Common ion effect Questions in Gujarati

(C) $NaCl$ અને $AgNO_3$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા: $NaCl(aq) + AgNO_3(aq) \rightarrow AgCl(s) + NaNO_3(aq)$ છે.
આ એક અવક્ષેપન પ્રક્રિયા છે જેમાં $AgCl$ સફેદ અવક્ષેપ તરીકે બને છે.
લી શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,સામાન્ય આયન ઉમેરીને અથવા દ્રાવકના ગુણધર્મો બદલીને પ્રક્રિયાને અટકાવી શકાય છે.
$AgCl$ ઉમેરવાથી (સામાન્ય આયન અસર) સંતુલન પાછળની તરફ ખસે છે.
એસીટોન ઉમેરવાથી (પાણી કરતા ઓછો ડાયઇલેક્ટ્રિક અચળાંક ધરાવતું દ્રાવક) આયનીય ક્ષારોની દ્રાવ્યતા ઘટે છે,જેનાથી પ્રક્રિયા અટકે છે.
તેથી,$(A)$ અને $(B)$ બંને સાચા છે.

(D) $AgCl$ જેવા અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષારની દ્રાવ્યતા સામાન્ય આયન અસરને કારણે સામાન્ય આયનની હાજરીમાં ઘટે છે,જે સંતુલન $AgCl(s) \rightleftharpoons Ag^+(aq) + Cl^-(aq)$ ને ડાબી બાજુ ખસેડે છે.
દરેક દ્રાવણમાં સામાન્ય આયન ($Ag^+$ અથવા $Cl^-$) ની સાંદ્રતા ગણો:
$1$. $AgNO_3 \ (0.1 \ M) \to [Ag^+] = 0.1 \ M$
$2$. $H_2O \ (l) \to [Ag^+] = 0, [Cl^-] = 0$
$3$. $NaCl \ (0.4 \ M) \to [Cl^-] = 0.4 \ M$
$4$. $BaCl_2 \ (0.3 \ M) \to [Cl^-] = 2 \times 0.3 = 0.6 \ M$
દ્રાવ્યતા સામાન્ય આયનની સાંદ્રતાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી,જ્યાં સામાન્ય આયનની સાંદ્રતા મહત્તમ હોય ત્યાં દ્રાવ્યતા ન્યૂનતમ હોય છે.
સાંદ્રતાની સરખામણી કરતા: $0.6 \ M > 0.4 \ M > 0.1 \ M > 0$.
તેથી,$AgCl$ ની દ્રાવ્યતા $0.3 \ M \ BaCl_2$ માં ન્યૂનતમ છે.

(C) $CH_3COOH$ જેવા નિર્બળ એસિડનું વિયોજન સામાન્ય આયન અસર દ્વારા દબાવવામાં આવે છે.
$CH_3COOH \rightleftharpoons CH_3COO^- + H^+$.
$HCl$ એ $H^+$ આયનો આપે છે,જે સામાન્ય આયન અસરને કારણે $CH_3COOH$ ના વિયોજનને ઘટાડે છે.
$CH_3COOK$ એ $CH_3COO^-$ આયનો આપે છે,જે પણ સામાન્ય આયન અસરને કારણે $CH_3COOH$ ના વિયોજનને ઘટાડે છે.
$KCl$ એ તટસ્થ ક્ષાર છે અને તે કોઈ સામાન્ય આયનો ($H^+$ અથવા $CH_3COO^-$) આપતું નથી.
તેથી,અન્ય વિકલ્પો કે જેમાં સામાન્ય આયનો છે તેની સરખામણીમાં $0.001 \, M \, KCl$ ની હાજરીમાં $CH_3COOH$ નું વિયોજન સૌથી ઓછું દબાય છે (મહત્તમ છે).

(C) આપેલ સંતુલન $AgCl_{(s)} + 2NH_{3(aq)} \rightleftharpoons [Ag(NH_3)_2]^+_{(aq)} + Cl^-_{(aq)}$ છે.
જ્યારે $HNO_3$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $NH_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $NH_4^+$ આયનો બનાવે છે: $NH_{3(aq)} + H^+_{(aq)} \to NH_{4(aq)}^+$.
આ $NH_3$ ની સાંદ્રતા ઘટાડે છે,જે લે-શેટેલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ સંતુલનને ડાબી બાજુ ખસેડે છે.
પરિણામે,સંકીર્ણ આયન $[Ag(NH_3)_2]^+$ વિયોજિત થાય છે,જે $Ag^+$ આયનો મુક્ત કરે છે,જે પછી $Cl^-$ આયનો સાથે પ્રક્રિયા કરીને $AgCl_{(s)}$ ના અવક્ષેપ બનાવે છે.
આમ,$HNO_3$ ઉમેરવાથી $AgCl$ ના સફેદ અવક્ષેપ ફરીથી દેખાય છે.

(A) ધારો કે $AgCl$ ની દ્રાવ્યતા $x \ mol \ L^{-1}$ છે.
વિયોજન સંતુલન: $AgCl(s) \rightleftharpoons Ag^{+}(aq) + Cl^{-}(aq)$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર: $K_{sp} = [Ag^{+}][Cl^{-}]$.
$0.1 \ M \ KCl$ ના દ્રાવણમાં,$KCl$ સંપૂર્ણપણે વિયોજિત થાય છે: $KCl(aq) \rightarrow K^{+}(aq) + Cl^{-}(aq)$.
આમ,$KCl$ માંથી મળતા $Cl^{-}$ ની સાંદ્રતા $0.1 \ M$ છે.
$Cl^{-}$ ની કુલ સાંદ્રતા $[Cl^{-}] = (x + 0.1) \ M \approx 0.1 \ M$ થાય (કારણ કે $x$ ખૂબ નાનું છે).
$K_{sp}$ ના સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $1.0 \times 10^{-10} = (x)(0.1)$.
$x$ માટે ઉકેલતા: $x = \frac{1.0 \times 10^{-10}}{0.1} = 1.0 \times 10^{-9} \ mol \ L^{-1}$.

(C) $BaF_2$ નું વિયોજન આ મુજબ થાય છે: $BaF_2(s) \rightleftharpoons Ba^{2+}(aq) + 2F^{-}(aq)$.
$Ba(NO_3)_2$ ની હાજરીમાં,સામાન્ય આયન અસરને કારણે $Ba^{2+}$ આયનોની સાંદ્રતા વધે છે.
ધારો કે $BaF_2$ ની દ્રાવ્યતા $s$ છે અને $Ba(NO_3)_2$ ની સાંદ્રતા $x$ છે.
કુલ $[Ba^{2+}] = s + x$ અને $[F^{-}] = 2s$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારના સમીકરણ મુજબ: $K_{sp} = [Ba^{2+}][F^{-}]^2$.
કિંમતો મૂકતા: $K_{sp} = (s + x)(2s)^2$.
અહીં $2s = [F^{-}]$ હોવાથી,$s = \frac{1}{2}[F^{-}]$.
આમ,$BaF_2$ ની દ્રાવ્યતા $\frac{1}{2}[F^{-}]$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.

