Gujarati

Numbers Questions in Gujarati

Competitive Exam Quantitative Aptitude · Number system · Numbers

341+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 341 questions in Gujarati

151
EasyMCQ
બે પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓનો ગુણાકાર $17$ છે. તો તેમના વર્ગોના વ્યસ્તનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{1}{289}$
B
$\frac{289}{290}$
C
$\frac{290}{289}$
D
$289$

Solution

(C) ધારો કે બે પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $x$ અને $y$ છે.
આપેલ છે કે $xy = 17$.
$17$ એ અવિભાજ્ય સંખ્યા હોવાથી,જે બે પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓનો ગુણાકાર $17$ થાય તેવી સંખ્યાઓ માત્ર $1$ અને $17$ છે.
તેથી,$x = 1$ અને $y = 17$.
આપણે તેમના વર્ગોના વ્યસ્તનો સરવાળો શોધવાનો છે,જે $\frac{1}{x^2} + \frac{1}{y^2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\frac{1}{1^2} + \frac{1}{17^2} = 1 + \frac{1}{289}$ મળે છે.
સરવાળો કરતા: $1 + \frac{1}{289} = \frac{289 + 1}{289} = \frac{290}{289}$.
152
EasyMCQ
જો કોઈ સંખ્યાને બમણી કરીને તેમાં $20$ ઉમેરતા મળતો જવાબ,તે સંખ્યાને $8$ વડે ગુણીને તે ગુણાકારમાંથી $4$ બાદ કરતા મળતા જવાબ જેટલો જ હોય,તો તે સંખ્યા કઈ છે?
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$6$

Solution

(C) ધારો કે તે સંખ્યા $x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સંખ્યાને બમણી કરીને $20$ ઉમેરતા $2x + 20$ મળે છે.
સંખ્યાને $8$ વડે ગુણીને $4$ બાદ કરતા $8x - 4$ મળે છે.
બંને પદોને સરખાવતા: $2x + 20 = 8x - 4$.
પદોને ગોઠવતા: $8x - 2x = 20 + 4$.
$6x = 24$.
$6$ વડે ભાગતા: $x = 4$.
153
MediumMCQ
એક પ્રાકૃતિક સંખ્યાના વર્ગના ત્રણ ગણામાંથી તે સંખ્યાના $4$ ગણા ઘટાડતા મળતી સંખ્યા તે સંખ્યા કરતા $50$ વધારે છે. તો તે સંખ્યા શોધો.
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$10$

Solution

(B) ધારો કે પ્રાકૃતિક સંખ્યા $x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$3x^2 - 4x = x + 50$
પદોને ગોઠવીને દ્વિઘાત સમીકરણ બનાવતા:
$3x^2 - 5x - 50 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$3x^2 - 15x + 10x - 50 = 0$
$3x(x - 5) + 10(x - 5) = 0$
$(3x + 10)(x - 5) = 0$
આથી $x = -\frac{10}{3}$ અથવા $x = 5$ મળે છે.
પ્રાકૃતિક સંખ્યા હોવાથી,આપણે ઋણ અપૂર્ણાંકને અવગણીશું.
તેથી,તે પ્રાકૃતિક સંખ્યા $5$ છે.
154
DifficultMCQ
ચાર સંખ્યાઓનો સરવાળો $64$ છે. જો તમે પ્રથમ સંખ્યામાં $3$ ઉમેરો,બીજી સંખ્યામાંથી $3$ બાદ કરો,ત્રીજી સંખ્યાને $3$ વડે ગુણો અને ચોથી સંખ્યાને $3$ વડે ભાગો,તો બધા પરિણામો સમાન મળે છે. મૂળ સંખ્યાઓમાં સૌથી મોટી અને સૌથી નાની સંખ્યા વચ્ચેનો તફાવત કેટલો છે?
A
$21$
B
$27$
C
$32$
D
નક્કી કરી શકાતું નથી

Solution

(C) ધારો કે ચાર સંખ્યાઓ $a, b, c$ અને $d$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$a+3 = b-3 = 3c = d/3 = k$ છે.
આના પરથી,આપણે દરેક ચલને $k$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવી શકીએ:
$a = k-3$
$b = k+3$
$c = k/3$
$d = 3k$
આપેલ છે કે સંખ્યાઓનો સરવાળો $64$ છે:
$(k-3) + (k+3) + (k/3) + 3k = 64$
$5k + k/3 = 64$
$(15k + k)/3 = 64$
$16k/3 = 64$
$k = (64 \times 3) / 16 = 12.$
હવે,સંખ્યાઓ શોધવા માટે $k=12$ મૂકતા:
$a = 12-3 = 9$
$b = 12+3 = 15$
$c = 12/3 = 4$
$d = 3 \times 12 = 36.$
સંખ્યાઓ $9, 15, 4$ અને $36$ છે.
સૌથી મોટી સંખ્યા $36$ છે અને સૌથી નાની સંખ્યા $4$ છે.
તફાવત $36 - 4 = 32$ છે.
155
DifficultMCQ
બે અંકની એક સંખ્યામાં,એકમના સ્થાનનો અંક દશકના સ્થાનના અંકના બમણા કરતાં $1$ વધારે છે. જો એકમના સ્થાન અને દશકના સ્થાનના અંકોની અદલાબદલી કરવામાં આવે,તો નવી સંખ્યા અને મૂળ સંખ્યા વચ્ચેનો તફાવત મૂળ સંખ્યા કરતાં $1$ ઓછો છે. તો મૂળ સંખ્યા કઈ છે?
A
$25$
B
$37$
C
$49$
D
$52$

