JEE Main 2022 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

666 QuestionsGujaratiWith Solutions

ChemistryQ251350 of 666 questions

Page 6 of 8 · Gujarati

251
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
$310 \, K$ તાપમાને,પાણીમાં $CaF_{2}$ ની દ્રાવ્યતા $2.34 \times 10^{-3} \, g / 100 \, mL$ છે. $CaF_{2}$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $x \times 10^{-8} \, (mol / L)^{3}$ છે. $x$ નું મૂલ્ય શોધો. (આપેલ મોલર દળ: $CaF_{2} = 78 \, g \, mol^{-1}$)
A
$0.0108$
B
$0.108$
C
$1.08$
D
$10.8$

Solution

(A) પ્રથમ,$mol / L$ માં દ્રાવ્યતા $S$ ની ગણતરી કરો:
$S = \frac{2.34 \times 10^{-3} \, g}{78 \, g/mol} \times \frac{1}{0.1 \, L} = 3 \times 10^{-4} \, mol / L$.
$CaF_{2}$ નું વિયોજન $CaF_{2} \rightleftharpoons Ca^{2+} + 2F^-$ છે.
$K_{sp} = [Ca^{2+}][F^-]^{2} = (S)(2S)^{2} = 4S^{3}$.
$K_{sp} = 4 \times (3 \times 10^{-4})^{3} = 108 \times 10^{-12} = 0.0108 \times 10^{-8} \, (mol / L)^{3}$.
આમ,$x = 0.0108$.
252
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
એસિડિક માધ્યમમાં $KMnO_{4}$ અને ઓક્ઝેલિક એસિડના ટાઇટ્રેશનમાં,અંતિમ બિંદુએ કાર્બનના ઓક્સિડેશન આંકમાં થતો ફેરફાર કેટલો છે?
A
$1$
B
$0$
C
$2$
D
$3$

Solution

(A) ઓક્ઝેલિક એસિડ $(H_{2}C_{2}O_{4})$ માં,કાર્બનનો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_{2})$ માં,કાર્બનનો ઓક્સિડેશન આંક $+4$ છે.
કાર્બનના ઓક્સિડેશન આંકમાં થતો ફેરફાર $|4 - 3| = 1$ છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2KMnO_{4} + 5H_{2}C_{2}O_{4} + 3H_{2}SO_{4} \rightarrow K_{2}SO_{4} + 2MnSO_{4} + 10CO_{2} + 8H_{2}O$ છે.
253
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
એનાન્ટિઓમેરિક મિશ્રણની પ્રકાશીય સક્રિયતા $+12.6^{\circ}$ છે અને $(+)$ આઈસોમરનું વિશિષ્ટ પરિભ્રમણ $+30^{\circ}$ છે. પ્રકાશીય શુદ્ધતા $......... \%$ છે.
A
$41$
B
$43$
C
$44$
D
$42$

Solution

(D) એનાન્ટિઓમેરિક મિશ્રણની પ્રકાશીય શુદ્ધતા નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે: $\text{Optical Purity} = \frac{\text{observed rotation of mixture}}{\text{specific rotation of pure enantiomer}} \times 100$.
આપેલ છે: $\text{Observed rotation} = +12.6^{\circ}$ અને $\text{Specific rotation} = +30^{\circ}$.
કિંમતો મૂકતા: $\text{Optical Purity} = \frac{12.6}{30} \times 100 = 0.42 \times 100 = 42\%$.
આમ,પ્રકાશીય શુદ્ધતા $42\%$ છે.
254
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2022
નીચેની પ્રક્રિયા શ્રેણીમાં,પ્રક્રિયા $I$ માટેની $\%$ નીપજ $60 \%$ છે અને પ્રક્રિયા $II$ માટેની $\%$ નીપજ $50 \%$ છે. સંપૂર્ણ પ્રક્રિયાની એકંદર નીપજ $..........\%$ છે [નજીકનો પૂર્ણાંક].
Question diagram
A
$31$
B
$32$
C
$33$
D
$30$

Solution

(D) ધારો કે બેન્ઝીનના શરૂઆતના મોલ $n$ છે.
પ્રક્રિયા $I$ માટે,નીપજ $60 \%$ છે,તેથી મળતા બેન્ઝીન સલ્ફોનિક એસિડના મોલ $= 0.6 \times n = 0.6n$ થશે.
પ્રક્રિયા $II$ માટે,નીપજ $50 \%$ છે,તેથી મળતા ફિનોલના મોલ $= 0.5 \times (0.6n) = 0.3n$ થશે.
સંપૂર્ણ પ્રક્રિયાની એકંદર નીપજ આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $\text{Overall yield} = \frac{\text{Final moles of product}}{\text{Initial moles of reactant}} \times 100$.
$\text{Overall yield} = \frac{0.3n}{n} \times 100 = 30 \%$.
255
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચેનામાંથી ખોટું વિધાન ઓળખો.
A
$A$. ન્યુક્લિયસની આસપાસનો વર્તુળાકાર માર્ગ જેમાં ઇલેક્ટ્રોન ગતિ કરે છે તેને બોહરની કક્ષા તરીકે સૂચવવામાં આવે છે.
B
$B$. કક્ષક એ પરમાણુમાં એક-ઇલેક્ટ્રોન તરંગ વિધેય $(\Psi)$ છે.
C
$C$. બોહરની કક્ષાઓનું અસ્તિત્વ હાઇડ્રોજન વર્ણપટ દ્વારા સમર્થિત છે.
D
$D$. પરમાણ્વીય કક્ષક માત્ર ક્વોન્ટમ આંક $n$ અને $l$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.

Solution

(D) પરમાણ્વીય કક્ષક એ એક ગાણિતિક વિધેય $(\Psi)$ છે જે ન્યુક્લિયસની આસપાસના અવકાશમાં ઇલેક્ટ્રોન મળી આવવાની સંભાવના દર્શાવે છે. તે ત્રણ ક્વોન્ટમ આંક દ્વારા સંપૂર્ણ રીતે લાક્ષણિકતા ધરાવે છે: મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક $(n)$,ગૌણ ક્વોન્ટમ આંક $(l)$,અને ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક $(m_l)$. તેથી,પરમાણ્વીય કક્ષક માત્ર $n$ અને $l$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે તે વિધાન ખોટું છે.
256
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચેનામાંથી કયો સંબંધ સાચો નથી?
A
$\Delta H = \Delta U - P \Delta V$
B
$\Delta U = q + W$
C
$\Delta S_{sys} + \Delta S_{surr} \geq 0$
D
$\Delta G = \Delta H - T \Delta S$

Solution

(A) વ્યાખ્યા મુજબ,એન્થાલ્પી ફેરફાર $\Delta H = \Delta U + \Delta(PV)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અચળ દબાણે,આ $\Delta H = \Delta U + P \Delta V$ બને છે.
વિકલ્પ $A$ માં $\Delta H = \Delta U - P \Delta V$ આપેલ છે,જે ખોટું છે કારણ કે સાચી નિશાની ધન (+) છે.
વિકલ્પ $B$ ઉષ્માગતિશાસ્ત્રનો પ્રથમ નિયમ દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $C$ સ્વયંભૂ પ્રક્રિયા માટે ઉષ્માગતિશાસ્ત્રનો બીજો નિયમ દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $D$ એ ગિબ્સ-હેલ્મહોલ્ટ્ઝ સમીકરણ છે.
257
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2022
નીચેનામાંથી કઈ જોડીમાં,ઘટક તત્વોની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી લગભગ સમાન અથવા એકસરખી છે?
$A$. $Rb$ અને $Cs$
$B$. $Na$ અને $K$
$C$. $Ar$ અને $Kr$
$D$. $I$ અને $At$
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
માત્ર $A$ અને $B$
B
માત્ર $B$ અને $C$
C
માત્ર $A$ અને $C$
D
માત્ર $C$ અને $D$

Solution

(C) એક જ સમૂહમાં રહેલા તત્વો માટે ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી $(\Delta_{eg}H)$ ના મૂલ્યો સામાન્ય રીતે સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં ઓછા ઋણ બને છે.
$1$. $Rb$ અને $Cs$ (સમૂહ $1$) માટે: મૂલ્યો અનુક્રમે આશરે $-47 \ kJ/mol$ અને $-46 \ kJ/mol$ છે,જે લગભગ સમાન છે.
$2$. $Ar$ અને $Kr$ (સમૂહ $18$) માટે: નિષ્ક્રિય વાયુઓ સ્થિર ઇલેક્ટ્રોનિક રચનાને કારણે ધન ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી મૂલ્યો ધરાવે છે. $Ar$ અને $Kr$ બંનેના મૂલ્યો $+96 \ kJ/mol$ થી $+99 \ kJ/mol$ ની આસપાસ છે,જે લગભગ સમાન ગણાય છે.
તેથી,જોડી $A$ $(Rb, Cs)$ અને $C$ $(Ar, Kr)$ ની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી લગભગ સમાન છે.
258
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
$Clark's$ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને કઠિન પાણીને નરમ બનાવતી વખતે બનતા ધાતુના ક્ષારો કયા છે?
A
$Ca(OH)_2$ અને $Mg(OH)_2$
B
$CaCO_3$ અને $Mg(OH)_2$
C
$Ca(OH)_2$ અને $MgCO_3$
D
$CaCO_3$ અને $MgCO_3$

Solution

(B) $Clark's$ પદ્ધતિનો ઉપયોગ ચૂનાના $(Ca(OH)_2)$ યોગ્ય જથ્થાને ઉમેરીને પાણીની કામચલાઉ કઠિનતા દૂર કરવા માટે થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં થતી રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$Ca(HCO_3)_2 + Ca(OH)_2 \rightarrow 2CaCO_3(s) + 2H_2O(l)$
$Mg(HCO_3)_2 + 2Ca(OH)_2 \rightarrow 2CaCO_3(s) + Mg(OH)_2(s) + 2H_2O(l)$
પ્રતિક્રિયાઓ પરથી જોઈ શકાય છે કે,બનતા અદ્રાવ્ય ધાતુના ક્ષારો $CaCO_3$ અને $Mg(OH)_2$ છે.
259
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2022
નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
પાણીમાં $LiF$ ની ઓછી દ્રાવ્યતા તેની ઓછી હાઇડ્રેશન એન્થાલ્પીને કારણે છે.
B
$KO_2$ પેરામેગ્નેટિક છે.
C
પ્રવાહી એમોનિયામાં સોડિયમનું દ્રાવણ વાહક પ્રકૃતિનું હોય છે.
D
સોડિયમ ધાતુની ઘનતા પોટેશિયમ ધાતુ કરતા વધારે હોય છે.

Solution

(A) પાણીમાં $LiF$ ની ઓછી દ્રાવ્યતા તેની ખૂબ જ ઊંચી લેટીસ એન્થાલ્પીને કારણે છે,જે હાઇડ્રેશન એન્થાલ્પી કરતા વધારે હોય છે. તેથી,વિકલ્પ $A$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે.
260
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે.
વિધાન $I:$ પ્રદૂષિત પાણીમાં દ્રાવ્ય ઓક્સિજન અને $BOD$ બંનેના મૂલ્યો ખૂબ જ ઓછા હોય છે.
વિધાન $II:$ યુટ્રોફિકેશન (સુપોષકતા) ને કારણે દ્રાવ્ય ઓક્સિજનના પ્રમાણમાં ઘટાડો થાય છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો.
A
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને સાચા છે
B
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને ખોટા છે
C
વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે
D
વિધાન $I$ ખોટું છે પરંતુ વિધાન $II$ સાચું છે

Solution

(D) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે પ્રદૂષિત પાણીમાં દ્રાવ્ય ઓક્સિજનનું મૂલ્ય ઓછું હોય છે,પરંતુ $BOD$ (બાયોલોજીકલ ઓક્સિજન ડિમાન્ડ) નું મૂલ્ય ઊંચું હોય છે કારણ કે તેમાં રહેલા કાર્બનિક પદાર્થોના વિઘટન માટે ઓક્સિજનની જરૂર પડે છે.
વિધાન $II$ સાચું છે કારણ કે યુટ્રોફિકેશનને કારણે શેવાળ અને નીંદણની અતિશય વૃદ્ધિ થાય છે,જે દ્રાવ્ય ઓક્સિજનનો વપરાશ કરે છે,જેનાથી જળાશયોમાં તેનું પ્રમાણ ઘટે છે.
તેથી,વિધાન $I$ ખોટું છે અને વિધાન $II$ સાચું છે.
261
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
સૂચિ-$I$ ને સૂચિ-$II$ સાથે જોડો.
| સૂચિ-$I$ | સૂચિ-$II$ |
| :--- | :--- |
| $(A)$ ટેટ્રાહાઇડ્રોફ્યુરાન | $(I)$ સ્પાયરો સંયોજન |
| $(B)$ બાયસાયક્લો[$1.1$.$0$]બ્યુટેન વ્યુત્પન્ન | $(II)$ એરોમેટિક સંયોજન |
| $(C)$ સ્પાયરો[$2.2$]પેન્ટેન વ્યુત્પન્ન | $(III)$ બિન-સમતલીય વિષમચક્રીય સંયોજન |
| $(D)$ ફ્યુરાન | $(IV)$ બાયસાયક્લો સંયોજન |
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
$A-III, B-IV, C-I, D-II$
B
$A-IV, B-III, C-I, D-II$
C
$A-III, B-IV, C-II, D-I$
D
$A-IV, B-III, C-II, D-I$

Solution

(A) પગલું $1$: સૂચિ-$I$ માં આપેલી રચનાઓનું વિશ્લેષણ કરો.
$(A)$ ટેટ્રાહાઇડ્રોફ્યુરાન છે,જે બિન-સમતલીય વિષમચક્રીય સંયોજન $(III)$ છે.
$(B)$ બાયસાયક્લો સંયોજન $(IV)$ છે.
$(C)$ સ્પાયરો સંયોજન $(I)$ છે.
$(D)$ ફ્યુરાન છે,જે એરોમેટિક સંયોજન $(II)$ છે.
પગલું $2$: મેળવણી કરો.
$A-III, B-IV, C-I, D-II$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
262
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચેની પ્રક્રિયાઓ માટે સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
Question diagram
A
$A$ અને $B$ બંને માર્કોવનીકોવ યોગશીલ નીપજો છે.
B
$A$ એ માર્કોવનીકોવ નીપજ છે અને $B$ એ પ્રતિ-માર્કોવનીકોવ નીપજ છે.
C
$A$ અને $B$ બંને પ્રતિ-માર્કોવનીકોવ નીપજો છે.
D
$B$ એ માર્કોવનીકોવ નીપજ છે અને $A$ એ પ્રતિ-માર્કોવનીકોવ નીપજ છે.

Solution

(B) $Hg(OAc)_2, H_2O$ અને ત્યારબાદ $NaBH_4$ સાથેની પ્રક્રિયા ઓક્સિમર્ક્યુરેશન-ડીમર્ક્યુરેશન છે,જે માર્કોવનીકોવના નિયમનું પાલન કરીને નીપજ $A$ ($3$,$3$-ડાયમિથાઈલબ્યુટેન$-2-$ઓલ) આપે છે.
$(BH_3)_2$ અને ત્યારબાદ $H_2O_2/OH^-$ સાથેની પ્રક્રિયા હાઈડ્રોબોરેશન-ઓક્સિડેશન છે,જે પ્રતિ-માર્કોવનીકોવના નિયમનું પાલન કરીને નીપજ $B$ ($3$,$3$-ડાયમિથાઈલબ્યુટેન$-1-$ઓલ) આપે છે.
તેથી,$A$ એ માર્કોવનીકોવ નીપજ છે અને $B$ એ પ્રતિ-માર્કોવનીકોવ નીપજ છે.
Solution diagram
263
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
આપેલી પ્રક્રિયા $X + Y + 3 Z \rightleftharpoons XYZ_3$ માં,જો $X$ અને $Y$ ના એક-એક મોલ અને $0.05 \ mol$ $Z$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $XYZ_3$ સંયોજન આપે છે. ($XYZ_3$ ની ઉપજ $......... \ g$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક) (આપેલ છે: $X, Y$ અને $Z$ ના પરમાણ્વીય દળ અનુક્રમે $10, 20$ અને $30 \ amu$ છે).
A
$1$
B
$3$
C
$0$
D
$2$

Solution

(D) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $X + Y + 3 Z \rightarrow XYZ_3$ છે.
પ્રારંભિક મોલ: $X = 1 \ mol$,$Y = 1 \ mol$,$Z = 0.05 \ mol$.
સીમિત પ્રક્રિયક ($L$.$R$.) શોધવા માટે,મોલને તેમના તત્વયોગમિતીય સહગુણકો વડે ભાગો:
$X: 1/1 = 1$
$Y: 1/1 = 1$
$Z: 0.05/3 \approx 0.0167$
$Z$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
બનતા $XYZ_3$ ના મોલ = $\frac{0.05}{3} \ mol$.
$XYZ_3$ નું આણ્વીય દળ = $10 + 20 + (3 \times 30) = 120 \ g/mol$.
$XYZ_3$ ની ઉપજ = $\frac{0.05}{3} \times 120 = 2 \ g$.
264
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2022
નીચેનામાંથી પેરામેગ્નેટિક સ્પીસીઝની સંખ્યા $......$ છે.
$B_{2}, Li_{2}, C_{2}, C_{2}^{-}, O_{2}^{2-}, O_{2}^{+},$ અને $He_{2}^{+}$
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) પેરામેગ્નેટિક સ્વભાવ નક્કી કરવા માટે,આપણે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા શોધવા માટે મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ થીયરી $(MOT)$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$1. B_{2} (10 \ e^-): (\sigma 1s)^2 (\sigma^* 1s)^2 (\sigma 2s)^2 (\sigma^* 2s)^2 (\pi 2p_x)^1 (\pi 2p_y)^1$ ($2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન,પેરામેગ્નેટિક)
$2. Li_{2} (6 \ e^-): (\sigma 1s)^2 (\sigma^* 1s)^2 (\sigma 2s)^2$ ($0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન,ડાયામેગ્નેટિક)
$3. C_{2} (12 \ e^-): (\sigma 1s)^2 (\sigma^* 1s)^2 (\sigma 2s)^2 (\sigma^* 2s)^2 (\pi 2p_x)^2 (\pi 2p_y)^2$ ($0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન,ડાયામેગ્નેટિક)
$4. C_{2}^{-} (13 \ e^-): (\sigma 1s)^2 (\sigma^* 1s)^2 (\sigma 2s)^2 (\sigma^* 2s)^2 (\pi 2p_x)^2 (\pi 2p_y)^2 (\sigma 2p_z)^1$ ($1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન,પેરામેગ્નેટિક)
$5. O_{2}^{2-} (18 \ e^-): (\sigma 1s)^2 (\sigma^* 1s)^2 (\sigma 2s)^2 (\sigma^* 2s)^2 (\sigma 2p_z)^2 (\pi 2p_x)^2 (\pi 2p_y)^2 (\pi^* 2p_x)^2 (\pi^* 2p_y)^2$ ($0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન,ડાયામેગ્નેટિક)
$6. O_{2}^{+} (15 \ e^-): (\sigma 1s)^2 (\sigma^* 1s)^2 (\sigma 2s)^2 (\sigma^* 2s)^2 (\sigma 2p_z)^2 (\pi 2p_x)^2 (\pi 2p_y)^2 (\pi^* 2p_x)^1$ ($1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન,પેરામેગ્નેટિક)
$7. He_{2}^{+} (3 \ e^-): (\sigma 1s)^2 (\sigma^* 1s)^1$ ($1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન,પેરામેગ્નેટિક)
આમ,પેરામેગ્નેટિક સ્પીસીઝ $B_{2}, C_{2}^{-}, O_{2}^{+},$ અને $He_{2}^{+}$ છે. કુલ સંખ્યા $4$ છે.
265
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
બ્યુટીરિક એસિડ $(C_{3}H_{7}COOH)$ માટે $K_{a}$ નું મૂલ્ય $2 \times 10^{-5}$ છે. બ્યુટીરિક એસિડના $0.2 \ M$ દ્રાવણનો $pH$ $........... \times 10^{-1}$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક) [આપેલ છે: $\log 2 = 0.30$]
A
$26$
B
$25$
C
$27$
D
$29$

