Gujarati

Ideal gas equation and Related gas laws Questions in Gujarati

Class 11 Chemistry · States of Matter · Ideal gas equation and Related gas laws

568+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 568 questions in Gujarati

451
EasyMCQ
જો કોઈ વાયુ સામાન્ય તાપમાન અને દબાણે $1 \ dm^3$ કદ રોકતું હોય,તો $1.032 \times 10^5 \ Nm^{-2}$ દબાણે તેનું કદ કેટલું હશે ($dm^3$ માં)?
A
$0.982$
B
$1.3$
C
$1.5$
D
$1.7$

Solution

(A) સામાન્ય તાપમાન અને દબાણ $(NTP)$ એટલે $P_1 = 1 \ atm = 1.01325 \times 10^5 \ Nm^{-2}$ અને $V_1 = 1 \ dm^3$.
આપેલ છે $P_2 = 1.032 \times 10^5 \ Nm^{-2}$.
બોઈલના નિયમ મુજબ,$P_1 V_1 = P_2 V_2$.
$V_2 = \frac{P_1 V_1}{P_2} = \frac{1.01325 \times 10^5 \ Nm^{-2} \times 1 \ dm^3}{1.032 \times 10^5 \ Nm^{-2}}$.
$V_2 \approx 0.982 \ dm^3$.
452
EasyMCQ
$300 \ K$ તાપમાને $68 \ mL$ કદ ધરાવતા આદર્શ વાયુના $3.4$ મોલ છે. વાયુનું દબાણ કેટલું હશે? $(R = 8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1})$
A
$1.247 \times 10^2 \ kPa$
B
$2.431 \times 10^3 \ kPa$
C
$1.031 \times 10^5 \ kPa$
D
$3.247 \times 10^5 \ kPa$

Solution

(A) આપેલ છે: $n = 3.4 \ mol$,$T = 300 \ K$,$V = 68 \ mL = 0.068 \ dm^3$,$R = 8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ મુજબ: $PV = nRT$.
$P = \frac{nRT}{V} = \frac{3.4 \times 8.314 \times 300}{0.068 \times 10^{-3}} \ Pa = 1.2471 \times 10^5 \ kPa$.
453
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું સમીકરણ બોઈલના નિયમ અને ચાર્લ્સના નિયમનો સંયુક્ત સંબંધ દર્શાવે છે?
A
$\frac{P_1 V_2}{T_1} = \frac{P_2 V_1}{T_2}$
B
$n = \frac{RT}{PV}$
C
$\frac{P_1 V_1}{T_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}$
D
$p = \frac{RT}{nV}$

Solution

(C) બોઈલનો નિયમ જણાવે છે કે અચળ તાપમાને,$PV = k_1$.
ચાર્લ્સનો નિયમ જણાવે છે કે અચળ દબાણે,$\frac{V}{T} = k_2$.
વાયુના નિશ્ચિત જથ્થા માટે આ બંને નિયમોને જોડતા,આપણને સંયુક્ત વાયુ સમીકરણ મળે છે: $\frac{PV}{T} = k$.
જ્યારે વાયુ અવસ્થા $1$ $(P_1, V_1, T_1)$ થી અવસ્થા $2$ $(P_2, V_2, T_2)$ માં બદલાય છે,ત્યારે આ સંબંધ નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય:
$\frac{P_1 V_1}{T_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}$.
454
EasyMCQ
$L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$ ના સંદર્ભમાં વાયુ અચળાંક $R$ નું આંકડાકીય મૂલ્ય શું છે?
A
$0.085$
B
$0.082$
C
$8.314$
D
$1.987$

Solution

(B) $L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$ ના એકમોમાં વાયુ અચળાંક $R$ નું મૂલ્ય આશરે $0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$0.082$ એ આ મૂલ્યની સૌથી નજીકની અંદાજિત કિંમત છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
455
MediumMCQ
$0^{\circ} C$ તાપમાને એક વાયુ $22.4 \ L$ કદ ધરાવે છે. $224 \ L$ કદ મેળવવા માટે કેલ્વિનમાં તાપમાન કેટલું હોવું જોઈએ ($K$ માં)?
A
$546$
B
$273$
C
$2730$
D
$5460$

Solution

(C) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,$\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2}$ (અચળ $n$ અને $P$ પર).
આપેલ છે: $V_1 = 22.4 \ L$,$T_1 = 0^{\circ} C = 273 \ K$,$V_2 = 224 \ L$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$T_2 = \frac{V_2 \times T_1}{V_1} = \frac{224 \times 273}{22.4} = 10 \times 273 = 2730 \ K$.
456
MediumMCQ
જ્યારે વાયુનું પ્રારંભિક કદ $3 \ dm^3$ અને તાપમાન $300 \ K$ હોય,ત્યારે અચળ દબાણે તેનું કદ બમણું કરવામાં આવે તો નવું તાપમાન કેટલું થશે ($K$ માં)?
A
$450$
B
$600$
C
$750$
D
$900$

Solution

(B) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણે,નિશ્ચિત જથ્થાના વાયુનું કદ તેના નિરપેક્ષ તાપમાનના સમપ્રમાણમાં હોય છે: $\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2}$.
આપેલ છે: $V_1 = 3 \ dm^3$,$T_1 = 300 \ K$,અને $V_2 = 2 \times V_1 = 6 \ dm^3$.
સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા: $\frac{3 \ dm^3}{300 \ K} = \frac{6 \ dm^3}{T_2}$.
$T_2$ માટે ગણતરી કરતા: $T_2 = \frac{6 \ dm^3 \times 300 \ K}{3 \ dm^3} = 600 \ K$.
457
EasyMCQ
જો $N_2$ વાયુને $300 \text{ K}$ તાપમાને $9.0 \text{ L}$ થી $3.0 \text{ L}$ સુધી $2 \text{ atm}$ દબાણે સંકોચવામાં આવે, તો સમાન તાપમાને અંતિમ દબાણ શોધો। ($\text{ atm}$ માં)
A
$1.66$
B
$3.32$
C
$6.0$
D
$9.0$

Solution

(C) બોઈલના નિયમ મુજબ, અચળ તાપમાને વાયુના નિશ્ચિત જથ્થા માટે, $P_1 V_1 = P_2 V_2$.
આપેલ છે: $P_1 = 2 \text{ atm}$, $V_1 = 9.0 \text{ L}$, $V_2 = 3.0 \text{ L}$.
કિંમતો મૂકતા: $2 \text{ atm} \times 9.0 \text{ L} = P_2 \times 3.0 \text{ L}$.
$P_2 = \frac{2 \times 9.0}{3.0} \text{ atm} = 6.0 \text{ atm}$.
458
MediumMCQ
એક ગરમ હવાના ફુગ્ગાનું કદ $99^\circ\text{C}$ તાપમાને $2000 \text{ dm}^3$ છે. જો ફુગ્ગામાંની હવા ઠંડી થઈને $80^\circ\text{C}$ થાય, તો નવું કદ કેટલું હશે ($\text{ dm}^3$ માં)?
A
$2428.9$
B
$2656.9$
C
$2814.9$
D
$1897.8$