(B) $AgCl$ ની પાણીમાં દ્રાવ્યતા તેના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર અચળાંક $(K_{sp})$ દ્વારા નક્કી થાય છે,જ્યાં $AgCl(s) \rightleftharpoons Ag^+(aq) + Cl^-(aq)$ છે.
સાંદ્ર $HCl$ ની હાજરીમાં,સામાન્ય આયન અસરને કારણે $Cl^-$ આયનોની સાંદ્રતા ખૂબ વધારે હોય છે.
લે શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,$[Cl^-]$ માં વધારો સંતુલનને ડાબી બાજુ ખસેડે છે,જે $AgCl$ ની દ્રાવ્યતા ઘટાડે છે.
તેથી,સાંદ્ર $HCl$ માં $AgCl$ ની દ્રાવ્યતા શુદ્ધ પાણી કરતા ઓછી હોય છે.

(B) જ્યારે હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇડ વાયુ $(HCl)$ ને $NaCl$ ના સંતૃપ્ત દ્રાવણમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે તેના આયનોમાં નીચે મુજબ વિયોજિત થાય છે:
$NaCl \rightleftharpoons Na^{+} + Cl^{-}$
$HCl \rightleftharpoons H^{+} + Cl^{-}$
$HCl$ ના આયનીકરણને કારણે દ્રાવણમાં $Cl^{-}$ આયનોની સાંદ્રતા નોંધપાત્ર રીતે વધે છે.
લે શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,સામાન્ય આયન $(Cl^{-})$ ની સાંદ્રતામાં વધારો થવાથી $NaCl$ ના વિયોજનનું સંતુલન ડાબી તરફ ખસે છે.
આ ઘટનાને સામાન્ય આયન અસર (common ion effect) કહેવામાં આવે છે,જેના કારણે $NaCl$ ની દ્રાવ્યતા ઘટે છે અને તે અવક્ષેપિત થાય છે.

(D) ક્ષારની દ્રાવ્યતા તેના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ દ્વારા નક્કી થાય છે.
જ્યારે $NaCl$ ના સંતૃપ્ત દ્રાવણમાં $HCl$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે સામાન્ય આયન અસરને કારણે $Cl^-$ આયનોની સાંદ્રતામાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે.
દ્રાવ્યતા સંતુલન $NaCl(s) \rightleftharpoons Na^+(aq) + Cl^-(aq)$ મુજબ,આયનીય ગુણાકાર $Q = [Na^+][Cl^-]$ વધે છે.
જ્યારે આયનીય ગુણાકાર $Q$ એ દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ કરતા વધી જાય છે,ત્યારે સંતુલન ડાબી બાજુ ખસે છે,જેના પરિણામે $NaCl$ નું અવક્ષેપન થાય છે.

(B) $AgI$ જેવા અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષારની દ્રાવ્યતા સમાન આયન અસરને કારણે ઘટે છે.
જ્યારે $AgI$ ના સંતૃપ્ત દ્રાવણમાં $NaI$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે $I^-$ આયનોની સાંદ્રતા વધે છે.
લી શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,સંતુલન $AgI(s) \rightleftharpoons Ag^+(aq) + I^-(aq)$ ડાબી તરફ ખસે છે,જેના પરિણામે $AgI$ ના અવક્ષેપ મળે છે અને તેની દ્રાવ્યતામાં ઘટાડો થાય છે.

(D) $NH_4Cl$ (પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્ય) ની હાજરી સામાન્ય આયન અસર ($NH_4^+$ આયનો) ને કારણે $NH_4OH$ (નિર્બળ બેઇઝ) ના વિયોજનને દબાવે છે.
આ દ્રાવણમાં $OH^-$ આયનોની સાંદ્રતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે.
$Ba(OH)_2$ ના અવક્ષેપન માટે,આયનીય ગુણાકાર $[Ba^{2+}][OH^-]^2$ એ $Ba(OH)_2$ ના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ કરતા વધારે હોવો જોઈએ.
$OH^-$ ની સાંદ્રતા ખૂબ ઓછી હોવાથી,આયનીય ગુણાકાર $K_{sp}$ કરતા વધતો નથી,અને કોઈ અવક્ષેપન થતું નથી.
વધુમાં,$Ba(OH)_2$ એ પ્રબળ બેઇઝ છે અને તે પાણીમાં દ્રાવ્ય છે.
તેથી,વિધાન ખોટું છે અને કારણ પણ ખોટું છે.

(B) સામાન્ય ટેબલ સોલ્ટ $(NaCl)$ ને મીઠાના સંતૃપ્ત દ્રાવણમાંથી $HCl$ વાયુ પસાર કરીને શુદ્ધ કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા સામાન્ય આયન અસર (common ion effect) પર આધારિત છે,જ્યાં $Cl^-$ આયનોની સાંદ્રતામાં વધારો થવાથી સંતુલન $NaCl$ ના અવક્ષેપન તરફ ખસે છે.
પ્રક્રિયા: $NaCl(aq) + HCl(g) \to NaCl(s) + H^+(aq) + Cl^-(aq)$.

(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે $NH_4Cl$ ને $NH_4OH$ માં ઉમેરવામાં આવે છે જેથી સામાન્ય આયન $(NH_4^+)$ મળે,જે સામાન્ય આયન અસરને કારણે $NH_4OH$ ના વિયોજનને દબાવે છે.
$OH^-$ આયનોની સાંદ્રતામાં આ ઘટાડો એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે માત્ર ત્રીજા સમૂહના કેટાયન્સ (જેમ કે $Fe^{3+}$,$Al^{3+}$,$Cr^{3+}$) ના હાઇડ્રોક્સાઇડ્સ જ અવક્ષેપિત થાય છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે તેનો હેતુ આયનોને ક્લોરાઇડમાં રૂપાંતરિત કરવાનો નથી,પરંતુ પસંદગીયુક્ત અવક્ષેપન માટે $OH^-$ સાંદ્રતાને નિયંત્રિત કરવાનો છે.

