Gujarati

Water hydrolysis and pH scale Questions in Gujarati

Class 11 Chemistry · 6-2.Equilibrium-II (Ionic Equilibrium) · Water hydrolysis and pH scale

181+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 181 questions in Gujarati

1
EasyMCQ
પાણીના આયનીય ગુણાકાર $K_w$ નો એકમ શું છે?
A
$mol \ L^{-1}$
B
$mol^{-2} \ L^{-2}$
C
$mol^{-2} \ L^{-1}$
D
$mol^2 \ L^{-2}$

Solution

(D) પાણીનો આયનીય ગુણાકાર એ પાણીમાં રહેલા $H^+$ અને $OH^-$ આયનોની મોલર સાંદ્રતાનો ગુણાકાર છે.
$K_w = [H^+][OH^-]$
મોલર સાંદ્રતાનો એકમ $mol \ L^{-1}$ છે.
તેથી,$K_w$ નો એકમ $= (mol \ L^{-1}) \times (mol \ L^{-1}) = mol^2 \ L^{-2}$ થાય.
2
MediumMCQ
પાણીનો આયનીય ગુણાકાર $(K_w)$ વધે છે જો:
A
દબાણ ઘટાડવામાં આવે
B
$H^+$ ઉમેરવામાં આવે
C
$OH^-$ ઉમેરવામાં આવે
D
તાપમાન વધારવામાં આવે

Solution

(D) પાણીનું સ્વયં-આયનીકરણ એ ઉષ્માશોષક પ્રક્રિયા છે: $H_2O(l) \rightleftharpoons H^+(aq) + OH^-(aq)$; $\Delta H > 0$.
લે શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,ઉષ્માશોષક પ્રક્રિયા માટે તાપમાનમાં વધારો કરવાથી સંતુલન જમણી તરફ ખસે છે,જેનાથી પાણીનો આયનીય ગુણાકાર $(K_w)$ વધે છે.
3
MediumMCQ
$90\,^{\circ}C$ તાપમાને શુદ્ધ પાણીમાં $[H_3O^{+}] = 10^{-6}\,M$ છે,તો આ તાપમાને $K_w$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$10^{-6}$
B
$10^{-12}$
C
$10^{-14}$
D
$10^{-8}$

Solution

(B) શુદ્ધ પાણી માટે,હાઇડ્રોનિયમ આયનોની સાંદ્રતા હાઇડ્રોક્સાઇડ આયનોની સાંદ્રતા જેટલી હોય છે: $[H_3O^{+}] = [OH^{-}]$.
આપેલ છે કે $[H_3O^{+}] = 10^{-6}\,M$,તેથી $[OH^{-}] = 10^{-6}\,M$.
પાણીનો આયનીય ગુણાકાર $K_w = [H_3O^{+}][OH^{-}]$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
કિંમતો મૂકતા: $K_w = (10^{-6}) \times (10^{-6}) = 10^{-12}$.
4
DifficultMCQ
$25\,^{\circ}C$ તાપમાને પાણીનો આયનીય ગુણાકાર $10^{-14}$ છે. $90\,^{\circ}C$ તાપમાને આયનીય ગુણાકાર કેટલો હશે?
A
$1 \times 10^{-20}$
B
$1 \times 10^{-12}$
C
$1 \times 10^{-14}$
D
$1 \times 10^{-16}$

Solution

(B) પાણીનું સ્વયં-આયનીકરણ એ ઉષ્માશોષક પ્રક્રિયા છે જે સમીકરણ $H_2O(l) \rightleftharpoons H^+(aq) + OH^-(aq)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
લી શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,ઉષ્માશોષક પ્રક્રિયા માટે તાપમાનમાં વધારો થવાથી સંતુલન જમણી તરફ ખસે છે.
તેથી,$H^+$ અને $OH^-$ આયનોની સાંદ્રતા વધે છે,જેના પરિણામે પાણીનો આયનીય ગુણાકાર $(K_w)$ વધે છે.
$90\,^{\circ}C > 25\,^{\circ}C$ હોવાથી,$90\,^{\circ}C$ તાપમાને $K_w$ નું મૂલ્ય $10^{-14}$ કરતા વધારે હોવું જોઈએ.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,માત્ર $1 \times 10^{-12}$ એ $10^{-14}$ કરતા વધારે છે.
5
EasyMCQ
જલીય દ્રાવણમાં $pH$ અને $pOH$ નો સરવાળો કેટલો થશે?
A
$7$
B
$pK_w$
C
શૂન્ય
D
$1$

Solution

(B) પાણીનો આયનીય ગુણાકાર $K_w = [H^+][OH^-]$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
બંને બાજુ ઋણ લઘુગણક લેતા,આપણને $-\log K_w = -\log [H^+] - \log [OH^-]$ મળે છે.
વ્યાખ્યા મુજબ,$pH = -\log [H^+]$ અને $pOH = -\log [OH^-]$ છે.
તેથી,$pH + pOH = pK_w$.
6
MediumMCQ
$pH = 5.4$ ધરાવતા દ્રાવણમાં હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતા $mol/L$ માં કેટલી હશે?
A
$3.98 \times 10^8$
B
$3.88 \times 10^6$
C
$3.68 \times 10^{-6}$
D
$3.98 \times 10^{-6}$