Solution

(D) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ, અચળ દબાણે, વાયુના નિશ્ચિત જથ્થાનું કદ તેના નિરપેક્ષ તાપમાનના સમપ્રમાણમાં હોય છે $(V \propto T)$.
આપેલ છે:
પ્રારંભિક કદ $(V_1)$ = $2000 \text{ dm}^3$
પ્રારંભિક તાપમાન $(T_1)$ = $99^\circ\text{C} = 99 + 273 = 372 \text{ K}$
અંતિમ તાપમાન $(T_2)$ = $80^\circ\text{C} = 80 + 273 = 353 \text{ K}$
સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2}$
$V_2 = \frac{V_1 \times T_2}{T_1}$
$V_2 = \frac{2000 \times 353}{372}$
$V_2 \approx 1897.8 \text{ dm}^3$.
459
MediumMCQ
$0^{\circ} C$ તાપમાને એક વાયુનું કદ $4 \ dm^3$ છે. જ્યારે તાપમાનમાં $10^{\circ} C$ નો વધારો કરવામાં આવે ત્યારે અચળ દબાણે નવું કદ ગણો. ($dm^3$ માં)
A
$2.07$
B
$3.21$
C
$4.14$
D
$6.54$

Solution

(C) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણ અને વાયુના જથ્થા માટે,કદ એ નિરપેક્ષ તાપમાનના સમપ્રમાણમાં હોય છે: $V_1 / T_1 = V_2 / T_2$.
પ્રારંભિક તાપમાન $T_1 = 0^{\circ} C = 273 \ K$.
અંતિમ તાપમાન $T_2 = 0^{\circ} C + 10^{\circ} C = 10^{\circ} C = 283 \ K$.
આપેલ છે $V_1 = 4 \ dm^3$.
કિંમતો મૂકતા: $4 \ dm^3 / 273 \ K = V_2 / 283 \ K$.
$V_2 = (4 \times 283) / 273 \approx 4.1465 \ dm^3$.
બે દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,કદ $4.14 \ dm^3$ મળે છે.
460
DifficultMCQ
જો $2 \ mol$ આદર્શ વાયુનું કદ અને દબાણ અનુક્રમે $20 \ dm^3$ અને $4.926 \ atm$ હોય,તો સેલ્સિયસમાં તાપમાન શોધો. $(R = 0.0821 \ dm^3 \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1})$
A
$273$
B
$327$
C
$600$
D
$453$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણ મુજબ,$PV = nRT$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $P = 4.926 \ atm$,$V = 20 \ dm^3$,$n = 2 \ mol$,અને $R = 0.0821 \ dm^3 \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
$T = \frac{PV}{nR} = \frac{4.926 \times 20}{2 \times 0.0821} = \frac{98.52}{0.1642} = 600 \ K$.
તાપમાનને સેલ્સિયસમાં ફેરવવા માટે: $T(^{\circ}C) = T(K) - 273 = 600 - 273 = 327^{\circ}C$.
461
EasyMCQ
જ્યારે તાપમાન અચળ રાખીને $60 \ mL$ વાયુનું દબાણ $1 \ atm$ થી વધારીને $1.5 \ atm$ કરવામાં આવે,ત્યારે વાયુનું અંતિમ કદ ગણો.
A
$5 \times 10^{-2} \ dm^3$
B
$2 \times 10^{-2} \ dm^3$
C
$3 \times 10^{-2} \ dm^3$
D
$4 \times 10^{-2} \ dm^3$

Solution

(D) બોઈલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને $P_1 V_1 = P_2 V_2$.
આપેલ છે: $P_1 = 1 \ atm$,$V_1 = 60 \ mL$,$P_2 = 1.5 \ atm$.
કિંમતો મૂકતા: $1 \ atm \times 60 \ mL = 1.5 \ atm \times V_2$.
$V_2 = \frac{60}{1.5} \ mL = 40 \ mL$.
$1 \ dm^3 = 1000 \ mL$ હોવાથી,$40 \ mL = 40 \times 10^{-3} \ dm^3 = 4 \times 10^{-2} \ dm^3$.
462
EasyMCQ
$300 \ K$ તાપમાને $3 \ dm^3$ કદ ધરાવતા $1.5 \ mol$ વાયુનું દબાણ ગણો $(R=0.0821 \ dm^3 \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1})$. ($atm$ માં)
A
$12.32$
B
$14.6$
C
$10.25$
D
$15.3$

Solution

(A) આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = nRT$
આપેલ છે:
$n = 1.5 \ mol$
$V = 3 \ dm^3$
$T = 300 \ K$
$R = 0.0821 \ dm^3 \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$
કિંમતો મૂકતા:
$P \times 3 = 1.5 \times 0.0821 \times 300$
$P \times 3 = 36.945$
$P = \frac{36.945}{3} = 12.315 \ atm \approx 12.32 \ atm$.
463
EasyMCQ
$300 \ K$ અને $4.5 \ atm$ દબાણે $2.5 \ L$ કદ ધરાવતા વાયુના મોલની સંખ્યા ગણો. $(R=0.0821 \ atm \ dm^3 \ K^{-1} \ mol^{-1})$
A
$0.62$
B
$0.46$
C
$0.56$
D
$0.70$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = nRT$
આપેલ છે: $P = 4.5 \ atm$,$V = 2.5 \ L$,$T = 300 \ K$,અને $R = 0.0821 \ atm \ L \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $4.5 \times 2.5 = n \times 0.0821 \times 300$
$11.25 = n \times 24.63$
$n = \frac{11.25}{24.63} \approx 0.4567 \ mol$
બે દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,આપણને $n \approx 0.46 \ mol$ મળે છે.
464
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો સંબંધ ગે-લ્યુસેકના નિયમ માટે સાચો છે?
A
$P \propto T$ (અચળ કદ પર)
B
$V \propto n$ (અચળ તાપમાન અને દબાણ પર)
C
$P \propto \frac{1}{V}$ (અચળ તાપમાન પર)
D
$V \propto T$ (અચળ દબાણ પર)

Solution

(A) ગે-લ્યુસેકનો નિયમ જણાવે છે કે વાયુના આપેલા જથ્થાનું દબાણ તેના નિરપેક્ષ તાપમાનના સમપ્રમાણમાં હોય છે,જો કદ અચળ રહે.
ગાણિતિક રીતે,આને અચળ કદ અને દળ પર $P \propto T$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
465
EasyMCQ
તાપમાન અચળ રાખીને,$11.2 \ dm^3$ વાયુનું દબાણ $105 \ kPa$ થી વધારીને $420 \ kPa$ કરવામાં આવ્યું. તો વાયુનું નવું કદ કેટલું હશે ($dm^3$ માં)?
A
$1.4$
B
$7.0$
C
$5.6$
D
$2.8$

