GUJCET 2016 Physics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(C) $L-C-R$ સર્કિટનો $Q$-ફેક્ટર (ક્વોલિટી ફેક્ટર) એ રેઝોનન્ટ ફ્રીક્વન્સી અને બેન્ડવિડ્થના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
$Q = \frac{f_0}{f_2 - f_1}$
આપેલ છે:
રેઝોનન્ટ ફ્રીક્વન્સી $f_0 = 5000 \ Hz$
હાફ-પાવર ફ્રીક્વન્સી $f_1 = 4950 \ Hz$ અને $f_2 = 5050 \ Hz$
બેન્ડવિડ્થ $\Delta f = f_2 - f_1 = 5050 \ Hz - 4950 \ Hz = 100 \ Hz$
કિંમતો મૂકતા:
$Q = \frac{5000}{100} = 50$
તેથી,$Q$-ફેક્ટર $50$ છે.

(B) સ્ટેપ-ડાઉન ટ્રાન્સફોર્મર વોલ્ટેજ ઘટાડવા માટે બનાવવામાં આવે છે, જેનો અર્થ છે કે આઉટપુટ વોલ્ટેજ એ ઇનપુટ વોલ્ટેજ કરતા ઓછો હોય છે $(V_s < V_p)$.
આદર્શ ટ્રાન્સફોર્મરમાં, આઉટપુટ પાવર એ ઇનપુટ પાવર જેટલો હોય છે $(P_{out} = P_{in})$.
જોકે, વાસ્તવિક ટ્રાન્સફોર્મરમાં, વાઇન્ડિંગનો અવરોધ (કોપર લોસ), એડી કરંટ અને હિસ્ટરેસિસ જેવા પરિબળોને કારણે ઉર્જાનો વ્યય થાય છે.
તેથી, આઉટપુટ પાવર હંમેશા ઇનપુટ પાવર કરતા થોડો ઓછો હોય છે $(P_{out} < P_{in})$.

(B) નજીકના અભિગમનું અંતર $r_0$ એ બિંદુ છે જ્યાં $\alpha$-કણની પ્રારંભિક ગતિઊર્જા સંપૂર્ણપણે સ્થિત-વિદ્યુત સ્થિતિઊર્જામાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$r_0 = \frac{k q_1 q_2}{K}$
અહીં,$q_1 = 2e$ ($\alpha$-કણનો વીજભાર),$q_2 = Ze$ (ન્યુક્લિયસનો વીજભાર),અને $K = 5 \text{ MeV} = 5 \times 10^6 \times 1.6 \times 10^{-19} \text{ J}$.
$r_0 = \frac{9 \times 10^9 \times (2e) \times (Ze)}{K} = \frac{9 \times 10^9 \times 2 \times 50 \times e^2}{5 \times 10^6 \times 1.6 \times 10^{-19}}$
$r_0 = \frac{9 \times 10^9 \times 100 \times (1.6 \times 10^{-19})^2}{5 \times 10^6 \times 1.6 \times 10^{-19}}$
$r_0 = \frac{9 \times 10^9 \times 100 \times 1.6 \times 10^{-19}}{5 \times 10^6} = \frac{1440 \times 10^{-10}}{5 \times 10^6} = 288 \times 10^{-16} \text{ m} = 2.88 \times 10^{-14} \text{ m}$.
આમ,અંતર $2.88 \times 10^{-14} \text{ m}$ છે.

(B) જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન ઉત્તેજિત અવસ્થા $n_2$ થી નીચલી અવસ્થા $n_1$ માં સંક્રમણ કરે છે ત્યારે ઉત્સર્જિત વર્ણપટ રેખાઓની સંખ્યા નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$N = \frac{(n_2 - n_1 + 1)(n_2 - n_1)}{2}$
અહીં,ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટ $n_1 = 1$ છે અને ઉત્તેજિત અવસ્થા $n_2 = 4$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$N = \frac{(4 - 1 + 1)(4 - 1)}{2}$
$N = \frac{(4)(3)}{2}$
$N = \frac{12}{2} = 6$
આમ,અવલોકન કરવામાં આવતી કુલ વર્ણપટ રેખાઓની સંખ્યા $6$ છે.