Solution

(C) નિર્બળ એસિડ માટે,$pH$ નું સૂત્ર: $pH = \frac{1}{2} (pK_{a} - \log C)$ છે.
આપેલ $K_{a} = 2 \times 10^{-5}$,તેથી $pK_{a} = -\log(2 \times 10^{-5}) = 5 - \log 2 = 5 - 0.30 = 4.7$.
સાંદ્રતા $C = 0.2 \ M = 2 \times 10^{-1} \ M$.
$pH = \frac{1}{2} (4.7 - \log(2 \times 10^{-1}))$.
$pH = \frac{1}{2} (4.7 - (\log 2 + \log 10^{-1}))$.
$pH = \frac{1}{2} (4.7 - (0.30 - 1)) = \frac{1}{2} (4.7 - (-0.7)) = \frac{1}{2} (5.4) = 2.7$.
$pH = 2.7 = 27 \times 10^{-1}$.
આમ,મૂલ્ય $27$ છે.
266
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
એસિડિક માધ્યમમાં $MnO_{4}^{2-}$ નું અસમાનુપાતીકરણ (disproportionation) બે મેંગેનીઝ સંયોજનો $A$ અને $B$ બનાવે છે. જો $B$ માં $Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $A$ કરતા ઓછો હોય,તો $B$ ની સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ $(\mu)$ નું મૂલ્ય $BM$ માં $.........$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક).
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(B) એસિડિક માધ્યમમાં મેંગેનેટ આયન $(MnO_{4}^{2-})$ ની અસમાનુપાતીકરણ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$3MnO_{4}^{2-} + 4H^{+} \rightarrow 2MnO_{4}^{-} + MnO_{2} + 2H_{2}O$
અહીં,બનતા મેંગેનીઝ સંયોજનો $MnO_{4}^{-}$ ($Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$) અને $MnO_{2}$ ($Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+4$) છે.
આપેલ છે કે $B$ માં $Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $A$ કરતા ઓછો છે,તેથી $A = MnO_{4}^{-}$ અને $B = MnO_{2}$ છે.
$MnO_{2}$ માં,$Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+4$ છે,જેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^{3}$ છે.
$Mn^{4+}$ માં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n) = 3$ છે.
સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ $(\mu) = \sqrt{n(n+2)} = \sqrt{3(3+2)} = \sqrt{15} \approx 3.87 \ BM$.
નજીકનો પૂર્ણાંક $4$ છે.
267
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
$C, H$ અને $O$ ધરાવતા $0.492 \ g$ કાર્બનિક સંયોજનના સંપૂર્ણ દહન પર,$0.7938 \ g \ CO_2$ અને $0.4428 \ g \ H_2O$ ઉત્પન્ન થયા હતા. સંયોજનમાં ઓક્સિજનનું ટકાવાર પ્રમાણ $........$ છે.
A
$46$
B
$44$
C
$43$
D
$42$

Solution

(A) કાર્બનિક સંયોજનનું દળ $= 0.492 \ g$.
$CO_2$ ના મોલ $= \frac{0.7938 \ g}{44 \ g/mol} = 0.01804 \ mol$.
$C$ ના મોલ $= 0.01804 \ mol$,તેથી $C$ નું દળ $= 0.01804 \times 12 = 0.2165 \ g$.
$H_2O$ ના મોલ $= \frac{0.4428 \ g}{18 \ g/mol} = 0.0246 \ mol$.
$H$ ના મોલ $= 2 \times 0.0246 = 0.0492 \ mol$,તેથી $H$ નું દળ $= 0.0492 \times 1 = 0.0492 \ g$.
$O$ નું દળ $= 0.492 - (0.2165 + 0.0492) = 0.492 - 0.2657 = 0.2263 \ g$.
$O$ ની ટકાવારી $= \frac{0.2263}{0.492} \times 100 \approx 46 \%$.
268
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે: એકને વિધાન $A$ તરીકે અને બીજાને કારણ $R$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $A$: શૂન્ય ઓર્બિટલ ઓવરલેપ એ આઉટ-ઓફ-ફેઝ ઓવરલેપ છે.
કારણ $R$: તે ઓર્બિટલ્સના અલગ ઓરિએન્ટેશન/અભિગમની દિશાને કારણે પરિણમે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
$A$ સાચું છે પરંતુ $R$ ખોટું છે.
D
$A$ ખોટું છે પરંતુ $R$ સાચું છે.

Solution

(D) શૂન્ય ઓવરલેપ ત્યારે થાય છે જ્યારે ઓર્બિટલ્સ પાસે અસરકારક રીતે ઓવરલેપ થવા માટે યોગ્ય સમપ્રમાણતા અથવા ઓરિએન્ટેશન હોતું નથી.
વિધાન $A$ ખોટું છે કારણ કે શૂન્ય ઓવરલેપ એ જરૂરી નથી કે આઉટ-ઓફ-ફેઝ ઓવરલેપ હોય (જે તરંગ વિધેયોના વિનાશક વ્યતિકરણનો સંદર્ભ આપે છે). શૂન્ય ઓવરલેપ ઘણીવાર અયોગ્ય ઓરિએન્ટેશન અથવા સમપ્રમાણતાને કારણે થાય છે,જેમ કે $x$-અક્ષ પર $s$ અને $p_y$ ઓર્બિટલ્સ વચ્ચેનું ઓવરલેપ.
કારણ $R$ સાચું છે કારણ કે શૂન્ય ઓવરલેપ ખરેખર ઓર્બિટલ્સના અલગ ઓરિએન્ટેશન અથવા અભિગમની દિશાને કારણે થાય છે,જે દર્શાવેલ આકૃતિમાં જોઈ શકાય છે જ્યાં $p_x$ અને $p_y$ ઓર્બિટલ્સ અસરકારક રીતે ઓવરલેપ થતા નથી.
તેથી,$A$ ખોટું છે પરંતુ $R$ સાચું છે.
269
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2022
ધાત્વિક ગુણધર્મ માટે સાચો ઉતરતો ક્રમ કયો છે?
A
$Na > Mg > Be > Si > P$
B
$P > Si > Be > Mg > Na$
C
$Si > P > Be > Na > Mg$
D
$Be > Na > Mg > Si > P$

Solution

(A) ધાત્વિક ગુણધર્મ એ તત્વ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની સરળતા પર આધાર રાખે છે.
આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં,અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે અને પરમાણુ કદ ઘટે છે,જેનાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાનું મુશ્કેલ બને છે.
તેથી,આવર્તમાં ધાત્વિક ગુણધર્મ ઘટે છે.
આપેલા તત્વો માટે: $Na$ (સમૂહ $1$),$Mg$ (સમૂહ $2$),$Be$ (સમૂહ $2$),$Si$ (સમૂહ $14$),અને $P$ (સમૂહ $15$).
તેમના સ્થાનને આધારે,સાચો ઉતરતો ક્રમ $Na > Mg > Be > Si > P$ છે.
270
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
ક્લાર્કની પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને કઠિન પાણીની સારવાર દરમિયાન મળતી નીપજો કઈ છે?
A
$CaCO_{3}$ અને $MgCO_{3}$
B
$Ca(OH)_{2}$ અને $Mg(OH)_{2}$
C
$CaCO_{3}$ અને $Mg(OH)_{2}$
D
$Ca(OH)_{2}$ અને $MgCO_{3}$

Solution

(C) ક્લાર્કની પદ્ધતિનો ઉપયોગ પાણીની અસ્થાયી કઠિનતા દૂર કરવા માટે ચૂનાના પાણી,$Ca(OH)_{2}$ ઉમેરીને કરવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$Ca(HCO_{3})_{2} + Ca(OH)_{2} \rightarrow 2CaCO_{3} \downarrow + 2H_{2}O$
$Mg(HCO_{3})_{2} + 2Ca(OH)_{2} \rightarrow 2CaCO_{3} \downarrow + Mg(OH)_{2} \downarrow + 2H_{2}O$
આમ,મળતી નીપજો $CaCO_{3}$ અને $Mg(OH)_{2}$ છે.
271
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
વિધાન $I$: લિથિયમ અને મેગ્નેશિયમની મિશ્રધાતુનો ઉપયોગ એરક્રાફ્ટ પ્લેટો બનાવવા માટે થાય છે.
વિધાન $II$: મેગ્નેશિયમ આયનો કોષ-પટલની અખંડિતતા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
બંને વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ સાચા છે.
B
બંને વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ ખોટા છે.
C
વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે.
D
વિધાન $I$ ખોટું છે પરંતુ વિધાન $II$ સાચું છે.

Solution

(B) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે $Li$ અને $Mg$ ની મિશ્રધાતુનો ઉપયોગ આર્મર પ્લેટો બનાવવા માટે થાય છે,એરક્રાફ્ટ પ્લેટો માટે નહીં.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે કોષ-પટલની અખંડિતતા અને ચેતાસ્નાયુ કાર્ય માટે કેલ્શિયમ આયનો $(Ca^{2+})$ મહત્વપૂર્ણ છે,મેગ્નેશિયમ આયનો નહીં.
272
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચેનાને નાઈટ્રેશન પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયાત્મકતાના વધતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$A$. $p$-ઝાયલીન
$B$. બ્રોમોબેન્ઝીન
$C$. મેસિટિલીન
$D$. નાઈટ્રોબેન્ઝીન
$E$. બેન્ઝીન
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
$C < D < E < A < B$
B
$D < B < E < A < C$
C
$D < C < E < A < B$
D
$C < D < E < B < A$

Solution

(B) ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક વિસ્થાપન (જેમ કે નાઈટ્રેશન) પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયાત્મકતા બેન્ઝીન વલયની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા પર આધાર રાખે છે.
$1$. $-NO_2$ ($D$ માં) એ પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહ (નિષ્ક્રિય કરનાર) છે,જે વલયને સૌથી ઓછી પ્રતિક્રિયાત્મક બનાવે છે.
$2$. $-Br$ ($B$ માં) એ પ્રેરક અસરને કારણે ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહ છે,પરંતુ $-NO_2$ કરતા ઓછો.
$3$. $E$ (બેન્ઝીન) એ સંદર્ભ બિંદુ છે.
$4$. $-CH_3$ સમૂહો હાયપરકોન્જુગેશન અને પ્રેરક અસરોને કારણે ઇલેક્ટ્રોન-દાતા (સક્રિય કરનાર) છે.
$5$. $p$-ઝાયલીન $(A)$ માં બે $-CH_3$ સમૂહો છે અને મેસિટિલીન $(C)$ માં ત્રણ $-CH_3$ સમૂહો છે. વધુ ઇલેક્ટ્રોન-દાતા સમૂહો પ્રતિક્રિયાત્મકતામાં વધારો કરે છે.
આમ,વધતી પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ: $D < B < E < A < C$ છે.
273
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે: એકને વિધાન $A$ તરીકે અને બીજાને કારણ $R$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $A$: પાતળા સ્તરની ક્રોમેટોગ્રાફી (Thin layer chromatography) એ અધિશોષણ ક્રોમેટોગ્રાફી છે.
કારણ $R$: પાતળા સ્તરની ક્રોમેટોગ્રાફીમાં યોગ્ય કદની કાચની પ્લેટ પર સિલિકા જેલનું પાતળું સ્તર ફેલાવવામાં આવે છે જે અધિશોષક તરીકે કાર્ય કરે છે.
ઉપરના વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
$A$ સાચું છે પરંતુ $R$ ખોટું છે.
D
$A$ ખોટું છે પરંતુ $R$ સાચું છે.

Solution

(A) પાતળા સ્તરની ક્રોમેટોગ્રાફી $(TLC)$ એ અધિશોષણ ક્રોમેટોગ્રાફીનો એક પ્રકાર છે.
તેમાં કાચની પ્લેટ પર કોટેડ અધિશોષકના પાતળા સ્તર પર મિશ્રણના પદાર્થોનું અલગીકરણ કરવામાં આવે છે.
અધિશોષકનું (જેમ કે સિલિકા જેલ અથવા એલ્યુમિના) પાતળું સ્તર (આશરે $0.2 \ mm$ જાડું) યોગ્ય કદની કાચની પ્લેટ પર ફેલાવવામાં આવે છે.
અલગીકરણ સ્થિર કલા (સિલિકા જેલ) પર ઘટકોના વિભેદક અધિશોષણ પર આધારિત હોવાથી,વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે,અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
274
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચે દર્શાવેલ પ્રક્રિયા માટે મુખ્ય નીપજ શોધો.
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(A) આ પ્રક્રિયા આયોડોલેક્ટોનાઇઝેશન છે,ત્યારબાદ ડીહાઇડ્રોઆયોડિનેશન થાય છે.
$1$. અસંતૃપ્ત કાર્બોક્સિલિક એસિડની $I_2/NaHCO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરવાથી આયોડોલેક્ટોન મધ્યવર્તી બને છે. કાર્બોક્સિલેટ ઓક્સિજન દ્વિબંધ પર બનેલા આયોડોનિયમ આયન પર હુમલો કરે છે,જેના પરિણામે બ્રિજહેડ સ્થાન પર આયોડિન પરમાણુ ધરાવતી બાયસાઇક્લિક લેક્ટોન બને છે.
$2$. ત્યારબાદ પિરિડિન અને ગરમી $(\Delta)$ સાથે પ્રક્રિયા કરવાથી $E2$ વિલોપન પ્રક્રિયા થાય છે,જે આયોડિન પરમાણુ અને બાજુના કાર્બનમાંથી હાઇડ્રોજન પરમાણુ દૂર કરીને દ્વિબંધ બનાવે છે.
$3$. અંતિમ નીપજ છ-સભ્યની રીંગમાં દ્વિબંધ ધરાવતી બાયસાઇક્લિક લેક્ટોન છે,જે વિકલ્પ $A$ ને અનુરૂપ છે.
275
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2022
$2 \ L$ $0.2 \ M$ $H_2SO_4$ ની પ્રતિક્રિયા $2 \ L$ $0.1 \ M$ $NaOH$ ના દ્રાવણ સાથે કરવામાં આવે છે. દ્રાવણમાં મળતી નીપજ $Na_2SO_4$ ની મોલારિટી $X \ mM$ છે. $X$ નું મૂલ્ય શોધો. (નજીકનો પૂર્ણાંક).
A
$24$
B
$23$
C
$22$
D
$25$

Solution

(D) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $H_2SO_4 + 2NaOH \rightarrow Na_2SO_4 + 2H_2O$
$H_2SO_4$ ના પ્રારંભિક મોલ = $2 \ L \times 0.2 \ M = 0.4 \ mol$.
$NaOH$ ના પ્રારંભિક મોલ = $2 \ L \times 0.1 \ M = 0.2 \ mol$.
$NaOH$ એ સીમિત પ્રક્રિયક હોવાથી,$0.2 \ mol$ $NaOH$ એ $0.1 \ mol$ $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $0.1 \ mol$ $Na_2SO_4$ ઉત્પન્ન કરશે.
દ્રાવણનું કુલ કદ = $2 \ L + 2 \ L = 4 \ L$.
$Na_2SO_4$ ની મોલારિટી = $\frac{0.1 \ mol}{4 \ L} = 0.025 \ M$.
$0.025 \ M = 25 \ mM$.
276
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2022
$H$ પરમાણુમાંથી ઉત્સર્જિત ઇલેક્ટ્રોન માટે તરંગલંબાઇ $3.3 \times 10^{-10} \ m$ હોય,તો તેના ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટમાં ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા શોષાયેલી ઊર્જા,પરમાણુમાંથી બહાર નીકળવા માટે જરૂરી લઘુત્તમ ઊર્જાની સરખામણીમાં $.......$ ગણી છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક).
[આપેલ છે $: h = 6.626 \times 10^{-34} \ Js$,ઇલેક્ટ્રોનનું દળ $= 9.1 \times 10^{-31} \ kg$ ]
A
$1$
B
$3$
C
$2$
D
$0$

Solution

(C) ઉત્સર્જિત ઇલેક્ટ્રોનની ગતિઊર્જા $K$ એ ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઇના સૂત્ર દ્વારા મળે છે: $\lambda = \frac{h}{\sqrt{2mK}}$.
$K$ માટે ગોઠવતા: $K = \frac{h^2}{2m\lambda^2}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $K = \frac{(6.626 \times 10^{-34})^2}{2 \times 9.1 \times 10^{-31} \times (3.3 \times 10^{-10})^2} \approx 2.215 \times 10^{-18} \ J$.
$H$ પરમાણુના ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટમાંથી બહાર નીકળવા માટે જરૂરી લઘુત્તમ ઊર્જા એ આયનીકરણ ઊર્જા છે: $E_{req} = 13.6 \ eV = 13.6 \times 1.602 \times 10^{-19} \ J \approx 2.179 \times 10^{-18} \ J$.
કુલ શોષાયેલી ઊર્જા $E_{abs} = E_{req} + K$ છે.
ગુણોત્તર $\frac{E_{abs}}{E_{req}} = 1 + \frac{K}{E_{req}} = 1 + \frac{2.215 \times 10^{-18}}{2.179 \times 10^{-18}} \approx 1 + 1.016 = 2.016$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,કિંમત $2$ મળે છે.
277
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
$600 \ K$ તાપમાને,$2 \ mol$ $NO$ ને $1 \ mol$ $O_2$ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે.
$2 \ NO_{(g)} + O_{2(g)} \rightleftarrows 2 \ NO_{2(g)}$
ઉપર મુજબની પ્રક્રિયા $1 \ atm$ ના કુલ દબાણે સંતુલન પ્રાપ્ત કરે છે. સિસ્ટમના વિશ્લેષણ પરથી જણાય છે કે સંતુલન સમયે $0.6 \ mol$ ઓક્સિજન હાજર છે. પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $.........$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક).
A
$1$
B
$0$
C
$2$
D
$3$

