times 0.418}$
$M_w \approx 181.55 \, g/mol$
133
EasyMCQ
$27 \ ^\circ C$ તાપમાન અને $750 \ mm \ Hg$ દબાણે $7 \ g$ $O_2$ વાયુનું કદ (લિટર માં) ગણો.
A
$1.01$
B
$2.52$
C
$2.25$
D
$5.45$

Solution

(D) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ છે,જ્યાં $n = \frac{w}{M_w}$.
આપેલ છે: $w = 7 \ g$,$M_w (O_2) = 32 \ g/mol$,$T = 27 + 273 = 300 \ K$,$P = \frac{750}{760} \ atm$,અને $R = 0.0821 \ L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{750}{760} \times V = \frac{7}{32} \times 0.0821 \times 300$.
$V = \frac{7 \times 0.0821 \times 300 \times 760}{32 \times 750}$.
$V \approx 5.45 \ L$.
134
EasyMCQ
જો અચળ તાપમાન $(T)$ એ $20 \ cm^3$ વાયુનું $1 \ atm$ દબાણે $50 \ cm^3$ જેટલું વિસ્તરણ થાય,તો અંતિમ દબાણ શું હશે?
A
$20 \times \frac{1}{50} \ atm$
B
$50 \times \frac{1}{200} \ atm$
C
$1 \times \frac{1}{20} \times 50 \ atm$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(A) બોઈલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને $P_1V_1 = P_2V_2$.
આપેલ છે: $P_1 = 1 \ atm$,$V_1 = 20 \ cm^3$,$V_2 = 50 \ cm^3$.
કિંમતો મૂકતા: $1 \times 20 = P_2 \times 50$.
તેથી,$P_2 = 20 \times \frac{1}{50} \ atm$.
135
EasyMCQ
$PV = nRT$ સમીકરણમાં,પ્રતિ લીટર મોલની સંખ્યાને કેવી રીતે દર્શાવી શકાય?
A
$\frac{P}{RT}$
B
$\frac{PV}{RT}$
C
$\frac{RT}{PV}$
D
એક પણ નહીં

Solution

(A) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ છે.
આપણે પ્રતિ લીટર મોલની સંખ્યા શોધવાની છે,જે સાંદ્રતા $C = \frac{n}{V}$ છે.
આદર્શ વાયુ સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા:
$\frac{n}{V} = \frac{P}{RT}$.
તેથી,પ્રતિ લીટર મોલની સંખ્યા $\frac{P}{RT}$ છે.
136
MediumMCQ
જો $28 \ g$ $N_2$ વાયુ $2.46 \ atm$ દબાણે $10 \ L$ કદ રોકે,તો તાપમાન ......... $K$ થશે.
A
$300$
B
$320$
C
$340$
D
$280$

Solution

(A) આપેલ છે: $N_2$ નું દળ $(w)$ = $28 \ g$,$N_2$ નું આણ્વીય દળ $(M_w)$ = $28 \ g/mol$,દબાણ $(P)$ = $2.46 \ atm$,કદ $(V)$ = $10 \ L$,વાયુ અચળાંક $(R)$ = $0.0821 \ L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = nRT = (w/M_w)RT$.
કિંમતો મૂકતા: $2.46 \times 10 = (28/28) \times 0.0821 \times T$.
$24.6 = 1 \times 0.0821 \times T$.
$T = 24.6 / 0.0821 \approx 300 \ K$.
137
MediumMCQ
$100\,^oC$ તાપમાન અને $400\,mm\,Hg$ દબાણે $CO_2$ ની ઘનતા .......... $g/L$ થશે.
A
$0.75$
B
$2.5$
C
$0.5$
D
$0.2$