Solution

(B) ધારો કે દશકના સ્થાનનો અંક $x$ છે અને એકમના સ્થાનનો અંક $y$ છે. મૂળ સંખ્યા $10x + y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$y = 2x + 1$ (સમીકરણ $1$).
જ્યારે અંકોની અદલાબદલી કરવામાં આવે છે,ત્યારે નવી સંખ્યા $10y + x$ બને છે.
નવી સંખ્યા અને મૂળ સંખ્યા વચ્ચેનો તફાવત $(10y + x) - (10x + y) = 9y - 9x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,આ તફાવત મૂળ સંખ્યા કરતાં $1$ ઓછો છે:
$9y - 9x = (10x + y) - 1$
$8y - 19x = -1$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ માં $y = 2x + 1$ મૂકતા:
$8(2x + 1) - 19x = -1$
$16x + 8 - 19x = -1$
$-3x = -9$
$x = 3$.
હવે,સમીકરણ $1$ નો ઉપયોગ કરીને $y$ શોધો:
$y = 2(3) + 1 = 7$.
તેથી,મૂળ સંખ્યા $10(3) + 7 = 37$ છે.
156
MediumMCQ
જો બે અંકની સંખ્યાના એકમના સ્થાનના અંકને અડધો કરવામાં આવે અને દશકના સ્થાનના અંકને બમણો કરવામાં આવે,તો મળતી સંખ્યા એ અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી સંખ્યા જેટલી થાય છે. નીચેનામાંથી કયું ચોક્કસપણે સાચું છે?
A
અંકોનો સરવાળો બે અંકની સંખ્યા છે
B
એકમના સ્થાનનો અંક દશકના સ્થાનના અંક કરતા બમણો છે
C
એકમના સ્થાનનો અંક અને દશકના સ્થાનનો અંક સમાન છે
D
એકમના સ્થાનનો અંક દશકના સ્થાનના અંક કરતા અડધો છે

Solution

(B) ધારો કે બે અંકની સંખ્યા $10x + y$ છે,જ્યાં $x$ એ દશકનો અંક છે અને $y$ એ એકમનો અંક છે.
પ્રશ્ન મુજબ,જો એકમના અંકને અડધો $(y/2)$ કરવામાં આવે અને દશકના અંકને બમણો $(2x)$ કરવામાં આવે,તો નવી સંખ્યા $10(2x) + y/2$ બને છે.
આ નવી સંખ્યા અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી સંખ્યા $(10y + x)$ જેટલી છે.
તેથી,$10(2x) + y/2 = 10y + x$.
$20x + y/2 = 10y + x$.
અપૂર્ણાંક દૂર કરવા માટે આખા સમીકરણને $2$ વડે ગુણતા: $40x + y = 20y + 2x$.
પદોને ગોઠવતા: $40x - 2x = 20y - y$.
$38x = 19y$.
બંને બાજુ $19$ વડે ભાગતા,આપણને $2x = y$ મળે છે.
આનો અર્થ એ છે કે એકમના સ્થાનનો અંક $(y)$ એ દશકના સ્થાનના અંક $(x)$ કરતા બમણો છે.
157
EasyMCQ
ત્રણ ક્રમિક એકી સંખ્યાઓનો સરવાળો તે સંખ્યાઓમાંની પ્રથમ સંખ્યા કરતાં $20$ વધારે છે. તો વચ્ચેની સંખ્યા કઈ છે?
A
$7$
B
$9$
C
$11$
D
માહિતી અપૂરતી છે

Solution

(B) ધારો કે ત્રણ ક્રમિક એકી સંખ્યાઓ $(x-2)$,$x$ અને $(x+2)$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,આ ત્રણ સંખ્યાઓનો સરવાળો પ્રથમ સંખ્યા કરતાં $20$ વધારે છે:
$(x-2) + x + (x+2) = (x-2) + 20$
ડાબી બાજુનું સાદુંરૂપ આપતા: $3x = x + 18$
બંને બાજુથી $x$ બાદ કરતા: $2x = 18$
$2$ વડે ભાગતા: $x = 9$
આમ,વચ્ચેની સંખ્યા $9$ છે.
158
DifficultMCQ
એક સંખ્યાનો પાંચમો ભાગ બીજી સંખ્યાના $\frac{5}{8}$ ભાગ જેટલો છે. જો પ્રથમ સંખ્યામાં $35$ ઉમેરવામાં આવે,તો તે બીજી સંખ્યાના ચાર ગણી થાય છે. બીજી સંખ્યા કઈ છે?
A
$25$
B
$40$
C
$70$
D
$125$

Solution

(B) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $x$ અને $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,આપણી પાસે નીચેના સમીકરણો છે:
$(1) \quad \frac{1}{5} x = \frac{5}{8} y$
$(2) \quad x + 35 = 4 y$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,આપણે $x$ ને $y$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવી શકીએ છીએ:
$x = \frac{5}{8} y \times 5 = \frac{25}{8} y$
હવે,$x$ ની આ કિંમતને સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$\frac{25}{8} y + 35 = 4 y$
$y$ માટે ઉકેલવા માટે પદોને ફરીથી ગોઠવતા:
$35 = 4 y - \frac{25}{8} y$
$35 = \left( \frac{32 - 25}{8} \right) y$
$35 = \frac{7}{8} y$
$y = \frac{35 \times 8}{7}$
$y = 5 \times 8 = 40$
તેથી,બીજી સંખ્યા $40$ છે.
159
EasyMCQ
જો કોઈ સંખ્યા અને તેના વર્ગનો સરવાળો $182$ હોય,તો તે સંખ્યા કઈ છે?
A
$15$
B
$26$
C
$28$
D
$13$