Solution

(C) પ્રક્રિયા $2 \ NO_{(g)} + O_{2(g)} \rightleftarrows 2 \ NO_{2(g)}$ છે.
પ્રારંભિક મોલ: $NO = 2, O_2 = 1, NO_2 = 0$.
સંતુલન સમયે,$O_2$ ના મોલ = $1 - x = 0.6$,તેથી $x = 0.4$.
સંતુલન મોલ: $NO = 2 - 2(0.4) = 1.2$,$O_2 = 0.6$,$NO_2 = 2(0.4) = 0.8$.
સંતુલન સમયે કુલ મોલ = $1.2 + 0.6 + 0.8 = 2.6$.
મોલ અંશ: $X_{NO} = \frac{1.2}{2.6}$,$X_{O_2} = \frac{0.6}{2.6}$,$X_{NO_2} = \frac{0.8}{2.6}$.
આંશિક દબાણ $(P_{total} = 1 \ atm)$: $P_{NO} = \frac{1.2}{2.6} \ atm$,$P_{O_2} = \frac{0.6}{2.6} \ atm$,$P_{NO_2} = \frac{0.8}{2.6} \ atm$.
$K_p = \frac{(P_{NO_2})^2}{(P_{NO})^2 \times P_{O_2}} = \frac{(\frac{0.8}{2.6})^2}{(\frac{1.2}{2.6})^2 \times (\frac{0.6}{2.6})} = \frac{0.8^2 \times 2.6}{1.2^2 \times 0.6} = \frac{0.64 \times 2.6}{1.44 \times 0.6} = \frac{1.664}{0.864} \approx 1.926$.
નજીકનો પૂર્ણાંક $2$ છે.
278
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
$0.125 \ g$ કાર્બનિક સંયોજનના નમૂનાનું ડુમાની પદ્ધતિ દ્વારા વિશ્લેષણ કરતા $280 \ K$ તાપમાને અને $759 \ mm \ Hg$ દબાણે $KOH$ ના દ્રાવણ પર $22.78 \ mL$ નાઈટ્રોજન વાયુ મળે છે. આપેલ કાર્બનિક સંયોજનમાં નાઈટ્રોજનની ટકાવારી (નજીકના પૂર્ણાંકમાં) શોધો.
$(a)$ $280 \ K$ તાપમાને પાણીનું બાષ્પ દબાણ $14.2 \ mm \ Hg$ છે.
$(b)$ $R = 0.082 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$
A
$22$
B
$23$
C
$21$
D
$20$

Solution

(A) પગલું $1$: શુષ્ક $N_2$ વાયુનું દબાણ ગણો.
$P_{N_2} = P_{total} - P_{H_2O} = 759 \ mm \ Hg - 14.2 \ mm \ Hg = 744.8 \ mm \ Hg$.
પગલું $2$: એકમોને પ્રમાણિત મૂલ્યોમાં ફેરવો.
$P = \frac{744.8}{760} \ atm$,$V = \frac{22.78}{1000} \ L$,$T = 280 \ K$,$R = 0.082 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
પગલું $3$: આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરીને $N_2$ ના મોલ ગણો.
$n_{N_2} = \frac{PV}{RT} = \frac{744.8 \times 22.78}{760 \times 0.082 \times 280 \times 1000} \approx 0.000971 \ mol$.
પગલું $4$: $N_2$ નું દળ અને ટકાવારી ગણો.
$Mass_{N_2} = 0.000971 \times 28 \ g/mol = 0.027188 \ g$.
$\%N = \frac{Mass_{N_2}}{Mass_{sample}} \times 100 = \frac{0.027188}{0.125} \times 100 \approx 21.75\%$.
નજીકનો પૂર્ણાંક $22$ છે.
279
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
$KIO_{4}$ જેવા પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા સાથેની પ્રક્રિયામાં,હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $O_{2}$ ના ઉત્સર્જન સાથે ઓક્સિડાઇઝ થાય છે. $KIO_{4}$ માં $I$ નો ઓક્સિડેશન આંક $..........$ માં બદલાય છે.
A
$5$
B
$4$
C
$3$
D
$2$

Solution

(A) પ્રક્રિયા છે: $IO_{4}^{-} + H_{2}O_{2} \rightarrow IO_{3}^{-} + O_{2} + H_{2}O$.
$KIO_{4}$ માં,$I$ નો ઓક્સિડેશન આંક આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $x + 4(-2) = -1$,તેથી $x = +7$.
નીપજ $IO_{3}^{-}$ માં,$I$ નો ઓક્સિડેશન આંક છે: $x + 3(-2) = -1$,તેથી $x = +5$.
આમ,$I$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ થી બદલાઈને $+5$ થાય છે.
280
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2022
નીચેનામાંથી સ્ટેટ વેરીએબલ્સ (અવસ્થા વિધેય) ની સંખ્યા $.....$ છે.
આંતરિક ઉર્જા $(U)$; કદ $(V)$; ઉષ્મા $(q)$; એન્થાલ્પી $(H)$
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$6$

Solution

(B) સ્ટેટ વેરીએબલ્સ (અવસ્થા વિધેય) એવા ગુણધર્મો છે જેનું મૂલ્ય માત્ર તંત્રની અવસ્થા પર આધાર રાખે છે,તે અવસ્થા પ્રાપ્ત કરવા માટેના માર્ગ પર નહીં.
આપેલ યાદીમાં:
$1$. આંતરિક ઉર્જા $(U)$ એ અવસ્થા વિધેય છે.
$2$. કદ $(V)$ એ અવસ્થા વિધેય છે.
$3$. એન્થાલ્પી $(H)$ એ અવસ્થા વિધેય છે.
$4$. ઉષ્મા $(q)$ એ પથ વિધેય છે,અવસ્થા વિધેય નથી.
તેથી,અહીં $3$ સ્ટેટ વેરીએબલ્સ છે: આંતરિક ઉર્જા,કદ અને એન્થાલ્પી.
281
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચેનામાંથી કઈ જોડીમાં એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતો અણુ અને વિસ્તૃત અષ્ટક ધરાવતો અણુ છે?
A
$BCl_{3}$ અને $SF_{6}$
B
$NO$ અને $H_{2}SO_{4}$
C
$SF_{6}$ અને $H_{2}SO_{4}$
D
$BCl_{3}$ અને $NO$

Solution

(B) અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતો અણુ તે છે જેમાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા એકી હોય,જેમ કે $NO$ (નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ,$5+6=11$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન).
વિસ્તૃત અષ્ટક ધરાવતો અણુ તે છે જેમાં મધ્યસ્થ પરમાણુની સંયોજકતા કક્ષામાં $8$ કરતા વધુ ઇલેક્ટ્રોન હોય,જેમ કે $H_{2}SO_{4}$ (સલ્ફ્યુરિક એસિડ).
$H_{2}SO_{4}$ માં,મધ્યસ્થ સલ્ફર પરમાણુ ચાર ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે (બે દ્વિબંધ અને બે એકલ બંધ),જેના પરિણામે તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $12$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
આમ,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતો અણુ $(NO)$ અને વિસ્તૃત અષ્ટક ધરાવતો અણુ $(H_{2}SO_{4})$ ની જોડી $NO$ અને $H_{2}SO_{4}$ છે.
282
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2022
$N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightleftharpoons 2NH_{3(g)}$
$20 \ g \quad \quad \quad \quad 5 \ g$
ઉપરની પ્રક્રિયાને ધ્યાનમાં લો. પ્રક્રિયા માટે સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) અને બનતા $NH_{3}$ ના મોલની સંખ્યા અનુક્રમે કેટલી હશે?
A
$H_{2}, 1.42 \ moles$
B
$H_{2}, 0.71 \ moles$
C
$N_{2}, 1.42 \ moles$
D
$N_{2}, 0.71 \ moles$

Solution

(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightleftharpoons 2NH_{3(g)}$
પ્રક્રિયકોના મોલની ગણતરી:
$n(N_{2}) = \frac{20 \ g}{28 \ g/mol} \approx 0.714 \ mol$
$n(H_{2}) = \frac{5 \ g}{2 \ g/mol} = 2.5 \ mol$
સીમિત પ્રક્રિયક નક્કી કરવા માટે મોલને તત્વયોગમિતિય સહગુણક વડે ભાગતા:
$N_{2}$ માટે: $\frac{0.714}{1} = 0.714$
$H_{2}$ માટે: $\frac{2.5}{3} \approx 0.833$
અહીં $0.714 < 0.833$ હોવાથી,$N_{2}$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
બનતા $NH_{3}$ નો જથ્થો સીમિત પ્રક્રિયક પર આધાર રાખે છે:
$n(NH_{3}) = 2 \times n(N_{2}) = 2 \times 0.714 = 1.428 \ mol \approx 1.42 \ mol$.
283
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2022
$Na$,$Mg$ અને $Si$ ની પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી અનુક્રમે $496, 737$ અને $786 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. $Al$ ની પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી $(kJ \ mol^{-1})$ કેટલી હશે?
A
$487$
B
$768$
C
$577$
D
$856$

Solution

(C) ત્રીજા આવર્તમાં પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પીનો સામાન્ય ક્રમ: $Na < Al < Mg < Si$ છે.
આપેલ મૂલ્યો:
$IE(Na) = 496 \ kJ \ mol^{-1}$
$IE(Mg) = 737 \ kJ \ mol^{-1}$
$IE(Si) = 786 \ kJ \ mol^{-1}$
આવર્ત કોષ્ટકના વલણ મુજબ,$Al$ ની આયનીકરણ એન્થાલ્પી $Na$ કરતા વધારે અને $Mg$ કરતા ઓછી હોવી જોઈએ.
તેથી,$496 < IE(Al) < 737$.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,માત્ર $577 \ kJ \ mol^{-1}$ આ શ્રેણીમાં આવે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.
284
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
ઝિંકની જલીય આલ્કલીના વધુ પ્રમાણ સાથેની પ્રક્રિયા હાઇડ્રોજન વાયુ મુક્ત કરે છે અને શું આપે છે?
A
$Zn(OH)_2$
B
$ZnO$
C
$[ZnO_2]^{2-}$
D
$[Zn(OH)_4]^{2-}$

Solution

(D) ઝિંક જલીય આલ્કલી (જેમ કે $NaOH$) ના વધુ પ્રમાણ સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઇડ્રોજન વાયુ મુક્ત કરે છે અને દ્રાવ્ય ટેટ્રાહાઇડ્રોક્સિઝિંકેટ$(II)$ સંકીર્ણ આયન બનાવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$Zn(s) + 2OH^{-}(aq) + 2H_2O(l) \rightarrow [Zn(OH)_4]^{2-}(aq) + H_2(g) \uparrow$
આ પ્રક્રિયામાં,ઝિંક ધાતુનું ઓક્સિડેશન થઈને $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા પ્રાપ્ત કરે છે,જે $[Zn(OH)_4]^{2-}$ સંકીર્ણ આયન બનાવે છે,જે જલીય આલ્કલાઇન માધ્યમમાં સ્થાયી છે.
285
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
લિથિયમ નાઈટ્રેટ અને સોડિયમ નાઈટ્રેટને અલગ-અલગ ગરમ કરવામાં આવે ત્યારે અનુક્રમે શું મળે છે?
A
$LiNO_2$ અને $NaNO_2$
B
$Li_2O$ અને $Na_2O$
C
$Li_2O$ અને $NaNO_2$
D
$LiNO_2$ અને $Na_2O$

Solution

(C) જ્યારે લિથિયમ નાઈટ્રેટને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે લિથિયમ ઓક્સાઈડ $(Li_2O)$,નાઈટ્રોજન ડાયોક્સાઈડ $(NO_2)$ અને ઓક્સિજન $(O_2)$ માં વિઘટિત થાય છે:
$4LiNO_3 \longrightarrow 2Li_2O + 4NO_2 + O_2$
તેનાથી વિપરીત,સોડિયમ નાઈટ્રેટ સોડિયમ નાઈટ્રાઈટ $(NaNO_2)$ અને ઓક્સિજન $(O_2)$ માં વિઘટિત થાય છે:
$2NaNO_3 \longrightarrow 2NaNO_2 + O_2$
તેથી,અનુક્રમે $Li_2O$ અને $NaNO_2$ મળે છે.
286
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
$SCl_2$,$O_3$,$ClF_3$ અને $SF_6$ ના મધ્યસ્થ પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મોની સંખ્યા અનુક્રમે કેટલી છે?
A
$0, 1, 2$ અને $2$
B
$2, 1, 2$ અને $0$
C
$1, 2, 2$ અને $0$
D
$2, 1, 3$ અને $0$

Solution

(B) મધ્યસ્થ પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મોની સંખ્યા શોધવા માટેનું સૂત્ર: $\text{અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ} = \frac{1}{2} (V - N)$,જ્યાં $V$ એ મધ્યસ્થ પરમાણુના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે અને $N$ એ બંધ બનાવતા ઇલેક્ટ્રોન (અથવા જોડાયેલા પરમાણુઓ) છે.
$1$. $SCl_2$ માટે: સલ્ફર $(S)$ પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $Cl$ પરમાણુઓ સાથે $2$ બંધ બનાવે છે. અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ = $\frac{1}{2} (6 - 2) = 2$.
$2$. $O_3$ માટે: મધ્યસ્થ ઓક્સિજન પરમાણુ પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે એક ઓક્સિજન સાથે $2$ બંધ અને બીજા સાથે $1$ સવર્ગ સહસંયોજક બંધ બનાવે છે. મધ્યસ્થ પરમાણુ પર $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે.
$3$. $ClF_3$ માટે: ક્લોરિન $(Cl)$ પાસે $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $F$ પરમાણુઓ સાથે $3$ બંધ બનાવે છે. અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ = $\frac{1}{2} (7 - 3) = 2$.
$4$. $SF_6$ માટે: સલ્ફર $(S)$ પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $F$ પરમાણુઓ સાથે $6$ બંધ બનાવે છે. અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ = $\frac{1}{2} (6 - 6) = 0$.
આમ,અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મોની સંખ્યા અનુક્રમે $2, 1, 2$ અને $0$ છે. સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
287
ChemistryMCQJEE Main · 2022
નીચેની જોડીઓમાંથી,કઈ જોડીમાં બંને સંક્રાંતિ ધાતુ આયનો રંગવિહીન છે?
A
$Sc^{3+}, Zn^{2+}$
B
$Ti^{4+}, Cu^{2+}$
C
$V^{2+}, Ti^{3+}$
D
$Zn^{2+}, Mn^{2+}$

Solution

(A) સંક્રાંતિ ધાતુ આયનો રંગવિહીન હોય છે જો તેમની પાસે $d-d$ સંક્રમણ માટે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ન હોય. આ $d^{0}$ અથવા $d^{10}$ ઇલેક્ટ્રોનિક રચના ધરાવતા આયનોમાં જોવા મળે છે.
$A$) $Sc^{3+}$ $(3d^{0})$ અને $Zn^{2+}$ $(3d^{10})$: બંનેમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન નથી,તેથી તેઓ રંગવિહીન છે.
$B$) $Ti^{4+}$ $(3d^{0})$ રંગવિહીન છે,પરંતુ $Cu^{2+}$ $(3d^{9})$ માં એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે અને તે રંગીન છે.
$C$) $V^{2+}$ $(3d^{3})$ અને $Ti^{3+}$ $(3d^{1})$: બંનેમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે અને તેઓ રંગીન છે.
$D$) $Zn^{2+}$ $(3d^{10})$ રંગવિહીન છે,પરંતુ $Mn^{2+}$ $(3d^{5})$ માં પાંચ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે અને તે રંગીન છે.
તેથી,સાચી જોડી $Sc^{3+}, Zn^{2+}$ છે.
288
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
તટસ્થ અથવા થોડા આલ્કલાઇન માધ્યમમાં,$KMnO_4$ એક શક્તિશાળી ઓક્સિડન્ટ હોવાથી થાયોસલ્ફેટનું લગભગ માત્રાત્મક રીતે સલ્ફેટમાં ઓક્સિડેશન કરી શકે છે. આ પ્રક્રિયામાં મેંગેનીઝની ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં થતો કુલ ફેરફાર કેટલો હશે?
A
$5$
B
$1$
C
$0$
D
$3$

Solution

(D) તટસ્થ અથવા થોડા આલ્કલાઇન માધ્યમમાં પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$8MnO_4^- + 3S_2O_3^{2-} + H_2O \rightarrow 8MnO_2 + 6SO_4^{2-} + 2OH^-$
$KMnO_4$ માં,$Mn$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+7$ છે.
$MnO_2$ માં,$Mn$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+4$ છે.
$Mn$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં થતો ફેરફાર $|(+4) - (+7)| = 3$ છે.
289
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2022
નીચેનામાંથી કઈ જોડીમાં માત્ર નીંદણનાશકો (herbicides) છે?
A
એલ્ડ્રિન અને ડાયલ્ડ્રિન
B
સોડિયમ ક્લોરેટ અને એલ્ડ્રિન
C
સોડિયમ આર્સિનેટ અને ડાયલ્ડ્રિન
D
સોડિયમ ક્લોરેટ અને સોડિયમ આર્સિનાઈટ

Solution

(D) નીંદણનાશકો એ અનિચ્છનીય છોડનો નાશ કરવા માટે વપરાતા રાસાયણિક પદાર્થો છે. $Sodium \ chlorate$ $(NaClO_3)$ અને $sodium \ arsenite$ $(Na_3AsO_3)$ બંને નીંદણનાશકોના જાણીતા ઉદાહરણો છે. $Aldrin$ અને $Dieldrin$ એ કીટનાશકો તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ છે.
290
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચેનામાંથી કઈ જોડીની રચનાઓ ઓઝોનોલિસિસ પર અલગ-અલગ નીપજો આપશે? (ધારો કે રચનાઓમાં દ્વિબંધો સખત છે અને વિસ્થાનીકૃત નથી.)
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(C) સ્થિર દ્વિબંધો ધરાવતી બેન્ઝીન રીંગનું ઓઝોનોલિસિસ કાર્બોનિલ સંયોજનો બનાવવા માટે $C=C$ બંધોનું વિભાજન કરે છે.
$1,2$-ડાયમિથાઈલબેન્ઝીન ($o$-ઝાયલીન) માટે,બે સંસ્પંદન રચનાઓમાં મિથાઈલ જૂથોની સાપેક્ષમાં દ્વિબંધોના સ્થાન અલગ-અલગ હોય છે.
પ્રથમ રચનામાં,દ્વિબંધો $C_1-C_2$,$C_3-C_4$ અને $C_5-C_6$ વચ્ચે છે. ઓઝોનોલિસિસ $CH_3-CO-CO-CH_3$ અને $2 \ CHO-CHO$ આપે છે.
બીજી રચનામાં,દ્વિબંધો $C_2-C_3$,$C_4-C_5$ અને $C_6-C_1$ વચ્ચે છે. ઓઝોનોલિસિસ $2 \ CH_3-CO-CHO$ અને $CHO-CHO$ આપે છે.
આમ,$o$-ઝાયલીનની જોડી ઓઝોનોલિસિસ પર અલગ-અલગ નીપજો આપે છે.
291
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2022
$2 a_{0}$ લંબાઈના એક-પરિમાણીય વિસ્તારમાં (જ્યાં $a_{0} = \text{Bohr radius} = 52.9 \ pm$) ઇલેક્ટ્રોનની ઝડપમાં લઘુત્તમ અનિશ્ચિતતા $km \ s^{-1}$ માં કેટલી હશે? (આપેલ છે: ઇલેક્ટ્રોનનું દળ $= 9.1 \times 10^{-31} \ kg$,પ્લાન્કનો અચળાંક $h = 6.63 \times 10^{-34} \ J \ s$)
A
$548$
B
$547$
C
$546$
D
$545$