(B) પાણીના નિશ્ચિત જથ્થાને ઉકાળવા માટે જરૂરી ઉષ્મા ઉર્જા $H$ અચળ છે.
ઉષ્મા ઉર્જા માટેનું સૂત્ર $H = \frac{V^2}{R} t$ છે,જ્યાં $V$ એ વોલ્ટેજ,$R$ એ અવરોધ અને $t$ એ સમય છે.
અહીં $H$ અને $R$ અચળ હોવાથી,$H_1 = H_2$ થાય.
$\frac{V_1^2}{R} t_1 = \frac{V_2^2}{R} t_2$
આપેલ છે કે $V_1 = V$,$t_1 = 5 \text{ min}$,અને $V_2 = \frac{V}{2}$.
આ કિંમતો મૂકતા: $\frac{V^2}{R} (5) = \frac{(\frac{V}{2})^2}{R} t_2$
$5 = \frac{V^2}{4R} \cdot \frac{R}{V^2} \cdot t_2$
$5 = \frac{t_2}{4}$
$t_2 = 20 \text{ min}$.

(D) સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
આપેલ સર્કિટ આકૃતિ પરથી,$6 \Omega$ અને $2 \Omega$ ના અવરોધો સમાંતર જોડાણમાં છે. તેમનો સમતુલ્ય અવરોધ $R_p$ નીચે મુજબ મળે:
$R_p = \frac{6 \times 2}{6 + 2} = \frac{12}{8} = 1.5 \Omega$
હવે,આ સમતુલ્ય અવરોધ $R_p = 1.5 \Omega$ એ $1.5 \Omega$ ના અવરોધ અને $3 \Omega$ ના અવરોધ સાથે શ્રેણીમાં છે.
તેથી,સર્કિટનો કુલ સમતુલ્ય અવરોધ $R_{eq}$:
$R_{eq} = 1.5 \Omega + 1.5 \Omega + 3 \Omega = 6 \Omega$
ઓમના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,બેટરી દ્વારા આપવામાં આવતો કુલ પ્રવાહ $I$:
$I = \frac{V}{R_{eq}} = \frac{9 \text{ V}}{6 \Omega} = 1.5 \text{ A}$

(A) બેટરીની કુલ સંખ્યા $n = 4$ છે. દરેક બેટરીનો $EMF$ $\varepsilon = 1.5 \ V$ અને આંતરિક અવરોધ $r = 0.1 \ \Omega$ છે.
જ્યારે બેટરીઓને શ્રેણીમાં જોડવામાં આવે છે,ત્યારે જો એક બેટરી ઉલટી રીતે જોડાયેલી હોય,તો તેનો $EMF$ અન્ય બેટરીઓના $EMF$ ની વિરુદ્ધ દિશામાં કાર્ય કરે છે.
પરિણામી $EMF$ $\varepsilon' = (\varepsilon + \varepsilon + \varepsilon) - \varepsilon = 2\varepsilon$.
$\varepsilon' = 2 \times 1.5 \ V = 3 \ V$.
આંતરિક અવરોધો હંમેશા શ્રેણીમાં જ હોય છે,ભલે $EMF$ ની ધ્રુવીયતા ગમે તે હોય,તેથી પરિણામી આંતરિક અવરોધ $r'$ એ તમામ વ્યક્તિગત આંતરિક અવરોધોનો સરવાળો છે.
$r' = r + r + r + r = 4r$.
$r' = 4 \times 0.1 \ \Omega = 0.4 \ \Omega$.
તેથી,પરિણામી $EMF$ $3 \ V$ અને પરિણામી આંતરિક અવરોધ $0.4 \ \Omega$ છે.