Solution

(D) બોઈલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને $P_1 V_1 = P_2 V_2$.
આપેલ છે: $P_1 = 105 \ kPa$,$V_1 = 11.2 \ dm^3$,$P_2 = 420 \ kPa$.
કિંમતો મૂકતા: $105 \times 11.2 = 420 \times V_2$.
$V_2 = \frac{105 \times 11.2}{420}$.
$V_2 = 2.8 \ dm^3$.
466
EasyMCQ
એક વાયુનું દળ $105 \ kPa$ દબાણે $11.2 \ dm^3$ કદ રોકે છે. જો તાપમાન અચળ રાખીને દબાણ વધારીને $210 \ kPa$ કરવામાં આવે,તો તેનું કદ કેટલું થશે ($dm^3$ માં)?
A
$22.4$
B
$33.6$
C
$5.6$
D
$16.8$

Solution

(C) આપેલ છે: $P_1 = 105 \ kPa$,$V_1 = 11.2 \ dm^3$,$P_2 = 210 \ kPa$.
બોઈલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને $P_1 \ V_1 = P_2 \ V_2$.
કિંમતો મૂકતા: $105 \ kPa \times 11.2 \ dm^3 = 210 \ kPa \times V_2$.
$V_2 = \frac{105 \ kPa \times 11.2 \ dm^3}{210 \ kPa} = 5.6 \ dm^3$.
467
EasyMCQ
$0^{\circ} C$ તાપમાને વાયુનું કદ $2 \ dm^3$ છે. જો તાપમાનમાં $272^{\circ} C$ નો ઘટાડો કરવામાં આવે,તો તેનું કદ કેટલું થશે?
A
$\left(\frac{3}{272}\right) \ dm^3$
B
$\left(\frac{2}{272}\right) \ dm^3$
C
$\left(\frac{4}{273}\right) \ dm^3$
D
$\left(\frac{2}{273}\right) \ dm^3$

Solution

(D) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણે $\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2}$ થાય.
આપેલ છે: $V_1 = 2 \ dm^3$,$T_1 = 0^{\circ} C = 273 \ K$.
તાપમાનમાં $272^{\circ} C$ નો ઘટાડો થતા,નવું તાપમાન $T_2 = 273 \ K - 272 \ K = 1 \ K$ થશે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{2}{273} = \frac{V_2}{1}$.
તેથી,$V_2 = \frac{2}{273} \ dm^3$.
468
MediumMCQ
$300 \ K$ તાપમાને,$22 \ g$ $CO_2$ વાયુ $5 \ atm$ દબાણ ઉત્પન્ન કરે છે. સમાન તાપમાને વાયુનું કદ કેટલું હશે ($dm^3$ માં)? $(R = 0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1})$
A
$5.61$
B
$8.20$
C
$2.46$
D
$3.80$

Solution

(C) આપેલ છે: $P = 5 \ atm$,$T = 300 \ K$,$mass = 22 \ g$,$R = 0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
$CO_2$ ના મોલની સંખ્યા $(n) = \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} = \frac{22 \ g}{44 \ g \ mol^{-1}} = 0.5 \ mol$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = nRT$.
$V = \frac{nRT}{P} = \frac{0.5 \times 0.0821 \times 300}{5}$.
$V = \frac{12.315}{5} = 2.463 \ L$.
$1 \ L = 1 \ dm^3$ હોવાથી,કદ $2.46 \ dm^3$ થશે.
469
MediumMCQ
એક ફુગ્ગામાં $2.27 \ L$ હવા છે અને તેનું દબાણ $1.013 \times 10^5 \ Nm^{-2}$ છે. ફુગ્ગો અમુક ઊંચાઈએ જાય છે અને તેનું કદ વધીને $4540 \ mL$ થાય છે. ફુગ્ગામાં હવાનું અંતિમ દબાણ કેટલું હશે?
A
$2.026 \times 10^2 \ Nm^{-2}$
B
$5.065 \times 10^4 \ Nm^{-2}$
C
$4.540 \times 10^4 \ Nm^{-2}$
D
$5.065 \times 10^{-4} \ Nm^{-2}$

Solution

(B) બોઈલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને,$P_1 V_1 = P_2 V_2$.
આપેલ છે: $P_1 = 1.013 \times 10^5 \ Nm^{-2}$,$V_1 = 2.27 \ L$.
અંતિમ કદ $V_2 = 4540 \ mL = 4.540 \ L$.
કિંમતો મૂકતા: $1.013 \times 10^5 \times 2.27 = P_2 \times 4.540$.
$P_2 = \frac{1.013 \times 10^5 \times 2.27}{4.540} = 0.5065 \times 10^5 \ Nm^{-2} = 5.065 \times 10^4 \ Nm^{-2}$.
470
EasyMCQ
$298 \ K$ તાપમાને એક વાયુનું કદ $3.4 \ L$ છે. જો વાયુનું કદ વધીને $6.8 \ L$ થાય,તો અંતિમ તાપમાન કેટલું હશે ($K$ માં)?
A
$596$
B
$412$
C
$298$
D
$149$

Solution

(A) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણે નિશ્ચિત જથ્થાના વાયુ માટે કદ તાપમાનના સમપ્રમાણમાં હોય છે: $\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2}$.
આપેલ છે: $V_1 = 3.4 \ L$,$T_1 = 298 \ K$,$V_2 = 6.8 \ L$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{3.4}{298} = \frac{6.8}{T_2}$.
$T_2$ માટે ગણતરી કરતા: $T_2 = \frac{6.8 \times 298}{3.4} = 2 \times 298 = 596 \ K$.
471
EasyMCQ
વાયુના એક નિશ્ચિત દળનું કદ $2 \ atm$ દબાણે $250 \ mL$ છે. જો તાપમાન અચળ રાખીને દબાણ વધારીને $2.5 \ atm$ કરવામાં આવે,તો વાયુનું કદ ગણો. ($mL$ માં)
A
$352.0$
B
$300.0$
C
$200$
D
$443.0$

Solution

(C) બોઈલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને $P_1 V_1 = P_2 V_2$.
આપેલ છે: $P_1 = 2 \ atm$,$V_1 = 250 \ mL$,$P_2 = 2.5 \ atm$.
કિંમતો મૂકતા: $2 \times 250 = 2.5 \times V_2$.
$V_2 = \frac{2 \times 250}{2.5} = \frac{500}{2.5} = 200 \ mL$.
472
EasyMCQ
જો $546 \ K$ તાપમાને આદર્શ વાયુના બે મોલ $44.8 \ L$ કદ રોકે છે,તો $546 \ K$ તાપમાને આદર્શ વાયુનું દબાણ કેટલું હશે ($atm$ માં)? $(R = 0.0821 \ L \ atm \ mol^{-1} \ K^{-1})$
A
$2.0$
B
$0.2$
C
$0.5$
D
$1.0$