Solution

(A) હાઇઝનબર્ગના અનિશ્ચિતતાના સિદ્ધાંત મુજબ:
$\Delta x \times \Delta p_{x} \geq \frac{h}{4 \pi}$
અહીં $\Delta x = 2 a_{0} = 2 \times 52.9 \times 10^{-12} \ m = 105.8 \times 10^{-12} \ m$ આપેલ છે.
લઘુત્તમ અનિશ્ચિતતા માટે,$\Delta x \times m \Delta v = \frac{h}{4 \pi}$.
$\Delta v = \frac{h}{4 \pi \times m \times \Delta x}$
કિંમતો મૂકતા:
$\Delta v = \frac{6.63 \times 10^{-34}}{4 \times 3.14159 \times 9.1 \times 10^{-31} \times 105.8 \times 10^{-12}}$
$\Delta v \approx 548273 \ m \ s^{-1} = 548.273 \ km \ s^{-1}$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,મૂલ્ય $548 \ km \ s^{-1}$ મળે છે.
292
ChemistryAdvancedMCQJEE Main · 2022
જ્યારે $600 \; mL$ $0.2 \; M \; HNO_3$ ને $400 \; mL$ $0.1 \; M \; NaOH$ ના દ્રાવણ સાથે ફ્લાસ્કમાં મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે ફ્લાસ્કના તાપમાનમાં થતો વધારો $\dots \times 10^{-2} \; ^{\circ}C$ છે. (તટસ્થીકરણની એન્થાલ્પી $= 57 \; kJ \; mol^{-1}$ અને પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $= 4.2 \; J \; K^{-1} \; g^{-1}$) (ફ્લાસ્કની ઉષ્મા ધારિતાને અવગણો)
A
$53$
B
$54$
C
$55$
D
$56$

Solution

(B) પ્રક્રિયા: $HNO_3 + NaOH \rightarrow NaNO_3 + H_2O$
$HNO_3$ ના મોલ $= 600 \; mL \times 0.2 \; M = 120 \; m \; mol = 0.12 \; mol$
$NaOH$ ના મોલ $= 400 \; mL \times 0.1 \; M = 40 \; m \; mol = 0.04 \; mol$
$NaOH$ એ સીમિત પ્રક્રિયક હોવાથી,ઉત્પન્ન થતા પાણીના મોલ $= 0.04 \; mol$.
મુક્ત થતી ઉષ્મા $(q)$ $= 0.04 \; mol \times 57 \times 10^3 \; J \; mol^{-1} = 2280 \; J$.
દ્રાવણનું કુલ કદ $= 1000 \; mL$,તેથી દ્રાવણનું દળ $(m)$ $= 1000 \; g$.
$q = m \times S \times \Delta T$ સૂત્ર વાપરતા:
$2280 = 1000 \times 4.2 \times \Delta T$
$\Delta T = \frac{2280}{4200} = 0.54286 \; ^{\circ}C = 54.286 \times 10^{-2} \; ^{\circ}C \approx 54 \times 10^{-2} \; ^{\circ}C$.
293
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
જો $PbS$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $8 \times 10^{-28}$ હોય,તો $298 \ K$ તાપમાને શુદ્ધ પાણીમાં $PbS$ ની દ્રાવ્યતા $x \times 10^{-16} \ mol \ L^{-1}$ છે. $x$ નું મૂલ્ય $\dots$ છે.
[આપેલ છે $\sqrt{2} = 1.41$]
A
$281$
B
$282$
C
$283$
D
$284$

Solution

(B) $PbS$ નું વિયોજન આ મુજબ છે: $PbS(s) \rightleftharpoons Pb^{2+}(aq) + S^{2-}(aq)$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = [Pb^{2+}][S^{2-}] = S \times S = S^{2}$ છે.
આપેલ $K_{sp} = 8 \times 10^{-28}$.
તેથી,$S = \sqrt{8 \times 10^{-28}} = \sqrt{4 \times 2 \times 10^{-28}} = 2 \sqrt{2} \times 10^{-14} \ mol \ L^{-1}$.
આપેલ મૂલ્ય $\sqrt{2} = 1.41$ નો ઉપયોગ કરતા,$S = 2 \times 1.41 \times 10^{-14} = 2.82 \times 10^{-14} \ mol \ L^{-1}$ મળે છે.
આને $x \times 10^{-16} \ mol \ L^{-1}$ સ્વરૂપમાં દર્શાવવા માટે,આપણે $2.82 \times 10^{-14} = 282 \times 10^{-16}$ લખીએ છીએ.
આમ,$x$ નું મૂલ્ય $282$ છે.
294
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
પ્રોપાઇનના બ્રોમિનેશનમાં,$1,1,2,2-$ટેટ્રાબ્રોમોપ્રોપેન $27\%$ ની ઉપજમાં મેળવવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં $1 \; g$ બ્રોમિન $(Br_2)$ માંથી મેળવેલ $1,1,2,2-$ટેટ્રાબ્રોમોપ્રોપેનનું પ્રમાણ $\dots \; \times 10^{-1} \; g$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
(મોલર દળ: બ્રોમિન $(Br)$ $= 80 \; g/mol$)
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(D) રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $CH_3-C \equiv CH + 2Br_2 \rightarrow CH_3-CBr_2-CHBr_2$
$1$. $Br_2$ નું મોલર દળ $= 2 \times 80 = 160 \; g/mol$.
$2$. $1,1,2,2-$ટેટ્રાબ્રોમોપ્રોપેન $(C_3H_4Br_4)$ નું મોલર દળ $= (3 \times 12) + (4 \times 1) + (4 \times 80) = 360 \; g/mol$.
$3$. તત્વયોગમિતિ મુજબ,$2 \; mol$ $Br_2$ એ $1 \; mol$ $1,1,2,2-$ટેટ્રાબ્રોમોપ્રોપેન ઉત્પન્ન કરે છે.
$4$. વપરાયેલ $Br_2$ ના મોલ $= \frac{1 \; g}{160 \; g/mol} = 0.00625 \; mol$.
$5$. $1,1,2,2-$ટેટ્રાબ્રોમોપ્રોપેનના સૈદ્ધાંતિક મોલ $= \frac{0.00625}{2} = 0.003125 \; mol$.
$6$. $1,1,2,2-$ટેટ્રાબ્રોમોપ્રોપેનનું સૈદ્ધાંતિક દળ $= 0.003125 \; mol \times 360 \; g/mol = 1.125 \; g$.
$7$. વાસ્તવિક ઉપજ $(27\%)$ $= 1.125 \; g \times 0.27 = 0.30375 \; g$.
$8$. $\times 10^{-1} \; g$ માં દર્શાવતા: $0.30375 = 3.0375 \times 10^{-1} \; g$.
$9$. નજીકનો પૂર્ણાંક $3$ છે.
295
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2022
પ્રક્રિયા ધ્યાનમાં લો:
$4 HNO_{3(\ell)} + 3 KCl_{(s)} \rightarrow Cl_{2(g)} + NOCl_{(g)} + 2 H_{2}O_{(g)} + 3 KNO_{3(s)}$
$110.0 \ g$ $KNO_{3}$ ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી $HNO_{3}$ નું પ્રમાણ $...... \ g$ છે.
(આપેલ છે: $H, O, N$ અને $K$ ના પરમાણ્વીય દળ અનુક્રમે $1, 16, 14$ અને $39$ છે.)
A
$32.2$
B
$69.4$
C
$91.5$
D
$162.5$

Solution

(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$4 HNO_{3} + 3 KCl \rightarrow Cl_{2} + NOCl + 2 H_{2}O + 3 KNO_{3}$
મોલર દળની ગણતરી:
$M(HNO_{3}) = 1 + 14 + (3 \times 16) = 63 \ g/mol$
$M(KNO_{3}) = 39 + 14 + (3 \times 16) = 101 \ g/mol$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$3 \ mol$ $KNO_{3}$ ઉત્પન્ન કરવા માટે $4 \ mol$ $HNO_{3}$ ની જરૂર પડે છે.
ઉત્પન્ન થયેલ $KNO_{3}$ ના મોલ = $\frac{110.0 \ g}{101 \ g/mol} \approx 1.089 \ mol$.
જરૂરી $HNO_{3}$ ના મોલ = $\frac{4}{3} \times \frac{110}{101} \approx 1.452 \ mol$.
જરૂરી $HNO_{3}$ નું દળ = $1.452 \ mol \times 63 \ g/mol = 91.5 \ g$.
296
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
$4$ ઇલેક્ટ્રોન માટે ક્વોન્ટમ નંબર્સ નીચે મુજબ આપેલા છે.
$A. \; n = 3, l = 2, m_l = 1, m_s = +1/2$
$B. \; n = 4, l = 1, m_l = 0, m_s = +1/2$
$C. \; n = 4, l = 2, m_l = -2, m_s = -1/2$
$D. \; n = 3, l = 1, m_l = -1, m_s = +1/2$
ઉર્જા વધવાનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$D < B < A < C$
B
$D < A < B < C$
C
$B < D < A < C$
D
$B < D < C < A$

Solution

(B) કક્ષકની ઉર્જા $(n + l)$ ના નિયમ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
$A$ $\Rightarrow 3d$ $\Rightarrow n + l = 3 + 2 = 5$
$B$ $\Rightarrow 4p$ $\Rightarrow n + l = 4 + 1 = 5$
$C$ $\Rightarrow 4d$ $\Rightarrow n + l = 4 + 2 = 6$
$D$ $\Rightarrow 3p$ $\Rightarrow n + l = 3 + 1 = 4$
$(n + l)$ ના નિયમ મુજબ,જેમ $(n + l)$ નું મૂલ્ય વધે તેમ ઉર્જા વધે છે.
જો $(n + l)$ ના મૂલ્યો સમાન હોય,તો જેનું $n$ નું મૂલ્ય ઓછું હોય તેની ઉર્જા ઓછી હોય છે.
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા:
$D (n+l = 4) < A (n+l = 5, n=3) < B (n+l = 5, n=4) < C (n+l = 6)$
તેથી,ઉર્જા વધવાનો સાચો ક્રમ $D < A < B < C$ છે.
297
ChemistryAdvancedMCQJEE Main · 2022
$C_{(s)} + O_{2(g)} \rightarrow CO_{2(g)} + 400 \; kJ$
$C_{(s)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \rightarrow CO_{(g)} + 100 \; kJ$
જ્યારે $60 \%$ શુદ્ધતા ધરાવતા કોલસાને અપૂરતા ઓક્સિજનની હાજરીમાં સળગાવવામાં આવે છે,ત્યારે $60 \%$ કાર્બન $CO$ માં રૂપાંતરિત થાય છે અને બાકીનો કાર્બન $CO_2$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.
જ્યારે $0.6 \; kg$ કોલસો સળગાવવામાં આવે ત્યારે ઉત્પન્ન થતી ઉષ્મા કેટલી છે ($; kJ$ માં)?
A
$1600$
B
$3200$
C
$4400$
D
$6600$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણો:
$C_{(s)} + O_{2(g)} \rightarrow CO_{2(g)} + 400 \; kJ \; (I)$
$C_{(s)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \rightarrow CO_{(g)} + 100 \; kJ \; (II)$
કોલસાનું દળ $= 0.6 \; kg = 600 \; g$
શુદ્ધ કાર્બન $= 600 \times \frac{60}{100} = 360 \; g$
શુદ્ધ કાર્બનના મોલ $= \frac{360 \; g}{12 \; g/mol} = 30 \; mol$
$CO$ માં રૂપાંતરિત કાર્બન $= 30 \times 0.60 = 18 \; mol$
$CO_2$ માં રૂપાંતરિત કાર્બન $= 30 - 18 = 12 \; mol$
$CO$ ના નિર્માણથી ઉર્જા $= 18 \; mol \times 100 \; kJ/mol = 1800 \; kJ$
$CO_2$ ના નિર્માણથી ઉર્જા $= 12 \; mol \times 400 \; kJ/mol = 4800 \; kJ$
કુલ ઉત્પન્ન ઉષ્મા $= 1800 \; kJ + 4800 \; kJ = 6600 \; kJ$
298
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
$200 \ mL$ $0.01 \ M \ HCl$ ને $400 \ mL$ $0.01 \ M \ H_{2}SO_{4}$ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે. મિશ્રણનું $pH$ કેટલું હશે?
A
$1.14$
B
$1.78$
C
$2.34$
D
$3.02$

Solution

(B) $HCl$ માંથી $H^{+}$ આયનોના કુલ મોલ $n_{1} = M \times V = 0.01 \times 0.2 = 0.002 \ mol$ છે.
$H_{2}SO_{4}$ માંથી $H^{+}$ આયનોના કુલ મોલ $n_{2} = M \times V \times 2 = 0.01 \times 0.4 \times 2 = 0.008 \ mol$ છે.
$H^{+}$ ના કુલ મોલ = $0.002 + 0.008 = 0.01 \ mol$.
મિશ્રણનું કુલ કદ = $200 \ mL + 400 \ mL = 600 \ mL = 0.6 \ L$.
$[H^{+}]$ ની સાંદ્રતા = $\frac{0.01 \ mol}{0.6 \ L} = \frac{1}{60} \ M$.
$pH = -\log[H^{+}] = -\log(\frac{1}{60}) = \log(60) \approx 1.78$.
299
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે.
વિધાન $I$ : સ્ટેનેન $(SnH_4)$ એ આણ્વીય હાઇડ્રાઇડનું ઉદાહરણ છે.
વિધાન $II$ : સ્ટેનેન એક સમતલીય અણુ છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો.
A
બંને વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ સાચા છે.
B
બંને વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ ખોટા છે.
C
વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે.
D
વિધાન $I$ ખોટું છે પરંતુ વિધાન $II$ સાચું છે.

Solution

(C) $SnH_4$ (સ્ટેનેન) એ $Sn$ અને હાઇડ્રોજનની પ્રક્રિયાથી બનતો આણ્વીય હાઇડ્રાઇડ છે,જે સાચું છે.
$SnH_4$ નો આકાર સમચતુષ્ફલકીય છે અને તેમાં $sp^3$ સંકરણ જોવા મળે છે,જેનો અર્થ છે કે તે અસમતલીય અણુ છે.
તેથી,વિધાન $I$ સાચું છે અને વિધાન $II$ ખોટું છે.
300
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
પોર્ટલેન્ડ સિમેન્ટમાં સેટિંગ સમય વધારવા માટે '$X$' હોય છે. '$X$' શું છે?
A
$CaSO_{4} \cdot \frac{1}{2} H_{2}O$
B
$CaSO_{4} \cdot 2 H_{2}O$
C
$CaSO_{4}$
D
$CaCO_{3}$

Solution

(B) પોર્ટલેન્ડ સિમેન્ટમાં સેટિંગનો સમય વધારવા માટે જિપ્સમ $(CaSO_{4} \cdot 2 H_{2}O)$ ઉમેરવામાં આવે છે.
301
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
કયો પ્રક્રિયક એક મોલ ફિનાઈલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ $(PhMgBr)$ સાથે પ્રક્રિયા કર્યા પછી એસિડિક જળવિભાજન દ્વારા નીચે મુજબની આલ્કોહોલ નીપજ આપશે?
Question diagram
A
$CH_3-C \equiv N$
B
$Ph-C \equiv N$
C
$CH_3-CO-O-Ph$
D
$Ph-CO-CH_3$

Solution

(D) લક્ષિત આલ્કોહોલ $1,1-\text{ડાયફિનાઈલ}-1-\text{ઇથેનોલ}$ છે.
કીટોનની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(RMgX)$ સાથે પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિક જળવિભાજન કરવાથી તૃતીયક આલ્કોહોલ મળે છે.
ચોક્કસ રીતે,એસીટોફેનોન $(Ph-CO-CH_3)$ ની એક મોલ ફિનાઈલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ $(PhMgBr)$ સાથે પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિક જળવિભાજન $(H^+)$ નીચે મુજબ થાય છે:
$Ph-CO-CH_3 + PhMgBr \rightarrow Ph-C(OMgBr)(Ph)-CH_3$
$Ph-C(OMgBr)(Ph)-CH_3 + H_2O/H^+ \rightarrow Ph-C(OH)(Ph)-CH_3 + Mg(OH)Br$
આ પ્રક્રિયા આકૃતિમાં દર્શાવેલ નીપજ સાથે મેળ ખાય છે. તેથી,સાચો પ્રક્રિયક એસીટોફેનોન $(Ph-CO-CH_3)$ છે.
302
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
સ્ટીઅરિક એસિડ અને પોલીઈથિલિન ગ્લાયકોલ પ્રક્રિયા કરીને નીચેનામાંથી કયા સાબુ/ડિટર્જન્ટ બનાવે છે?
A
કેટાયનિક ડિટર્જન્ટ
B
સાબુ
C
એનાયોનિક ડિટર્જન્ટ
D
નોન-આયોનિક ડિટર્જન્ટ

Solution

(D) સ્ટીઅરિક એસિડ $(CH_3(CH_2)_{16}COOH)$ અને પોલીઈથિલિન ગ્લાયકોલ $(OH(CH_2CH_2O)_nCH_2CH_2OH)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયામાં પાણીનો અણુ દૂર થઈને એસ્ટર બંધ બને છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3(CH_2)_{16}COOH + OH(CH_2CH_2O)_nCH_2CH_2OH \rightarrow CH_3(CH_2)_{16}CO(OCH_2CH_2)_{n+1}OH + H_2O$
આ નીપજમાં કોઈ આયોનિક સમૂહ હોતો નથી,તેથી તેને નોન-આયોનિક ડિટર્જન્ટ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
303
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચેનામાંથી કઈ રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(A) જો કોઈ શર્કરા એનોમેરિક કાર્બન પર મુક્ત $-OH$ સમૂહ ધરાવતી હોય,તો તે રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે. આ મુક્ત $-OH$ સમૂહ તેને તેના ખુલ્લા શૃંખલાવાળા આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોન સ્વરૂપ સાથે સંતુલનમાં રહેવા દે છે,જે રિડ્યુસિંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરી શકે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,વિકલ્પ $A$ માં દર્શાવેલ રચના એનોમેરિક કાર્બન પર મુક્ત $-OH$ સમૂહ ધરાવતી મોનોસેકેરાઇડ છે,તેથી તે રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
304
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે: એકને વિધાન $(A)$ તરીકે અને બીજાને કારણ $(R)$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $(A)$: $CH_{3}Cl$ ની એનિલિન અને નિર્જળ $AlCl_{3}$ સાથેની પ્રાયોગિક પ્રક્રિયા $o-$ અને $p-$મિથાઈલએનિલિન આપતી નથી.
કારણ $(R)$: એનિલિનનો $-NH_{2}$ સમૂહ નિર્જળ $AlCl_{3}$ સાથે ક્ષાર બનાવવાને કારણે નિષ્ક્રિય બને છે અને તેથી તે નીપજ તરીકે $m-$મિથાઈલએનિલિન આપે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો.
A
બંને $(A)$ અને $(R)$ સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
બંને $(A)$ અને $(R)$ સાચા છે પરંતુ $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
$(A)$ સાચું છે,પરંતુ $(R)$ ખોટું છે.
D
$(A)$ ખોટું છે,પરંતુ $(R)$ સાચું છે.