Solution

(D) ધારો કે તે સંખ્યા $x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સંખ્યા અને તેના વર્ગનો સરવાળો $182$ છે.
તેથી,$x^2 + x = 182$.
સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $x^2 + x - 182 = 0$ મળે છે.
આ દ્વિઘાત સમીકરણને ઉકેલવા માટે,આપણે એવી બે સંખ્યાઓ શોધીએ છીએ જેનો ગુણાકાર $-182$ થાય અને સરવાળો $1$ થાય.
આ સંખ્યાઓ $14$ અને $-13$ છે.
તેથી,$x^2 + 14x - 13x - 182 = 0$.
$x(x + 14) - 13(x + 14) = 0$.
$(x - 13)(x + 14) = 0$.
આનાથી આપણને $x = 13$ અથવા $x = -14$ મળે છે.
વિકલ્પોમાં $13$ આપેલ હોવાથી,સાચી સંખ્યા $13$ છે.
160
EasyMCQ
જો એક સંખ્યામાંથી $4$ ઘટાડવામાં આવે અને તેને $6$ વડે ભાગવામાં આવે,તો પરિણામ $8$ મળે છે. જો તે સંખ્યામાંથી $2$ બાદ કરવામાં આવે અને પછી તેને $5$ વડે ભાગવામાં આવે તો પરિણામ શું મળશે?
A
$9 \frac{2}{3}$
B
$10$
C
$10 \frac{1}{5}$
D
$11 \frac{1}{5}$

Solution

(B) ધારો કે તે સંખ્યા $x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સમીકરણ આ મુજબ છે:
$\frac{x-4}{6} = 8$
બંને બાજુ $6$ વડે ગુણતા:
$x - 4 = 8 \times 6$
$x - 4 = 48$
$x$ ની કિંમત શોધવા માટે બંને બાજુ $4$ ઉમેરતા:
$x = 48 + 4 = 52$
હવે,આપણે તે પરિણામ શોધવાનું છે જો સંખ્યામાંથી $2$ બાદ કરવામાં આવે અને પછી તેને $5$ વડે ભાગવામાં આવે:
$\frac{x - 2}{5} = \frac{52 - 2}{5}$
$= \frac{50}{5} = 10$
161
MediumMCQ
બે અંકની એક સંખ્યા એવી છે કે તેના અંકોનો ગુણાકાર $8$ છે. જ્યારે સંખ્યામાં $18$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે અંકોની અદલાબદલી થાય છે. તો તે સંખ્યા કઈ છે?
A
$18$
B
$24$
C
$42$
D
$81$

Solution

(B) ધારો કે બે અંકની સંખ્યા $10x + y$ છે,જ્યાં $x$ એ દશકનો અંક છે અને $y$ એ એકમનો અંક છે.
પ્રશ્ન મુજબ,અંકોનો ગુણાકાર $8$ છે,તેથી $xy = 8$.
જ્યારે સંખ્યામાં $18$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે અંકોની અદલાબદલી થાય છે,એટલે કે નવી સંખ્યા $10y + x$ બને છે.
તેથી,$(10x + y) + 18 = 10y + x$.
પદોને ગોઠવતા: $10y - y + x - 10x = 18$,જેનું સાદું રૂપ $9y - 9x = 18$ થાય છે.
$9$ વડે ભાગતા,આપણને $y - x = 2$ મળે છે,અથવા $y = x + 2$.
$y = x + 2$ ને ગુણાકારના સમીકરણ $xy = 8$ માં મૂકતા:
$x(x + 2) = 8$
$x^2 + 2x - 8 = 0$
$(x + 4)(x - 2) = 0$.
કારણ કે $x$ એ ધન અંક હોવો જોઈએ,તેથી $x = 2$.
ત્યારબાદ $y = 2 + 2 = 4$.
તેથી સંખ્યા $10(2) + 4 = 24$ છે.
162
MediumMCQ
બે અંકની સંખ્યા અને તેના અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી સંખ્યા વચ્ચેનો તફાવત $36$ છે. જો સંખ્યાના અંકોનો ગુણોત્તર $1:2$ હોય,તો તે સંખ્યાના અંકોના સરવાળા અને તફાવત વચ્ચેનો તફાવત કેટલો થાય?
A
$4$
B
$8$
C
$16$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે બે અંકની સંખ્યા $10x + y$ છે,જ્યાં $x$ એ દશકનો અંક છે અને $y$ એ એકમનો અંક છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સંખ્યા અને તેના અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી સંખ્યા વચ્ચેનો તફાવત $36$ છે:
$| (10x + y) - (10y + x) | = 36$
$| 9x - 9y | = 36$
$| x - y | = 4$
અંકોનો ગુણોત્તર $1:2$ આપેલ છે,તેથી $y/x = 1/2$ અથવા $x/y = 1/2$. એટલે કે $x = 2y$ અથવા $y = 2x$.
$x = 2y$ ને $| x - y | = 4$ માં મૂકતા,આપણને $| 2y - y | = 4$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $y = 4$. તેથી $x = 2(4) = 8$.
આમ,અંકો $8$ અને $4$ છે.
અંકોનો સરવાળો $x + y = 8 + 4 = 12$ છે.
અંકોનો તફાવત $x - y = 8 - 4 = 4$ છે.
અંકોના સરવાળા અને તફાવત વચ્ચેનો તફાવત $12 - 4 = 8$ થાય.
163
MediumMCQ
ત્રણ ક્રમિક એકી પૂર્ણાંકોમાં પ્રથમ સંખ્યાના ત્રણ ગણા એ ત્રીજી સંખ્યાના બમણા કરતાં $3$ વધારે છે. તો ત્રીજી સંખ્યા કઈ છે?
A
$9$
B
$11$
C
$13$
D
$15$