Solution

(A) આપેલ છે: $n = 2 \ mol$,$T = 546 \ K$,$V = 44.8 \ L$,$R = 0.0821 \ L \ atm \ mol^{-1} \ K^{-1}$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ મુજબ,$PV = nRT$.
તેથી,$P = \frac{nRT}{V}$.
કિંમતો મૂકતા: $P = \frac{2 \times 0.0821 \times 546}{44.8}$.
$P = \frac{89.6532}{44.8} \approx 2.0 \ atm$.
473
MediumMCQ
વાયુના એક ચોક્કસ નમૂનાનું કદ $1 \ \text{atm}$ દબાણ અને $273.15 \ K$ તાપમાને $0.2 \ L$ છે. સમાન દબાણે $273.15 \ ^{\circ}C$ તાપમાને વાયુનું કદ કેટલું હશે ($L$ માં)?
A
$2.703$
B
$0.2$
C
$0.4$
D
$5.406$

Solution

(C) આપેલ છે: $V_{1} = 0.2 \ L$,$T_{1} = 273.15 \ K$.
અંતિમ તાપમાન $T_{2} = 273.15 \ ^{\circ}C = 273.15 + 273.15 = 546.30 \ K$.
ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણ $(P)$ અને વાયુના જથ્થા $(n)$ માટે:
$\frac{V_{1}}{T_{1}} = \frac{V_{2}}{T_{2}}$
કિંમતો મૂકતા:
$V_{2} = \frac{V_{1} \times T_{2}}{T_{1}} = \frac{0.2 \times 546.30}{273.15} = 0.4 \ L$.
474
MediumMCQ
$25^{\circ} C$ તાપમાને એક વાયુનું કદ $3.4 \ L$ છે. જો અચળ દબાણે વાયુનું કદ વધીને $10.2 \ L$ થાય,તો તેનું અંતિમ તાપમાન કેટલું હશે ($K$ માં)?
A
$1894$
B
$694$
C
$894$
D
$394$

Solution

(C) આપેલ છે: $V_{1} = 3.4 \ L$,$T_{1} = 25^{\circ} C = 25 + 273 = 298 \ K$.
$V_{2} = 10.2 \ L$,$T_{2} = ?$.
ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણ અને વાયુના જથ્થા માટે,$\frac{V_{1}}{T_{1}} = \frac{V_{2}}{T_{2}}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{3.4 \ L}{298 \ K} = \frac{10.2 \ L}{T_{2}}$.
$T_{2} = \frac{10.2 \ L \times 298 \ K}{3.4 \ L} = 3 \times 298 \ K = 894 \ K$.
475
EasyMCQ
વાયુના એક નિશ્ચિત દળનું કદ $STP$ પર $2 \ dm^{3}$ છે. દબાણ અચળ રાખીને કયા તાપમાને વાયુનું કદ બમણું થશે ($^{\circ} C$ માં)?
A
$540.15$
B
$400.15$
C
$546.15$
D
$273.15$

Solution

(D) આપેલ છે: $V_{1} = 2 \ dm^{3}$,$T_{1} = 273.15 \ K$ ($STP$ પર).
અચળ દબાણે જ્યારે $V_{2} = 2 \times V_{1} = 4 \ dm^{3}$ થાય ત્યારે $T_{2}$ શોધવાનું છે.
ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,$\frac{V_{1}}{T_{1}} = \frac{V_{2}}{T_{2}}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{2}{273.15} = \frac{4}{T_{2}}$.
$T_{2} = \frac{4 \times 273.15}{2} = 546.3 \ K$.
સેલ્સિયસમાં ફેરવવા માટે: $t^{\circ} C = T(K) - 273.15$.
$t^{\circ} C = 546.3 - 273.15 = 273.15^{\circ} C$.
476
MediumMCQ
તાપમાન અચળ રાખીને,$720 \ mm$ ના દબાણે રહેલા $100 \ mL$ વાયુનું કદ $84 \ mL$ કરવા માટે નવું દબાણ કેટલું રાખવું પડશે ($mm$ માં)?
A
$857.14$
B
$712.14$
C
$816.60$
D
$604.82$

Solution

(A) બોઈલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને $P_1 V_1 = P_2 V_2$.
આપેલ છે: $P_1 = 720 \ mm$,$V_1 = 100 \ mL$,$V_2 = 84 \ mL$.
સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા: $P_2 = \frac{P_1 V_1}{V_2}$.
$P_2 = \frac{720 \times 100}{84} = \frac{72000}{84} \approx 857.14 \ mm$.
477
EasyMCQ
જો $546 \ K$ તાપમાને $2$ મોલ આદર્શ વાયુનું કદ $44.8 \ L$ હોય,તો તેનું દબાણ કેટલું હશે ($atm$ માં)? $(R=0.082 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1})$
A
$1.998$
B
$1.098$
C
$2.408$
D
$3.129$

Solution

(A) આપેલ છે: $n=2 \ mol$,$T=546 \ K$,$V=44.8 \ L$,$R=0.082 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ મુજબ,$PV=nRT$.
કિંમતો મૂકતા: $P = \frac{nRT}{V} = \frac{2 \times 0.082 \times 546}{44.8}$.
$P = \frac{89.544}{44.8} \approx 1.998 \ atm$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
478
EasyMCQ
કયા તાપમાને વાયુનું કદ સૈદ્ધાંતિક રીતે શૂન્ય થઈ જાય છે?
A
$273.15^{\circ} C$
B
$-273.15 \ K$
C
$273.15 \ K$
D
$-273.15^{\circ} C$

Solution

(D) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,નિશ્ચિત દળ ધરાવતા વાયુનું કદ તેના નિરપેક્ષ તાપમાનના સમપ્રમાણમાં હોય છે $(V \propto T)$.
જેમ તાપમાન ઘટે છે,તેમ વાયુનું કદ ઘટે છે.
$-273.15^{\circ} C$ (જે $0 \ K$ છે) તાપમાને,વાયુનું કદ સૈદ્ધાંતિક રીતે શૂન્ય થઈ જાય છે.
આ તાપમાનને નિરપેક્ષ શૂન્ય તાપમાન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
479
EasyMCQ
$25^{\circ} C$ તાપમાને અને $1 \ bar$ દબાણે ફુગ્ગાનું કદ $2.27 \ L$ છે. જો ફુગ્ગામાં રહેલા વાયુનું દબાણ ઘટાડીને $0.227 \ bar$ કરવામાં આવે,તો વાયુના કદમાં કેટલો વધારો થશે ($L$ માં)?
A
$12.27$
B
$7.73$
C
$10$
D
$4.10$