(A) કુલંબના નિયમ મુજબ,$r$ અંતરે રહેલા બે વિદ્યુતભારો $q_1$ અને $q_2$ વચ્ચે લાગતું બળ $F = k \frac{q_1 q_2}{r^2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$k$ ને સૂત્રનો કર્તા બનાવતા,$k = \frac{F r^2}{q_1 q_2}$ મળે છે.
$k$ નો $SI$ એકમ $\frac{N \cdot m^2}{C^2}$ છે.
કારણ કે $1 \ C = 1 \ A \cdot s$,તેથી એકમને $\frac{N \cdot m^2}{A^2 \cdot s^2}$ તરીકે લખી શકાય.
પરિમાણો આ મુજબ છે: બળ $[F] = M^1 L^1 T^{-2}$,અંતર $[r] = L^1$,પ્રવાહ $[I] = I^1$,અને સમય $[t] = T^1$.
$k$ ના સૂત્રમાં આ કિંમતો મૂકતા:
$[k] = \frac{[M^1 L^1 T^{-2}] [L^2]}{[I^2] [T^2]} = \frac{M^1 L^3 T^{-2}}{I^2 T^2} = M^1 L^3 T^{-4} I^{-2}$.

(D) આપેલ છે કે સ્થિત-વિદ્યુત અપાકર્ષણ બળ એ કણના વજન જેટલું છે:
$F_e = F_g$
$\frac{k q^2}{r^2} = mg$
$r^2$ માટે સૂત્ર બનાવતા:
$r^2 = \frac{k q^2}{mg}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$r^2 = \frac{9 \times 10^9 \times (1.6 \times 10^{-19})^2}{1.66 \times 10^{-27} \times 10}$
$r^2 = \frac{9 \times 2.56 \times 10^{9} \times 10^{-38}}{1.66 \times 10^{-26}}$
$r^2 = \frac{23.04 \times 10^{-29}}{1.66 \times 10^{-26}}$
$r^2 = 13.8795 \times 10^{-3} = 1.38795 \times 10^{-2}$
વર્ગમૂળ લેતા:
$r = \sqrt{1.38795} \times 10^{-1} \ m$
$r \approx 1.178 \times 10^{-1} \ m$
બે દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,આપણને $r \approx 1.18 \times 10^{-1} \ m$ મળે છે.

(A) આત્મ-પ્રેરકત્વ $L$ ને સંબંધ $\phi = LI$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જ્યાં $\phi$ એ ચુંબકીય ફ્લક્સ છે અને $I$ એ વિદ્યુતપ્રવાહ છે. તેથી,$L = \frac{\phi}{I}$.
$L$ ના એકમો $\frac{\text{weber}}{\text{ampere}}$ (હેનરી) છે.
કારણ કે $\text{weber} = \text{volt} \cdot \text{second}$,તેથી એકમ $\frac{\text{volt} \cdot \text{second}}{\text{ampere}}$ પણ થાય છે.
કારણ કે $\text{volt} = \text{ampere} \cdot \text{ohm}$,તેથી એકમ $\frac{(\text{ampere} \cdot \text{ohm}) \cdot \text{second}}{\text{ampere}} = \text{ohm} \cdot \text{second}$ થાય છે.
'mho-second' એ આત્મ-પ્રેરકત્વનો એકમ નથી,કારણ કે 'mho' એ વાહકતા $(1/\text{ohm})$ નો એકમ છે.

(B) વિદ્યુતચુંબકીય વર્ણપટમાં તરંગલંબાઇનો ક્રમ આ મુજબ છે: ગેમા કિરણો < $X$-કિરણો < અલ્ટ્રાવાયોલેટ < દ્રશ્ય પ્રકાશ < ઇન્ફ્રારેડ < માઇક્રોવેવ < રેડિયો તરંગો.
અહીં $\lambda_r$ એ ગેમા કિરણોની તરંગલંબાઇ છે,$\lambda_x$ એ $X$-કિરણોની તરંગલંબાઇ છે અને $\lambda_m$ એ માઇક્રોવેવની તરંગલંબાઇ છે.
વિદ્યુતચુંબકીય વર્ણપટ મુજબ,ગેમા કિરણોની તરંગલંબાઇ સૌથી ઓછી હોય છે અને માઇક્રોવેવની તરંગલંબાઇ $X$-કિરણો કરતા ઘણી વધારે હોય છે.
તેથી,સાચો સંબંધ $\lambda_r < \lambda_x < \lambda_m$ છે.