Solution

(D) ધારો કે ત્રણ ક્રમિક એકી પૂર્ણાંકો $x$,$(x+2)$,અને $(x+4)$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,પ્રથમ સંખ્યાના ત્રણ ગણા એ ત્રીજી સંખ્યાના બમણા કરતાં $3$ વધારે છે.
$3x = 2(x+4) + 3$
$3x = 2x + 8 + 3$
$3x - 2x = 11$
$x = 11$
તેથી,ત્રણ ક્રમિક એકી પૂર્ણાંકો $11$,$13$,અને $15$ છે.
ત્રીજી સંખ્યા $x + 4 = 11 + 4 = 15$ થાય.
164
EasyMCQ
બે અંકની સંખ્યાના અંકોનો સરવાળો $15$ છે અને અંકો વચ્ચેનો તફાવત $3$ છે. તો તે બે અંકની સંખ્યા કઈ છે?
A
$69$
B
$78$
C
$96$
D
નક્કી કરી શકાતું નથી

Solution

(D) ધારો કે બે અંકની સંખ્યાના અંકો $x$ અને $y$ છે.
આપેલ છે કે અંકોનો સરવાળો $x + y = 15$ $(1)$ છે.
આપેલ છે કે અંકો વચ્ચેનો તફાવત $x - y = 3$ $(2)$ અથવા $y - x = 3$ $(3)$ છે.
કિસ્સો $1$: સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ ઉકેલતા:
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા,$2x = 18 \Rightarrow x = 9$ મળે.
$x = 9$ ને $(1)$ માં મૂકતા,$9 + y = 15 \Rightarrow y = 6$ મળે.
આમ,સંખ્યા $96$ છે.
કિસ્સો $2$: સમીકરણ $(1)$ અને $(3)$ ઉકેલતા:
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા,$2y = 18 \Rightarrow y = 9$ મળે.
$y = 9$ ને $(1)$ માં મૂકતા,$x + 9 = 15 \Rightarrow x = 6$ મળે.
આમ,સંખ્યા $69$ છે.
અહીં $96$ અને $69$ બંને આપેલી શરતોનું પાલન કરે છે,તેથી ચોક્કસ સંખ્યા નક્કી કરી શકાતી નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
165
MediumMCQ
બે સંખ્યાઓનો ગુણાકાર $45$ છે અને તેમના વર્ગોનો સરવાળો $106$ છે. તો તે સંખ્યાઓ કઈ છે?
A
$3$ અને $5$
B
$5$ અને $9$
C
$5$ અને $19$
D
$45$ અને $1$

Solution

(B) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $x$ અને $y$ છે.
આપેલ છે કે સંખ્યાઓનો ગુણાકાર $xy = 45$ છે અને તેમના વર્ગોનો સરવાળો $x^2 + y^2 = 106$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે નિત્યસમ $(x + y)^2 = x^2 + y^2 + 2xy$ થાય.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $(x + y)^2 = 106 + 2(45) = 106 + 90 = 196$.
તેથી,$x + y = \sqrt{196} = 14$.
આપણી પાસે $x + y = 14$ અને $xy = 45$ છે.
આ દ્વિઘાત સમીકરણ $t^2 - (x+y)t + xy = 0$ ના બીજ છે,એટલે કે $t^2 - 14t + 45 = 0$.
સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(t - 9)(t - 5) = 0$.
તેથી,તે સંખ્યાઓ $5$ અને $9$ છે.
166
MediumMCQ
બે સંખ્યાઓનો ગુણાકાર $120$ છે અને તેમના વર્ગોનો સરવાળો $289$ છે. તો તે સંખ્યાઓનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$20$
B
$23$
C
$169$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $x$ અને $y$ છે.
આપેલ છે કે સંખ્યાઓનો ગુણાકાર $x y = 120$ છે.
આપેલ છે કે તેમના વર્ગોનો સરવાળો $x^2 + y^2 = 289$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે બીજગણિતીય નિત્યસમ $(x + y)^2 = x^2 + y^2 + 2xy$ છે.
આ નિત્યસમમાં આપેલી કિંમતો મૂકતા:
$(x + y)^2 = 289 + 2(120)$
$(x + y)^2 = 289 + 240$
$(x + y)^2 = 529$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,આપણને $x + y = \sqrt{529} = 23$ મળે છે.
તેથી,સંખ્યાઓનો સરવાળો $23$ છે.
167
MediumMCQ
ત્રણ સંખ્યાઓનો સરવાળો $264$ છે. જો પ્રથમ સંખ્યા બીજી સંખ્યા કરતા બમણી હોય અને ત્રીજી સંખ્યા પ્રથમ સંખ્યાના ત્રીજા ભાગની હોય,તો બીજી સંખ્યા કઈ છે?
A
$48$
B
$54$
C
$72$
D
$84$