Solution

(D) $pH$ અને હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતા વચ્ચેનો સંબંધ આ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $pH = -\log [H^{+}]$.
આપેલ $pH = 5.4$ માટે,$5.4 = -\log [H^{+}]$,જેનો અર્થ છે કે $\log [H^{+}] = -5.4$.
$[H^{+}]$ શોધવા માટે,આપણે એન્ટિલોગની ગણતરી કરીએ છીએ: $[H^{+}] = 10^{-5.4}$.
$[H^{+}] = 10^{0.6} \times 10^{-6} \approx 3.98 \times 10^{-6} \ mol/L$.
7
EasyMCQ
$25\,^oC$ તાપમાને પાણીનો $pH$ આશરે કેટલો હોય છે?
A
$2$
B
$7$
C
$10$
D
$12$

Solution

(B) $25\,^oC$ તાપમાને,શુદ્ધ પાણી તટસ્થ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે હાઇડ્રોજન આયનોની સાંદ્રતા હાઇડ્રોક્સાઇડ આયનોની સાંદ્રતા જેટલી હોય છે: $[H^{+}] = [OH^{-}]$.
પાણીનો આયનીય ગુણાકાર $(K_w)$ $1.0 \times 10^{-14}$ છે.
તેથી,$[H^{+}] \times [OH^{-}] = 10^{-14}$,જે સૂચવે છે કે $[H^{+}]^2 = 10^{-14}$,તેથી $[H^{+}] = 10^{-7} \, M$.
$pH$ ની ગણતરી $pH = -\log[H^{+}] = -\log(10^{-7}) = 7$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
8
MediumMCQ
એક દ્રાવણનો $pH$ $5$ છે. તેની હાઈડ્રોક્સિલ આયન સાંદ્રતા કેટલી હશે?
A
$5$
B
$10$
C
$10^{-5}$
D
$10^{-9}$

Solution

(D) દ્રાવણનો $pH$ $5$ આપેલ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $[H^{+}] = 10^{-pH} = 10^{-5} \ M$.
$25^{\circ}C$ તાપમાને $pH + pOH = 14$ સંબંધનો ઉપયોગ કરતા,$pOH = 14 - 5 = 9$ મળે.
હાઈડ્રોક્સિલ આયન સાંદ્રતા $[OH^{-}] = 10^{-pOH} = 10^{-9} \ M$ થાય.
9
MediumMCQ
જે દ્રાવણમાં $[H^{+}] = 0.01 \, M$ હોય તેનું $pH$ કેટલું થાય?
A
$2$
B
$1$
C
$4$
D
$3$

Solution

(A) $pH$ નું સૂત્ર $pH = - \log [H^{+}]$ છે.
અહીં $[H^{+}] = 0.01 \, M$ આપેલ છે,જેને $10^{-2} \, M$ તરીકે લખી શકાય.
સૂત્રમાં કિંમત મૂકતા: $pH = - \log [10^{-2}]$.
લોગેરિધમના નિયમ મુજબ,$pH = -(-2) \log(10)$.
$\log(10) = 1$ હોવાથી,$pH = 2$ થાય.
10
EasyMCQ
એક દ્રાવણનો $pH$ $9.5$ છે. આ દ્રાવણ
A
તટસ્થ
B
એસિડિક
C
બેઝિક
D
એમ્ફોટેરિક

Solution

(C) $pH$ સ્કેલ $0$ થી $14$ સુધીનો હોય છે.
$pH = 7$ હોય ત્યારે દ્રાવણ તટસ્થ હોય છે.
$pH < 7$ હોય ત્યારે દ્રાવણ એસિડિક હોય છે.
$pH > 7$ હોય ત્યારે દ્રાવણ બેઝિક હોય છે.
અહીં આપેલ $pH$ $9.5$ છે,જે $7$ કરતા વધારે હોવાથી દ્રાવણ બેઝિક છે.
11
MediumMCQ
$pH + pOH$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
શૂન્ય
B
$14$
C
ઋણ સંખ્યા
D
અનંત

Solution

(B) પાણીનો આયનીય ગુણાકાર $(K_w)$ એ આપેલ તાપમાને પાણીમાં હાઇડ્રોજન આયનો અને હાઇડ્રોક્સાઇડ આયનોની સાંદ્રતાનો ગુણાકાર છે.
$K_w = [H^+][OH^-] = 1.0 \times 10^{-14}$ ($298 \ K$ તાપમાને).
બંને બાજુ ઋણ લઘુગણક લેતા:
$-\log K_w = -\log ([H^+][OH^-]) = -\log (10^{-14})$.
$-\log K_w = -\log [H^+] - \log [OH^-] = 14$.
કારણ કે $pH = -\log [H^+]$ અને $pOH = -\log [OH^-]$,તેથી:
$pH + pOH = 14$.
12
MediumMCQ
$A$ એક જલીય એસિડ છે; $B$ એક જલીય બેઇઝ છે. તેમને અલગ-અલગ મંદ કરવામાં આવે છે,તો:
A
$A$ નો $pH$ વધે છે અને $B$ નો $pH$ ઘટે છે
B
$A$ નો $pH$ વધે છે અને $B$ નો $pH$ ઘટે છે જ્યાં સુધી દરેક કિસ્સામાં $pH$ $7$ ન થાય
C
$A$ અને $B$ બંનેનો $pH$ વધે છે
D
$B$ અને $A$ બંનેનો $pH$ ઘટે છે