(C) કેપેસિટરની પ્રારંભિક ઉર્જા $U = \frac{Q^2}{2C}$ છે.
જ્યારે કેપેસિટરને બેટરીથી અલગ કરવામાં આવે છે અને $2C$ કેપેસિટન્સ ધરાવતા બીજા અનચાર્જ્ડ કેપેસિટર સાથે સમાંતરમાં જોડવામાં આવે છે,ત્યારે કુલ વિદ્યુતભાર $Q$ નું પુનઃવિતરણ એવી રીતે થાય છે કે જેથી બંને કેપેસિટરનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $V'$ સમાન રહે.
તેઓ સમાંતરમાં હોવાથી,$V' = \frac{Q_1}{C} = \frac{Q_2}{2C}$.
આનો અર્થ એ છે કે $Q_2 = 2Q_1$.
કુલ વિદ્યુતભારનું સંરક્ષણ થતું હોવાથી,$Q = Q_1 + Q_2 = Q_1 + 2Q_1 = 3Q_1$.
તેથી,$Q_1 = \frac{Q}{3}$ અને $Q_2 = \frac{2Q}{3}$.
પ્રથમ કેપેસિટરની નવી ઉર્જા $U_1 = \frac{Q_1^2}{2C} = \frac{(Q/3)^2}{2C} = \frac{1}{9} \left(\frac{Q^2}{2C}\right) = \frac{1}{9} U$.
બીજા કેપેસિટરની નવી ઉર્જા $U_2 = \frac{Q_2^2}{2(2C)} = \frac{(2Q/3)^2}{4C} = \frac{4Q^2/9}{4C} = \frac{1}{9} \left(\frac{Q^2}{C}\right) = \frac{2}{9} \left(\frac{Q^2}{2C}\right) = \frac{2}{9} U$.
આમ,ઉર્જા અનુક્રમે $\frac{1}{9} U$ અને $\frac{2}{9} U$ છે.

(B) બે બિંદુવત વિદ્યુતભારો $q_1$ અને $q_2$ વચ્ચે $r$ અંતરે રહેલા તંત્રની સ્થિતિ ઊર્જા $U = \frac{k q_1 q_2}{r}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $k$ એ કુલંબનો અચળાંક છે.
પ્રોટોન $(+e)$ અને ઇલેક્ટ્રોન $(-e)$ માટે,સ્થિતિ ઊર્જા $U = \frac{k(e)(-e)}{r} = -\frac{k e^2}{r}$ થાય છે.
જેમ પ્રોટોન ઇલેક્ટ્રોનથી દૂર જાય છે,તેમ તેમની વચ્ચેનું અંતર $r$ વધે છે.
અહીં $r$ છેદમાં છે અને સ્થિતિ ઊર્જા ઋણ છે,તેથી જેમ $r$ વધે છે તેમ $-\frac{k e^2}{r}$ ની કિંમત ઓછી ઋણ બને છે (એટલે કે તે શૂન્યની નજીક પહોંચે છે).
તેથી,તંત્રની સ્થિતિ ઊર્જામાં વધારો થાય છે.

(D) હિસ્ટરિસીસ લૂપ ($B-H$ વક્ર) દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ એ ફેરોમેગ્નેટિક પદાર્થના મેગ્નેટાઇઝેશન અને ડિમેગ્નેટાઇઝેશનના એક સંપૂર્ણ ચક્ર દરમિયાન એકમ કદ દીઠ ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય થતી ઉર્જા દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) વર્તુળાકાર ગતિ માટે જરૂરી કેન્દ્રગામી બળ ચુંબકીય લોરેન્ઝ બળ દ્વારા પૂરું પાડવામાં આવે છે.
$F_c = F_m$
$\frac{m v^2}{r} = q_{\alpha} v B$
$\alpha$-કણનો વીજભાર $q_{\alpha} = 2e$ હોવાથી,આપણને મળે છે:
$\frac{m v}{r} = (2e) B$
આપણે જાણીએ છીએ કે વેગ $v$ અને આવર્તકાળ $T$ વચ્ચેનો સંબંધ $v = \frac{2 \pi r}{T}$ છે. આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{m}{r} \left( \frac{2 \pi r}{T} \right) = 2e B$
$\frac{2 \pi m}{T} = 2e B$
$T$ માટે ઉકેલતા:
$T = \frac{\pi m}{e B}$
આમ,સાચો જવાબ $\frac{\pi m}{e B}$ છે.