(D) $Sb(III)$ ગુણાત્મક પૃથ્થકરણના $II$ સમૂહમાં આવે છે અને તેને $HCl$ ની હાજરીમાં (એસિડિક માધ્યમ) $H_2S$ પસાર કરીને $Sb_2S_3$ તરીકે અવક્ષેપિત કરવામાં આવે છે.
$HCl$ એ $H^+$ આયનો પૂરા પાડે છે,જે સામાન્ય આયન અસરને કારણે $H_2S$ ના વિયોજનને દબાવે છે,જેનાથી $S^{2-}$ ની સાંદ્રતા ઓછી રહે છે,જે $II$ સમૂહના અવક્ષેપન માટે પૂરતી છે પરંતુ ઉચ્ચ સમૂહો માટે નથી.
આલ્કલાઇન માધ્યમમાં,$OH^-$ આયનો $H_2S$ માંથી મળતા $H^+$ આયનો સાથે પ્રક્રિયા કરીને પાણી $(H^+ + OH^- \rightleftharpoons H_2O)$ બનાવે છે.
આ સંતુલન $H_2S \rightleftharpoons 2H^+ + S^{2-}$ ને જમણી બાજુ ખસેડે છે,જેનાથી $S^{2-}$ આયનોની સાંદ્રતામાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે.
આલ્કલાઇન માધ્યમમાં $S^{2-}$ ની સાંદ્રતા ખૂબ વધારે હોવાથી,$Sb(III)$ ચોક્કસપણે સલ્ફાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત થશે.
તેથી,વિધાન ખોટું છે કારણ કે $Sb(III)$ આલ્કલાઇન માધ્યમમાં અવક્ષેપિત થાય છે,અને કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે $S^{2-}$ ની સાંદ્રતા ખૂબ વધારે હોય છે,અપૂરતી હોતી નથી.

(D) એન્ટિમની સલ્ફાઇડ $(Sb_2S_3)$ પીળા એમોનિયમ સલ્ફાઇડ $( (NH_4)_2S_x )$ માં દ્રાવ્ય થઈને એમોનિયમ થાયોએન્ટિમોનેટ $( (NH_4)_3SbS_4 )$ બનાવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $Sb_2S_3 + 3(NH_4)_2S + 2S \longrightarrow 2(NH_4)_3SbS_4$.
$Sb_2S_3$ દ્રાવ્ય હોવાથી,વિધાન ખોટું છે.
$S^{2-}$ આયનોને કારણે સામાન્ય આયન અસર સામાન્ય રીતે દ્રાવ્યતા ઘટાડે છે,પરંતુ આ સંદર્ભમાં $Sb_2S_3$ ના વર્તન માટે આ કારણ નથી,અને વિધાન પોતે જ ખોટું છે. તેથી,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.

(N/A) ફિનોલનું આયનીકરણ: $C_6H_5OH + H_2O \leftrightarrow C_6H_5O^{-} + H_3O^{+}$
શરૂઆતની સાંદ્રતા: $0.05 \ M$,$0$,$0$
સંતુલને: $0.05 - x$,$x$,$x$
$K_a = \frac{[C_6H_5O^{-}][H_3O^{+}]}{[C_6H_5OH]} = \frac{x^2}{0.05 - x}$
$K_a$ ખૂબ નાનો હોવાથી,$x$ ને $0.05$ ની સરખામણીમાં અવગણી શકાય. તેથી,$0.05 - x \approx 0.05$.
$x = \sqrt{K_a \times C} = \sqrt{1.0 \times 10^{-10} \times 0.05} = \sqrt{5.0 \times 10^{-12}} = 2.236 \times 10^{-6} \ M$.
આમ,$[C_6H_5O^{-}] = 2.236 \times 10^{-6} \ M$.
હવે,$0.01 \ M$ સોડિયમ ફિનોલેટ $(C_6H_5ONa)$ ની હાજરીમાં:
$C_6H_5ONa \rightarrow C_6H_5O^{-} + Na^{+}$
$[C_6H_5O^{-}] = 0.01 \ M$ (કોમન આયન અસરને કારણે).
ધારો કે $\alpha$ એ ફિનોલનો આયનીકરણ અંશ છે.
$[C_6H_5OH] = 0.05 \ M$,$[H_3O^{+}] = 0.05 \alpha$,$[C_6H_5O^{-}] = 0.01 \ M$.
$K_a = \frac{[C_6H_5O^{-}][H_3O^{+}]}{[C_6H_5OH]} \Rightarrow 1.0 \times 10^{-10} = \frac{0.01 \times 0.05 \alpha}{0.05}$.
$1.0 \times 10^{-10} = 0.01 \alpha \Rightarrow \alpha = 1.0 \times 10^{-8}$.

$c = 0.05 \ M$
$p K_{ a } = 4.74$
$p K_{ a } = -\log(K_{ a }) \implies K_{ a } = 10^{-4.74} = 1.82 \times 10^{-5}$
નિર્બળ એસિડ માટે,$\alpha = \sqrt{\frac{ K_{ a } }{ c }} = \sqrt{\frac{ 1.82 \times 10^{-5} }{ 0.05 }} = 1.908 \times 10^{-2}$
જ્યારે $HCl$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે $H^{+}$ આયનોની સાંદ્રતા વધે છે,જે સંતુલનને પાછળની દિશામાં ખસેડે છે (કોમન આયન અસર),આમ વિયોજન અંશ ઘટે છે.
કિસ્સો $(a)$: $0.01 \ M$ $HCl$ ઉમેરતા.
$K_{ a } = \frac{ [CH_{3}COO^{-}][H^{+}] }{ [CH_{3}COOH] } \approx \frac{ \alpha c \times 0.01 }{ c }$
$1.82 \times 10^{-5} = \alpha \times 0.01 \implies \alpha = 1.82 \times 10^{-3}$
કિસ્સો $(b)$: $0.1 \ M$ $HCl$ ઉમેરતા.
$1.82 \times 10^{-5} = \alpha \times 0.1 \implies \alpha = 1.82 \times 10^{-4}$

(N/A) કોમન આયન ઇફેક્ટ એ $Le \text{ } Chatelier$ ના સિદ્ધાંત પર આધારિત ઘટના છે.
તેને એવી ઘટના તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જેમાં સંતુલન સ્થિતિમાં રહેલા આયનીય ઘટકોમાંથી કોઈ એક ઘટક ઉમેરવાથી સંતુલન ખસે છે.
ઉદાહરણ: એસિટિક એસિડનું વિયોજન સંતુલન ધ્યાનમાં લો:
$CH_3COOH_{(aq)} \rightleftharpoons H^{+}_{(aq)} + CH_3COO^{-}_{(aq)}$
$\therefore K_a = \frac{[H^{+}][CH_3COO^{-}]}{[CH_3COOH]}$
જો આપણે આ દ્રાવણમાં સોડિયમ એસિટેટ $(CH_3COONa)$ ઉમેરીએ,તો એસિટેટ આયનોની સાંદ્રતા $[CH_3COO^{-}]$ વધે છે.
$Le \text{ } Chatelier$ ના સિદ્ધાંત મુજબ,વધારાના એસિટેટ આયનોને દૂર કરવા માટે સંતુલન ડાબી તરફ ખસે છે,જેનાથી $H^{+}$ આયનોની સાંદ્રતા ઘટે છે અને એસિટિક એસિડનું વિયોજન દબાય છે.