Solution

(C) ધારો કે બીજી સંખ્યા $x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ:
પ્રથમ સંખ્યા $= 2x$
ત્રીજી સંખ્યા $= \frac{1}{3} \times (2x) = \frac{2}{3}x$
ત્રણ સંખ્યાઓનો સરવાળો $264$ છે,તેથી:
$2x + x + \frac{2}{3}x = 264$
પદોને જોડતા:
$3x + \frac{2}{3}x = 264$
$\frac{9x + 2x}{3} = 264$
$\frac{11x}{3} = 264$
$x$ માટે ઉકેલતા:
$11x = 264 \times 3$
$11x = 792$
$x = \frac{792}{11} = 72$
તેથી,બીજી સંખ્યા $72$ છે.
168
MediumMCQ
જો કોઈ સંખ્યાના બે-તૃતીયાંશ $(2/3)$ ભાગમાંથી $50$ બાદ કરવામાં આવે,તો પરિણામ તે સંખ્યાના એક-ચતુર્થાંશ $(1/4)$ ભાગ અને $40$ ના સરવાળા જેટલું થાય છે. તો તે સંખ્યા કઈ છે?
A
$174$
B
$216$
C
$246$
D
$336$

Solution

(B) ધારો કે તે સંખ્યા $x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સમીકરણ નીચે મુજબ બનશે:
$\frac{2}{3}x - 50 = \frac{x}{4} + 40$
$x$ વાળા પદોને એક બાજુ લાવતા:
$\frac{2}{3}x - \frac{x}{4} = 50 + 40$
$\frac{2}{3}x - \frac{x}{4} = 90$
ડાબી બાજુના અપૂર્ણાંકોનો લસાઅ $12$ લેતા:
$\frac{8x - 3x}{12} = 90$
$\frac{5x}{12} = 90$
બંને બાજુ $12$ વડે ગુણતા:
$5x = 90 \times 12$
$5x = 1080$
$5$ વડે ભાગતા:
$x = \frac{1080}{5}$
$x = 216$
આમ,તે સંખ્યા $216$ છે.
169
DifficultMCQ
જો કોઈ સંખ્યામાં $2 \frac{1}{2}$ ઉમેરવામાં આવે અને તે સરવાળાને $4 \frac{1}{2}$ વડે ગુણવામાં આવે,અને ગુણાકારમાં $3$ ઉમેરવામાં આવે,અને પછી તે સરવાળાને $1 \frac{1}{5}$ વડે ભાગવામાં આવે,તો ભાગફળ $25$ મળે છે. તો તે સંખ્યા કઈ છે?
A
$2 \frac{1}{2}$
B
$3 \frac{1}{2}$
C
$4 \frac{1}{2}$
D
$5 \frac{1}{2}$

Solution

(B) ધારો કે તે સંખ્યા $x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સમીકરણ આ મુજબ છે:
$\left[\left(x + 2 \frac{1}{2}\right) \times 4 \frac{1}{2} + 3\right] \div 1 \frac{1}{5} = 25$
મિશ્ર અપૂર્ણાંકને અશુદ્ધ અપૂર્ણાંકમાં ફેરવતા:
$\left[\left(x + \frac{5}{2}\right) \times \frac{9}{2} + 3\right] \div \frac{6}{5} = 25$
બંને બાજુ $\frac{6}{5}$ વડે ગુણતા:
$\left(x + \frac{5}{2}\right) \times \frac{9}{2} + 3 = 25 \times \frac{6}{5}$
$\left(x + \frac{5}{2}\right) \times \frac{9}{2} + 3 = 30$
બંને બાજુથી $3$ બાદ કરતા:
$\left(x + \frac{5}{2}\right) \times \frac{9}{2} = 27$
બંને બાજુ $\frac{2}{9}$ વડે ગુણતા:
$x + \frac{5}{2} = 27 \times \frac{2}{9}$
$x + \frac{5}{2} = 6$
બંને બાજુથી $\frac{5}{2}$ બાદ કરતા:
$x = 6 - \frac{5}{2} = \frac{12 - 5}{2} = \frac{7}{2} = 3 \frac{1}{2}$
170
DifficultMCQ
બે અંકની સંખ્યામાં, જો તે જાણીતું હોય કે તેનો એકમનો અંક તેના દશકના અંક કરતા $2$ જેટલો વધારે છે, અને આપેલી સંખ્યા અને તેના અંકોના સરવાળાનો ગુણાકાર $144$ છે, તો તે સંખ્યા કઈ છે?
A
$24$
B
$26$
C
$42$
D
$46$

Solution

(A) ધારો કે દશકનો અંક $x$ છે અને એકમનો અંક $y$ છે. સંખ્યા $10x + y$ છે.
આપેલ છે કે એકમનો અંક દશકના અંક કરતા $2$ વધારે છે, તેથી $y = x + 2$.
અંકોનો સરવાળો $x + y = x + (x + 2) = 2x + 2$ છે.
સંખ્યા અને તેના અંકોના સરવાળાનો ગુણાકાર $144$ છે, તેથી $(10x + y)(x + y) = 144$.
સમીકરણમાં $y = x + 2$ મૂકતા:
$(10x + x + 2)(x + x + 2) = 144$
$(11x + 2)(2x + 2) = 144$
$(11x + 2) \cdot 2(x + 1) = 144$
$(11x + 2)(x + 1) = 72$
$11x^2 + 11x + 2x + 2 = 72$
$11x^2 + 13x - 70 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$(11x + 35)(x - 2) = 0$
કારણ કે $x$ ધન પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ, તેથી $x = 2$.
તેથી $y = x + 2 = 2 + 2 = 4$.
આમ, સંખ્યા $10(2) + 4 = 24$ છે.
171
MediumMCQ
બે સંખ્યાઓનો સરવાળો $22$ છે. એક સંખ્યાના પાંચ ગણા બીજી સંખ્યાના $6$ ગણા બરાબર છે. તો તે બે સંખ્યાઓમાંથી મોટી સંખ્યા કઈ છે?
A
$10$
B
$12$
C
$15$
D
$16$