Solution

(A) જલીય એસિડ $A$ ના મંદન પર $H^+$ આયનોની સાંદ્રતા ઘટે છે,જેના કારણે $pH$ $7$ ની નજીક વધે છે.
જલીય બેઇઝ $B$ ના મંદન પર $OH^-$ આયનોની સાંદ્રતા ઘટે છે,જેના કારણે $pOH$ વધે છે અને પરિણામે $pH$ $7$ ની નજીક ઘટે છે.
13
MediumMCQ
માનવ શરીરના સામાન્ય તાપમાન $(37^{\circ}C)$ પર તટસ્થ દ્રાવણ માટે $pH$ કેટલું હોય છે?
A
$7.2$
B
$14$
C
$6.8$
D
$6$

Solution

(C) $37^{\circ}C$ તાપમાને,પાણીનો આયનીય ગુણાકાર $(K_w)$ આશરે $2.4 \times 10^{-14}$ હોય છે.
$pH = -\log[H^+]$.
તટસ્થ દ્રાવણ માટે,$[H^+] = \sqrt{K_w} = \sqrt{2.4 \times 10^{-14}} \approx 1.55 \times 10^{-7}$.
$pH = -\log(1.55 \times 10^{-7}) \approx 6.8$.
તેથી,માનવ શરીરના તાપમાને તટસ્થ દ્રાવણનું $pH$ $6.8$ હોય છે.
14
EasyMCQ
એક દ્રાવણનો $pH = 5$ છે. જો તેને $100$ ગણું મંદ કરવામાં આવે,તો પરિણામી દ્રાવણની પ્રકૃતિ કેવી હશે?
A
તટસ્થ
B
બેઝિક
C
અસરહીન
D
વધુ એસિડિક

Solution

(A) શરૂઆતની સાંદ્રતા $[H^{+}] = 10^{-5} \ M$ છે.
$100$ ગણું મંદ કર્યા પછી,$[H^{+}]$ ની સાંદ્રતા $10^{-5} / 100 = 10^{-7} \ M$ થાય છે.
સાંદ્રતા ખૂબ ઓછી હોવાથી,પાણીમાંથી મળતા $[H^{+}]$ $(10^{-7} \ M)$ ને અવગણી શકાય નહીં.
કુલ $[H^{+}] = 10^{-7} + 10^{-7} = 2 \times 10^{-7} \ M$.
$pH = -\log(2 \times 10^{-7}) = 7 - \log(2) = 7 - 0.3010 = 6.699$.
$pH$ $7$ કરતા થોડો ઓછો હોવાથી,દ્રાવણ થોડું એસિડિક રહે છે,પરંતુ ઘણા સંદર્ભોમાં તેને લગભગ તટસ્થ ગણવામાં આવે છે.
15
MediumMCQ
માનવ રુધિરનો $pH$ $7.4$ છે. તો $[H^{+}]$ સાંદ્રતા કેટલી હશે?
A
$4 \times 10^{-8} \ M$
B
$2 \times 10^{-8} \ M$
C
$4 \times 10^{-4} \ M$
D
$2 \times 10^{-4} \ M$

Solution

(A) $pH$ નું સૂત્ર $pH = -\log [H^{+}]$ છે.
આપેલ $pH = 7.4$ હોવાથી,$7.4 = -\log [H^{+}]$,જેનો અર્થ છે કે $\log [H^{+}] = -7.4$.
$[H^{+}]$ શોધવા માટે,આપણે એન્ટિલોગ લઈએ છીએ: $[H^{+}] = 10^{-7.4}$.
$[H^{+}] = 10^{0.6} \times 10^{-8}$.
$10^{0.6} \approx 3.98 \approx 4$ હોવાથી,સાંદ્રતા $[H^{+}] \approx 4 \times 10^{-8} \ M$ થશે.
16
MediumMCQ
દ્રાવણનો $pH$ $4$ છે. દ્રાવણમાં હાઇડ્રોજન આયનની સાંદ્રતા $mol/L$ માં કેટલી હશે?
A
$9.5$
B
$10^{-4}$
C
$10^{4}$
D
$10^{-2}$

Solution

(B) $pH$ અને હાઇડ્રોજન આયનની સાંદ્રતા વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$pH = -\log[H^{+}]$
અહીં $pH = 4$ આપેલ છે,તેથી:
$4 = -\log[H^{+}]$
$\log[H^{+}] = -4$
$[H^{+}] = 10^{-4} \ mol/L$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
17
MediumMCQ
$[OH^{-}] = 10^{-7} \ M$ ધરાવતા દ્રાવણનો $pH$ કેટલો થાય?
A
$7$
B
$14$
C
$0$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ છે કે $[OH^{-}] = 10^{-7} \ M$.
$pOH = -\log[OH^{-}] = -\log(10^{-7}) = 7$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $25^{\circ}C$ તાપમાને $pH + pOH = 14$ થાય છે.
તેથી,$pH = 14 - pOH = 14 - 7 = 7$.
18
EasyMCQ
દ્રાવણની $pH$ ને કેવી રીતે દર્શાવી શકાય?
A
$-\log_{e}({H^{+}})$
B
$-\log_{10}({H^{+}})$
C
$\log_{e}({H^{+}})$
D
$\log_{10}({H^{+}})$