Solution

(A) આપેલ છે: $P = \frac{400}{760} \, atm$,$T = 100 + 273 = 373 \, K$,$M_w (CO_2) = 44 \, g/mol$,$R = 0.0821 \, L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $d = \frac{PM_w}{RT}$.
કિંમતો મૂકતા: $d = \frac{(400/760) \times 44}{0.0821 \times 373}$.
$d \approx 0.75 \, g/L$.
138
EasyMCQ
જો વાયુ $A$ ની ઘનતા વાયુ $B$ કરતાં $1.5$ ગણી હોય અને $A$ નું આણ્વીય દળ $M$ હોય,તો $B$ નું આણ્વીય દળ કેટલું થાય?
A
$1.5 M$
B
$M/1.5$
C
$3M$
D
$M/3$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણ મુજબ,$PV = nRT = (m/M)RT$,જ્યાં $m$ એ દળ છે અને $M$ એ આણ્વીય દળ છે.
ઘનતા $(d = m/V)$ માટે ગોઠવતા,આપણને $d = PM/RT$ મળે છે.
સમાન તાપમાન અને દબાણે બે વાયુઓ માટે,$d_A/d_B = M_A/M_B$.
આપેલ છે કે $d_A = 1.5 d_B$ અને $M_A = M$,તેથી $1.5 d_B / d_B = M / M_B$.
આમ,$1.5 = M / M_B$,જેનું સાદું રૂપ $M_B = M/1.5$ થાય છે.
139
EasyMCQ
$1.0 \, atm$ દબાણ અને $27 \, ^oC$ તાપમાને ઓક્સિજન વાયુની ઘનતા ............. $g/L$ થશે.
A
$0.8$
B
$1.3$
C
$1.8$
D
$2.3$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા,ઘનતા $d = \frac{PM_w}{RT}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$P = 1.0 \, atm$,$M_w$ ($O_2$ નું મોલર દળ) = $32 \, g/mol$,$R = 0.0821 \, L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$,અને $T = 27 + 273 = 300 \, K$.
કિંમતો મૂકતા: $d = \frac{1.0 \times 32}{0.0821 \times 300}$.
$d = \frac{32}{24.63} \approx 1.3 \, g/L$.
140
EasyMCQ
$NTP$ પર,$10 \ g$ વાયુ $5 \ L$ કદ રોકે છે. સમાન દબાણે અને સમાન દળ ધરાવતા વાયુ માટે કયા તાપમાને કદ બમણું થશે?
A
$273 \ K$
B
$-273 \ ^\circ C$
C
$273 \ ^\circ C$
D
$546 \ ^\circ C$

Solution

(C) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણે વાયુના નિશ્ચિત દળ માટે,કદ નિરપેક્ષ તાપમાનના સમપ્રમાણમાં હોય છે: $V \propto T$ અથવા $\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2}$.
આપેલ છે: $V_1 = 5 \ L$,$T_1 = 273 \ K$ ($NTP$ પર),$V_2 = 2 \times V_1 = 10 \ L$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{5}{273} = \frac{10}{T_2}$.
$T_2 = \frac{10 \times 273}{5} = 2 \times 273 = 546 \ K$.
સેલ્સિયસમાં રૂપાંતર કરવા માટે: $T(^\circ C) = T(K) - 273 = 546 - 273 = 273 \ ^\circ C$.
141
MediumMCQ
$250 \, kPa$ દબાણ અને $300 \, K$ તાપમાને લોખંડના નળાકારમાં હિલિયમ વાયુ ભરેલ છે. નળાકાર $1 \times 10^6 \, Pa$ દબાણ સહન કરી શકે તેમ છે. જે રૂમમાં નળાકાર રાખેલ છે તે આગ પકડી લે છે. આગાહી કરો કે નળાકાર પીગળતાં પહેલાં ફાટી જશે કે નહીં? (નળાકારનું ગલનબિંદુ = $1800 \, K$)
A
$1400 \, kPa$,ફાટી જશે
B
$1400 \, kPa$,ફાટશે નહીં
C
$1500 \, kPa$,ફાટશે નહીં
D
$1500 \, kPa$,ફાટી જશે