Solution

(C) એનિલિન એક લુઈસ બેઈઝ છે અને લુઈસ એસિડ $AlCl_{3}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિડ-બેઈઝ એડક્ટ (ક્ષાર),$C_{6}H_{5}NH_{2} \cdot AlCl_{3}$ બનાવે છે.
આ એડક્ટમાં,નાઈટ્રોજન પરમાણુ પર ધન વીજભાર હોય છે,જે $-NH_{2}$ સમૂહને પ્રબળ ઈલેક્ટ્રોન-આકર્ષક (નિષ્ક્રિય કરનાર) અને મેટા-નિર્દેશક બનાવે છે.
જોકે,રિંગ ખૂબ જ નિષ્ક્રિય હોવાને કારણે,તે $CH_{3}Cl$ સાથે ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ આલ્કાઈલેશન પ્રક્રિયા આપતી નથી.
તેથી,આ પ્રક્રિયા $o-$ કે $p-$મિથાઈલએનિલિન આપતી નથી,અને તે $m-$મિથાઈલએનિલિન પણ આપતી નથી; પ્રક્રિયા આગળ વધતી જ નથી.
આમ,વિધાન $(A)$ સાચું છે,પરંતુ કારણ $(R)$ ખોટું છે કારણ કે પ્રક્રિયા $m-$મિથાઈલએનિલિન આપતી નથી.
305
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
$298 \ K$ તાપમાને,નીચેની પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $2 \times 10^{15}$ છે:
$Cu_{(s)} + 2 Ag^{+}_{(aq)} \rightleftharpoons Cu^{2+}_{(aq)} + 2 Ag_{(s)}$
પ્રક્રિયા $\frac{1}{2} Cu^{2+}_{(aq)} + Ag_{(s)} \rightleftharpoons \frac{1}{2} Cu_{(s)} + Ag^{+}_{(aq)}$ માટે સંતુલન અચળાંક $x \times 10^{-8}$ છે. $x$ નું મૂલ્ય (નજીકનો પૂર્ણાંક) શોધો.
A
$3$
B
$0$
C
$1$
D
$2$

Solution

(D) આપેલી પ્રક્રિયા: $Cu_{(s)} + 2 Ag^{+}_{(aq)} \rightleftharpoons Cu^{2+}_{(aq)} + 2 Ag_{(s)}$ જ્યાં $K_{eq} = 2 \times 10^{15}$.
લક્ષ્ય પ્રક્રિયા: $\frac{1}{2} Cu^{2+}_{(aq)} + Ag_{(s)} \rightleftharpoons \frac{1}{2} Cu_{(s)} + Ag^{+}_{(aq)}$.
આ લક્ષ્ય પ્રક્રિયા મૂળ પ્રક્રિયાની ઉલટી અને $\frac{1}{2}$ વડે ગુણવાથી મળે છે.
તેથી,નવો સંતુલન અચળાંક $K_{eq}^{\prime} = (K_{eq})^{-1/2} = \frac{1}{\sqrt{K_{eq}}}$.
$K_{eq}^{\prime} = \frac{1}{\sqrt{2 \times 10^{15}}} = \frac{1}{\sqrt{20 \times 10^{14}}} = \frac{1}{\sqrt{20} \times 10^7} \approx 2.236 \times 10^{-8}$.
$x \times 10^{-8}$ સાથે સરખાવતા,$x = 2.236$.
$x$ નું નજીકનું પૂર્ણાંક મૂલ્ય $2$ છે.
306
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2022
$Fe_{3}O_{4}$ માંથી એક મોલ આયર્ન મેળવવા માટે જરૂરી $F$ (ફેરાડે) માં વિદ્યુતભારનું પ્રમાણ કેટલું છે? (નજીકનો પૂર્ણાંક)
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) $Fe_{3}O_{4}$ નું $Fe$ માં રિડક્શન માટેનું રાસાયણિક સમીકરણ:
$Fe_{3}O_{4} + 8e^{-} \rightarrow 3Fe + 4O^{2-}$
આ પ્રક્રિયામાં,$3$ મોલ આયર્ન $(Fe)$ ઉત્પન્ન કરવા માટે $8$ મોલ ઇલેક્ટ્રોનની જરૂર પડે છે.
તેથી,$1$ મોલ આયર્ન ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી વિદ્યુતભાર $8/3 \, F$ છે.
$8/3 \approx 2.67 \, F$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,આપણને $3 \, F$ મળે છે.
307
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
પ્રક્રિયા $A \rightarrow 2 B + C$ માટે,જ્યારે પ્રક્રિયક $A$ ની સાંદ્રતા અનુક્રમે $0.5 \ mol \ L^{-1}$ અને $1.0 \ mol \ L^{-1}$ હોય ત્યારે અર્ધ-આયુષ્ય $100 \ s$ અને $50 \ s$ છે. પ્રક્રિયાનો ક્રમ (નજીકનો પૂર્ણાંક) શોધો.
A
$2$
B
$1$
C
$3$
D
$0$

Solution

(A) $n$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે અર્ધ-આયુષ્ય અને પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A_0]$ વચ્ચેનો સંબંધ $t_{\frac{1}{2}} \propto \frac{1}{[A_0]^{n-1}}$ છે.
આપેલ છે:
$t_{\frac{1}{2}, 1} = 100 \ s$ જ્યારે $[A_0]_1 = 0.5 \ mol \ L^{-1}$
$t_{\frac{1}{2}, 2} = 50 \ s$ જ્યારે $[A_0]_2 = 1.0 \ mol \ L^{-1}$
ગુણોત્તર લેતા:
$\frac{t_{\frac{1}{2}, 1}}{t_{\frac{1}{2}, 2}} = \left( \frac{[A_0]_2}{[A_0]_1} \right)^{n-1}$
$\frac{100}{50} = \left( \frac{1.0}{0.5} \right)^{n-1}$
$2 = (2)^{n-1}$
$2^1 = 2^{n-1}$
ઘાતાંકોની સરખામણી કરતા:
$n - 1 = 1$
$n = 2$
પ્રક્રિયાનો ક્રમ $2$ છે.
308
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
$[Co(H_2O)_6]Cl_2$ અને $[Cr(H_2O)_6]Cl_3$ ના સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટના મૂલ્યો વચ્ચેનો તફાવત $....$ છે.
A
$1$
B
$2$
C
$0$
D
$3$

Solution

(C) $[Co(H_2O)_6]Cl_2$ માટે:
$Co^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $3d^7$ છે. અષ્ટફલકીય ક્ષેત્રમાં,ઇલેક્ટ્રોન $t_{2g}^5 e_g^2$ તરીકે ગોઠવાય છે,જેના પરિણામે $3$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન મળે છે.
સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ $\mu = \sqrt{n(n+2)} \ BM = \sqrt{3(3+2)} = \sqrt{15} \ BM$.
$[Cr(H_2O)_6]Cl_3$ માટે:
$Cr^{3+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $3d^3$ છે. ઇલેક્ટ્રોન $t_{2g}^3 e_g^0$ તરીકે ગોઠવાય છે,જેના પરિણામે $3$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન મળે છે.
સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ $\mu = \sqrt{n(n+2)} \ BM = \sqrt{3(3+2)} = \sqrt{15} \ BM$.
સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટમાં તફાવત $= \sqrt{15} - \sqrt{15} = 0$.
309
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે:
વિધાન $I$: $KI$ માટે,મંદન સાથે મોલર વાહકતામાં તીવ્ર વધારો થાય છે.
વિધાન $II$: કાર્બોનિક એસિડ માટે,મંદન સાથે મોલર વાહકતામાં ધીમો વધારો થાય છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
બંને વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ સાચા છે
B
બંને વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ ખોટા છે
C
વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે
D
વિધાન $I$ ખોટું છે પરંતુ વિધાન $II$ સાચું છે

Solution

(B) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે $KI$ એ પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્ય છે,અને પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્યો માટે મંદન સાથે મોલર વાહકતામાં માત્ર થોડો જ વધારો થાય છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે કાર્બોનિક એસિડ $(H_2CO_3)$ એ નિર્બળ વિદ્યુતવિભાજ્ય છે,અને નિર્બળ વિદ્યુતવિભાજ્યો માટે વિયોજનની માત્રામાં વધારો થવાને કારણે મંદન સાથે મોલર વાહકતામાં તીવ્ર વધારો થાય છે.
તેથી,બંને વિધાનો ખોટા છે.
310
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે: એકને વિધાન $(A)$ તરીકે અને બીજાને કારણ $(R)$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $(A)$: દ્રાવ્ય પદાર્થોને પાર્ચમેન્ટ પેપર દ્વારા પ્રસરણ કરીને કલિલ દ્રાવણમાંથી દૂર કરી શકાય છે.
કારણ $(R)$: સાચા દ્રાવણના કણો પાર્ચમેન્ટ પેપરમાંથી પસાર થઈ શકતા નથી પરંતુ કલિલ કણો પાર્ચમેન્ટ પેપરમાંથી પસાર થઈ શકે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે પરંતુ $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ સાચું નથી.
D
$(A)$ સાચું નથી પરંતુ $(R)$ સાચું છે.

Solution

(C) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે દ્રાવ્ય પદાર્થો (સ્ફટિકમય પદાર્થો) પાર્ચમેન્ટ પેપરમાંથી પસાર થઈ શકે છે,જ્યારે કલિલ કણો પસાર થઈ શકતા નથી,જે ડાયાલિસિસ દ્વારા શુદ્ધિકરણ શક્ય બનાવે છે.
કારણ $(R)$ ખોટું છે કારણ કે સાચા દ્રાવણના કણો (સ્ફટિકમય પદાર્થો) સરળતાથી પાર્ચમેન્ટ પેપરમાંથી પસાર થઈ શકે છે,જ્યારે કલિલ કણો કદમાં મોટા હોવાથી તેમાંથી પસાર થઈ શકતા નથી.
તેથી,$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ ખોટું છે.
311
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
ધાતુઓના સંકીર્ણ સંયોજનોમાં જ્યારે લિગેન્ડ્સ નીચેના ગુણધર્મો ધરાવતા હોય ત્યારે ધાતુની ઓછી ઓક્સિડેશન અવસ્થા સામાન્ય છે:
A
સારું $\pi$-સ્વીકારનાર લક્ષણ ધરાવતા હોય
B
સારું $\sigma$-દાતા લક્ષણ ધરાવતા હોય
C
સારું $\pi$-દાન કરવાની ક્ષમતા ધરાવતા હોય
D
નબળી $\sigma$-દાન કરવાની ક્ષમતા ધરાવતા હોય

Solution

(A) જ્યારે ધાતુ ઓછી ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં હોય ત્યારે તે એવા લિગેન્ડ્સ સાથે સંકીર્ણ બનાવે છે જે સારું $\pi$-સ્વીકારનાર લક્ષણ ધરાવતા હોય.
312
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
આપેલ પ્રક્રિયામાં $A$ નું બંધારણ શું છે?
Question diagram
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(D) આ પ્રક્રિયામાં કીટોનની બેઝ $(NaOH)$ અને આલ્કાઈલ હેલાઈડ $(CH_3CH_2Br)$ સાથે પ્રક્રિયા થાય છે. આ કીટોનમાંથી બનતા એનોલેટ આયનનું આલ્કાઈલેશન છે.
$1$. બેઝ $(NaOH)$ કીટોન $(R-CO-CH_3)$ માંથી $\alpha$-હાઈડ્રોજન દૂર કરીને એનોલેટ આયન $(R-CO-CH_2^-)$ બનાવે છે.
$2$. ત્યારબાદ એનોલેટ આયન ન્યુક્લિયોફાઈલ તરીકે વર્તે છે અને $S_N2$ પ્રક્રિયા દ્વારા આલ્કાઈલ હેલાઈડ $(CH_3CH_2Br)$ પર હુમલો કરે છે.
$3$. આલ્કાઈલ સમૂહ $(CH_3CH_2-)$ કીટોનના $\alpha$-કાર્બન સાથે જોડાય છે.
$4$. પરિણામી નીપજ $R-CO-CH_2-CH_2-CH_3$ છે.
આપેલ વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $D$ એ $R-CO-CH_2-CH_2-CH_3$ બંધારણ દર્શાવે છે.
313
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2022
નીચેની પ્રક્રિયા શ્રેણીની મુખ્ય નીપજ '$B$' કઈ છે?
Question diagram
A
$CH_3-C(OH)(CH_3)-CH(Br)-CH_3$
B
$CH_3-C(I)(CH_3)-CH(Br)-CH_3$
C
$CH_3-C(Br)(CH_3)-CH(OH)-CH_3$
D
$CH_3-C(Br)(CH_3)-CH(I)-CH_3$

Solution

(B) $CH_3OH$ (ધ્રુવીય પ્રોટિક દ્રાવક) ની હાજરીમાં $2$-મિથાઈલબ્યુટ-$2$-ઈન ની $Br_2$ સાથેની પ્રક્રિયા બ્રોમોનિયમ આયન મધ્યવર્તી દ્વારા થાય છે.
$CH_3OH$ ન્યુક્લિયોફાઈલ તરીકે વર્તે છે અને બ્રોમોનિયમ આયનના વધુ વિસ્થાપિત કાર્બન પર હુમલો કરીને ઈથર $A$ ($3$-બ્રોમો-$2$-મિથોક્સી-$2$-મિથાઈલબ્યુટેન) બનાવે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3-C(CH_3)=CH-CH_3 + Br_2 + CH_3OH \rightarrow CH_3-C(OCH_3)(CH_3)-CH(Br)-CH_3$ $(A)$.
જ્યારે $A$ ની પ્રક્રિયા $HI$ સાથે થાય છે,ત્યારે મિથોક્સી ગ્રુપ $(-OCH_3)$ નું પ્રોટોનેશન થઈને ઓક્સોનિયમ આયન બને છે,જે સારો લિવિંગ ગ્રુપ છે.
ત્યારબાદ $I^-$ તૃતીયક કાર્બન પર હુમલો કરે છે અને $CH_3OH$ ને દૂર કરીને મુખ્ય નીપજ $B$ ($3$-બ્રોમો-$2$-આયોડો-$2$-મિથાઈલબ્યુટેન) બનાવે છે.
તેથી,મુખ્ય નીપજ $B$ એ $CH_3-C(I)(CH_3)-CH(Br)-CH_3$ છે.
314
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2022
યાદી-$I$ ને યાદી-$II$ સાથે જોડો.
$A$. $C_6H_5COCl + H_2 \xrightarrow{Pd-BaSO_4} C_6H_5CHO$$I$. ગેટરમેન-કોચ પ્રક્રિયા
$B$. $CH_3CN + SnCl_2 + HCl \rightarrow CH_3CHO$$II$. ઇટાર્ડ પ્રક્રિયા
$C$. $C_6H_5CH_3 + CrO_2Cl_2 \rightarrow C_6H_5CHO$$III$. સ્ટીફન પ્રક્રિયા
$D$. $C_6H_6 + CO + HCl \xrightarrow{AlCl_3} C_6H_5CHO$$IV$. રોઝનમંડ પ્રક્રિયા

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
$A-IV, B-III, C-II, D-I$
B
$A-I, B-II, C-III, D-IV$
C
$A-II, B-III, C-IV, D-I$
D
$A-III, B-II, C-I, D-IV$

Solution

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. $C_6H_5COCl + H_2 \xrightarrow{Pd-BaSO_4} C_6H_5CHO$ એ રોઝનમંડ પ્રક્રિયા $(IV)$ છે.
$B$. $CH_3CN + SnCl_2 + HCl \rightarrow CH_3CHO$ એ સ્ટીફન પ્રક્રિયા $(III)$ છે.
$C$. $C_6H_5CH_3 + CrO_2Cl_2 \rightarrow C_6H_5CHO$ એ ઇટાર્ડ પ્રક્રિયા $(II)$ છે.
$D$. $C_6H_6 + CO + HCl \xrightarrow{AlCl_3} C_6H_5CHO$ એ ગેટરમેન-કોચ પ્રક્રિયા $(I)$ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-IV, B-III, C-II, D-I$ છે.
315
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
$List-I$ ને $List-II$ સાથે જોડો.
$List-I$ (પોલિમર) $List-II$ (મોનોમર)
$(A)$ નિયોપ્રીન $(I)$ એક્રિલોનાઈટ્રાઈલ
$(B)$ ટેફલોન $(II)$ ક્લોરોપ્રીન
$(C)$ એક્રિલન $(III)$ ટેટ્રાફ્લોરોઈથીન
$(D)$ કુદરતી રબર $(IV)$ આઈસોપ્રીન

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
$A-II, B-III, C-I, D-IV$
B
$A-II, B-I, C-III, D-IV$
C
$A-II, B-I, C-IV, D-III$
D
$A-I, B-II, C-III, D-IV$

Solution

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ નિયોપ્રીન એ ક્લોરોપ્રીન $(2-\text{ક્લોરો}-1,3-\text{બ્યુટાડાઈન})$ નો પોલિમર છે. તેથી,$A-II$.
$(B)$ ટેફલોન એ ટેટ્રાફ્લોરોઈથીન $(CF_2=CF_2)$ નો પોલિમર છે. તેથી,$B-III$.
$(C)$ એક્રિલન (પોલીએક્રિલોનાઈટ્રાઈલ) એ એક્રિલોનાઈટ્રાઈલ $(CH_2=CH-CN)$ નો પોલિમર છે. તેથી,$C-I$.
$(D)$ કુદરતી રબર એ આઈસોપ્રીન $(2-\text{મિથાઈલ}-1,3-\text{બ્યુટાડાઈન})$ નો પોલિમર છે. તેથી,$D-IV$.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-II, B-III, C-I, D-IV$ છે.
316
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2022
એક કાર્બનિક સંયોજન $A$ નાઇટ્રોજન અને ક્લોરીન ધરાવે છે. તે પાણીમાં સરળતાથી ઓગળીને એવું દ્રાવણ આપે છે જે લિટમસને લાલ બનાવે છે. સંયોજન $A$ નું પ્રમાણિત બેઝ સાથે ટાઇટ્રેશન સૂચવે છે કે $A$ નું આણ્વીય દળ $131 \pm 2$ છે. જ્યારે $A$ ના નમૂનાને જલીય $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે એક પ્રવાહી અલગ પડે છે જેમાં $N$ હોય છે પણ $Cl$ હોતું નથી. મેળવેલા પ્રવાહીની નાઈટ્રસ એસિડ અને ત્યારબાદ ફિનોલ સાથે પ્રક્રિયા કરવાથી નારંગી રંગના અવક્ષેપ મળે છે. સંયોજન $A$ કયું છે?
A
$C_6H_5NH_3Cl$
B
$C_6H_5CH_2NH_2 \cdot HCl$
C
$o-Cl-C_6H_4NH_2$
D
$p-Cl-C_6H_4NH_3Cl$