Solution

(B) દ્રાવણની $pH$ ને હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતાના ઋણ લઘુગણક તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જે $mol \ L^{-1}$ માં હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,તે $pH = -\log_{10}[H^{+}]$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
19
MediumMCQ
જો દ્રાવણનો $pOH$ $6.0$ હોય,તો તેનો $pH$ કેટલો થશે?
A
$6$
B
$10$
C
$8$
D
$14$

Solution

(C) $25^{\circ}C$ તાપમાને $pH$ અને $pOH$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $pH + pOH = 14$.
અહીં $pOH = 6.0$ આપેલ છે.
કિંમત મૂકતા: $pH = 14 - 6.0 = 8.0$.
20
EasyMCQ
$pH$ ની વ્યાખ્યા શું છે?
A
$pH = \log \frac{1}{[H^{+}]}$
B
$pH = \log [H^{+}]$
C
$pH = - \log \frac{1}{[H^{+}]}$
D
$pH = - \log [H^{+}]$

Solution

(D) દ્રાવણનો $pH$ એ $mol \ L^{-1}$ માં હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતાના ઋણ લઘુગણક (negative logarithm) તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
ગાણિતિક રીતે,તે $pH = - \log [H^{+}]$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
વૈકલ્પિક રીતે,$\log \frac{1}{[H^{+}]} = - \log [H^{+}]$ હોવાથી,$pH = \log \frac{1}{[H^{+}]}$ અભિવ્યક્તિ પણ સમાન છે. જોકે,પ્રમાણિત $IUPAC$ વ્યાખ્યા $pH = - \log [H^{+}]$ છે.
21
MediumMCQ
$10 \ mL$ મંદ $HCl$ માં નીચેનામાંથી શું ઉમેરવાથી $pH$ માં કોઈ ફેરફાર થતો નથી?
A
$5 \ mL$ શુદ્ધ પાણી
B
$20 \ mL$ શુદ્ધ પાણી
C
$10 \ mL$ $HCl$
D
તે જ $20 \ mL$ મંદ $HCl$

Solution

(D) દ્રાવણની $pH$ એ $pH = -\log[H^+]$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
$HCl$ માં શુદ્ધ પાણી ઉમેરવાથી (વિકલ્પ $A$ અને $B$) કદ વધે છે,જે $H^+$ આયનોની સાંદ્રતા ઘટાડે છે,જેનાથી $pH$ વધે છે.
વધારે $HCl$ ઉમેરવાથી (વિકલ્પ $C$) $H^+$ આયનોની સાંદ્રતા વધે છે,જે $pH$ ઘટાડે છે.
તે જ મંદ $HCl$ ઉમેરવાથી (વિકલ્પ $D$) મૂળ દ્રાવણમાં $H^+$ આયનોની સાંદ્રતા બદલાતી નથી,કારણ કે મોલ અને કદનો ગુણોત્તર સમાન રહે છે. તેથી,$pH$ માં કોઈ ફેરફાર થતો નથી.
22
MediumMCQ
$80\,^{\circ}C$ તાપમાને,નિસ્યંદિત પાણીમાં $[H_3O^{+}]$ સાંદ્રતા $1 \times 10^{-6} \, mol/L$ છે. આ તાપમાને $K_w$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$1 \times 10^{-6}$
B
$1 \times 10^{-9}$
C
$1 \times 10^{-12}$
D
$1 \times 10^{-15}$

Solution

(C) નિસ્યંદિત પાણીમાં,સ્વયં-આયનીકરણ પ્રક્રિયા $2H_2O(l) \rightleftharpoons H_3O^{+}(aq) + OH^{-}(aq)$ છે.
પાણી તટસ્થ હોવાથી,હાઇડ્રોનિયમ આયનોની સાંદ્રતા હાઇડ્રોક્સાઇડ આયનોની સાંદ્રતા જેટલી હોય છે: $[H_3O^{+}] = [OH^{-}] = 1 \times 10^{-6} \, mol/L.$
પાણીનો આયનીય ગુણાકાર,$K_w,$ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત થાય છે: $K_w = [H_3O^{+}][OH^{-}].$
આપેલ મૂલ્યો મૂકતા: $K_w = (1 \times 10^{-6}) \times (1 \times 10^{-6}) = 1 \times 10^{-12}.$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
23
MediumMCQ
બિયરનો $pOH$ $10.0$ છે. હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતા કેટલી હશે?
A
$10^{-2}$
B
$10^{-10}$
C
$10^{-8}$
D
$10^{-4}$

Solution

(D) આપેલ છે કે દ્રાવણનો $pOH$ $10.0$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $25^{\circ}C$ તાપમાને $pH + pOH = 14$ થાય છે.
તેથી,$pH = 14 - 10.0 = 4.0$.
હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતા $[H^{+}]$ સૂત્ર $[H^{+}] = 10^{-pH}$ નો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે.
આમ,$[H^{+}] = 10^{-4} \ mol \ L^{-1}$.
24
MediumMCQ
$[H^{+}] = 10 \times 10^{-4} \, \text{moles/litre}$ ધરાવતા દ્રાવણનો $pH$ કેટલો થશે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) દ્રાવણનો $pH$ શોધવા માટેનું સૂત્ર: $pH = -\log[H^{+}]$.
આપેલ છે: $[H^{+}] = 10 \times 10^{-4} \, \text{moles/litre} = 10^{-3} \, \text{M}$.
સૂત્રમાં કિંમત મૂકતા: $pH = -\log(10^{-3})$.
$pH = -(-3) \times \log(10) = 3 \times 1 = 3$.
25
MediumMCQ
જ્યારે દ્રાવણનો $pH$ ઘટે છે,ત્યારે તેની હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતા
A
ઘટે છે
B
વધે છે
C
ઝડપથી વધે છે
D
હંમેશા અચળ રહે છે