Solution

(B) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $x$ અને $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સંખ્યાઓનો સરવાળો $x + y = 22$ છે (સમીકરણ $1$).
વળી,એક સંખ્યાના પાંચ ગણા બીજી સંખ્યાના $6$ ગણા બરાબર છે,તેથી $5x = 6y$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ પરથી,આપણે $x$ ને $x = \frac{6}{5}y$ તરીકે દર્શાવી શકીએ છીએ.
આ કિંમતને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા:
$\frac{6}{5}y + y = 22$
$\frac{6y + 5y}{5} = 22$
$\frac{11y}{5} = 22$
$11y = 110$
$y = 10$.
હવે,$y = 10$ ની કિંમત સમીકરણ $1$ માં મૂકતા:
$x + 10 = 22$
$x = 12$.
આમ,બે સંખ્યાઓ $12$ અને $10$ છે. મોટી સંખ્યા $12$ છે.
172
EasyMCQ
જો બે સંખ્યાઓનો સરવાળો $33$ હોય અને તેમનો તફાવત $15$ હોય,તો નાની સંખ્યા કઈ છે?
A
$9$
B
$12$
C
$15$
D
$18$

Solution

(A) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $x$ અને $y$ છે,જ્યાં $x > y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ:
$x + y = 33$ --- $(1)$
$x - y = 15$ --- $(2)$
સમીકરણ $(1)$ માંથી સમીકરણ $(2)$ બાદ કરતા:
$(x + y) - (x - y) = 33 - 15$
$2y = 18$
$y = 9$
$y = 9$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$x + 9 = 33$
$x = 33 - 9 = 24$
આમ,બે સંખ્યાઓ $24$ અને $9$ છે. તેથી નાની સંખ્યા $9$ છે.
173
MediumMCQ
જો કોઈ સંખ્યાના અડધા અને પાંચમા ભાગનો સરવાળો તે સંખ્યાના ત્રીજા ભાગ કરતા $7 \frac{1}{3}$ જેટલો વધારે હોય,તો તે સંખ્યા શોધો.
A
$15$
B
$18$
C
$20$
D
$30$

Solution

(C) ધારો કે તે સંખ્યા $x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સંખ્યાના અડધા અને પાંચમા ભાગનો સરવાળો તે સંખ્યાના ત્રીજા ભાગ કરતા $7 \frac{1}{3} = \frac{22}{3}$ જેટલો વધારે છે.
તેથી,સમીકરણ આ મુજબ બનશે: $\frac{x}{2} + \frac{x}{5} = \frac{x}{3} + \frac{22}{3}$.
$x$ ની કિંમત શોધવા માટે પદોને ગોઠવતા: $\frac{x}{2} + \frac{x}{5} - \frac{x}{3} = \frac{22}{3}$.
$2, 5,$ અને $3$ નો લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ $30$ છે.
$\frac{15x + 6x - 10x}{30} = \frac{22}{3}$.
$\frac{11x}{30} = \frac{22}{3}$.
$x = \frac{22}{3} \times \frac{30}{11} = 2 \times 10 = 20$.
આમ,તે સંખ્યા $20$ છે.
174
EasyMCQ
એક ધન સંખ્યાનો બે-તૃતીયાંશ ભાગ અને તેના વ્યસ્તનો $\frac{25}{216}$ ભાગ સમાન છે. તો તે સંખ્યા શોધો.
A
$\frac{5}{12}$
B
$\frac{12}{5}$
C
$\frac{25}{144}$
D
$\frac{144}{25}$

Solution

(A) ધારો કે તે ધન સંખ્યા $x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સંખ્યાનો બે-તૃતીયાંશ ભાગ તેના વ્યસ્તના $\frac{25}{216}$ ભાગ જેટલો છે.
તેથી,$\frac{2}{3} x = \frac{25}{216} \times \frac{1}{x}$.
બંને બાજુ $x$ વડે ગુણતા,આપણને મળે $\frac{2}{3} x^2 = \frac{25}{216}$.
હવે,$x^2 = \frac{25}{216} \times \frac{3}{2}$.
$x^2 = \frac{25}{72 \times 2} = \frac{25}{144}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,$x = \sqrt{\frac{25}{144}} = \frac{5}{12}$ (કારણ કે સંખ્યા ધન છે).
175
EasyMCQ
$7372 \times 7372 + 7372 \times 628 = ?$
A
$58976000$
B
$58967000$
C
$5897600$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $7372 \times 7372 + 7372 \times 628$ છે.
સરવાળા પર ગુણાકારના વિભાજનના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$a \times b + a \times c = a \times (b + c)$.
અહીં,$a = 7372$,$b = 7372$,અને $c = 628$ છે.
તેથી,પદાવલિ $7372 \times (7372 + 628)$ બને છે.
કૌંસની અંદરનો સરવાળો કરતા: $7372 + 628 = 8000$.
હવે,ગુણાકાર કરતા: $7372 \times 8000 = 58976000$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
176
EasyMCQ
$9999 + 8888 + 777 + ? = 19700$
A
$36$
B
$16$
C
$64$
D
$26$