Solution

(B) આપેલ છે: $P_{1} = 1 \ bar$,$V_{1} = 2.27 \ L$,$P_{2} = 0.227 \ bar$.
બોયલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને $P_{1}V_{1} = P_{2}V_{2}$.
કિંમતો મૂકતા: $1 \ bar \times 2.27 \ L = 0.227 \ bar \times V_{2}$.
$V_{2} = \frac{1 \times 2.27}{0.227} = 10 \ L$.
વાયુના કદમાં થતો વધારો $\Delta V = V_{2} - V_{1} = 10 \ L - 2.27 \ L = 7.73 \ L$.
480
MediumMCQ
સમાન દળ ધરાવતા નીચેનામાંથી કયો વાયુ અચળ તાપમાને સૌથી વધુ દબાણ ઉત્પન્ન કરે છે?
A
$H_2$
B
$N_2$
C
$O_2$
D
$Cl_2$

Solution

(A) ધારો કે દરેક વાયુનું દળ $m = 1 \ g$ છે.
મોલની સંખ્યા $n = \frac{m}{M}$,જ્યાં $M$ એ મોલર દળ છે.
$m$ અચળ હોવાથી,$n \propto \frac{1}{M}$.
મોલર દળ નીચે મુજબ છે: $M(H_2) = 2 \ g/mol$,$M(N_2) = 28 \ g/mol$,$M(O_2) = 32 \ g/mol$,$M(Cl_2) = 71 \ g/mol$.
આમ,મોલની સંખ્યાનો ક્રમ: $n(H_2) > n(N_2) > n(O_2) > n(Cl_2)$ છે.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ મુજબ,અચળ $T$ અને $V$ માટે,$P \propto n$.
તેથી,જે વાયુના મોલ સૌથી વધુ હશે તે સૌથી વધુ દબાણ ઉત્પન્ન કરશે.
$H_2$ નું મોલર દળ સૌથી ઓછું હોવાથી,સમાન દળ માટે તેના મોલ સૌથી વધુ છે,તેથી તે સૌથી વધુ દબાણ ઉત્પન્ન કરે છે.
481
MediumMCQ
$0.2 \ bar$ ના અચળ દબાણે એક આદર્શ વાયુને $1 \ m^3$ થી $0.5 \ m^3$ ના કદ સુધી સંકોચવામાં આવે છે। સંકોચન દરમિયાન વાયુ પર થયેલ કાર્યનું મૂલ્ય કેટલું છે ($kJ$ માં)?
A
$10$
B
$201.0$
C
$497$
D
$190$

Solution

(A) અચળ દબાણે વાયુના સંકોચન દરમિયાન થયેલ કાર્યનું સૂત્ર: $W = -P_{ext} \Delta V$ છે.
આપેલ છે: $P_{ext} = 0.2 \ bar$,$V_1 = 1 \ m^3$,$V_2 = 0.5 \ m^3$.
$\Delta V = V_2 - V_1 = 0.5 \ m^3 - 1 \ m^3 = -0.5 \ m^3$.
$W = -(0.2 \ bar) \times (-0.5 \ m^3) = 0.1 \ bar \cdot m^3$.
કારણ કે $1 \ bar = 10^5 \ Pa$ અને $1 \ Pa \cdot m^3 = 1 \ J$,તેથી $1 \ bar \cdot m^3 = 10^5 \ J = 100 \ kJ$.
તેથી,$W = 0.1 \times 100 \ kJ = 10 \ kJ$.
482
MediumMCQ
જ્યારે તાપમાન વધારીને $546 \ K$ કરવામાં આવે ત્યારે અચળ દબાણે વાયુનું નવું કદ ગણો.
[$273 \ K$ તાપમાને વાયુનું પ્રારંભિક કદ $4 \ dm^3$ છે] ($dm^3$ માં)
A
$8$
B
$2$
C
$4$
D
$5$

Solution

(A) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણે,વાયુના નિશ્ચિત જથ્થાનું કદ તેના નિરપેક્ષ તાપમાનના સમપ્રમાણમાં હોય છે: $V_1 / T_1 = V_2 / T_2$.
આપેલ છે: $V_1 = 4 \ dm^3$,$T_1 = 273 \ K$,$T_2 = 546 \ K$.
કિંમતો મૂકતા: $4 / 273 = V_2 / 546$.
$V_2 = (4 \times 546) / 273 = 4 \times 2 = 8 \ dm^3$.
483
MediumMCQ
$300 \ K$ તાપમાને એક આદર્શ વાયુનું $10 \ L$ થી $5 \ L$ સુધી સમતાપી પ્રતિવર્તી સંકોચન કરવામાં આવે છે,જેમાં $1730 \ J$ કાર્ય થાય છે. સંકોચનમાં સામેલ વાયુના મોલની સંખ્યા ગણો? $(R = 8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1})$
A
$2.5$
B
$2$
C
$1$
D
$3$

Solution

(C) આપેલ છે: $V_1 = 10 \ L$,$V_2 = 5 \ L$,$W = 1730 \ J$,$T = 300 \ K$,$R = 8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
સમતાપી પ્રતિવર્તી સંકોચન માટે કાર્યનું સૂત્ર:
$W = -2.303 \ nRT \log_{10} \left(\frac{V_2}{V_1}\right)$
અહીં કાર્ય વાયુ પર થાય છે,તેથી $W = 1730 \ J$:
$1730 = -2.303 \times n \times 8.314 \times 300 \times \log_{10} \left(\frac{5}{10}\right)$
$1730 = -2.303 \times n \times 8.314 \times 300 \times (-0.3010)$
$1730 = n \times 1729$
$n = \frac{1730}{1729} \approx 1 \ mol$.
484
EasyMCQ
એક મોનોએટોમિક આદર્શ વાયુ,શરૂઆતમાં $T_1$ તાપમાને,ઘર્ષણરહિત પિસ્ટન ધરાવતા સિલિન્ડરમાં બંધ છે. પિસ્ટનને અચાનક મુક્ત કરીને વાયુને $T_2$ તાપમાન સુધી એડિબેટિકલી (સમઉષ્મીય રીતે) વિસ્તરણ કરવા દેવામાં આવે છે. $L_1$ અને $L_2$ એ વિસ્તરણ પહેલાં અને પછી વાયુના સ્તંભની લંબાઈ છે. તો $\frac{T_2}{T_1}$ નો ગુણોત્તર શું થશે?
A
$\left(\frac{L_1}{L_2}\right)^{2/3}$
B
$\left(\frac{L_1}{L_2}\right)^{1/2}$
C
$\left(\frac{L_2}{L_1}\right)^{1/2}$
D
$\left(\frac{L_2}{L_1}\right)^{2/3}$