Solution

(D) આપેલ છે: $P_1 = 250 \, kPa$,$T_1 = 300 \, K$,$T_2 = 1800 \, K$.
નળાકારનું કદ અચળ હોવાથી,આપણે ગે-લ્યુસેકના નિયમનો ઉપયોગ કરીશું: $\frac{P_1}{T_1} = \frac{P_2}{T_2}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{250 \, kPa}{300 \, K} = \frac{P_2}{1800 \, K}$.
$P_2 = \frac{250}{300} \times 1800 = 1500 \, kPa$.
નળાકાર મહત્તમ $1 \times 10^6 \, Pa = 1000 \, kPa$ દબાણ સહન કરી શકે છે.
ગલનબિંદુએ દબાણ $(1500 \, kPa)$ એ નળાકારની સહનશક્તિ $(1000 \, kPa)$ કરતા વધારે હોવાથી,નળાકાર પીગળતાં પહેલાં ફાટી જશે.
142
DifficultMCQ
$18^{\circ}C$ તાપમાન અને $765 \, torr$ દબાણે,$1.299 \, L$ વાયુનું વજન $2.71 \, g$ છે. $STP$ એ વાયુનો અણુભાર ગણો.
A
$49.5$
B
$49.7$
C
$40$
D
$49.8$

Solution

(A) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT = \frac{m}{M}RT$ નો ઉપયોગ કરતા,અણુભાર $M = \frac{mRT}{PV}$ મળે છે.
આપેલ છે: $m = 2.71 \, g$,$P = \frac{765}{760} \, atm$,$V = 1.299 \, L$,$T = 18 + 273.15 = 291.15 \, K$,અને $R = 0.0821 \, L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $M = \frac{2.71 \times 0.0821 \times 291.15}{(765/760) \times 1.299}$.
$M = \frac{64.76}{1.307} \approx 49.5 \, g/mol$.
143
MediumMCQ
$28 \ g \ N_2$ વાયુ $2.46 \ atm$ દબાણે કેટલા $K$ તાપમાને $10.0 \ L$ કદ ધરાવતો હશે?
A
$229.7$
B
$299.6$
C
$229$
D
$227$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = nRT$
અહીં,$n = \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} = \frac{28 \ g}{28 \ g/mol} = 1 \ mol$
આપેલ છે: $P = 2.46 \ atm$,$V = 10.0 \ L$,$R = 0.0821 \ L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$
$T$ માટે સૂત્ર બનાવતા: $T = \frac{PV}{nR}$
$T = \frac{2.46 \times 10.0}{1 \times 0.0821} \approx 299.6 \ K$
144
MediumMCQ
એક કાચનું પાત્ર જ્યારે ખાલી હોય છે ત્યારે તેનું વજન $50.0 \, g$ છે. જ્યારે તેને $0.98 \, g \cdot mL^{-1}$ ઘનતા ધરાવતા પ્રવાહીથી ભરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું વજન $148.0 \, g$ થાય છે. જ્યારે તેને $760 \, mm$ $Hg$ દબાણ અને $300 \, K$ તાપમાને આદર્શ વાયુથી ભરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું વજન $50.5 \, g$ થાય છે. વાયુના અણુભારની ગણતરી $u$ માં કરો.
A
$124$
B
$125$
C
$121$
D
$123$