Solution

(A) $1$. સંયોજન $A$ માં $N$ અને $Cl$ છે અને તે પાણીમાં એસિડિક દ્રાવણ બનાવે છે,જે સૂચવે છે કે તે એમાઈન હાઈડ્રોક્લોરાઈડ ક્ષાર $(R-NH_3^+Cl^-)$ છે.
$2$. $C_6H_5NH_3Cl$ નું આણ્વીય દળ $129.5$ છે,જે આપેલ $131 \pm 2$ ની નજીક છે.
$3$. $NaOH$ સાથેની પ્રક્રિયાથી મુક્ત એમાઈન મળે છે: $C_6H_5NH_3Cl + NaOH \rightarrow C_6H_5NH_2 + NaCl + H_2O$. પ્રવાહી $C_6H_5NH_2$ (એનિલીન) માં $N$ છે પણ $Cl$ નથી.
$4$. એનિલીન $HNO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ બનાવે છે,જે ફિનોલ સાથે જોડાઈને $p$-હાઈડ્રોક્સીએઝોબેન્ઝીન (નારંગી રંગક) બનાવે છે.
$5$. આમ,$A$ એ $C_6H_5NH_3Cl$ છે.
317
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
યાદી-$I$ ને યાદી-$II$ સાથે જોડો:
યાદી-$I$ યાદી-$II$
$A$. ગ્લુકોઝ $+ HI$ $I$. ગ્લુકોનિક એસિડ
$B$. ગ્લુકોઝ $+ Br_{2}$ પાણી $II$. ગ્લુકોઝ પેન્ટાએસીટેટ
$C$. ગ્લુકોઝ $+$ એસિટિક એનહાઇડ્રાઇડ $III$. સેકેરિક એસિડ
$D$. ગ્લુકોઝ $+ HNO_{3}$ $IV$. હેક્ઝેન

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
$A-IV, B-I, C-II, D-III$
B
$A-IV, B-III, C-II, D-I$
C
$A-III, B-I, C-IV, D-II$
D
$A-I, B-III, C-IV, D-II$

Solution

(A) ગ્લુકોઝની પ્રતિક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$A$. ગ્લુકોઝ $HI$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $n$-હેક્ઝેન બનાવે છે,જે છ કાર્બન પરમાણુઓની સીધી શૃંખલાની હાજરી સૂચવે છે. તેથી,$A-IV$.
$B$. ગ્લુકોઝ $Br_{2}$ પાણી (હળવા ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટ) સાથે પ્રક્રિયા કરીને ગ્લુકોનિક એસિડ બનાવે છે,જે આલ્ડિહાઇડ જૂથની હાજરી સૂચવે છે. તેથી,$B-I$.
$C$. ગ્લુકોઝ એસિટિક એનહાઇડ્રાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ગ્લુકોઝ પેન્ટાએસીટેટ બનાવે છે,જે પાંચ $-OH$ જૂથોની હાજરી સૂચવે છે. તેથી,$C-II$.
$D$. ગ્લુકોઝ $HNO_{3}$ (મજબૂત ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટ) સાથે પ્રક્રિયા કરીને સેકેરિક એસિડ બનાવે છે,જે પ્રાથમિક આલ્કોહોલ અને આલ્ડિહાઇડ જૂથ બંનેની હાજરી સૂચવે છે. તેથી,$D-III$.
તેથી,સાચી જોડ $A-IV, B-I, C-II, D-III$ છે.
318
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2022
નીચેનામાંથી કયું સાબુના ફીણ ઉત્પન્ન કરવાના ગુણધર્મને વધારે છે?
A
સોડિયમ સ્ટીઅરેટ
B
સોડિયમ કાર્બોનેટ
C
સોડિયમ રોઝિનેટ
D
ટ્રાયસોડિયમ ફોસ્ફેટ

Solution

(C) સાબુ બનાવતી વખતે તેમાં રોઝિન ઉમેરવામાં આવે છે. તે સોડિયમ રોઝિનેટ બનાવે છે,જે સાબુના ફીણ ઉત્પન્ન કરવાના ગુણધર્મને વધારે છે.
319
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2022
$Fe^{3+}$ કેટાયન પોટેશિયમ ફેરોસાયનાઇડ દ્રાવણ ઉમેરવાથી પ્રશિયન બ્લુ અવક્ષેપ આપે છે,જે નીચેનામાંથી કોના નિર્માણને કારણે છે?
A
$[Fe(H_2O)_6]_2[Fe(CN)_6]$
B
$Fe_2[Fe(CN)_6]_2$
C
$Fe_3[Fe(OH)_2(CN)_4]_2$
D
$Fe_4[Fe(CN)_6]_3$

Solution

(D) $Fe^{3+}$ આયનો અને પોટેશિયમ ફેરોસાયનાઇડ,$K_4[Fe(CN)_6]$ વચ્ચેની પ્રતિક્રિયાને કારણે ફેરિક ફેરોસાયનાઇડ બને છે,જેને પ્રશિયન બ્લુ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$4Fe^{3+} + 3[Fe(CN)_6]^{4-} \longrightarrow Fe_4[Fe(CN)_6]_3$ (પ્રશિયન બ્લુ).
320
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
જ્યારે $25^{\circ} \ C$ તાપમાને $100 \ g$ પાણીમાં ઘન $A$ નો ચોક્કસ જથ્થો ઓગાળીને મંદ દ્રાવણ બનાવવામાં આવે છે,ત્યારે દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ શુદ્ધ પાણીના બાષ્પદબાણ કરતા અડધું થઈ જાય છે. શુદ્ધ પાણીનું બાષ્પદબાણ $23.76 \ mm \ Hg$ છે. ઉમેરવામાં આવેલ દ્રાવ્ય $A$ ના મોલની સંખ્યા $...........$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક).
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$6$

Solution

(D) અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય માટે રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો: $\frac{P^{0} - P_{s}}{P^{0}} = \frac{n_{A}}{n_{A} + n_{solvent}}$.
અહીં $P_{s} = \frac{P^{0}}{2}$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{P^{0} - P^{0}/2}{P^{0}} = \frac{n_{A}}{n_{A} + n_{solvent}} \implies \frac{1}{2} = \frac{n_{A}}{n_{A} + n_{solvent}}$.
આથી $n_{A} + n_{solvent} = 2n_{A}$,એટલે કે $n_{A} = n_{solvent}$.
પાણીના મોલ $(n_{solvent})$ = $\frac{100 \ g}{18 \ g/mol} = 5.55 \ mol$.
તેથી,$n_{A} = 5.55 \ mol$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં જવાબ $6$ મળે છે.
321
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
$[A] \rightarrow [B]$. જો સંયોજન $[B]$ નું નિર્માણ પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે અને $70 \ min$ પછી $[A]$ ની સાંદ્રતા તેની પ્રારંભિક સાંદ્રતા કરતા અડધી જોવા મળે છે,તો પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $x \times 10^{-6} \ s^{-1}$ છે. $x$ નું મૂલ્ય $......$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક).
A
$166$
B
$165$
C
$167$
D
$186$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = 70 \ min$ આપેલ છે.
સમયને સેકન્ડમાં ફેરવતા: $t_{1/2} = 70 \times 60 \ s = 4200 \ s$.
વેગ અચળાંક $k$ ની ગણતરી:
$k = \frac{0.693}{t_{1/2}} = \frac{0.693}{4200} \ s^{-1}$.
$k = \frac{693}{4200000} \ s^{-1} = \frac{693}{42} \times 10^{-6} \ s^{-1}$.
$k = 165 \times 10^{-6} \ s^{-1}$.
આમ,$x$ નું મૂલ્ય $165$ છે.
322
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચે આપેલા અયસ્કોમાંથી: બોક્સાઈટ,સાઈડરાઈટ,ક્યુપ્રાઈટ,કેલેમાઈન,હેમેટાઈટ,કેઓલિનાઈટ,મેલેકાઈટ,મેગ્નેટાઈટ,સ્ફેલેરાઈટ,લીમોનાઈટ,ક્રાયોલાઈટ,આયર્ન (લોખંડ) ના મુખ્ય અયસ્કોની સંખ્યા $......$ છે.
A
$3$
B
$2$
C
$4$
D
$0$

Solution

(C) આયર્ન (લોખંડ) ના મુખ્ય અયસ્કો તે છે જેમાંથી આયર્ન વ્યાપારી ધોરણે મેળવવામાં આવે છે. આપેલી યાદીમાંથી,આયર્નના અયસ્કો નીચે મુજબ છે:
$1$. સાઈડરાઈટ $(FeCO_3)$
$2$. હેમેટાઈટ $(Fe_2O_3)$
$3$. મેગ્નેટાઈટ $(Fe_3O_4)$
$4$. લીમોનાઈટ $(Fe_2O_3 \cdot 3H_2O)$
આમ,આયર્નના કુલ $4$ મુખ્ય અયસ્કો છે.
323
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
ફેહલિંગના પ્રક્રિયકમાં હાજર સંકીર્ણની સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ $B.M.$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક).
A
$3$
B
$0$
C
$1$
D
$2$

Solution

(D) ફેહલિંગના દ્રાવણમાં $Cu^{2+}$ આયનોનું સંકીર્ણ હોય છે,જે કોપર$(II)$ ટાર્ટ્રેટ છે.
$Cu^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^9$ છે.
$3d^9$ રચનામાં $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટની ગણતરી $\mu = \sqrt{n(n+2)} \ B.M.$ સૂત્ર દ્વારા કરવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$\mu = \sqrt{1(1+2)} = \sqrt{3} \approx 1.73 \ B.M.$
$1.73$ ની નજીકનો પૂર્ણાંક $2$ છે.
324
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2022
$250 \ g$ પાણીમાં $D$-ગ્લુકોઝના દ્રાવણમાં વજનથી $10.8 \ \%$ કાર્બન છે. દ્રાવણની મોલાલિટી આશરે કેટલી હશે? (આપેલ છે: પરમાણ્વીય દળ $H = 1 \ u, C = 12 \ u, O = 16 \ u$)
A
$1.03$
B
$2.06$
C
$3.09$
D
$5.40$

Solution

(B) ગ્લુકોઝનું આણ્વીય સૂત્ર $C_6H_{12}O_6$ છે. ગ્લુકોઝનું આણ્વીય દળ $6 \times 12 + 12 \times 1 + 6 \times 16 = 180 \ g/mol$ છે.
$180 \ g$ ગ્લુકોઝમાં કાર્બનનું દળ $6 \times 12 = 72 \ g$ છે.
આપેલ છે કે દ્રાવણમાં $10.8 \ \%$ કાર્બન છે,તેથી $250 \ g$ દ્રાવણમાં કાર્બનનું દળ $\frac{10.8}{100} \times 250 = 27 \ g$ થાય.
$72 \ g$ કાર્બન $180 \ g$ ગ્લુકોઝમાં હોય,તો $27 \ g$ કાર્બન ધરાવતા ગ્લુકોઝનું દળ $\frac{180}{72} \times 27 = 67.5 \ g$ થાય.
દ્રાવક (પાણી) નું દળ $250 \ g - 67.5 \ g = 182.5 \ g = 0.1825 \ kg$ છે.
ગ્લુકોઝના મોલની સંખ્યા $\frac{67.5 \ g}{180 \ g/mol} = 0.375 \ mol$ છે.
મોલાલિટી $(m) = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવકનું દળ } (kg)} = \frac{0.375 \ mol}{0.1825 \ kg} \approx 2.055 \ m \approx 2.06 \ m$.
325
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે.
વિધાન $I$ : $O_2, Cu^{2+}$ અને $Fe^{3+}$ ચુંબકીય ક્ષેત્ર દ્વારા નિર્બળ રીતે આકર્ષાય છે અને ચુંબકીય ક્ષેત્રની દિશામાં જ ચુંબકીય બને છે.
વિધાન $II$ : $NaCl$ અને $H_2O$ ચુંબકીય ક્ષેત્રની વિરુદ્ધ દિશામાં નિર્બળ રીતે ચુંબકીય બને છે.
ઉપરના વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો:
A
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને સાચા છે.
B
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને ખોટા છે.
C
વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે.
D
વિધાન $I$ ખોટું છે પરંતુ વિધાન $II$ સાચું છે.

Solution

(A) $O_2, Cu^{2+}$ અને $Fe^{3+}$ માં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે,તેથી તેઓ અનુચુંબકીય (paramagnetic) છે.
અનુચુંબકીય પદાર્થો બાહ્ય ચુંબકીય ક્ષેત્ર દ્વારા નિર્બળ રીતે આકર્ષાય છે અને ક્ષેત્રની દિશામાં ચુંબકીય બને છે.
$NaCl$ અને $H_2O$ માં બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોય છે,તેથી તેઓ પ્રતિચુંબકીય (diamagnetic) છે.
પ્રતિચુંબકીય પદાર્થો બાહ્ય ચુંબકીય ક્ષેત્ર દ્વારા નિર્બળ રીતે અપાકર્ષાય છે અને લાગુ પાડેલા ચુંબકીય ક્ષેત્રની વિરુદ્ધ દિશામાં નિર્બળ રીતે ચુંબકીય બને છે.
તેથી,વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને સાચા છે.
326
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે. એકને વિધાન $A$ તરીકે અને બીજાને કારણ $R$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $A :$ સક્રિયકૃત ચારકોલ $SO_{2}$ નું અધિશોષણ $CH_{4}$ કરતા વધુ કાર્યક્ષમ રીતે કરે છે.
કારણ $R$ : નીચા ક્રાંતિક તાપમાન ધરાવતા વાયુઓ સક્રિયકૃત ચારકોલ દ્વારા સરળતાથી અધિશોષિત થાય છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
$A$ સાચું છે પરંતુ $R$ સાચું નથી.
D
$A$ સાચું નથી પરંતુ $R$ સાચું છે.

Solution

(C) ઘન અધિશોષક પર વાયુના અધિશોષણનું પ્રમાણ તેના ક્રાંતિક તાપમાન $(T_c)$ પર આધાર રાખે છે.
ઊંચા ક્રાંતિક તાપમાન ધરાવતા વાયુઓ સરળતાથી પ્રવાહીમાં ફેરવાય છે અને તેથી સક્રિયકૃત ચારકોલની સપાટી પર વધુ સરળતાથી અધિશોષિત થાય છે.
$CH_{4}$ $(190 K)$ ની સરખામણીમાં $SO_{2}$ નું ક્રાંતિક તાપમાન $(430 K)$ ઊંચું છે.
તેથી,$SO_{2}$ નું અધિશોષણ $CH_{4}$ કરતા વધુ કાર્યક્ષમ રીતે થાય છે,જે વિધાન $A$ ને સાચું ઠેરવે છે.
કારણ $R$ જણાવે છે કે નીચા ક્રાંતિક તાપમાન ધરાવતા વાયુઓ સરળતાથી અધિશોષિત થાય છે,જે ખોટું છે.
આમ,$A$ સાચું છે પરંતુ $R$ ખોટું છે.
327
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય $A$ ના $2\%$ જલીય દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ એ અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય $B$ ના $8\%$ જલીય દ્રાવણના ઉત્કલનબિંદુ જેટલું છે. $A$ અને $B$ ના આણ્વીય દળ વચ્ચેનો સંબંધ શું છે?
A
$M_A = 4M_B$
B
$M_B = 4M_A$
C
$M_A = 8M_B$
D
$M_B = 8M_A$

Solution

(B) મંદ જલીય દ્રાવણ માટે,ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_B = K_B \times m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $m$ એ મોલાલિટી છે.
ઉત્કલનબિંદુ સમાન હોવાથી,ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન સમાન હશે,તેથી મોલાલિટી સમાન હોવી જોઈએ: $m_A = m_B$.
$A$ માટે: $98 \ g$ દ્રાવકમાં $2 \ g$ દ્રાવ્ય. મોલાલિટી $m_A = \frac{2 / M_A}{98 / 1000} = \frac{2000}{98 M_A}$.
$B$ માટે: $92 \ g$ દ્રાવકમાં $8 \ g$ દ્રાવ્ય. મોલાલિટી $m_B = \frac{8 / M_B}{92 / 1000} = \frac{8000}{92 M_B}$.
$m_A = m_B$ ને સરખાવતા: $\frac{2000}{98 M_A} = \frac{8000}{92 M_B}$.
$\frac{1}{98 M_A} = \frac{4}{92 M_B}$.
$M_B = \frac{4 \times 98}{92} M_A = \frac{392}{92} M_A \approx 4.26 M_A$.
આવા પ્રશ્નોમાં સામાન્ય રીતે વપરાતા અંદાજ મુજબ,જ્યાં દ્રાવકનું દળ $100 \ g$ લેવામાં આવે છે (મંદ દ્રાવણ ધારીને),ગુણોત્તર $\frac{2/M_A}{100} = \frac{8/M_B}{100}$ થાય છે,જે $M_B = 4M_A$ તરફ દોરી જાય છે.
328
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2022
નીચેનામાંથી કઈ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કોઈપણ ધાતુના શુદ્ધિકરણ માટે થતો નથી?
$A$. લિક્વેશન (Liquation) $B$. કેલ્સિનેશન (Calcination) $C$. વિદ્યુતવિભાજન (Electrolysis) $D$. લીચિંગ (Leaching) $E$. નિસ્યંદન (Distillation)
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
માત્ર $B$ અને $D$
B
માત્ર $A, B, D$ અને $E$
C
માત્ર $B, D$ અને $E$
D
માત્ર $A, C$ અને $E$