(N/A) વ્યાખ્યા: કોમન આયન ઇફેક્ટ એટલે કે સમાન આયન અસરને એવી રીતે વ્યાખ્યાયિત કરી શકાય છે કે જ્યારે કોઈ પદાર્થ ઉમેરવામાં આવે જે વિયોજન સંતુલનમાં પહેલેથી જ હાજર હોય તેવા આયનીય ઘટકોમાં વધારો કરે,ત્યારે સંતુલન સ્થાનાંતરિત થાય છે. આ ઘટના $Le \ Chatelier$ ના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે.
ઉદાહરણ: એસિટિક એસિડ $(CH_{3}COOH)$ નું વિયોજન સંતુલન ધ્યાનમાં લો:
$CH_{3}COOH_{(aq)} \rightleftharpoons H_{(aq)}^{+} + CH_{3}COO_{(aq)}^{-}$
આયનીકરણ અચળાંક $K_{a} = \frac{[H^{+}][CH_{3}COO^{-}]}{[CH_{3}COOH]}$ છે.
જો આ દ્રાવણમાં સોડિયમ એસિટેટ $(CH_{3}COONa)$ ઉમેરવામાં આવે,તો તે એસિટેટ આયનો $(CH_{3}COO^{-})$ ની સાંદ્રતામાં વધારો કરે છે. $Le \ Chatelier$ ના સિદ્ધાંત મુજબ,નીપજની સાંદ્રતા વધવાથી સંતુલન ડાબી બાજુ (પ્રક્રિયકો તરફ) ખસે છે.
પરિણામે,$H^{+}$ આયનોની સાંદ્રતા ઘટે છે અને એસિટિક એસિડનું વિયોજન ઘટે છે. આને કોમન આયન ઇફેક્ટ કહેવાય છે.

(N/A) એસિટિક એસિડનું વિયોજન નીચે મુજબના સંતુલન દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે: $CH_{3}COOH_{(aq)} \rightleftharpoons H^{+}_{(aq)} + CH_{3}COO^{-}_{(aq)}$.
જ્યારે $0.05 \ M$ એસિટિક એસિડ $(CH_{3}COOH)$ ના દ્રાવણમાં $0.05 \ M$ એસિટેટ આયનો $(CH_{3}COO^{-})$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે સામાન્ય આયન $CH_{3}COO^{-}$ ની સાંદ્રતા વધે છે.
લે-શાતેલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,નીપજ $(CH_{3}COO^{-})$ ની સાંદ્રતામાં વધારો થવાથી સંતુલન ડાબી બાજુ ખસે છે.
પરિણામે,$CH_{3}COOH$ નું વિયોજન ઘટે છે,જેના કારણે $H^{+}$ આયનોની સાંદ્રતામાં ઘટાડો થાય છે ($[H^{+}]$ ઘટે છે).
આમ,એસિટિક એસિડના વિયોજનની માત્રા ઘટે છે અને પરિણામી દ્રાવણની $pH$ વધે છે.

(C) $HCl$ ની હાજરીમાં,$H^+$ આયનોની સામાન્ય આયન અસરને કારણે $H_2S$ નું આયનીકરણ ઘટે છે: $H_2S \rightleftharpoons 2H^+ + S^{2-}$.
આનાથી $S^{2-}$ આયનોની સાંદ્રતા ખૂબ જ ઓછી થઈ જાય છે.
બીજા સમૂહના સલ્ફાઈડનો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ ખૂબ ઓછો હોવાથી,તેઓ ઓછી $S^{2-}$ સાંદ્રતાએ પણ અવક્ષેપિત થાય છે.
જોકે,ચોથા સમૂહના સલ્ફાઈડનો $K_{sp}$ પ્રમાણમાં ઊંચો હોવાથી,તેઓ આ પરિસ્થિતિમાં અવક્ષેપિત થતા નથી.

(N/A) $H_2S$ નું આયનીકરણ $0.3 \ M \ HCl$ (પ્રબળ એસિડ) ની હાજરીને કારણે દબાય છે.
$1$. પ્રથમ આયનીકરણ માટે: $H_2S \rightleftharpoons H^+ + HS^-$
$K_{a1} = \frac{[H^+][HS^-]}{[H_2S]} = 1.0 \times 10^{-7}$
અહીં $[H^+] \approx 0.3 \ M$ અને $[H_2S] \approx 0.1 \ M$ હોવાથી:
$[HS^-] = \frac{K_{a1} \times [H_2S]}{[H^+]} = \frac{1.0 \times 10^{-7} \times 0.1}{0.3} = 3.33 \times 10^{-8} \ M$
$2$. બીજા આયનીકરણ માટે: $HS^- \rightleftharpoons H^+ + S^{2-}$
$K_{a2} = \frac{[H^+][S^{2-}]}{[HS^-]} = 1.3 \times 10^{-13}$
$[S^{2-}] = \frac{K_{a2} \times [HS^-]}{[H^+]} = \frac{1.3 \times 10^{-13} \times 3.33 \times 10^{-8}}{0.3} = 1.44 \times 10^{-20} \ M$

(N/A) સામાન્ય આયનની હાજરીમાં અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષારની દ્રાવ્યતા ઘટે છે. જ્યારે દ્રાવણમાં ક્ષારના ધન આયન અથવા ઋણ આયન પૈકી કોઈ એકની સાંદ્રતા વધે ત્યારે સામાન્ય આયન અસર જોવા મળે છે.
$1$. $AgCl$ ના સંતૃપ્ત દ્રાવણમાં,જો $NaCl$ ઉમેરવામાં આવે,તો $Cl^{-}$ આયન સામાન્ય છે. જો $AgNO_{3}$ ઉમેરવામાં આવે,તો $Ag^{+}$ આયન સામાન્ય છે. લે શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,આ આયનોની સાંદ્રતામાં વધારો સંતુલન $AgCl_{(s)} \rightleftharpoons Ag^{+}_{(aq)} + Cl^{-}_{(aq)}$ ને ડાબી બાજુ ખસેડે છે,જેનાથી અવક્ષેપન થાય છે અને ક્ષારની દ્રાવ્યતા ઘટે છે.
$2$. તેવી જ રીતે,$NaCl$ ના સંતૃપ્ત દ્રાવણમાં,જો $HCl$ વાયુ પસાર કરવામાં આવે,તો $Cl^{-}$ ની સાંદ્રતા વધે છે,જે સંતુલન $NaCl_{(s)} \rightleftharpoons Na^{+}_{(aq)} + Cl^{-}_{(aq)}$ ને ડાબી બાજુ ખસવા માટે મજબૂર કરે છે,પરિણામે ઘન $NaCl$ ના અવક્ષેપ મળે છે અને તેની દ્રાવ્યતામાં ઘટાડો થાય છે.