Solution

(B) $pH$ અને હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતા વચ્ચેનો સંબંધ આ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $pH = - \log [H^+]$.
જેમ $pH$ નું મૂલ્ય ઘટે છે,તેમ $-\log [H^+]$ પદ ઘટે છે,જેનો અર્થ છે કે $[H^+]$ નું મૂલ્ય વધવું જોઈએ.
તેથી,હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતા વધે છે.
26
MediumMCQ
જો $25\,^{\circ}C$ તાપમાને દ્રાવણનો $pH$ $4.0$ હોય,તો તેનો $pOH$ કેટલો થશે? $(K_w = 10^{-14})$
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$10$

Solution

(D) $25\,^{\circ}C$ તાપમાને,$pH$ અને $pOH$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $pH + pOH = pK_w = 14.0$
આપેલ છે કે $pH = 4.0$
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $4.0 + pOH = 14.0$
તેથી,$pOH = 14.0 - 4.0 = 10.0$.
27
MediumMCQ
એક જલીય દ્રાવણ જેનો $pH = 0$ છે તે
A
બેઝિક (Alkaline)
B
એસિડિક (Acidic)
C
તટસ્થ (Neutral)
D
ઉભયધર્મી (Amphoteric)

Solution

(B) દ્રાવણની $pH$ ને $pH = -\log[H^{+}]$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
આપેલ $pH = 0$ હોવાથી,$0 = -\log[H^{+}]$,જેનો અર્થ છે કે $[H^{+}] = 10^0 = 1 \ M$.
$H^{+}$ આયનોની ઊંચી સાંદ્રતા ધરાવતું દ્રાવણ પ્રબળ એસિડિક હોય છે.
28
MediumMCQ
એસિડના દ્રાવણમાં $H^{+}$ સાંદ્રતા $10^{-10} \ M$ છે. આ દ્રાવણનો $pH$ કેટલો હશે?
A
$8$
B
$6$
C
$6$ અને $7$ ની વચ્ચે
D
$3$ અને $6$ ની વચ્ચે

Solution

(C) એસિડમાંથી $H^{+}$ આયનોની સાંદ્રતા $10^{-10} \ M$ છે.
સાંદ્રતા ખૂબ ઓછી હોવાથી,પાણીના સ્વયં-આયનીકરણ $(10^{-7} \ M)$ માંથી મળતા $H^{+}$ આયનોના ફાળાને અવગણી શકાય નહીં.
કુલ $[H^{+}] = [H^{+}]_{\text{acid}} + [H^{+}]_{\text{water}} = 10^{-10} + 10^{-7} \approx 10^{-7} \ M$.
તેથી,$pH = -\log[H^{+}] = -\log(10^{-7}) = 7$.
જોકે,દ્રાવણ એસિડિક હોવાથી,$pH$ $7$ કરતા થોડો ઓછો હોવો જોઈએ.
આમ,$pH$ $6$ અને $7$ ની વચ્ચે હશે.
29
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને શુદ્ધ પાણીમાં હાઇડ્રોનિયમ $({H_3}{O^{+}})$ આયનની સાંદ્રતા કેટલી હોય છે?
A
શૂન્ય
B
$1 \times 10^{7} \ g \ ion/litre$
C
$1 \times 10^{-14} \ g \ ion/litre$
D
$1 \times 10^{-7} \ g \ ion/litre$

Solution

(D) શુદ્ધ પાણીમાં,સ્વયં-આયનીકરણ પ્રક્રિયા: $2H_2O(l) \rightleftharpoons H_3O^{+}(aq) + OH^{-}(aq)$ છે.
$298 \ K$ તાપમાને,પાણીનો આયનીય ગુણાકાર $K_w = [H_3O^{+}][OH^{-}] = 1 \times 10^{-14}$ છે.
શુદ્ધ પાણીમાં $[H_3O^{+}] = [OH^{-}]$ હોવાથી,ધારો કે $[H_3O^{+}] = x$.
તેથી,$x^2 = 1 \times 10^{-14}$,જે $x = 1 \times 10^{-7} \ g \ ion/litre$ આપે છે.
આમ,હાઇડ્રોનિયમ આયનની સાંદ્રતા $1 \times 10^{-7} \ g \ ion/litre$ છે.
30
EasyMCQ
જે દ્રાવણનું $pH$ મૂલ્ય $7$ કરતા ઓછું હોય તે કેવું હશે?
A
બેઝિક (Basic)
B
એસિડિક (Acidic)
C
તટસ્થ (Neutral)
D
બફર (Buffer)

Solution

(B) $pH + pOH = pK_w = 14$.
જો દ્રાવણનું $pH$ $7$ કરતા ઓછું હોય,તો તે દ્રાવણ એસિડિક કહેવાય છે.
એસિડિક દ્રાવણમાં,હાઇડ્રોજન આયનોની સાંદ્રતા $[H^+]$ એ હાઇડ્રોક્સાઇડ આયનોની સાંદ્રતા $[OH^-]$ કરતા વધારે હોય છે.
જો $pH$ $7$ હોય,તો દ્રાવણ તટસ્થ છે.
જો $pH$ $7$ કરતા વધારે હોય,તો દ્રાવણ બેઝિક છે.
31
MediumMCQ
જ્યારે દ્રાવણનો $pH$ $2$ હોય,ત્યારે મોલ પ્રતિ લિટરમાં હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતા કેટલી હોય?
A
$1 \times 10^{-14}$
B
$1 \times 10^{-2}$
C
$1 \times 10^{-7}$
D
$1 \times 10^{-12}$