Solution

(A) એડિબેટિક પ્રક્રિયા માટે,તાપમાન અને કદ વચ્ચેનો સંબંધ $T_1 V_1^{\gamma-1} = T_2 V_2^{\gamma-1}$ છે.
મોનોએટોમિક આદર્શ વાયુ માટે,મુક્તિની માત્રા (degrees of freedom) $f = 3$ છે.
એડિબેટિક ઇન્ડેક્સ $\gamma = 1 + \frac{2}{f} = 1 + \frac{2}{3} = \frac{5}{3}$ છે.
તેથી,$\gamma - 1 = \frac{2}{3}$ થાય.
કદ $V$ એ વાયુના સ્તંભની લંબાઈ $L$ ના પ્રમાણમાં હોવાથી ($V = A \times L$,જ્યાં $A$ એ આડછેદનું ક્ષેત્રફળ અચળ છે),આપણને $\frac{V_1}{V_2} = \frac{L_1}{L_2}$ મળે છે.
આ કિંમત એડિબેટિક સંબંધમાં મૂકતા: $\frac{T_2}{T_1} = \left(\frac{V_1}{V_2}\right)^{\gamma-1} = \left(\frac{L_1}{L_2}\right)^{2/3}$.
485
EasyMCQ
એક આદર્શ વાયુ $300 \ K$ તાપમાને $10 \ m^3$ થી $20 \ m^3$ સુધી સમતાપી અને પ્રતિવર્તી રીતે વિસ્તરણ પામે છે,જે આસપાસ પર $5.187 \ kJ$ કાર્ય કરે છે. વપરાયેલ વાયુના મોલની સંખ્યા ગણો.
A
$1$
B
$3$
C
$2$
D
$1.5$

Solution

(B) આદર્શ વાયુના સમતાપી પ્રતિવર્તી વિસ્તરણ માટે,વાયુ દ્વારા થયેલ કાર્ય નીચે મુજબ છે:
$W = nRT \ln\left(\frac{V_2}{V_1}\right)$
આપેલ છે:
$W = 5.187 \ kJ = 5187 \ J$
$V_1 = 10 \ m^3$
$V_2 = 20 \ m^3$
$T = 300 \ K$
$R = 8.314 \ J \ mol^{-1} \ K^{-1}$
કિંમતો મૂકતા:
$5187 = n \times 8.314 \times 300 \times \ln\left(\frac{20}{10}\right)$
$5187 = n \times 8.314 \times 300 \times 0.6931$
$5187 = n \times 1728.5$
$n = \frac{5187}{1728.5} \approx 3$
તેથી,વપરાયેલ વાયુના મોલની સંખ્યા $3$ છે.
486
DifficultMCQ
એક આદર્શ વાયુ $300 \ K$ તાપમાને $10 \ m^{3}$ થી $20 \ m^{3}$ સુધી સમતાપી અને પ્રતિવર્તી રીતે વિસ્તરણ પામે છે અને આસપાસ પર $5.187 \ kJ$ કાર્ય કરે છે. વિસ્તરણ પામતા વાયુના મોલની સંખ્યા ગણો? $(R = 8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1})$
A
$1.5$
B
$2$
C
$3$
D
$1$

Solution

(C) આપેલ છે: $V_{1} = 10 \ m^{3}$,$V_{2} = 20 \ m^{3}$,$T = 300 \ K$,$W = -5.187 \ kJ = -5187 \ J$.
સમતાપી પ્રતિવર્તી વિસ્તરણ માટે,કાર્યનું સૂત્ર:
$W = -2.303 \ nRT \log_{10} \left(\frac{V_{2}}{V_{1}}\right)$
કિંમતો મૂકતા:
$-5187 = -2.303 \times n \times 8.314 \times 300 \times \log_{10} \left(\frac{20}{10}\right)$
$-5187 = -2.303 \times n \times 8.314 \times 300 \times 0.3010$
$n = \frac{5187}{2.303 \times 8.314 \times 300 \times 0.3010}$
$n = \frac{5187}{1729.0} \approx 3 \ mol$.
487
MediumMCQ
જો બધા વાયુઓનું દળ સમાન હોય,તો દબાણ,કદ અને તાપમાનની સમાન પરિસ્થિતિઓમાં કયા વાયુ માટે કાર્ય મહત્તમ હશે?
A
$NH_{3}$
B
$N_{2}$
C
$Cl_{2}$
D
$H_{2}S$

Solution

(A) આદર્શ વાયુ માટે,વિસ્તરણ પ્રક્રિયામાં થયેલ કાર્ય $pV = nRT$ મુજબ મોલની સંખ્યા $n$ પર આધાર રાખે છે.
જ્યારે $p$,$V$ અને $T$ સમાન હોય,ત્યારે $n$ પણ સમાન હોવું જોઈએ.
આપેલ દળ $m$ માટે,મોલની સંખ્યા $n = \frac{m}{M}$ છે,જ્યાં $M$ એ આણ્વીય દળ છે.
તેથી,$W \propto \frac{1}{M}$.
આપેલ વાયુઓમાંથી,$NH_{3}$ નું આણ્વીય દળ સૌથી ઓછું $(17 \ g/mol)$ હોવાથી,તેના માટે કાર્ય મહત્તમ હશે.
488
DifficultMCQ
કાર્બન મોનોક્સાઇડની ઘનતા ક્યારે મહત્તમ હોય છે?
A
$0.5 \ atm$ અને $273 \ K$
B
$4 \ atm$ અને $500 \ K$
C
$2 \ atm$ અને $600 \ K$
D
$6 \ atm$ અને $1092 \ K$

Solution

(B) આદર્શ વાયુ સમીકરણ મુજબ,ઘનતા $\rho = \frac{PM}{RT}$.
કાર્બન મોનોક્સાઇડ માટે $M$ અને $R$ અચળ હોવાથી,$\rho \propto \frac{P}{T}$.
દરેક વિકલ્પ માટે $\frac{P}{T}$ ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$A$. $0.5 \ atm, 273 \ K$$\frac{0.5}{273} \approx 0.0018$
$B$. $4 \ atm, 500 \ K$$\frac{4}{500} = 0.008$
$C$. $2 \ atm, 600 \ K$$\frac{2}{600} \approx 0.0033$
$D$. $6 \ atm, 1092 \ K$$\frac{6}{1092} \approx 0.0055$

$\frac{P}{T}$ ગુણોત્તર વિકલ્પ $B$ માટે સૌથી વધુ છે. તેથી,$4 \ atm$ અને $500 \ K$ તાપમાને ઘનતા મહત્તમ છે.
489
MediumMCQ
$STP$ પર આદર્શ વાયુનું ગ્રામ આણ્વીય કદ $22400 \ cm^{3}$ હોય છે. ઓક્સિજન વાયુ માટે $STP$ પર ગ્રામ આણ્વીય કદ કેટલું થાય ($cm^{3}$ માં)?
A
$3200$
B
$5600$
C
$22400$
D
$11200$