(C) સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
વિદ્યુતભારિત કણ પર લાગતું ચુંબકીય બળ $\overrightarrow{F} = q(\vec{v} \times \overrightarrow{B})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ચુંબકીય બળ $\overrightarrow{F}$ હંમેશા વેગ સદિશ $\vec{v}$ ને લંબ હોવાથી,ચુંબકીય બળ દ્વારા થતું કાર્ય શૂન્ય હોય છે $(W = \overrightarrow{F} \cdot \vec{d} = 0)$.
કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,ગતિઊર્જામાં થતો ફેરફાર એ કરેલા કાર્ય જેટલો હોય છે. કાર્ય શૂન્ય હોવાથી,ગતિઊર્જા અચળ રહે છે.
જોકે,બળ વેગને લંબ રૂપે લાગતું હોવાથી,તે વેગ સદિશની દિશા બદલે છે. વેગમાન $\vec{p} = m\vec{v}$ હોવાથી,વેગની દિશામાં ફેરફાર થવાનો અર્થ એ છે કે વેગમાનમાં ફેરફાર થાય છે.
તેથી,વેગમાન બદલાય છે,પરંતુ ગતિઊર્જા સમાન રહે છે.

(B) $1$. સમાન દિશામાં વિદ્યુતપ્રવાહ વહન કરતા બે સમાંતર તાર એકબીજાને આકર્ષે છે,જ્યારે વિરુદ્ધ દિશામાં પ્રવાહ વહન કરતા તાર એકબીજાને અપાકર્ષે છે.
$2$. આકૃતિમાં,તાર $P$ માં પ્રવાહ નીચેની તરફ $(20 \ A)$ છે,જ્યારે તાર $Q$ માં પ્રવાહ ઉપરની તરફ $(40 \ A)$ છે. આ પ્રવાહો પ્રતિ-સમાંતર હોવાથી,તાર $P$ એ તાર $Q$ પર અપાકર્ષી બળ લગાડે છે,જે તેને જમણી તરફ ધકેલે છે.
$3$. તાર $Q$ માં પ્રવાહ ઉપરની તરફ $(40 \ A)$ છે અને તાર $R$ માં પણ પ્રવાહ ઉપરની તરફ $(60 \ A)$ છે. આ પ્રવાહો સમાંતર હોવાથી,તાર $R$ એ તાર $Q$ પર આકર્ષી બળ લગાડે છે,જે તેને જમણી તરફ ખેંચે છે.
$4$. બંને બળો ($P$ થી અપાકર્ષણ અને $R$ થી આકર્ષણ) જમણી તરફ કાર્ય કરતા હોવાથી,તાર $Q$ પરનું પરિણામી બળ જમણી તરફની દિશામાં હોય છે.

(C) પરમાણુ દળ ક્રમાંક $(A)$ એ ન્યુક્લિયસમાં રહેલા પ્રોટોન $(Z)$ અને ન્યુટ્રોન $(N)$ ની સંખ્યાના સરવાળા તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે,તેથી $A = Z + N$.
ન્યુટ્રોનની સંખ્યા $(N)$ હંમેશા શૂન્ય અથવા તેનાથી વધુ હોવાથી,પરમાણુ દળ ક્રમાંક $(A)$ એ પરમાણુ ક્રમાંક $(Z)$ કરતા મોટો અથવા તેના જેટલો જ હોવો જોઈએ.
સૌથી સરળ તત્વ હાઇડ્રોજન $(_{1}^{1}H)$ માટે,ન્યુટ્રોનની સંખ્યા $0$ છે,તેથી $A = Z = 1$.
બાકીના તમામ તત્વો માટે,ન્યુટ્રોનની સંખ્યા શૂન્ય કરતા વધારે હોય છે,જેના કારણે $A > Z$ થાય છે.
તેથી,પરમાણુ દળ ક્રમાંક હંમેશા પરમાણુ ક્રમાંક જેટલો અથવા તેનાથી મોટો હોય છે.