Solution

(A) ધારો કે ખૂટતી સંખ્યા $x$ છે.
તેથી,સમીકરણ આ મુજબ છે: $9999 + 8888 + 777 + x = 19700$.
પ્રથમ,આપેલી સંખ્યાઓનો સરવાળો કરો: $9999 + 8888 + 777 = 19664$.
હવે,આ સરવાળાને સમીકરણમાં મૂકો: $19664 + x = 19700$.
$x$ શોધવા માટે,$19700$ માંથી $19664$ બાદ કરો: $x = 19700 - 19664$.
તેથી,$x = 36$.
177
EasyMCQ
આપેલ પદાવલિમાં ખૂટતો અંક શોધો: $60 ? 6 \times 111 = 666666$.
A
$0$
B
$2$
C
$1$
D
$6$

Solution

(A) ધારો કે ખૂટતો અંક $x$ છે,તેથી પદાવલિ $(60x6) \times 111 = 666666$ બને છે.
બંને બાજુને $111$ વડે ભાગતા:
$60x6 = \frac{666666}{111}$
ભાગાકાર કરતા:
$666666 \div 111 = 6006$
$60x6$ ની સરખામણી $6006$ સાથે કરતા,આપણને મળે છે કે ખૂટતો અંક $x = 0$ છે.
178
EasyMCQ
$3149 \times 1?5 = 425115$
A
$3$
B
$2$
C
$4$
D
$6$

Solution

(A) ધારો કે ખૂટતો અંક $x$ છે. સમીકરણ $3149 \times (100 + 10x + 5) = 425115$ છે.
બંને બાજુને $3149$ વડે ભાગતા:
$100 + 10x + 5 = \frac{425115}{3149}$
$105 + 10x = 135$
$10x = 135 - 105$
$10x = 30$
$x = 3$
તેથી,ખૂટતો અંક $3$ છે.
179
DifficultMCQ
જો મનોજભાઈની ઉંમરના બે અંકોને ઉલટાવવામાં આવે,તો મળતી નવી ઉંમર તેમની પત્નીની ઉંમર છે. તેમની ઉંમરના સરવાળાના $\frac{1}{11}$ ભાગ એ તેમની ઉંમરના તફાવત જેટલો છે. જો મનોજભાઈ તેમની પત્ની કરતા મોટા હોય,તો તેમની ઉંમર વચ્ચેનો તફાવત શોધો.
A
નક્કી કરી શકાતું નથી
B
$8 \text{ વર્ષ}$
C
$10 \text{ વર્ષ}$
D
$9 \text{ વર્ષ}$

Solution

(D) ધારો કે મનોજભાઈની ઉંમર $(10x + y)$ વર્ષ છે.
તેથી,તેમની પત્નીની ઉંમર $(10y + x)$ વર્ષ થશે.
પ્રશ્ન મુજબ,તેમની ઉંમરના સરવાળાનો $\frac{1}{11}$ ભાગ એ તેમની ઉંમરના તફાવત જેટલો છે:
$\frac{1}{11} (10x + y + 10y + x) = (10x + y) - (10y + x)$
$\frac{1}{11} (11x + 11y) = 9x - 9y$
$x + y = 9(x - y)$
$x + y = 9x - 9y$
$10y = 8x$
$\frac{x}{y} = \frac{10}{8} = \frac{5}{4}$
અહીં $x$ અને $y$ એક અંકની સંખ્યા હોવાથી,આપણે $x = 5$ અને $y = 4$ લઈ શકીએ.
તેથી,મનોજભાઈની ઉંમર $54$ વર્ષ અને તેમની પત્નીની ઉંમર $45$ વર્ષ છે.
તેમની ઉંમર વચ્ચેનો તફાવત $54 - 45 = 9$ વર્ષ છે.
180
DifficultMCQ
જો લાંબા ભાગાકારના દાખલામાં,ભાજ્ય $380606$ હોય અને પ્રથમથી છેલ્લા સુધીના ક્રમિક શેષ $434, 125$ અને $413$ હોય,તો ભાજક શોધો:
A
$451$
B
$843$
C
$4215$
D
$3372$

Solution

(B) ધારો કે $d$ ભાજક છે અને $q$ ભાગફળ છે.
લાંબા ભાગાકારની પ્રક્રિયામાં,ભાજ્ય $D$ ને $D = d \times q + r_{last}$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
આપેલ છે કે $D = 380606$ અને $r_{last} = 413$,તેથી $d \times q = 380606 - 413 = 380193$.
$380193$ એકી સંખ્યા હોવાથી,ભાજક $d$ પણ એકી સંખ્યા હોવી જોઈએ. આનાથી $d = 3372$ વિકલ્પ દૂર થાય છે.
વળી,$380193$ નો અંત $0$ કે $5$ થી થતો નથી,તેથી $d$ એ $5$ નો ગુણક હોઈ શકે નહીં. આનાથી $c = 4215$ વિકલ્પ દૂર થાય છે.
હવે આપણી પાસે $451$ અને $843$ બાકી છે. આપણે ભાગાકારનું પ્રથમ પગલું ચકાસીએ:
જો $d = 843$ હોય,તો ભાજ્યનો પ્રથમ ભાગ $3806$ ને $843$ વડે ભાગતા $3806 = 843 \times 4 + 434$ મળે છે. આ પ્રથમ શેષ $434$ સાથે મેળ ખાય છે.
જો $d = 451$ હોય,તો $3806 = 451 \times 8 + 198$ મળે છે. આ પ્રથમ શેષ $434$ સાથે મેળ ખાતું નથી.
તેથી,ભાજક $843$ છે.
181
MediumMCQ
જો $\frac{x}{y} = \frac{3}{4}$ હોય,તો $\left(\frac{6}{7} + \frac{y-x}{y+x}\right)$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$\frac{5}{7}$
B
$1 \frac{1}{7}$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\frac{x}{y} = \frac{3}{4}$,તેથી આપણે $x = \frac{3}{4}y$ લખી શકીએ.
$\frac{y-x}{y+x}$ પદમાં $x = \frac{3}{4}y$ મૂકતા:
$\frac{y - \frac{3}{4}y}{y + \frac{3}{4}y} = \frac{\frac{1}{4}y}{\frac{7}{4}y} = \frac{1}{7}$.
હવે,આ કિંમતને પ્રથમ પદમાં ઉમેરતા:
$\frac{6}{7} + \frac{1}{7} = \frac{7}{7} = 1$.
182
EasyMCQ
સૌથી મોટી પ્રાકૃતિક સંખ્યા કઈ છે જેના વડે ત્રણ ક્રમિક બેકી પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓનો ગુણાકાર હંમેશા વિભાજ્ય હોય છે?
A
$16$
B
$24$
C
$48$
D
$96$