(N/A) સામાન્ય આયનની હાજરીમાં અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષારની દ્રાવ્યતા ઘટે છે. આને સામાન્ય આયન અસર કહેવામાં આવે છે.
લે શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,જ્યારે અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષારના કોઈ એક આયન (ધન આયન અથવા ઋણ આયન) ની સાંદ્રતા સામાન્ય આયન ધરાવતા પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્ય ઉમેરીને વધારવામાં આવે છે,ત્યારે સંતુલન ડાબી બાજુ ખસે છે,જેના પરિણામે ક્ષારનું અવક્ષેપન થાય છે અને તેની દ્રાવ્યતા ઘટે છે.
ઉદાહરણ $1$: $AgCl$ ના સંતૃપ્ત દ્રાવણમાં,જો $NaCl$ ઉમેરવામાં આવે તો $Cl^{-}$ આયનની સાંદ્રતા વધે છે. જો $AgNO_{3}$ ઉમેરવામાં આવે તો $Ag^{+}$ આયનની સાંદ્રતા વધે છે. બંને કિસ્સામાં,સંતુલન $AgCl(s) \rightleftharpoons Ag^{+}(aq) + Cl^{-}(aq)$ ડાબી બાજુ ખસે છે,જેના કારણે વધુ $AgCl$ અવક્ષેપિત થાય છે અને તેની દ્રાવ્યતા ઘટે છે.
ઉદાહરણ $2$: જ્યારે $NaCl$ ના સંતૃપ્ત દ્રાવણમાંથી $HCl$ વાયુ પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે $Cl^{-}$ આયનોની સાંદ્રતા વધે છે. આના કારણે સંતુલન $NaCl(s) \rightleftharpoons Na^{+}(aq) + Cl^{-}(aq)$ ડાબી બાજુ ખસે છે,જે ઘન $NaCl$ ના અવક્ષેપન તરફ દોરી જાય છે અને તેની દ્રાવ્યતા ઘટાડે છે.

(A) કોમન આયન ઇફેક્ટનો ઉપયોગ વિવિધ રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓમાં થાય છે:
$1$. $NaCl$ નું શુદ્ધિકરણ: $NaCl$ ના દ્રાવણમાંથી $Na_{2}SO_{4}$ અને $MgSO_{4}$ જેવી અશુદ્ધિઓ દૂર કરવા માટે, તેમાંથી $HCl$ વાયુ પસાર કરવામાં આવે છે। $[Cl^{-}]$ સાંદ્રતામાં વધારો થવાથી કોમન આયન ઇફેક્ટને કારણે $NaCl$ ના અવક્ષેપ મળે છે.
$2$. સાબુનું ક્ષારણ (Salting out): સાબુ એ ફેટી એસિડનો સોડિયમ ક્ષાર $(RCOONa)$ છે। જ્યારે સાબુના દ્રાવણમાં $NaCl$ ઉમેરવામાં આવે છે, ત્યારે $Na^{+}$ કોમન આયન તરીકે વર્તે છે। સંતુલન $RCOONa_{(aq)} \rightleftharpoons RCOO^{-}_{(aq)} + Na^{+}_{(aq)}$ ડાબી બાજુ ખસે છે, જેનાથી સાબુ ઘન સ્વરૂપે અવક્ષેપિત થાય છે.
$3$. જથ્થાત્મક વિશ્લેષણ: આયનનું સંપૂર્ણ અવક્ષેપન સુનિશ્ચિત કરવા માટે, કોમન આયન ધરાવતા પ્રક્રિયકનો વધારો ઉમેરવામાં આવે છે। ઉદાહરણ તરીકે, $BaSO_{4}$ ના અવક્ષેપન માટે વધારાનું $H_{2}SO_{4}$ અને $AgCl$ ના અવક્ષેપન માટે વધારાનું $NaCl$ વપરાય છે.
$4$. ગુણાત્મક વિશ્લેષણ:
$(i)$ ગ્રુપ-$II$ ના વિશ્લેષણમાં, $H^{+}$ ની કોમન આયન ઇફેક્ટ દ્વારા $H_{2}S$ ના વિયોજનને દબાવવા માટે $H_{2}S$ માં $HCl$ ઉમેરવામાં આવે છે, જેથી માત્ર $CuS$ અને $CdS$ અવક્ષેપિત થાય.
$(ii)$ ગ્રુપ-$III$ $A$ ના વિશ્લેષણમાં, $NH_{4}^{+}$ ની કોમન આયન ઇફેક્ટ દ્વારા $NH_{4}OH$ ના વિયોજનને દબાવવા માટે $NH_{4}OH$ પહેલા $NH_{4}Cl$ ઉમેરવામાં આવે છે, જેથી $[OH^{-}]$ મર્યાદિત રહે અને માત્ર $Fe^{3+}$, $Al^{3+}$, અને $Cr^{3+}$ અવક્ષેપિત થાય.
$5$. બફર દ્રાવણ: દવાઓ, સૌંદર્ય પ્રસાધનો અને ખાતરોમાં વપરાતા બફર દ્રાવણનો $pH$ જાળવવામાં કોમન આયન ઇફેક્ટ અનિવાર્ય છે.

(N/A) $AgCl$ માટે દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = [Ag^+][Cl^-]$ છે.
$0.1 \ M \ NaCl$ ના દ્રાવણમાં,સામાન્ય આયન અસરને કારણે $Cl^-$ આયનોની સાંદ્રતા $0.1 \ M$ થાય છે.
ધારો કે $NaCl$ ની હાજરીમાં $AgCl$ ની દ્રાવ્યતા $s$ છે.
તેથી,$[Ag^+] = s$ અને $[Cl^-] = 0.1 + s \approx 0.1 \ M$ (કારણ કે $s$ ખૂબ નાનું છે).
આ કિંમતોને $K_{sp}$ ના સૂત્રમાં મૂકતા:
$1.6 \times 10^{-10} = s \times 0.1$
$s = \frac{1.6 \times 10^{-10}}{0.1} = 1.6 \times 10^{-9} \ M$.

(C) જ્યારે દ્રાવણમાંથી $HCl$ વાયુ પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે $HCl$ ના વિયોજનને કારણે $Cl^{-}$ આયનોની સાંદ્રતામાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે.
સમાન આયન અસર (common ion effect) મુજબ,$NaCl$ નો આયનિક ગુણાકાર $([Na^{+}][Cl^{-}])$ તેના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ કરતા વધી જાય છે.
$MgCl_{2}$ અને $CaCl_{2}$ ની સરખામણીમાં $NaCl$ ની દ્રાવ્યતા ઓછી હોવાથી,તે દ્રાવણમાંથી સ્ફટિકીકરણ પામે છે.
$MgCl_{2}$ અને $CaCl_{2}$ દ્રાવણમાં જ રહે છે કારણ કે તેઓ વધુ દ્રાવ્ય છે.