Solution

(A) શુદ્ધિકરણ એ અશુદ્ધ ધાતુને શુદ્ધ કરવાની પ્રક્રિયા છે.
$A$. લિક્વેશન એ નીચા ગલનબિંદુ ધરાવતી ધાતુઓ (જેમ કે $Sn$) માટે વપરાતી શુદ્ધિકરણ પદ્ધતિ છે.
$B$. કેલ્સિનેશન એ કાચી ધાતુના સંકેન્દ્રણની પ્રક્રિયા છે (કાર્બોનેટ અયસ્કને ઓક્સાઇડમાં ફેરવવી),શુદ્ધિકરણ નથી.
$C$. વિદ્યુતવિભાજન એ સામાન્ય શુદ્ધિકરણ પદ્ધતિ છે (જેમ કે $Cu$,$Zn$ માટે).
$D$. લીચિંગ એ કાચી ધાતુના સંકેન્દ્રણની પ્રક્રિયા છે (રાસાયણિક નિષ્કર્ષણ),શુદ્ધિકરણ નથી.
$E$. નિસ્યંદન એ બાષ્પશીલ ધાતુઓ (જેમ કે $Zn$,$Hg$) માટે વપરાતી શુદ્ધિકરણ પદ્ધતિ છે.
તેથી,$B$ (કેલ્સિનેશન) અને $D$ (લીચિંગ) નો ઉપયોગ શુદ્ધિકરણ માટે થતો નથી.
329
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
ફોસ્ફરસના કયા ઓક્સોએસિડના રાસાયણિક સૂત્રમાં ઓક્સિજન પરમાણુઓની સંખ્યા સૌથી વધુ છે?
A
પાયરોફોસ્ફરસ એસિડ
B
હાયપોફોસ્ફોરિક એસિડ
C
ફોસ્ફોરિક એસિડ
D
પાયરોફોસ્ફોરિક એસિડ

Solution

(D) આપેલા ફોસ્ફરસના ઓક્સોએસિડના રાસાયણિક સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$1$. પાયરોફોસ્ફરસ એસિડ: $H_4P_2O_5$ ($5$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ)
$2$. હાયપોફોસ્ફોરિક એસિડ: $H_4P_2O_6$ ($6$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ)
$3$. ફોસ્ફોરિક એસિડ: $H_3PO_4$ ($4$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ)
$4$. પાયરોફોસ્ફોરિક એસિડ: $H_4P_2O_7$ ($7$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ)
ઓક્સિજન પરમાણુઓની સંખ્યાની સરખામણી કરતા,પાયરોફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_4P_2O_7)$ માં ઓક્સિજન પરમાણુઓની સંખ્યા સૌથી વધુ $(7)$ છે.
330
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે:
વિધાન $I$: આયર્ન$(III)$ ઉદ્દીપક,એસિડિક $K_{2}Cr_{2}O_{7}$ અને તટસ્થ $KMnO_{4}$ સ્વતંત્ર રીતે $I^{-}$ નું $I_{2}$ માં ઓક્સિડેશન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
વિધાન $II$: મેંગેનેટ આયન સ્વભાવે અનુચુંબકીય (paramagnetic) છે અને તેમાં $p\pi-p\pi$ બંધન સામેલ છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને સાચા છે
B
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને ખોટા છે
C
વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે
D
વિધાન $I$ ખોટું છે પરંતુ વિધાન $II$ સાચું છે

Solution

(B) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે તટસ્થ $KMnO_{4}$ એ $I^{-}$ નું $IO_{3}^{-}$ (આયોડેટ આયન) માં ઓક્સિડેશન કરે છે,$I_{2}$ માં નહીં.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે મેંગેનેટ આયન $(MnO_{4}^{2-})$ માં $d\pi-p\pi$ બંધન હોય છે,$p\pi-p\pi$ બંધન નહીં,જોકે તે એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનને કારણે અનુચુંબકીય છે.
331
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
$Mn_2O_7$ માં $Mn=O$ બંધોની કુલ સંખ્યા કેટલી છે?
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$3$

Solution

(C) $Mn_2O_7$ ની રચનામાં બે $MnO_4$ ટેટ્રાહેડ્રા એક ખૂણા પર સામાન્ય ઓક્સિજન પરમાણુ ધરાવે છે.
આ રચનામાં,દરેક $Mn$ પરમાણુ ત્રણ ટર્મિનલ ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે દ્વિબંધ $(Mn=O)$ દ્વારા અને એક બ્રિજિંગ ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે એકલ બંધ $(Mn-O-Mn)$ દ્વારા જોડાયેલ છે.
તેથી,દરેક $Mn$ પરમાણુની આસપાસ $3$ $Mn=O$ બંધો છે.
$Mn=O$ બંધોની કુલ સંખ્યા = $3 + 3 = 6$.
332
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
ઉપરની પ્રક્રિયામાં નીપજ $B$ શું છે?
Question diagram
A
$4$-(આયોડોમિથાઈલ)ફિનોલ
B
$4$-આયોડોફિનોલ
C
$4$-(ક્લોરોમિથાઈલ)ફિનોલ
D
$1$-ક્લોરો-$4$-આયોડોમિથાઈલબેન્ઝીન

Solution

(A) આ પ્રક્રિયા બે તબક્કામાં થાય છે:
$1$. $4$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલની ગરમ $(\Delta)$ $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા આલ્કોહોલિક $-OH$ સમૂહનું $-Cl$ દ્વારા વિસ્થાપન કરે છે,જેનાથી નીપજ $A$ તરીકે $4$-(ક્લોરોમિથાઈલ)ફિનોલ મળે છે.
$2$. $A$ ની એસિટોનમાં $NaI$ સાથેની પ્રક્રિયા (ફિંકલસ્ટીન પ્રક્રિયા) $S_N2$ ક્રિયાવિધિ દ્વારા થાય છે,જેમાં $-Cl$ પરમાણુનું $-I$ પરમાણુ દ્વારા વિસ્થાપન થઈને નીપજ $B$ તરીકે $4$-(આયોડોમિથાઈલ)ફિનોલ મળે છે.
333
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2022
યાદી-$I$ ને યાદી-$II$ સાથે જોડો
યાદી-$I$ (પોલિમર) યાદી-$II$ (વ્યાપારી નામ)
$A$. ફિનોલ-ફોર્માલ્ડિહાઈડ રેઝિન $I$. ગ્લિપ્ટલ
$B$. $1,3$-બ્યુટાડાઈન અને સ્ટાયરીનનો સહ-પોલિમર $II$. નોવોલેક
$C$. ગ્લાયકોલ અને થેલિક એસિડનો પોલિએસ્ટર $III$. બ્યુના-$S$
$D$. ગ્લાયકોલ અને ટેરેપ્થેલિક એસિડનો પોલિએસ્ટર $IV$. ડેક્રોન

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
$A-II, B-III, C-IV, D-I$
B
$A-II, B-III, C-I, D-IV$
C
$A-II, B-I, C-III, D-IV$
D
$A-III, B-II, C-IV, D-I$

Solution

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. ફિનોલ-ફોર્માલ્ડિહાઈડ રેઝિન (રેખીય) ને નોવોલેક $(II)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$B$. $1,3$-બ્યુટાડાઈન અને સ્ટાયરીનનો સહ-પોલિમર બ્યુના-$S$ $(III)$ તરીકે ઓળખાય છે.
$C$. ગ્લાયકોલ અને થેલિક એસિડનો પોલિએસ્ટર ગ્લિપ્ટલ $(I)$ તરીકે ઓળખાય છે.
$D$. ગ્લાયકોલ અને ટેરેપ્થેલિક એસિડનો પોલિએસ્ટર ડેક્રોન $(IV)$ તરીકે ઓળખાય છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-II, B-III, C-I, D-IV$ છે.
334
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
એક શર્કરા '$X$' એસિડિક પરિસ્થિતિમાં ખૂબ જ ધીમેથી નિર્જલીકરણ પામીને ફુરફ્યુરલ આપે છે,જે રિસોર્સિનોલ સાથે આગળની પ્રક્રિયા કરીને થોડા સમય પછી રંગીન નીપજ આપે છે. શર્કરા '$X$' કઈ છે?
A
આલ્ડોપેન્ટોઝ
B
આલ્ડોટેટ્રોઝ
C
ઓક્ઝેલિક એસિડ
D
કીટોટેટ્રોઝ

Solution

(A) વર્ણવેલ પ્રક્રિયા એ બાયલ કસોટી અથવા સેલિવાનૉફ કસોટીની પરિસ્થિતિઓનું એક સ્વરૂપ છે.
આલ્ડોપેન્ટોઝને જ્યારે સાંદ્ર એસિડ (જેમ કે $HCl$) સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે નિર્જલીકરણ પામીને ફુરફ્યુરલ બનાવે છે.
ત્યારબાદ ફુરફ્યુરલ રિસોર્સિનોલ સાથે પ્રક્રિયા કરીને રંગીન સંઘનન નીપજ આપે છે.
જ્યારે કીટોઝ ઝડપથી પ્રક્રિયા કરે છે (સેલિવાનૉફ કસોટી),ત્યારે આલ્ડોપેન્ટોઝ આ પરિસ્થિતિઓમાં ફુરફ્યુરલ વ્યુત્પન્ન આપવા માટે વધુ ધીમી પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,શર્કરા '$X$' એ આલ્ડોપેન્ટોઝ છે.
335
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
સૂચિ-$I$ ને સૂચિ-$II$ સાથે જોડો અને નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
| સૂચિ-$I$ | સૂચિ-$II$ |
| :--- | :--- |
| $A$. મોર્ફિન | $I$. ઉદાસીનતા રોધી (Anti-depressant) |
| $B$. ક્લોરોઝાયલેનોલ | $II$. ખાંડ (કેન સુગર) કરતા $550$ ગણું વધુ ગળ્યું |
| $C$. ફેનેલઝિન | $III$. માદક વેદનાહર (Narcotic analgesic) |
| $D$. સેકરિન | $IV$. જીવાણુનાશી (Antiseptic) |
A
$A-IV, B-III, C-II, D-I$
B
$A-III, B-I, C-II, D-IV$
C
$A-III, B-IV, C-I, D-II$
D
$A-III, B-I, C-IV, D-II$

Solution

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. મોર્ફિન એ માદક વેદનાહર છે,તેથી $A-III$.
$B$. ક્લોરોઝાયલેનોલનો ઉપયોગ જીવાણુનાશી તરીકે થાય છે,તેથી $B-IV$.
$C$. ફેનેલઝિન એ ઉદાસીનતા રોધી છે,તેથી $C-I$.
$D$. સેકરિન એ ખાંડ કરતા $550$ ગણું વધુ ગળ્યું છે,તેથી $D-II$.
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-IV, C-I, D-II$ છે.
336
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
List-$I$ ને List-$II$ સાથે જોડો:
List-$I$ List-$II$
$A$. બેન્ઝીનસલ્ફોનાઇલ ક્લોરાઇડ $I$. પ્રાથમિક એમાઇન માટેની કસોટી
$B$. હોફમેન બ્રોમામાઇડ પ્રક્રિયા $II$. એન્ટી-સેટઝેફ
$C$. કાર્બાઈલએમાઇન પ્રક્રિયા $III$. હિન્સબર્ગ પ્રક્રિયક
$D$. હોફમેન ઓરિએન્ટેશન $IV$. આઈસોસાયનેટની જાણીતી પ્રક્રિયા

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
$A-IV, B-III, C-II, D-I$
B
$A-IV, B-II, C-I, D-III$
C
$A-III, B-IV, C-I, D-II$
D
$A-IV, B-III, C-I, D-II$

Solution

(C) . બેન્ઝીનસલ્ફોનાઇલ ક્લોરાઇડ $\rightarrow$ $III$. હિન્સબર્ગ પ્રક્રિયક
$B$. હોફમેન બ્રોમામાઇડ પ્રક્રિયા $\rightarrow$ $IV$. આઈસોસાયનેટની જાણીતી પ્રક્રિયા
$R-CONH_2 + Br_2 + 4NaOH \rightarrow R-NH_2 + 2NaBr + Na_2CO_3 + 2H_2O$
મધ્યવર્તી: $R-N=C=O$ (આઈસોસાયનેટ)
$C$. કાર્બાઈલએમાઇન પ્રક્રિયા $\rightarrow$ $I$. પ્રાથમિક એમાઇન માટેની કસોટી
$R-NH_2 + CHCl_3 + 3KOH \rightarrow RNC + 3KCl + 3H_2O$
$D$. હોફમેન ઓરિએન્ટેશન $\rightarrow$ $II$. એન્ટી-સેટઝેફ (મુખ્ય નીપજ તરીકે ઓછા વિસ્થાપિત આલ્કીનનું નિર્માણ)
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-IV, C-I, D-II$ છે.
337
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
$2 \ NO + 2 \ H_2 \rightarrow N_2 + 2 \ H_2O$
ઉપરની પ્રક્રિયાનો અભ્યાસ $800^{\circ} C$ તાપમાને કરવામાં આવ્યો છે. સંબંધિત માહિતી નીચેના કોષ્ટકમાં આપેલી છે.
પ્રક્રિયા ક્રમ નંબર $H_2$ નું પ્રારંભિક દબાણ / $kPa$ $NO$ નું પ્રારંભિક દબાણ / $kPa$ પ્રારંભિક દર $(-\frac{dp}{dt}) / (kPa \ s^{-1})$
$1$ $65.6$ $40.0$ $0.135$
$2$ $65.6$ $20.1$ $0.033$
$3$ $38.6$ $65.6$ $0.214$
$4$ $19.2$ $65.6$ $0.106$

$NO$ ના સંદર્ભમાં પ્રક્રિયાનો ક્રમ $...........$ છે.
A
$1$
B
$0$
C
$2$
D
$3$

Solution

(C) ધારો કે વેગનો નિયમ $Rate = k[P_{NO}]^x [P_{H_2}]^y$ છે.
પ્રયોગ $1$ અને $2$ ની સરખામણી કરતા જ્યાં $[P_{H_2}]$ અચળ છે:
$\frac{Rate_1}{Rate_2} = (\frac{P_{NO,1}}{P_{NO,2}})^x$
$\frac{0.135}{0.033} \approx 4.09 \approx 4$
$(\frac{40.0}{20.1})^x \approx 2^x$
$4 = 2^x \implies x = 2$.
આમ,$NO$ ના સંદર્ભમાં પ્રક્રિયાનો ક્રમ $2$ છે.
338
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2022
$CoCl_3(NH_3)_4$ સૂત્ર ધરાવતા સંકીર્ણના દ્રાવણની વાહકતા $1:1$ વિદ્યુતવિભાજ્યને અનુરૂપ છે,તો મધ્યસ્થ ધાતુ આયનની પ્રાથમિક સંયોજકતા કેટલી હશે?
A
$3$
B
$2$
C
$4$
D
$6$

Solution

(A) $CoCl_3(NH_3)_4$ સંકીર્ણ $1:1$ વિદ્યુતવિભાજ્ય તરીકે વર્તે છે,જેનો અર્થ છે કે તે દ્રાવણમાં બે આયનોમાં વિયોજિત થાય છે.
આ સૂચવે છે કે તેનું બંધારણીય સૂત્ર $[Co(NH_3)_4Cl_2]Cl$ છે.
મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $(Co)$ ની પ્રાથમિક સંયોજકતા તેના ઓક્સિડેશન આંકને અનુરૂપ છે.
$[Co(NH_3)_4Cl_2]Cl$ માં,ધારો કે $Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$x + 4(0) + 2(-1) + 1(-1) = 0$
$x - 3 = 0$
$x = +3$.
તેથી,પ્રાથમિક સંયોજકતા $3$ છે.
339
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
List-$I$ ને List-$II$ સાથે જોડો.
List-$I$ List-$II$
$A$. $Cd_{(s)} + 2 Ni(OH)_{3(s)} \rightarrow CdO_{(s)} + 2 Ni(OH)_{2(s)} + H_2O_{(l)}$ $I$. પ્રાથમિક બેટરી
$B$. $Zn(Hg) + HgO_{(s)} \rightarrow ZnO_{(s)} + Hg_{(l)}$ $II$. ગૌણ બેટરીનું ડિસ્ચાર્જિંગ
$C$. $2 PbSO_{4(s)} + 2 H_2O_{(l)} \rightarrow Pb_{(s)} + PbO_{2(s)} + 2 H_2SO_{4(aq)}$ $III$. ફ્યુઅલ સેલ
$D$. $2 H_{2(g)} + O_{2(g)} \rightarrow 2 H_2O_{(l)}$ $IV$. ગૌણ બેટરીનું ચાર્જિંગ

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
$A-I, B-II, C-III, D-IV$
B
$A-IV, B-I, C-II, D-III$
C
$A-II, B-I, C-IV, D-III$
D
$A-II, B-I, C-III, D-IV$

Solution

(C) . $Cd_{(s)} + 2 Ni(OH)_{3(s)} \rightarrow CdO_{(s)} + 2 Ni(OH)_{2(s)} + H_2O_{(l)}$ એ નિકલ-કેડમિયમ ગૌણ બેટરીનું ડિસ્ચાર્જિંગ દર્શાવે છે $(II)$.
$B$. $Zn(Hg) + HgO_{(s)} \rightarrow ZnO_{(s)} + Hg_{(l)}$ એ મર્ક્યુરી સેલની પ્રક્રિયા છે,જે પ્રાથમિક બેટરી છે $(I)$.
$C$. $2 PbSO_{4(s)} + 2 H_2O_{(l)} \rightarrow Pb_{(s)} + PbO_{2(s)} + 2 H_2SO_{4(aq)}$ એ લેડ સ્ટોરેજ બેટરીનું ચાર્જિંગ દર્શાવે છે $(IV)$.
$D$. $2 H_{2(g)} + O_{2(g)} \rightarrow 2 H_2O_{(l)}$ એ હાઇડ્રોજન-ઓક્સિજન ફ્યુઅલ સેલની પ્રક્રિયા છે $(III)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-II, B-I, C-IV, D-III$ છે.
340
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
List-$I$ ને List-$II$ સાથે જોડો.
List-$I$ List-$II$
$A$. $4NH_{3(g)} + 5O_{2(g)} \rightarrow 4NO_{(g)} + 6H_2O_{(g)}$ $I$. $NO_{(g)}$
$B$. $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightarrow 2NH_{3(g)}$ $II$. $H_2SO_{4(l)}$
$C$. $C_{12}H_{22}O_{11(aq)} + H_2O_{(l)} \rightarrow C_6H_{12}O_6 + C_6H_{12}O_6$ $III$. $Pt_{(s)}$
$D$. $2SO_{2(g)} + O_{2(g)} \rightarrow 2SO_{3(g)}$ $IV$. $Fe_{(s)}$

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
$A-III, B-IV, C-II, D-I$
B
$A-III, B-II, C-I, D-IV$
C
$A-III, B-IV, C-I, D-II$
D
$A-II, B-III, C-IV, D-I$

Solution

(A) . $4NH_{3(g)} + 5O_{2(g)} \xrightarrow{Pt_{(s)}} 4NO_{(g)} + 6H_2O_{(g)}$ (ઓસ્ટવાલ્ડ પ્રક્રિયામાં $Pt_{(s)}$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે).
$B$. $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \xrightarrow{Fe_{(s)}} 2NH_{3(g)}$ (હેબર પ્રક્રિયામાં $Fe_{(s)}$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે).
$C$. $C_{12}H_{22}O_{11(aq)} + H_2O_{(l)} \xrightarrow{H^+} C_6H_{12}O_6 + C_6H_{12}O_6$ (ખાંડના ઇન્વર્ઝનમાં $H_2SO_{4(l)}$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે).
$D$. $2SO_{2(g)} + O_{2(g)} \xrightarrow{NO_{(g)}} 2SO_{3(g)}$ (લેડ ચેમ્બર પ્રક્રિયામાં $NO_{(g)}$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે).
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-IV, C-II, D-I$ છે.
341
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા લીચિંગ (leaching) પદ્ધતિ દ્વારા અયસ્કનું સંકેન્દ્રણ કરવા માટે યોગ્ય છે?
A
$2Cu_2S + 3O_2 \rightarrow 2Cu_2O + 2SO_2$
B
$Fe_3O_4 + CO \rightarrow 3FeO + CO_2$
C
$Al_2O_3 + 2NaOH + 3H_2O \rightarrow 2Na[Al(OH)_4]$
D
$Al_2O_3 + 6Mg \rightarrow 6MgO + 4Al$