Solution

(B) $pH$ અને હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતા વચ્ચેનો સંબંધ આ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $pH = -\log[H^{+}]$.
આપેલ છે કે $pH = 2$,તેથી $2 = -\log[H^{+}]$,જેનો અર્થ છે કે $\log[H^{+}] = -2$.
બંને બાજુ એન્ટિલોગ લેતા,આપણને $[H^{+}] = 10^{-2} \ M$ અથવા $1 \times 10^{-2} \ M$ મળે છે.
32
MediumMCQ
એક દ્રાવણનો $pH$ $3$ થી વધારીને $6$ કરવામાં આવે છે. તેની ${H^{+}}$ આયન સાંદ્રતા કેટલી થશે?
A
અડધી થઈ જશે
B
બમણી થઈ જશે
C
$1000$ ગણી ઘટી જશે
D
$1000$ ગણી વધી જશે

Solution

(C) દ્રાવણનો $pH$ $pH = -\log[{H^{+}}]$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
$pH = 3$ માટે,${H^{+}}$ આયનોની સાંદ્રતા $[{H^{+}}]_{1} = 10^{-3} \ M$ છે.
$pH = 6$ માટે,${H^{+}}$ આયનોની સાંદ્રતા $[{H^{+}}]_{2} = 10^{-6} \ M$ છે.
સાંદ્રતાનો ગુણોત્તર $\frac{[{H^{+}}]_{1}}{[{H^{+}}]_{2}} = \frac{10^{-3}}{10^{-6}} = 10^{3} = 1000$ છે.
તેથી,${H^{+}}$ આયન સાંદ્રતા $1000$ ગણી ઘટી જશે.
33
EasyMCQ
શુદ્ધ પાણીને એક પાત્રમાં રાખવામાં આવે છે અને તે વાતાવરણીય $CO_2$ ના સંપર્કમાં રહે છે જે શોષાય છે,તો તેનો $pH$ કેટલો હશે?
A
$7$ કરતા વધારે
B
$7$ કરતા ઓછો
C
$7$
D
પાણીના આયનીય ગુણાકાર પર આધાર રાખે છે

Solution

(B) $CO_2$ એ એસિડિક ઓક્સાઈડ છે. જ્યારે તે પાણીમાં ઓગળે છે,ત્યારે તે કાર્બોનિક એસિડ $(H_2CO_3)$ બનાવે છે,જે $H^+$ આયનો મુક્ત કરવા માટે વિયોજન પામે છે,જેનાથી એસિડિટી વધે છે અને દ્રાવણનો $pH$ $7$ થી ઓછો થાય છે.
34
EasyMCQ
એક દ્રાવણનો $pH$ $2$ છે. જો તેનો $pH$ વધારીને $4$ કરવામાં આવે,તો મૂળ દ્રાવણની $[H^{+}]$ સાંદ્રતા કેટલી કરવી પડે?
A
બમણી
B
અડધી
C
સો ગણી વધારવી
D
સો ગણી ઘટાડવી

Solution

(D) $pH$ ની વ્યાખ્યા $pH = -\log[H^{+}]$ છે,જેનો અર્થ છે કે $[H^{+}] = 10^{-pH}$.
મૂળ દ્રાવણ માટે $pH = 2$ હોવાથી,સાંદ્રતા $[H^{+}]_{1} = 10^{-2} \ M$ છે.
અંતિમ દ્રાવણ માટે $pH = 4$ હોવાથી,સાંદ્રતા $[H^{+}]_{2} = 10^{-4} \ M$ છે.
સાંદ્રતાનો ગુણોત્તર $\frac{[H^{+}]_{1}}{[H^{+}]_{2}} = \frac{10^{-2}}{10^{-4}} = 10^{2} = 100$ થાય છે.
તેથી,$pH$ ને $2$ થી $4$ સુધી વધારવા માટે $[H^{+}]$ સાંદ્રતાને $100$ ગણી ઘટાડવી પડે.
35
EasyMCQ
જેમ તાપમાન વધે છે,તેમ $KOH$ દ્રાવણનો $pH$
A
ઘટશે
B
વધશે
C
અચળ રહેશે
D
$KOH$ દ્રાવણની સાંદ્રતા પર આધાર રાખે છે

Solution

(A) $pH$ નું મૂલ્ય $pH = -\log[H^+]$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
$KOH$ ના દ્રાવણ માટે,પાણીનો આયનીય ગુણાકાર $(K_w = [H^+][OH^-])$ તાપમાન વધવાની સાથે વધે છે.
જેમ $K_w$ વધે છે,તેમ $[H^+]$ ની સાંદ્રતા વધે છે,જેના પરિણામે $pH$ નું મૂલ્ય ઘટે છે.
વૈકલ્પિક રીતે,$pH + pOH = pK_w$. તાપમાન વધતા $pK_w$ ઘટે છે,અને પ્રબળ બેઝ માટે $pOH$ પ્રમાણમાં સ્થિર હોવાથી,$pH$ માં ઘટાડો થાય છે.
36
MediumMCQ
આપેલ દ્રાવણમાં હાઇડ્રોજન આયનની સાંદ્રતા $6 \times 10^{-4} \ M$ છે. તેનો $pH$ કેટલો થશે?
A
$6$
B
$4$
C
$3.22$
D
$2$