Solution

(D) પગલું $1$: પ્રવાહીના ડેટાનો ઉપયોગ કરીને પાત્રનું કદ શોધો.
પ્રવાહીનું દળ = $148.0 \, g - 50.0 \, g = 98.0 \, g$.
પાત્રનું કદ = $\frac{\text{દળ}}{\text{ઘનતા}} = \frac{98.0 \, g}{0.98 \, g \cdot mL^{-1}} = 100 \, mL = 0.1 \, L$.
પગલું $2$: આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT = \frac{m}{M}RT$ નો ઉપયોગ કરીને વાયુનો અણુભાર શોધો.
આપેલ છે: $P = 1 \, atm$,$V = 0.1 \, L$,$m = 50.5 \, g - 50.0 \, g = 0.5 \, g$,$T = 300 \, K$,$R = 0.0821 \, L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$.
$M = \frac{mRT}{PV} = \frac{0.5 \times 0.0821 \times 300}{1 \times 0.1} = 123.15 \, u \approx 123 \, u$.
145
DifficultMCQ
$t \, ^oC$ તાપમાને,$V \, L$ કદ ધરાવતા પાત્રમાં $12 \, g$ આદર્શ વાયુ દ્વારા ઉદભવતું દબાણ $1 \, atm$ છે. જ્યારે કદમાં ફેરફાર કર્યા વગર તાપમાનમાં $10 \, ^oC$ નો વધારો કરવામાં આવે છે,ત્યારે દબાણમાં $10 \%$ નો વધારો થાય છે. તો તાપમાન $t$ અને કદ $V$ ($L$ માં) શોધો. (વાયુનો અણુભાર = $120 \, g/mol$)
A
$0.82$
B
$0.80$
C
$0.81$
D
$0.79$

Solution

(A) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતાં,જ્યાં $P = 1 \, atm$,
$n = \frac{12}{120} = 0.1 \, mol$,અને $T = (273 + t) \, K$.
$1 \times V = 0.1 \times R \times (273 + t)$ ...... $(1)$
તાપમાનમાં $10 \, ^oC$ નો વધારો કર્યા પછી:
$P' = 1 + 0.1 = 1.1 \, atm$,$T' = (273 + t + 10) = (283 + t) \, K$.
$1.1 \times V = 0.1 \times R \times (283 + t)$ ...... $(2)$
$(1)$ ને $(2)$ વડે ભાગતાં:
$\frac{1}{1.1} = \frac{273 + t}{283 + t}$
$283 + t = 1.1 \times (273 + t)$
$283 + t = 300.3 + 1.1t$
$0.1t = -17.3 \implies t = -173 \, ^oC$.
$t$ ની કિંમત $(1)$ માં મૂકતાં $(R = 0.082 \, L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1})$:
$V = 0.1 \times 0.082 \times (273 - 173) = 0.1 \times 0.082 \times 100 = 0.82 \, L$.
146
MediumMCQ
$27\,^oC$ તાપમાન અને $2\, atm$ દબાણે $SO_2$ વાયુની ઘનતા $g/L$ માં કેટલી હશે? (પરમાણ્વીય ભાર: $S = 32, O = 16, R = 0.082\, L\, atm\, K^{-1}\, mol^{-1}$)
A
$5.3$
B
$5.2$
C
$5.1$
D
$5.4$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PM = dRT$ મુજબ,
અહીં $P = 2\, atm$,$M(SO_2) = 32 + (2 \times 16) = 64\, g/mol$,$R = 0.082\, L\, atm\, K^{-1}\, mol^{-1}$ અને $T = 27 + 273 = 300\, K$ છે.
ઘનતાના સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $d = \frac{PM}{RT} = \frac{2 \times 64}{0.082 \times 300}$.
$d = \frac{128}{24.6} \approx 5.2\, g/L$.
147
MediumMCQ
એક ખુલ્લા પાત્રને $27\,^oC$ તાપમાને એવી રીતે ગરમ કરવામાં આવે છે કે જેથી તેમાં રહેલી $\frac{3}{5}$ ભાગની હવા બહાર નીકળી જાય. પાત્રનું કદ અચળ રહે છે તેમ વિચારીને ગણતરી કરો કે પાત્રને કેટલા $K$ તાપમાને ગરમ કર્યું હશે?
A
$750$
B
$650$
C
$751$
D
$752$