Solution

(C) લીચિંગ એ અયસ્કને યોગ્ય દ્રાવકમાં ઓગાળીને તેનું સંકેન્દ્રણ કરવાની પ્રક્રિયા છે,જેમાં અયસ્ક દ્રાવ્ય હોય છે પરંતુ અશુદ્ધિઓ હોતી નથી.
પ્રક્રિયા $Al_2O_3 + 2NaOH + 3H_2O \rightarrow 2Na[Al(OH)_4]$ એ બેયરની પ્રક્રિયા (Bayer's process) દર્શાવે છે,જે સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડના દ્રાવણનો ઉપયોગ કરીને બોક્સાઇટ અયસ્ક $(Al_2O_3)$ ના લીચિંગનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
342
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
$List-I$ ને $List-II$ સાથે જોડો,દરેક પ્રક્રિયા દરમિયાન મુક્ત થતા વાયુને ઓળખો.
$List-I$ $List-II$
$A$. $(NH_4)_2Cr_2O_7 \xrightarrow{\Delta}$ $I$. $H_2$
$B$. $KMnO_4 + HCl \rightarrow$ $II$. $N_2$
$C$. $Al + NaOH + H_2O \rightarrow$ $III$. $O_2$
$D$. $NaNO_3 \xrightarrow{\Delta}$ $IV$. $Cl_2$

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
$A-II, B-III, C-I, D-IV$
B
$A-III, B-I, C-IV, D-II$
C
$A-II, B-IV, C-I, D-III$
D
$A-III, B-IV, C-I, D-II$

Solution

(C) પ્રક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$A$. $(NH_4)_2Cr_2O_7 \xrightarrow{\Delta} N_2 + Cr_2O_3 + 4H_2O$. તેથી,$A-II$.
$B$. $2KMnO_4 + 16HCl \rightarrow 2KCl + 2MnCl_2 + 5Cl_2 + 8H_2O$. તેથી,$B-IV$.
$C$. $2Al + 2NaOH + 6H_2O \rightarrow 2Na[Al(OH)_4] + 3H_2$. તેથી,$C-I$.
$D$. $2NaNO_3 \xrightarrow{\Delta} 2NaNO_2 + O_2$. તેથી,$D-III$.
આમ,સાચી જોડ $A-II, B-IV, C-I, D-III$ છે.
343
ChemistryEasyMCQJEE Main · 2022
નીચેનામાંથી કોની ખનિજ એસિડમાંથી $H_2$ મુક્ત કરવાની વૃત્તિ સૌથી ઓછી છે?
A
$Cu$
B
$Mn$
C
$Ni$
D
$Zn$

Solution

(A) ખનિજ એસિડમાંથી $H_2$ વાયુ મુક્ત કરવાની વૃત્તિ ધાતુના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ પર આધાર રાખે છે. જે ધાતુઓનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ ઋણ હોય છે (વિદ્યુતરાસાયણિક શ્રેણીમાં $H$ ની ઉપર),તે $H_2$ ને મુક્ત કરી શકે છે.
કોપર $(Cu)$ નો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ ધન $(E^0 = +0.34 \ V)$ છે,જેનો અર્થ છે કે તે સક્રિયતા શ્રેણીમાં $H$ ની નીચે આવે છે.
તેથી,$Cu$ ખનિજ એસિડમાંથી $H_2$ મુક્ત કરી શકતું નથી,જ્યારે $Mn$,$Ni$ અને $Zn$ નો રિડક્શન પોટેન્શિયલ ઋણ હોવાથી તે $H_2$ મુક્ત કરી શકે છે.
344
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2022
નીચેનામાંથી કયા સંયોજનનો ચિહ્નિત પ્રોટોન સૌથી ઓછું $pK_{a}$ મૂલ્ય દર્શાવે છે?
A
$CH_3-CH_2-COOH$ ($\alpha$-કાર્બન પર ચિહ્નિત $H$)
B
$CH_3-CO-CH_2-CH_3$ ($\alpha$-કાર્બન પર ચિહ્નિત $H$)
C
$C_6H_5-CH_2-CO-CH_3$ (બેન્ઝિલિક કાર્બન પર ચિહ્નિત $H$)
D
$C_6H_5-CH_2-COOH$ (બેન્ઝિલિક કાર્બન પર ચિહ્નિત $H$)

Solution

(C) $pK_{a}$ મૂલ્ય એ સંયોજનની એસિડિકતાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે. એસિડિકતા પ્રોટોન દૂર થયા પછી બનતા સંયુગ્મી બેઇઝ (conjugate base) ની સ્થિરતા પર આધાર રાખે છે.
$1$. $A$ માં,સંયુગ્મી બેઇઝ કાર્બોનિલ ગ્રુપ સાથેના રેઝોનન્સ દ્વારા સ્થિર થાય છે,પરંતુ તે $-OH$ ગ્રુપ સાથે ક્રોસ-કોન્જુગેશન પણ અનુભવે છે.
$2$. $B$ માં,સંયુગ્મી બેઇઝ કાર્બોનિલ ગ્રુપ સાથેના રેઝોનન્સ દ્વારા સ્થિર થાય છે.
$3$. $C$ માં,સંયુગ્મી બેઇઝ કાર્બોનિલ ગ્રુપ અને ફિનાઇલ રિંગ બંને સાથેના રેઝોનન્સ દ્વારા સ્થિર થાય છે,જે તેને અત્યંત સ્થિર બનાવે છે.
$4$. $D$ માં,સંયુગ્મી બેઇઝ કાર્બોક્સિલેટ ગ્રુપ સાથેના રેઝોનન્સ દ્વારા સ્થિર થાય છે,પરંતુ રેઝોનન્સના પ્રકારને કારણે તે $C$ કરતા ઓછું સ્થિર છે.
સંયુગ્મી બેઇઝની સ્થિરતાની સરખામણી કરતા,$C$ $(C_6H_5-CH_2-CO-CH_3)$ માં બેન્ઝિલિક પ્રોટોન ફિનાઇલ રિંગ અને કાર્બોનિલ ગ્રુપ બંને સાથે વિસ્તૃત કોન્જુગેશનને કારણે સૌથી વધુ સ્થિર સંયુગ્મી બેઇઝ બનાવે છે. તેથી,તે સૌથી વધુ એસિડિક છે અને તેનું $pK_{a}$ મૂલ્ય સૌથી ઓછું છે.
345
ChemistryDifficultMCQJEE Main · 2022
નીચે આપેલ પ્રક્રિયા શ્રેણી માટે મુખ્ય નીપજો $A$ અને $B$ ઓળખો.
Question diagram
A
ફિનોલ અને $p$-બ્રોમોફિનોલ
B
$p$-બેન્ઝોક્વિનોન અને $p$-બ્રોમોફિનોલ
C
$p$-બેન્ઝોક્વિનોન અને $2,4,6$-ટ્રાયબ્રોમોફિનોલ
D
ફિનોલ અને $2,4,6$-ટ્રાયબ્રોમોફિનોલ

Solution

(B) $1$. $AlCl_3$ ની હાજરીમાં બેન્ઝીનની આઇસોપ્રોપાઇલ ક્લોરાઇડ સાથેની પ્રક્રિયા (ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ આલ્કાઇલેશન) ક્યુમીન (આઇસોપ્રોપાઇલબેન્ઝીન) આપે છે.
$2$. $O_2$ સાથે ક્યુમીનનું ઓક્સિડેશન અને ત્યારબાદ $H^+/H_2O$ સાથેની પ્રક્રિયા ફિનોલ $(P)$ અને એસિટોન આપે છે.
$3$. ફિનોલ $(P)$ ની $Na_2Cr_2O_7/H_2SO_4$ (પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા) સાથે પ્રક્રિયા થતા $p$-બેન્ઝોક્વિનોન $(A)$ બને છે.
$4$. ફિનોલ $(P)$ ની $CS_2$ (અધ્રુવીય દ્રાવક) માં $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા થતા મુખ્ય નીપજ તરીકે $p$-બ્રોમોફિનોલ $(B)$ મળે છે,કારણ કે માધ્યમની ઓછી ધ્રુવીયતાને લીધે વધુ બ્રોમિનેશન થતું નથી.
346
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચે આપેલ રૂપાંતરણ માટે સાચું વિધાન ઓળખો:
$CH_{3}CH_{2}CH_{2}CH(N^{+}(CH_{3})_{3})CH_{3}$ $\xrightarrow{C_{2}H_{5}ONa / C_{2}H_{5}OH} A (\text{મુખ્ય}) + B (\text{ગૌણ})$
A
$A = CH_{3}CH_{2}CH_{2}CH=CH_{2}$,$B = CH_{3}CH_{2}CH=CHCH_{3}$,$\text{ઝેટસેફ નીપજો}$
B
$A = CH_{3}CH_{2}CH_{2}CH=CH_{2}$,$B = CH_{3}CH_{2}CH=CHCH_{3}$,$\text{હોફમેન નીપજો}$
C
$A = CH_{3}CH_{2}CH=CHCH_{3}$,$B = CH_{3}CH_{2}CH_{2}CH=CH_{2}$,$\text{હોફમેન નીપજો}$
D
$A = CH_{3}CH_{2}CH=CHCH_{3}$,$B = CH_{3}CH_{2}CH_{2}CH=CH_{2}$,$\text{ઝેટસેફ નીપજો}$

Solution

(B) આપેલ પ્રક્રિયા એ ક્વોટરનરી એમોનિયમ ક્ષાર $(CH_{3}CH_{2}CH_{2}CH(N^{+}(CH_{3})_{3})CH_{3})$ ની બેઇઝ $(C_{2}H_{5}ONa)$ નો ઉપયોગ કરીને થતી વિલોપન પ્રક્રિયા છે.
આ હોફમેન વિલોપન પ્રક્રિયાનું ઉદાહરણ છે.
હોફમેન વિલોપનમાં,મોટા કદના લિવિંગ ગ્રુપ $(N^{+}(CH_{3})_{3})$ ને કારણે અવકાશી અવરોધને લીધે ઓછું વિસ્થાપિત આલ્કીન મુખ્ય નીપજ તરીકે બને છે.
તેથી,ટર્મિનલ આલ્કીન $CH_{3}CH_{2}CH_{2}CH=CH_{2}$ એ મુખ્ય નીપજ $(A)$ છે અને આંતરિક આલ્કીન $CH_{3}CH_{2}CH=CHCH_{3}$ એ ગૌણ નીપજ $(B)$ છે.
347
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
ટેરીલીન પોલિમર કોના સંઘનનથી મેળવવામાં આવે છે?
A
ઈથેન-$1, 2$-ડાયોલ અને બેન્ઝીન-$1, 3$-ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ
B
પ્રોપેન-$1, 2$-ડાયોલ અને બેન્ઝીન-$1, 4$-ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ
C
ઈથેન-$1, 2$-ડાયોલ અને બેન્ઝીન-$1, 4$-ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ
D
ઈથેન-$1, 2$-ડાયોલ અને બેન્ઝીન-$1, 2$-ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ

Solution

(C) ટેરીલીન,જેને $Dacron$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક પોલિએસ્ટર ફાઈબર છે.
તે ઈથેન-$1, 2$-ડાયોલ (ઈથિલીન ગ્લાયકોલ) અને બેન્ઝીન-$1, 4$-ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ (ટેરેપ્થેલિક એસિડ) ના સંઘનન પોલિમરાઈઝેશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં મોનોમર્સ વચ્ચે એસ્ટર લિંકેજ બનાવવા માટે પાણીના અણુઓ દૂર થાય છે.
348
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
નીચે આપેલ ચક્રીય હેમિયાસેટલ $(X)$ માટે,સાચી પાયરાનોઝ રચના કઈ છે?
Question diagram
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(A) ચક્રીય હેમિયાસેટલ રચનાને હાવર્થ પ્રોજેક્શન (પાયરાનોઝ સ્વરૂપ) માં રૂપાંતરિત કરવા માટે,આપણે આ પગલાં અનુસરીએ છીએ:
$1$. શૃંખલામાં કાર્બન પરમાણુઓને ઓળખો. હેમિયાસેટલ $C_1$ (એનોમેરિક કાર્બન) અને $C_5$ હાઇડ્રોક્સિલ જૂથ વચ્ચે રચાય છે.
$2$. હાવર્થ પ્રોજેક્શનમાં,ઓક્સિજન પરમાણુને વલયના ઉપરના જમણા ખૂણે મૂકવામાં આવે છે.
$3$. ફિશર પ્રોજેક્શનની જમણી બાજુના જૂથો નીચેની તરફ અને ડાબી બાજુના જૂથો ઉપરની તરફ મૂકવામાં આવે છે.
$4$. આપેલી રચના માટે,$C_2-OH$ ડાબી બાજુ (ઉપર) છે,$C_3-OH$ જમણી બાજુ (નીચે) છે,$C_4-OH$ ડાબી બાજુ (ઉપર) છે,અને $C_5-CH_2OH$ ઉપરની તરફ છે.
$5$. આ ગોઠવણીની આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખામણી કરતા,વિકલ્પ $(A)$ માં આપેલી રચના હાઇડ્રોક્સિલ જૂથો અને હાઇડ્રોક્સિમિથાઈલ જૂથની અવકાશી ગોઠવણીને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે.
349
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
એન્ઝાઇમ ઇન્હિબિટર દવાઓ વિશેના વિધાનો નીચે આપેલ છે.
$A$. ત્યાં સ્પર્ધાત્મક (Competitive) અને બિન-સ્પર્ધાત્મક (Non-competitive) ઇન્હિબિટર દવાઓ હોય છે.
$B$. આ સક્રિય સાઇટ્સ (active sites) અને એલોસ્ટેરિક સાઇટ્સ (allosteric sites) પર જોડાઈ શકે છે.
$C$. સ્પર્ધાત્મક દવાઓ એ એલોસ્ટેરિક સાઇટને બ્લોક કરતી દવાઓ છે.
$D$. બિન-સ્પર્ધાત્મક દવાઓ એ સક્રિય સાઇટને બ્લોક કરતી દવાઓ છે.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
માત્ર $A, D$
B
માત્ર $A, C$
C
માત્ર $A, B$
D
માત્ર $A, B, C$

Solution

(C) એન્ઝાઇમ ઇન્હિબિટરને બે મુખ્ય પ્રકારોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. સ્પર્ધાત્મક ઇન્હિબિટર: આ દવાઓ એન્ઝાઇમની સક્રિય સાઇટ માટે કુદરતી સબસ્ટ્રેટ સાથે સ્પર્ધા કરે છે.
$2$. બિન-સ્પર્ધાત્મક ઇન્હિબિટર: આ દવાઓ એલોસ્ટેરિક સાઇટ તરીકે ઓળખાતી અલગ સાઇટ પર જોડાય છે,જે સક્રિય સાઇટનો આકાર બદલી નાખે છે જેથી સબસ્ટ્રેટ જોડાઈ શકતું નથી.
તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે કારણ કે તે બે પ્રકારોને ઓળખે છે.
વિધાન $B$ સાચું છે કારણ કે સ્પર્ધાત્મક ઇન્હિબિટર સક્રિય સાઇટ પર જોડાય છે,જ્યારે બિન-સ્પર્ધાત્મક ઇન્હિબિટર એલોસ્ટેરિક સાઇટ પર જોડાય છે.
વિધાન $C$ અને $D$ ખોટા છે કારણ કે તેઓ સ્પર્ધાત્મક અને બિન-સ્પર્ધાત્મક ઇન્હિબિટરની વ્યાખ્યાઓની અદલાબદલી કરે છે.
આમ,માત્ર $A$ અને $B$ સાચા છે.
350
ChemistryMediumMCQJEE Main · 2022
ઓરડાના તાપમાને આયોડાઇડ આયન અને $H_{2}O_{2}$ વચ્ચેની પ્રક્રિયાના ગતિકીય અભ્યાસ માટે, નીચેનામાંથી કયા વિધાનો સાચા છે?
$(A)$ હંમેશા તાજું બનાવેલું સ્ટાર્ચ દ્રાવણ વાપરો.
$(B)$ સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ દ્રાવણની સાંદ્રતા હંમેશા $KI$ દ્રાવણ કરતા ઓછી રાખો.
$(C)$ વાદળી રંગ દેખાયા પછી તરત જ સમય નોંધો.
$(D)$ વાદળી રંગ દેખાયા પહેલા તરત જ સમય નોંધો.
$(E)$ સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ દ્રાવણની સાંદ્રતા હંમેશા $KI$ દ્રાવણ કરતા વધારે રાખો.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
માત્ર $(A)$, $(B)$, $(C)$
B
માત્ર $(A)$, $(D)$, $(E)$
C
માત્ર $(D)$, $(E)$
D
માત્ર $(A)$, $(B)$, $(E)$

Solution

$(A)$ $I^-$ અને $H_2O_2$ વચ્ચેની પ્રક્રિયાના ગતિકીય અભ્યાસમાં, $I_2$ માટે સૂચક તરીકે સ્ટાર્ચનો ઉપયોગ થાય છે।
તાજું બનાવેલું સ્ટાર્ચ દ્રાવણ જરૂરી છે કારણ કે જૂના દ્રાવણો બેક્ટેરિયલ વિઘટન પામી શકે છે।
$Na_2S_2O_3$ ને ઉત્પન્ન થયેલા $I_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરવા માટે ઉમેરવામાં આવે છે જેથી જ્યાં સુધી બધું $Na_2S_2O_3$ વપરાઈ ન જાય ત્યાં સુધી વાદળી રંગ દેખાય નહીં।
તેથી, પ્રક્રિયા આગળ વધે અને વાદળી રંગ દેખાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે $Na_2S_2O_3$ ની સાંદ્રતા $KI$ કરતા ઓછી હોવી જોઈએ।
વાદળી રંગ દેખાયા પછી તરત જ સમય નોંધવામાં આવે છે, જે $Na_2S_2O_3$ ના વપરાશને સૂચવે છે।
આમ, વિધાનો $(A)$, $(B)$ અને $(C)$ સાચા છે।

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE Main style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live JEE Main mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Chemistry questions are in JEE Main 2022?

There are 666 Chemistry questions from the JEE Main 2022 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are JEE Main 2022 Chemistry solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice JEE Main 2022 Chemistry as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full JEE Main mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Chemistry papers from JEE Main previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix JEE Main Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Chemistry Paper

Pick JEE Main 2022 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.