Solution

(C) $pH$ નું સૂત્ર $pH = -\log [H^{+}]$ છે.
આપેલ $[H^{+}] = 6 \times 10^{-4} \ M$.
$pH = -\log (6 \times 10^{-4}) = -(\log 6 + \log 10^{-4})$.
$pH = -(\log 2 + \log 3 - 4) = -(0.301 + 0.477 - 4) = -(-3.222) = 3.222$.
બે દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,$pH = 3.22$ મળે છે.
37
MediumMCQ
એક દ્રાવણમાં $H^{+}$ આયનની સાંદ્રતા $1.0 \times 10^{-6} \ mol/L$ છે. તેનું $pH$ મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$12$
B
$6$
C
$18$
D
$24$

Solution

(B) $pH = -\log [H^{+}]$
આપેલ છે $[H^{+}] = 1.0 \times 10^{-6} \ mol/L$
$pH = -\log (1.0 \times 10^{-6}) = 6$
તેથી,$pH$ મૂલ્ય $6$ છે.
38
EasyMCQ
દ્રાવણનો $pH$ એ તેના હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતાના $10$ ના આધારવાળા ઋણ લઘુગણક (negative logarithm) જેટલો હોય છે,જે શેમાં માપવામાં આવે છે?
A
મોલ પ્રતિ લિટર
B
મિલીમોલ પ્રતિ લિટર
C
માઇક્રોમોલ પ્રતિ લિટર
D
નેનોમોલ પ્રતિ લિટર

Solution

(A) $pH$ ની વ્યાખ્યા સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $pH = -\log_{10}[H^{+}]$.
આ સમીકરણમાં,હાઇડ્રોજન આયનોની સાંદ્રતા,જેને $[H^{+}]$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,તે મોલ પ્રતિ લિટર ($mol \ L^{-1}$ અથવા $M$) એકમમાં હોવી જોઈએ.
39
EasyMCQ
$25 \, ^\circ C$ તાપમાને દ્રાવણનું $pH$ મૂલ્ય $6$ છે. આ દ્રાવણ
A
બેઝિક છે
B
એસિડિક છે
C
તટસ્થ છે
D
$(b)$ અને $(c)$ બંને

Solution

(B) $25 \, ^\circ C$ તાપમાને $pH$ માપક્રમ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે:
$pH < 7$ એસિડિક દ્રાવણ સૂચવે છે.
$pH = 7$ તટસ્થ દ્રાવણ સૂચવે છે.
$pH > 7$ બેઝિક દ્રાવણ સૂચવે છે.
અહીં આપેલ $pH$ મૂલ્ય $6$ છે,જે $7$ કરતા ઓછું હોવાથી દ્રાવણ એસિડિક છે.
40
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને શુદ્ધ પાણીમાં હાઇડ્રોજન આયનની સાંદ્રતા કેટલી હોય છે?
A
$8 \ M$
B
$1 \times 10^{-7} \ M$
C
$7 \ M$
D
$1/7 \ M$

Solution

(B) શુદ્ધ પાણીમાં,વિયોજન સંતુલન $H_2O \rightleftharpoons H^+ + OH^-$ છે.
$H^+$ આયનોની સાંદ્રતા $OH^-$ આયનોની સાંદ્રતા જેટલી હોવાથી,ધારો કે $[H^+] = [OH^-] = x$.
$298 \ K$ તાપમાને પાણીનો આયનીય ગુણાકાર $(K_w)$ $1 \times 10^{-14}$ છે.
તેથી,$K_w = [H^+][OH^-] = x^2 = 1 \times 10^{-14}$.
$x$ માટે ઉકેલતા,આપણને $x = \sqrt{1 \times 10^{-14}} = 1 \times 10^{-7} \ M$ મળે છે.
41
MediumMCQ
$1 \ N \ H_2O$ નો $pH$ કેટલો છે?
A
$7$
B
$>7$
C
$ < 7$
D
$0$

Solution

(A) શુદ્ધ પાણી $(H_2O)$ એ $25 \ ^{\circ}C$ તાપમાને તટસ્થ પદાર્થ છે.
શુદ્ધ પાણીમાં $H^{+}$ આયનોની સાંદ્રતા $10^{-7} \ M$ હોય છે.
તેથી,$pH$ ની ગણતરી આ મુજબ થાય છે: $pH = -\log[H^{+}] = -\log(10^{-7}) = 7$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
42
MediumMCQ
જો દ્રાવણની $[H^{+}]$ આયન સાંદ્રતા $10$ ગણી વધારવામાં આવે,તો તેનો $pH$:
A
$1$ જેટલો વધશે
B
અપરિવર્તિત રહેશે
C
$1$ જેટલો ઘટશે
D
$10$ જેટલો વધશે