(C) ડાયમિથાઈલ એમાઈન એક નિર્બળ બેઈઝ છે: $(CH_3)_2NH + H_2O \rightleftharpoons (CH_3)_2NH_2^+ + OH^-$
આપેલ છે: $C = 0.05 \ M$,$K_b = 5 \times 10^{-4}$,અને $[OH^-]_{NaOH} = 0.1 \ M$.
કોમન આયન અસરને કારણે,$OH^-$ ની સાંદ્રતા $NaOH$ દ્વારા નક્કી થાય છે,તેથી $[OH^-] \approx 0.1 \ M$.
$K_b$ માટેનું સૂત્ર: $K_b = \frac{[(CH_3)_2NH_2^+][OH^-]}{[(CH_3)_2NH]} = \frac{C\alpha \times 0.1}{C(1-\alpha)} \approx 0.1 \alpha$.
$5 \times 10^{-4} = 0.1 \alpha \implies \alpha = 5 \times 10^{-3}$.
ટકાવારી વિયોજન $= \alpha \times 100 = 5 \times 10^{-3} \times 100 = 0.5 \% = 5 \times 10^{-1} \%$.

(C) નિર્બળ એસિડ $HA$ નું વિયોજન સંતુલન: $HA \rightleftharpoons H^{+} + A^{-}$.
પ્રારંભિક સાંદ્રતા: $[HA] = 0.01 \ M$,$[H^{+}] = 0.1 \ M$ ($HCl$ માંથી),$[A^{-}] = 0$.
સંતુલન સમયે,ધારો કે $[A^{-}] = x \ M$. તેથી $[HA] = (0.01 - x) \approx 0.01 \ M$ અને $[H^{+}] = (0.1 + x) \approx 0.1 \ M$ (કારણ કે $\alpha << 1$).
એસિડ વિયોજન અચળાંકનું સૂત્ર: $K_{a} = \frac{[H^{+}][A^{-}]}{[HA]}$.
કિંમતો મૂકતા: $2.0 \times 10^{-6} = \frac{0.1 \times x}{0.01}$.
$x$ માટે ઉકેલતા: $x = \frac{2.0 \times 10^{-6} \times 0.01}{0.1} = 2.0 \times 10^{-7} \ M$.
વિયોજનનો અંશ $\alpha = \frac{x}{C} = \frac{2.0 \times 10^{-7}}{0.01} = 2.0 \times 10^{-5}$.
આમ,જવાબ $2 \times 10^{-5}$ છે.

(D) $AgBr$ માટે દ્રાવ્યતા સંતુલન: $AgBr_{(s)} \rightleftharpoons Ag^{+}_{(aq)} + Br^{-}_{(aq)}$.
પ્રથમ,$KBr$ દ્રાવણમાં આપેલી સાંદ્રતાનો ઉપયોગ કરીને દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ શોધો:
$K_{sp} = [Ag^{+}][Br^{-}] = (5 \times 10^{-10} \ M) \times (10^{-3} \ M) = 5 \times 10^{-13}$.
જ્યારે $AgBr_{(s)}$ ને $10^{-2} \ M$ $AgNO_3$ દ્રાવણમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે સામાન્ય આયન અસરને કારણે $Ag^{+}$ ની સાંદ્રતા $10^{-2} \ M$ થાય છે.
$K_{sp}$ મૂલ્યનો ઉપયોગ કરતા:
$K_{sp} = [Ag^{+}][Br^{-}]$
$5 \times 10^{-13} = (10^{-2} \ M) \times [Br^{-}]$
$[Br^{-}] = \frac{5 \times 10^{-13}}{10^{-2}} = 5 \times 10^{-11} \ M$.

(A) . $NH_3$ નું મંદ જલીય દ્રાવણ $NH_4OH$ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે,જેનું આયનીકરણ આ મુજબ થાય છે: $NH_4OH \rightleftharpoons NH_4^+ + OH^-$.
ઘન એમોનિયમ ક્લોરાઈડ $(NH_4Cl)$ ઉમેરતા,તે સંપૂર્ણપણે વિયોજિત થાય છે: $NH_4Cl \rightarrow NH_4^+ + Cl^-$.
$NH_4^+$ ની સામાન્ય આયન અસરને કારણે,સંતુલન ડાબી તરફ ખસે છે,જેનાથી $OH^-$ ની સાંદ્રતા ઘટે છે.
$pOH = -\log[OH^-]$ હોવાથી,$[OH^-]$ માં ઘટાડો થવાથી $pOH$ વધે છે,જે પરિણામે $pH$ ઘટાડે છે $(pH = 14 - pOH)$.

(C) પ્રક્રિયા છે: $AgNO_3 + KI \rightarrow AgI(s) + KNO_3$.
$AgNO_3$ ના પ્રારંભિક મોલ = $25 \ mL \times 1 \ M = 25 \ mmol$.
$KI$ ના પ્રારંભિક મોલ = $25 \ mL \times 1.05 \ M = 26.25 \ mmol$.
અહીં $AgNO_3$ એ સીમિત પ્રક્રિયક હોવાથી,બધા $Ag^{+}$ આયનો $I^{-}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $AgI$ અવક્ષેપ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા પછી,$25 \ mmol$ $AgI$ બને છે,$25 \ mmol$ $K^{+}$ અને $NO_3^{-}$ પ્રેક્ષક આયનો તરીકે રહે છે,અને $1.25 \ mmol$ $I^{-}$ વધારામાં રહે છે.
$AgI$ એ અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર છે,તેથી તે સંતુલનમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે: $AgI(s) \rightleftharpoons Ag^{+}(aq) + I^{-}(aq)$.
વધારાના $I^{-}$ ને કારણે સામાન્ય આયન અસરને લીધે,$Ag^{+}$ ની સાંદ્રતા અત્યંત ઓછી થઈ જાય છે.
$I^{-}$ વધારામાં $(1.25 \ mmol)$ હોવાથી,સૌથી ઓછી માત્રામાં હાજર આયન $Ag^{+}$ છે.