(B) લેન્સ મેકરના સૂત્ર મુજબ,લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ $f$ એ $\frac{1}{f} = (n - 1) \left( \frac{1}{R_1} - \frac{1}{R_2} \right)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આ સૂચવે છે કે $f \propto \frac{1}{n - 1}$,જ્યાં $n$ એ લેન્સના દ્રવ્યનો વક્રીભવનાંક છે.
કોશીના વિભાજનના સૂત્ર મુજબ,દ્રવ્યનો વક્રીભવનાંક ટૂંકી તરંગલંબાઈ (જાંબલી) માટે વધારે અને લાંબી તરંગલંબાઈ (લાલ) માટે ઓછો હોય છે.
તેથી,$n_{V} > n_{R}$.
કેન્દ્રલંબાઈ $f$ એ $(n - 1)$ ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી,ઊંચો વક્રીભવનાંક ટૂંકી કેન્દ્રલંબાઈ આપે છે.
આમ,$f_{V} < f_{R}$ અથવા $f_{R} > f_{V}$.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
સોલર સેલ એ એક ફોટોવોલ્ટેઇક ઉપકરણ છે જે પ્રકાશ ઉર્જાનું સીધું વિદ્યુત ઉર્જામાં રૂપાંતર કરે છે.
ફોટો ડાયોડ અથવા વેરેક્ટર ડાયોડથી વિપરીત,જેને તેમના ચોક્કસ મોડમાં કાર્ય કરવા માટે બાહ્ય બાયસ વોલ્ટેજની જરૂર હોય છે,સોલર સેલ કોઈપણ બાહ્ય બાયસ વોલ્ટેજ વિના $I-V$ લાક્ષણિકતા વક્રના ચોથા ચરણમાં કાર્ય કરે છે.
જ્યારે તે પ્રકાશના સંપર્કમાં આવે છે ત્યારે તે પોતાનું ઇલેક્ટ્રોમોટિવ ફોર્સ ઉત્પન્ન કરે છે.

(D) એક-સ્લિટ વિવર્તનમાં $n$-મા ક્રમના ગૌણ અધિક્તમ માટેની શરત નીચે મુજબ છે:
$a \sin \theta = (n + \frac{1}{2}) \lambda$
આપેલ છે:
સ્લિટની પહોળાઈ $a = 0.01 \ cm = 10^{-4} \ m$
તરંગલંબાઈ $\lambda = 5000 \ \mathring{A} = 5 \times 10^{-7} \ m$
અધિક્તમનો ક્રમ $n = 2$
કિંમતો મૂકતા:
$\sin \theta = (2 + \frac{1}{2}) \frac{\lambda}{a}$
$\sin \theta = \frac{2.5 \times 5 \times 10^{-7}}{10^{-4}}$
$\sin \theta = 12.5 \times 10^{-3} = 0.0125$
અહીં $\theta$ ખૂબ નાનો હોવાથી,$\sin \theta \approx \theta$ લેતા.
તેથી,$\theta = 0.0125 \ \text{rad}$.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે।
એક સ્લિટની વિવર્તન ભાતમાં, મધ્યસ્થ અધિકતમની કોણીય પહોળાઈ $\theta = \frac{2\lambda}{a}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે, જ્યાં $\lambda$ એ પ્રકાશની તરંગલંબાઇ છે અને $a$ એ સ્લિટની પહોળાઈ છે।
આ દર્શાવે છે કે વિવર્તનની અસર તરંગલંબાઇના સીધા પ્રમાણમાં છે $(\text{diffraction} \propto \lambda)$.
પીળા પ્રકાશની તરંગલંબાઇ $(\lambda_{Y})$ એ વાદળી પ્રકાશની તરંગલંબાઇ $(\lambda_{B})$ કરતા વધારે હોવાથી, એટલે કે $\lambda_{Y} > \lambda_{B}$, પીળા પ્રકાશ દ્વારા ઉત્પન્ન થતી વિવર્તન ભાત વધુ વિસ્તૃત થશે।
તેથી, મહત્તમ અને ન્યૂનતમ પહોળા થાય છે અને એકબીજાથી વધુ દૂર જાય છે।