Solution

(C) દ્રાવણનો $pH$ $pH = -\log[H^{+}]$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
ધારો કે પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[H^{+}]_1 = C$ છે,તો $pH_1 = -\log(C)$.
જો સાંદ્રતા $10$ ગણી વધારવામાં આવે,તો નવી સાંદ્રતા $[H^{+}]_2 = 10C$ થાય.
નવો $pH$ $pH_2 = -\log(10C) = -(\log(10) + \log(C)) = -(1 + \log(C)) = -1 - \log(C)$ થાય.
બંનેની સરખામણી કરતા,$pH_2 = pH_1 - 1$.
તેથી,$pH$ $1$ જેટલો ઘટશે.
43
DifficultMCQ
$4.58$ $pH$ ધરાવતા દ્રાવણમાં હાઇડ્રોજન આયનની સાંદ્રતા $mol \, L^{-1}$ માં કેટલી હશે?
A
$2.63 \times 10^{-5}$
B
$3.0 \times 10^{-5}$
C
$4.68$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) $pH$ અને હાઇડ્રોજન આયનની સાંદ્રતા વચ્ચેનો સંબંધ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $[H^{+}] = 10^{-pH}$.
આપેલ $pH = 4.58$ હોવાથી,$[H^{+}] = 10^{-4.58}$ થાય.
આની ગણતરી કરવા માટે,આપણે $10^{-4.58} = 10^{0.42 - 5} = 10^{0.42} \times 10^{-5}$ લખી શકીએ.
$10^{0.42} \approx 2.63$ હોવાથી,સાંદ્રતા $[H^{+}] = 2.63 \times 10^{-5} \, mol \, L^{-1}$ મળે છે.
44
MediumMCQ
એક દ્રાવણનો $pH$ $4$ છે. તો તે દ્રાવણમાં હાઇડ્રોક્સાઇડ આયનની સાંદ્રતા કેટલી હશે?
A
$10^{-4} \ M$
B
$10^{-10} \ M$
C
$10^{-2} \ M$
D
$10^{-12} \ M$

Solution

(B) આપેલ છે,$pH = 4$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $25^{\circ}C$ તાપમાને,$pH + pOH = 14$.
તેથી,$pOH = 14 - pH = 14 - 4 = 10$.
હાઇડ્રોક્સાઇડ આયનની સાંદ્રતા $[OH^-] = 10^{-pOH}$ દ્વારા મળે છે.
આમ,$[OH^-] = 10^{-10} \ M$.
45
EasyMCQ
$pH$ સ્કેલ કોના દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો?
A
Arrhenius
B
Sorensen
C
Lewis
D
Lowry

Solution

(B) $pH$ નો ખ્યાલ સૌપ્રથમ ડેનિશ રસાયણશાસ્ત્રી,$Soren Peder Lauritz Sorensen$ દ્વારા $1909$ માં $Carlsberg$ લેબોરેટરીમાં રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો.
તેને $1924$ માં ઇલેક્ટ્રોકેમિકલ કોષોના સંદર્ભમાં માપન માટે આધુનિક $pH$ વ્યાખ્યામાં સુધારવામાં આવ્યો હતો.
46
EasyMCQ
$pH$ $7$ શું સૂચવે છે?
A
શુદ્ધ પાણી
B
તટસ્થ દ્રાવણ
C
બેઝિક દ્રાવણ
D
એસિડિક દ્રાવણ

Solution

(A) સાચો જવાબ $(A)$ અને $(B)$ બંને છે. $pH = 7$ પર,$[H^+]$ અને $[OH^-]$ આયનોની સાંદ્રતા સમાન હોય છે,જે $25^{\circ}C$ તાપમાને શુદ્ધ પાણી જેવા તટસ્થ દ્રાવણની લાક્ષણિકતા છે.
47
MediumMCQ
$1 \times 10^{-5} \ M$ હાઇડ્રોક્સાઇડ આયન સાંદ્રતા ધરાવતા જલીય દ્રાવણનો $pH$ કેટલો થાય?
A
$5$
B
$9$
C
$4.5$
D
$11$

Solution

(B) આપેલ છે,$[OH^{-}] = 1 \times 10^{-5} \ M$.
પ્રથમ,$pOH$ ની ગણતરી નીચેના સૂત્ર દ્વારા કરો:
$pOH = - \log [OH^{-}] = - \log (1 \times 10^{-5}) = 5$.
$25^{\circ}C$ તાપમાને,$pH$ અને $pOH$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$pH + pOH = 14$.
$pOH$ ની કિંમત મૂકતા:
$pH = 14 - 5 = 9$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
48
MediumMCQ
સોફ્ટ ડ્રિંકનો $pH$ $3.82$ છે. તેની હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતા કેટલી હશે?
A
$1.96 \times 10^{-2} \ mol/L$
B
$1.96 \times 10^{-3} \ mol/L$
C
$1.5 \times 10^{-4} \ mol/L$
D
$1.96 \times 10^{-1} \ mol/L$

Solution

(C) આપેલ છે: $pH = 3.82$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $pH = -\log [H^+]$.
તેથી,$[H^+] = 10^{-pH} = 10^{-3.82}$.
$[H^+] = 10^{0.18} \times 10^{-4}$.
કારણ કે $10^{0.18} \approx 1.51$,તેથી સાંદ્રતા આશરે $1.5 \times 10^{-4} \ mol/L$ થશે.

6-2.Equilibrium-II (Ionic Equilibrium) — Water hydrolysis and pH scale · Frequently Asked Questions

1Are these 6-2.Equilibrium-II (Ionic Equilibrium) questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 6-2.Equilibrium-II (Ionic Equilibrium) Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.