Solution

(C) ગ્રામ આણ્વીય કદ એટલે $STP$ $(Standard \ Temperature \ and \ Pressure)$ પર કોઈપણ વાયુના $1 \ \text{mole}$ દ્વારા રોકાયેલું કદ.
એવોગેડ્રોના ઉત્કલ્પના મુજબ,$STP$ પર કોઈપણ આદર્શ વાયુના $1 \ \text{mole}$ નું કદ $22.4 \ L$ અથવા $22400 \ cm^{3}$ હોય છે.
તેથી,$STP$ પર ઓક્સિજનનું ગ્રામ આણ્વીય કદ $22400 \ cm^{3}$ છે.
490
EasyMCQ
વાયુનું કદ $10 \%$ વધારવા માટે,વાયુનું દબાણ
A
$10 \%$ વધારવું જોઈએ
B
$1 \%$ વધારવું જોઈએ
C
$10 \%$ ઘટાડવું જોઈએ
D
$1 \%$ ઘટાડવું જોઈએ

Solution

(C) બોઈલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને $P_1 V_1 = P_2 V_2$.
ધારો કે પ્રારંભિક કદ $V_1 = V$ અને પ્રારંભિક દબાણ $P_1 = P$ છે.
કદમાં $10 \%$ નો વધારો કરવા માટે,નવું કદ $V_2 = 1.1V$ થશે.
સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા: $P \times V = P_2 \times 1.1V$.
$P_2 = \frac{P}{1.1} \approx 0.909P$.
દબાણમાં ફેરફાર $P_2 - P_1 = 0.909P - P = -0.091P$ છે.
આ લગભગ $9.1 \%$ નો ઘટાડો દર્શાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,વ્યસ્ત સંબંધ $P \propto \frac{1}{V}$ ને ધ્યાનમાં લેતા,યોગ્ય વિકલ્પ $10 \%$ ઘટાડો છે.
491
MediumMCQ
$2 \ atm$ ના દબાણે રહેલા વાયુને $25^{\circ} C$ થી $323^{\circ} C$ સુધી ગરમ કરવામાં આવે છે અને તે જ સમયે તેના મૂળ કદના $\frac{2}{3}$ ભાગ સુધી સંકોચવામાં આવે છે. તો અંતિમ દબાણ કેટલું હશે ($atm$ માં)?
A
$1.33$
B
$6$
C
$2$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ છે: $p_1 = 2 \ atm$,$T_1 = 25 + 273 = 298 \ K$,$T_2 = 323 + 273 = 596 \ K$.
ધારો કે પ્રારંભિક કદ $V_1 = V$. તો અંતિમ કદ $V_2 = \frac{2}{3} V$.
સંયુક્ત વાયુના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{p_1 V_1}{T_1} = \frac{p_2 V_2}{T_2}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{2 \times V}{298} = \frac{p_2 \times (2/3) V}{596}$.
$p_2 = \frac{2 \times 596}{298 \times (2/3)} = \frac{2 \times 2}{2/3} = 2 \times 3 = 6 \ atm$.
492
EasyMCQ
$27^{\circ} C$ તાપમાન અને $0.821 \ atm$ દબાણે $2.8 \ g$ $CO$ વાયુનું કદ કેટલું થાય ($L$ માં)? (આપેલ છે: $R = 0.08210 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$)
A
$1.5$
B
$3$
C
$30$
D
$0.3$

Solution

(B) આપેલ છે,$CO$ નું દળ $= 2.8 \ g$.
તાપમાન $T = 27 + 273 = 300 \ K$.
દબાણ $p = 0.821 \ atm$.
વાયુ અચળાંક $R = 0.08210 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
$CO$ નું આણ્વીય દળ $= 12 + 16 = 28 \ g \ mol^{-1}$.
મોલની સંખ્યા $n = \frac{2.8 \ g}{28 \ g \ mol^{-1}} = 0.1 \ mol$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ $pV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા:
$V = \frac{nRT}{p} = \frac{0.1 \times 0.08210 \times 300}{0.821} = \frac{2.463}{0.821} = 3 \ L$.
493
EasyMCQ
જ્યારે આદર્શ વાયુનું નિરપેક્ષ તાપમાન બમણું કરવામાં આવે અને દબાણ અડધું કરવામાં આવે,ત્યારે વાયુનું કદ
A
મૂળ કદના અડધા જેટલું થશે
B
મૂળ કદ કરતાં $4$ ગણું થશે
C
મૂળ કદ કરતાં $2$ ગણું થશે
D
મૂળ કદના $1/4$ ભાગ જેટલું થશે

Solution

(B) આદર્શ વાયુના નિયમ મુજબ,$\frac{p_{1} V_{1}}{T_{1}} = \frac{p_{2} V_{2}}{T_{2}}$.
આપેલ છે: $T_{2} = 2 T_{1}$ અને $p_{2} = \frac{p_{1}}{2}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{p_{1} V_{1}}{T_{1}} = \frac{(p_{1} / 2) \times V_{2}}{2 T_{1}}$.
બંને બાજુથી $p_{1}$ અને $T_{1}$ દૂર કરતા:
$V_{1} = \frac{V_{2}}{4}$.
તેથી,$V_{2} = 4 V_{1}$.
આમ,કદ મૂળ કદ કરતાં $4$ ગણું થાય છે.
494
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું સમીકરણ અચળ દબાણે વાયુના આપેલ દળ માટે ચાર્લ્સના નિયમનું નિરૂપણ કરતું $NOT$ છે?
A
$\log K = \log V + \log T$
B
$\frac{d(\ln V)}{d T} = \frac{1}{T}$
C
$\frac{V}{T} = K$
D
$\log V = \log K + \log T$

Solution

(A) ચાર્લ્સનો નિયમ જણાવે છે કે અચળ દબાણે વાયુના આપેલ દળ માટે,કદ $V$ એ નિરપેક્ષ તાપમાન $T$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે,જે $V/T = K$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે (જ્યાં $K$ અચળાંક છે).
બંને બાજુ લઘુગણક લેતા: $\log V = \log K + \log T$.
આ સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા: $\log V - \log T = \log K$.
વિકલ્પ $A$ એ $\log K = \log V + \log T$ દર્શાવે છે,જે $K = VT$ સૂચવે છે. આ ચાર્લ્સના નિયમ $(V/T = K)$ થી વિરુદ્ધ છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ ચાર્લ્સના નિયમનું નિરૂપણ કરતું નથી.
495
EasyMCQ
$27^{\circ}C$ તાપમાન અને $600 \ mm$ દબાણે નીચેના દરેક વાયુના $25 \ g$ લેવામાં આવે છે. આમાંથી કોનું કદ સૌથી ઓછું હશે?
A
$HCl$
B
$HBr$
C
$HI$
D
$HF$