(B) એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડનું વિયોજન આ મુજબ છે: $NH_{4}OH \rightleftharpoons NH_{4}^{+} + OH^{-}$.
એમોનિયમ ક્લોરાઇડ એક પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્ય છે અને તેનું સંપૂર્ણ વિયોજન થાય છે: $NH_{4}Cl \rightarrow NH_{4}^{+} + Cl^{-}$.
$NH_{4}^{+}$ ના સામાન્ય આયન અસરને કારણે,$NH_{4}OH$ નું સંતુલન ડાબી બાજુ ખસે છે.
આનાથી $OH^{-}$ આયનોની સાંદ્રતા એટલી હદે ઘટી જાય છે કે માત્ર ગ્રુપ-$III$ ના કેટાયન્સના હાઇડ્રોક્સાઇડ્સ જ અવક્ષેપિત થાય છે,કારણ કે તેમનો $K_{sp}$ ખૂબ જ ઓછો ($10^{-18}$ થી $10^{-38}$ ની રેન્જમાં) હોય છે,જ્યારે અન્ય ગ્રુપના કેટાયન્સ દ્રાવણમાં રહે છે.

(C) વિધાન $I$ ખોટું છે. $BaCl_2$ પાણીમાં ખૂબ જ દ્રાવ્ય છે અને ઓરડાના તાપમાને $HCl$ વાયુ ઉમેરવાથી તે અવક્ષેપિત થતું નથી કારણ કે સામાન્ય આયન અસર $BaCl_2$ ના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ ને ઓળંગવા માટે પૂરતી નથી.
વિધાન $II$ સાચું છે. જ્યારે $NaCl$ ના સંતૃપ્ત દ્રાવણમાંથી $HCl_{(g)}$ પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે $Cl^-$ આયનોની સાંદ્રતા નોંધપાત્ર રીતે વધે છે. સામાન્ય આયન અસર મુજબ,આયનીય ગુણાકાર $[Na^+][Cl^-]$ એ $NaCl$ ના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ કરતા વધી જાય છે,જેના પરિણામે $NaCl$ નું અવક્ષેપન થાય છે.

(B) $AgBr$ ની દ્રાવ્યતા $s = \sqrt{K_{sp}} = \sqrt{12 \times 10^{-14}} \approx 3.46 \times 10^{-7} \ M$ છે.
$1 \ L$ માં $10^{-7} \ mol$ $AgNO_3$ ઉમેરતા,સામાન્ય આયન અસરને કારણે $AgBr$ ની દ્રાવ્યતા ઘટે છે. ધારો કે નવી દ્રાવ્યતા $s'$ છે.
$[Ag^{+}] = s' + 10^{-7}$,$[Br^{-}] = s'$.
$K_{sp} = (s' + 10^{-7})s' = 12 \times 10^{-14}$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $s'^2 + 10^{-7}s' - 12 \times 10^{-14} = 0$ ઉકેલતા,$s' \approx 2.7 \times 10^{-7} \ M$ મળે છે.
$mol \ m^{-3}$ માં રૂપાંતર કરતા $(1 \ M = 10^3 \ mol \ m^{-3})$: $[Br^{-}] = 2.7 \times 10^{-4} \ mol \ m^{-3}$,$[Ag^{+}] = 3.7 \times 10^{-4} \ mol \ m^{-3}$,$[NO_3^-] = 10^{-4} \ mol \ m^{-3}$.
વાહકતા $\kappa = \sum \lambda_i C_i = (8 \times 10^{-3} \times 2.7 \times 10^{-4}) + (6 \times 10^{-3} \times 3.7 \times 10^{-4}) + (7 \times 10^{-3} \times 10^{-4}) = 50.8 \times 10^{-7} \ S \ m^{-1}$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ નજીકની પૂર્ણાંક કિંમત $55$ છે.

(B) શુદ્ધ પાણીમાં $BaSO_4$ ની દ્રાવ્યતા $S = 10^{-5} \ M$ છે.
$K_{sp} = S^2 = (10^{-5})^2 = 10^{-10}$.
$0.1 \ M \ K_2SO_4$ ની હાજરીમાં,$SO_4^{2-}$ આયનોને કારણે સામાન્ય આયન અસર જોવા મળે છે.
ધારો કે નવી દ્રાવ્યતા $s'$ છે.
$BaSO_4(s) \rightleftharpoons Ba^{2+}(aq) + SO_4^{2-}(aq)$
$[Ba^{2+}] = s'$,$[SO_4^{2-}] = 0.1 + s' \approx 0.1 \ M$.
$K_{sp} = [Ba^{2+}][SO_4^{2-}] = s' \times 0.1 = 10^{-10}$.
$s' = 10^{-9} \ mol \ L^{-1}$.
$g \ L^{-1}$ માં ફેરવવા માટે,મોલર દળ $(233 \ g \ mol^{-1})$ વડે ગુણતા:
$s' = 10^{-9} \times 233 = 2.33 \times 10^{-7} \ g \ L^{-1}$.

(B) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે પ્રબળ એસિડ ઉમેરવાથી $[H^+]$ વધે છે અને પ્રબળ બેઝ ઉમેરવાથી $[OH^-]$ વધે છે,જે શુદ્ધ પાણીના $pH$ માં ફેરફાર કરે છે.
કારણ $(R)$ ખોટું છે કારણ કે એસિડ અથવા બેઝ ઉમેરવાથી સામાન્ય આયન અસરને કારણે પાણીનું આયનીકરણ વધવાને બદલે ઘટે છે.
તેથી,$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ ખોટું છે.

(A) ગુણાત્મક વિશ્લેષણમાં,સમૂહ $III$ ના કેટાયન્સ (જેમ કે $Fe^{3+}$,$Al^{3+}$,$Cr^{3+}$) ને $NH_4Cl$ ની હાજરીમાં $NH_4OH$ નો ઉપયોગ કરીને તેમના હાઇડ્રોક્સાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત કરવામાં આવે છે.
$NH_4Cl$ એક પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્ય છે જે $NH_4^{+}$ આયનોની ઊંચી સાંદ્રતા પૂરી પાડવા માટે સંપૂર્ણપણે વિયોજિત થાય છે.
કોમન આયન ઇફેક્ટ (સમાન આયન અસર) મુજબ,વધારાના $NH_4^{+}$ આયનોની હાજરી નિર્બળ બેઇઝ $NH_4OH$ $(NH_4OH \rightleftharpoons NH_4^{+} + OH^{\ominus})$ ના વિયોજનને દબાવે છે.
આ $OH^{\ominus}$ આયનોની સાંદ્રતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે,જેથી માત્ર સમૂહ $III$ ના કેટાયન્સના હાઇડ્રોક્સાઇડ જ અવક્ષેપિત થાય છે અને સમૂહ $IV$ ના કેટાયન્સના અવક્ષેપનને અટકાવે છે.

(C) સામાન્ય આયન અસર એટલે કે સામાન્ય આયન ધરાવતા પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્યની હાજરીમાં નિર્બળ વિદ્યુતવિભાજ્યના વિયોજન અંશનું દમન.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$CH_{3}COOH + NaOH$ માં કોઈ સામાન્ય આયન નથી,તેથી તે સામાન્ય આયન અસર દર્શાવતું નથી.
અન્ય વિકલ્પોમાં,$NaCl$ માં $AgCl$,$HCl$ માં $H_{2}S$,અને $NH_{4}Cl$ માં $NH_{4}OH$ એ સામાન્ય આયન અસરના ઉદાહરણો છે.