Solution

(A) પાત્ર ખુલ્લું હોવાથી,દબાણ અચળ રહેશે $(P = \text{અચળ})$.
અચળ દબાણ અને કદ માટે,મોલની સંખ્યા $n$ એ તાપમાન $T$ ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે $(n_1T_1 = n_2T_2)$.
ધારો કે શરૂઆતના મોલ $n_1 = n$ અને શરૂઆતનું તાપમાન $T_1 = 27 + 273 = 300\,K$ છે.
ગરમ કર્યા પછી,$\frac{3}{5}$ હવા બહાર નીકળી જાય છે,તેથી બાકી રહેલા મોલ $n_2 = n - \frac{3}{5}n = \frac{2}{5}n$ થાય.
સંબંધ $n_1T_1 = n_2T_2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$n \times 300 = \frac{2}{5}n \times T_2$.
$T_2 = \frac{300 \times 5}{2} = 750\,K$.
148
DifficultMCQ
$10 \, L$ ના નળાકારમાં $27 \, ^\circ C$ તાપમાને $0.4 \, g$ હિલિયમ,$1.6 \, g$ ઓક્સિજન અને $1.4 \, g$ નાઇટ્રોજન વાયુ છે. મિશ્રણનું કુલ દબાણ અને હિલિયમ વાયુનું આંશિક દબાણ ગણો. વાયુઓ આદર્શ વર્તણૂક ધરાવે છે તેમ ધારો. $(R = 0.082 \, L \, atm \, K^{-1} \, mol^{-1})$
A
$0.492 \, atm, 0.246 \, atm$
B
$0.245 \, atm, 0.247 \, atm$
C
$0.248 \, atm, 0.492 \, atm$
D
$0.245 \, atm, 0.492 \, atm$

Solution

(A) દરેક વાયુ માટે મોલની સંખ્યા ગણો:
$n_{He} = \frac{0.4}{4} = 0.1 \, mol$
$n_{O_2} = \frac{1.6}{32} = 0.05 \, mol$
$n_{N_2} = \frac{1.4}{28} = 0.05 \, mol$
કુલ મોલ $n_{total} = 0.1 + 0.05 + 0.05 = 0.2 \, mol$
આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $T = 300 \, K$:
$P_{total} = \frac{0.2 \times 0.082 \times 300}{10} = 0.492 \, atm$
હિલિયમનું આંશિક દબાણ $P_{He} = \chi_{He} \times P_{total}$
$P_{He} = \left( \frac{0.1}{0.2} \right) \times 0.492 = 0.246 \, atm$
149
MediumMCQ
$PV = nRT$ સમીકરણમાં,નીચેનામાંથી કયું મૂલ્ય $R$ ના મૂલ્ય બરાબર નથી?
A
$8.31 \times 10^7 \ erg \ K^{-1} \ mol^{-1}$
B
$8.31 \times 10^7 \ dyne \ cm \ K^{-1} \ mol^{-1}$
C
$8.31 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$
D
$8.31 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$

Solution

(D) સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક $R$ ના મૂલ્યો વપરાયેલા એકમો પર આધાર રાખે છે:
$1$. $SI$ એકમોમાં,$R = 8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
$2$. $1 \ J = 10^7 \ erg$ હોવાથી,$R = 8.314 \times 10^7 \ erg \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
$3$. $1 \ erg = 1 \ dyne \ cm$ હોવાથી,$R = 8.314 \times 10^7 \ dyne \ cm \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
$4$. લિટર-વાતાવરણ એકમોમાં,$R = 0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
તેથી,$8.31 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$ મૂલ્ય ખોટું છે.
150
EasyMCQ
જો $P$,$V$ અને $T$ અનુક્રમે વાયુના દબાણ,કદ અને તાપમાન દર્શાવતા હોય,તો બોઇલના નિયમની સાચી રજૂઆત કઈ છે?
A
$V \propto \frac{1}{P}$ ($P$ અચળ છે)
B
$PV = RT$
C
$V \propto \frac{1}{P}$ (તાપમાન $T$ અચળ છે)
D
$PV = nRT$

Solution

(C) બોઇલનો નિયમ દર્શાવે છે કે અચળ તાપમાને વાયુના નિશ્ચિત જથ્થા માટે દબાણ અને કદ એકબીજાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,આને અચળ તાપમાન $T$ પર $V \propto \frac{1}{P}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.

States of Matter — Ideal gas equation and Related gas laws · Frequently Asked Questions

1Are these States of Matter questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a States of Matter Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.