Solution

(C) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ મુજબ,જ્યાં $n = \frac{m}{M}$ છે.
અહીં $P$,$V$,$T$ અને $m$ આપેલ છે,તેથી $V = \frac{mRT}{PM}$ થાય.
નિશ્ચિત દળ $(m = 25 \ g)$,તાપમાન $(T)$ અને દબાણ $(P)$ માટે,કદ $V$ એ મોલર દળ $M$ ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે $(V \propto \frac{1}{M})$.
વાયુઓના મોલર દળ નીચે મુજબ છે: $M(HF) = 20 \ g/mol$,$M(HCl) = 36.5 \ g/mol$,$M(HBr) = 81 \ g/mol$ અને $M(HI) = 128 \ g/mol$.
$HI$ નું મોલર દળ સૌથી વધુ હોવાથી,તેમાં મોલની સંખ્યા સૌથી ઓછી હશે અને પરિણામે તેનું કદ સૌથી ઓછું હશે.
496
EasyMCQ
આદર્શ વાયુ માટે,સંકોચનીયતા અવયવ $(Z)$ કેટલો હોય છે?
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$0$

Solution

(A) આદર્શ વાયુ માટે,અવસ્થાનું સમીકરણ $PV = nRT$ છે.
સંકોચનીયતા અવયવ $(Z)$ ની વ્યાખ્યા $Z = \frac{PV}{nRT}$ તરીકે આપવામાં આવે છે.
આદર્શ વાયુ માટે $PV = nRT$ હોવાથી,$Z$ નું મૂલ્ય હંમેશા $1$ હોય છે.
497
MediumMCQ
$H_2$ ધરાવતા $100 \ L$ ના સિલિન્ડરનું $300 \ K$ તાપમાને દબાણ $4 \ atm$ હતું. તે આકસ્મિક રીતે ખુલી ગયું અને થોડો $H_2$ બહાર નીકળી ગયો. જ્યારે તેને બંધ કરવામાં આવ્યું,ત્યારે $300 \ K$ તાપમાને તેનું દબાણ $3 \ atm$ હતું. સિલિન્ડરમાં બાકી રહેલા $H_2$ ના મોલની સંખ્યા કેટલી હશે? (ધારો કે $H_2$ એક આદર્શ વાયુ છે; $R=$ વાયુ અચળાંક)
A
$\frac{1}{2 R}$
B
$R$
C
$\frac{1}{R}$
D
$2 R$

Solution

(C) આપેલ છે: કદ $V = 100 \ L$,અંતિમ દબાણ $P_2 = 3 \ atm$,તાપમાન $T = 300 \ K$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા:
$n_2 = \frac{P_2 V}{RT}$
કિંમતો મૂકતા:
$n_2 = \frac{3 \ atm \times 100 \ L}{R \times 300 \ K} = \frac{300}{300 R} = \frac{1}{R} \ mol$.
આમ,સિલિન્ડરમાં બાકી રહેલા $H_2$ ના મોલની સંખ્યા $\frac{1}{R}$ છે.
498
MediumMCQ
એક તત્વના $1 \ g$ બાષ્પ $1000 \ K$ તાપમાને $0.5 \ atm$ દબાણ હેઠળ $2.5625 \ L$ કદ રોકે છે. તો તે તત્વનું મોલર દળ ($g \ mol^{-1}$ માં) કેટલું હશે? (ધારો કે બાષ્પ આદર્શ વાયુ સમીકરણનું પાલન કરે છે. આપેલ $R=0.082 \ L \ atm \ mol^{-1} \ K^{-1}$)
A
$64$
B
$16$
C
$32$
D
$128$

Solution

(A) આદર્શ વાયુ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $PV = nRT = \frac{m}{M}RT$
મોલર દળ $M$ માટે સૂત્ર: $M = \frac{mRT}{PV}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $M = \frac{(1 \ g)(0.082 \ L \ atm \ mol^{-1} \ K^{-1})(1000 \ K)}{(0.5 \ atm)(2.5625 \ L)}$
$M = \frac{82}{1.28125} = 64 \ g \ mol^{-1}$.
499
MediumMCQ
આદર્શ વાયુ માટે નીચેનામાંથી કયો આલેખ સાચો છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(C) આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ છે।
વિકલ્પ $A$ માટે: જો $n$ અને $T$ અચળ હોય, તો $PV = \text{અચળ}$, એટલે કે $P \propto 1/V$. $P$ વિરુદ્ધ $V$ નો આલેખ લંબચોરસ અતિવલય (rectangular hyperbola) હોવો જોઈએ, સીધી રેખા નહીં.
વિકલ્પ $B$ માટે: જો $V$ અને $n$ અચળ હોય, તો $P = (nR/V) \times T$. $nR/V$ અચળ હોવાથી, $P \propto T$. $P$ વિરુદ્ધ $T$ નો આલેખ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા હોવો જોઈએ.
વિકલ્પ $C$ માટે: જો $V$ અને $T$ અચળ હોય, તો $P = (RT/V) \times n$. $RT/V$ અચળ હોવાથી, $P \propto n$. $P$ વિરુદ્ધ $n$ નો આલેખ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા છે. આ સાચું છે.
વિકલ્પ $D$ માટે: જો $P$ અને $n$ અચળ હોય, તો $V = (nR/P) \times T$. તેથી $V \propto T$. $V$ વિરુદ્ધ $1/T$ નો આલેખ સીધી રેખા ન હોય.
તેથી, સાચો આલેખ $C$ છે.
500
MediumMCQ
$1 \ mol$ આદર્શ વાયુ માટે,એક આઈસોકોર (સમાન કદની પ્રક્રિયા) મેળવવામાં આવે છે. આઈસોકોરનો ઢાળ $0.082 \ atm \ K^{-1}$ છે. જ્યારે તાપમાન $12.2 \ K$ હોય ત્યારે તેનું દબાણ ($atm$ માં) કેટલું હશે? $(R = 0.082 \ L \ atm \ mol^{-1} \ K^{-1})$.
A
$10.0$
B
$0.1$
C
$1.0$
D
$0.5$

Solution

(C) આદર્શ વાયુ માટે,સમીકરણ $PV = nRT$ છે.
આઈસોકોર (અચળ કદની પ્રક્રિયા) માટે,સમીકરણને $P = (\frac{nR}{V})T$ તરીકે લખી શકાય છે.
$P$ વિરુદ્ધ $T$ ના આલેખનો ઢાળ $m = \frac{nR}{V}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે $n = 1 \ mol$ અને ઢાળ $m = 0.082 \ atm \ K^{-1}$.
તેથી,$\frac{1 \times 0.082}{V} = 0.082$,જેનો અર્થ છે કે $V = 1 \ L$.
હવે,$T = 12.2 \ K$ પર,દબાણ $P$ ની ગણતરી $P = \frac{nRT}{V} = \frac{1 \times 0.082 \times 12.2}{1} = 1.0004 \ atm \approx 1.0 \ atm$ તરીકે કરવામાં આવે છે.

States of Matter — Ideal gas equation and Related gas laws · Frequently Asked Questions

1Are these States of Matter questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a States of Matter Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.