(C) એમોનિયાના દ્રાવણમાં $NH_4OH$ હોય છે જે નિર્બળ બેઇઝ છે અને $NH_4OH \rightleftharpoons NH_4^{+} + OH^{-}$ તરીકે આયનીકરણ પામે છે.
જ્યારે $NH_4Cl$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $NH_4^{+}$ આયનો આપે છે,જે સામાન્ય આયન છે.
સામાન્ય આયન અસરને કારણે,સંતુલન ડાબી બાજુ ખસે છે,જેનાથી $OH^{-}$ આયનોની સાંદ્રતા ઘટે છે.
$pH = 14 - pOH$ અને $pOH = -\log[OH^{-}]$ હોવાથી,$[OH^{-}]$ માં ઘટાડો થવાથી $pOH$ માં વધારો થાય છે,જે પરિણામે $pH$ મૂલ્યમાં ઘટાડો કરે છે.

(C) $H_2S$ નું વિયોજન સંતુલન દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે: $H_2S \rightleftharpoons 2H^+ + S^{2-}$.
$HCl$ ની હાજરીમાં,$H^+$ આયનોની સાંદ્રતા નોંધપાત્ર રીતે વધે છે.
કોમન આયન ઇફેક્ટ (common ion effect) ને કારણે,આ સંતુલન $H_2S$ ના વિયોજનને દબાવે છે,જેના પરિણામે $S^{2-}$ આયનોની સાંદ્રતા ઘટે છે.
Group-$2$ ના ધાતુ સલ્ફાઇડ્સનો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ ખૂબ ઓછો હોય છે,તેથી તેઓ આ ઓછી $S^{2-}$ સાંદ્રતા પર પણ અવક્ષેપિત થાય છે.
Group-$4$ ના ધાતુ સલ્ફાઇડ્સના $K_{sp}$ મૂલ્યો વધારે હોય છે અને તેમને અવક્ષેપિત થવા માટે $S^{2-}$ ની ઉચ્ચ સાંદ્રતાની જરૂર હોય છે,જે $HCl$ ની હાજરીમાં પ્રાપ્ત થતી નથી.

(C) ક્ષારોના $III$ સમૂહના બેઝિક રેડિકલ્સના વિશ્લેષણમાં,$NH_4OH$ માં $NH_4Cl$ ઉમેરવાનો હેતુ સામાન્ય આયન અસર ($NH_4^+$ આયનો) ને કારણે $NH_4OH$ ના વિયોજનને દબાવવાનો છે.
આનાથી $OH^-$ આયનોની સાંદ્રતા એટલી ઓછી રહે છે કે માત્ર $III$ સમૂહના હાઇડ્રોક્સાઇડ્સ (જેમ કે $Fe(OH)_3$,$Al(OH)_3$,$Cr(OH)_3$) જ અવક્ષેપિત થાય છે,જ્યારે પછીના સમૂહોના હાઇડ્રોક્સાઇડ્સના અવક્ષેપનને અટકાવે છે.

(B) $AgCl$ જેવા અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષારની દ્રાવ્યતા સામાન્ય આયન અસર (common ion effect) દ્વારા નક્કી થાય છે.
સામાન્ય આયન અસર મુજબ,સામાન્ય આયન $(Cl^-)$ ની હાજરી ક્ષારની દ્રાવ્યતા ઘટાડે છે.
ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવતા $Cl^-$ આયનોની સાંદ્રતા નીચે મુજબ છે:
$0.1 \ M \ BaCl_2$ એ $0.2 \ M \ Cl^-$ આયનો આપે છે.
$0.1 \ M \ AlCl_3$ એ $0.3 \ M \ Cl^-$ આયનો આપે છે.
$0.1 \ M \ NaCl$ એ $0.1 \ M \ Cl^-$ આયનો આપે છે.
$AlCl_3$ સૌથી વધુ સામાન્ય $Cl^-$ આયનો $(0.3 \ M)$ પૂરા પાડે છે,તેથી સંતુલન $AgCl(s) \rightleftharpoons Ag^+(aq) + Cl^-(aq)$ સૌથી વધુ ડાબી તરફ ખસે છે.
તેથી,$AgCl$ ની દ્રાવ્યતા $0.1 \ M \ AlCl_3$ માં સૌથી ઓછી છે.

(B) $AgCl$ ની દ્રાવ્યતા સામાન્ય આયન અસર (common ion effect) દ્વારા નક્કી થાય છે.
$0.1 \ M \ KCl$ ની હાજરીમાં,$Cl^{-}$ આયનોની સાંદ્રતા નોંધપાત્ર રીતે વધે છે.
લે શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,સંતુલન $AgCl(s) \rightleftharpoons Ag^{+}(aq) + Cl^{-}(aq)$ ડાબી તરફ ખસે છે,જેનાથી $AgCl$ ની દ્રાવ્યતા ઘટે છે.
$KNO_3$ સામાન્ય આયન પૂરો પાડતું નથી,અને તેની દ્રાવ્યતા પરની અસર સામાન્ય આયન અસરની તુલનામાં નગણ્ય છે.
તેથી,$AgCl$ ની દ્રાવ્યતા $0.1 \ M \ KCl$ માં ન્યૂનતમ હશે.

(B) $KOH \rightarrow K^{+} + OH^{-}$
$Cd(OH)_2 \rightleftharpoons Cd^{2+} + 2OH^{-}$
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp} = [Cd^{2+}][OH^{-}]^2$
કોમન આયન અસરને કારણે $[OH^{-}] = 0.1 \ M$ લેતા.
$K_{sp} = [S] \times [0.1]^2$
$2.5 \times 10^{-14} = [S] \times 0.01$
$[S] = \frac{2.5 \times 10^{-14}}{10^{-2}} = 2.5 \times 10^{-12}$
$[S] = 25 \times 10^{-13} = x \times 10^{-y}$
આમ,$x = 25$ અને $y = 13$.

(B) $BaSO_4$ માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp} = s^2 = (4 \times 10^{-5})^2 = 1.6 \times 10^{-9}$ છે.
$0.1 \ M \ Na_2SO_4$ માં,સામાન્ય આયન $[SO_4^{2-}]$ ની સાંદ્રતા $0.1 \ M$ છે.
ધારો કે નવી દ્રાવ્યતા $s'$ છે.
$K_{sp} = [Ba^{2+}][SO_4^{2-}] = s' \times 0.1$.
$1.6 \times 10^{-9} = s' \times 0.1$.
$s' = 1.6 \times 10^{-8} \ M$.