Solution

(C) ધારો કે ત્રણ ક્રમિક બેકી પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $2n, 2n+2$ અને $2n+4$ છે,જ્યાં $n$ એક પ્રાકૃતિક સંખ્યા છે.
ગુણાકાર $P = 2n(2n+2)(2n+4) = 8n(n+1)(n+2)$.
કારણ કે $n, (n+1)$ અને $(n+2)$ એ ત્રણ ક્રમિક પૂર્ણાંકો છે,તેમનો ગુણાકાર $n(n+1)(n+2)$ હંમેશા $3! = 6$ વડે વિભાજ્ય હોય છે.
તેથી,ગુણાકાર $P$ એ $8 \times 6 = 48$ વડે વિભાજ્ય છે.
પ્રથમ ત્રણ ક્રમિક બેકી સંખ્યાઓ સાથે ચકાસતા: $2 \times 4 \times 6 = 48$.
આગળની સંખ્યાઓ સાથે ચકાસતા: $4 \times 6 \times 8 = 192$,જે $48 \times 4$ છે.
આમ,સૌથી મોટી પ્રાકૃતિક સંખ્યા જે હંમેશા ગુણાકારને ભાગે છે તે $48$ છે.
183
EasyMCQ
$\left(\frac{*}{21}\right) \times \left(\frac{*}{189}\right) = 1$ માં બંને $*$ ની જગ્યાએ કઈ સંખ્યા આવવી જોઈએ?
A
$21$
B
$63$
C
$3969$
D
$147$

Solution

(B) ધારો કે ખૂટતી સંખ્યા $x$ છે.
તેથી સમીકરણ $\frac{x}{21} \times \frac{x}{189} = 1$ બને છે.
અંશ અને છેદનો ગુણાકાર કરતા,આપણને $\frac{x^2}{21 \times 189} = 1$ મળે છે.
તેથી,$x^2 = 21 \times 189$.
આપણે $189$ ના અવયવ $21 \times 9$ તરીકે પાડી શકીએ છીએ.
તેથી,$x^2 = 21 \times (21 \times 9) = 21^2 \times 3^2$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,$x = 21 \times 3 = 63$.
184
MediumMCQ
એક ભાગાકારના દાખલામાં,ભાજક એ ભાગફળ કરતા $12$ ગણો અને શેષ કરતા $5$ ગણો છે. જો શેષ $48$ હોય,તો ભાજ્ય કેટલો થાય?
A
$240$
B
$576$
C
$4800$
D
$4848$

Solution

(D) ધારો કે ભાજક $= D$,ભાગફળ $= Q$ અને શેષ $= R$ છે.
આપેલ છે કે $R = 48$.
પ્રશ્ન મુજબ,ભાજક એ શેષ કરતા $5$ ગણો છે,તેથી $D = 5 \times R = 5 \times 48 = 240$.
વળી,ભાજક એ ભાગફળ કરતા $12$ ગણો છે,તેથી $D = 12 \times Q$.
$D$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને મળે $240 = 12 \times Q$,જેનો અર્થ છે કે $Q = 240 / 12 = 20$.
ભાજ્ય શોધવાનું સૂત્ર છે: $\text{ભાજ્ય} = (\text{ભાજક} \times \text{ભાગફળ}) + \text{શેષ}$。
કિંમતો મૂકતા: $\text{ભાજ્ય} = (240 \times 20) + 48 = 4800 + 48 = 4848$。
185
EasyMCQ
$1294$ માંથી કઈ ન્યૂનતમ સંખ્યા બાદ કરવી જોઈએ જેથી તેને $9, 11, 13$ વડે ભાગતા દરેક કિસ્સામાં શેષ $6$ વધે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) $9, 11$ અને $13$ વડે ભાગતા $6$ શેષ વધે તેવી સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે સૌ પ્રથમ $9, 11$ અને $13$ નો લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ શોધીશું.
$9, 11$ અને $13$ પરસ્પર અવિભાજ્ય હોવાથી,તેમનો $LCM = 9 \times 11 \times 13 = 1287$ થાય.
જે સંખ્યાને $9, 11$ અને $13$ વડે ભાગતા $6$ શેષ વધે તે સંખ્યા $(LCM + 6) = 1287 + 6 = 1293$ સ્વરૂપમાં હોય.
આપણે $1294$ માંથી એવી કઈ સંખ્યા બાદ કરીએ કે જેથી $1293$ મળે.
જરૂરી સંખ્યા $= 1294 - 1293 = 1$.
186
EasyMCQ
$24$ ને બે ભાગમાં એવી રીતે વહેંચવામાં આવે છે કે જેથી પ્રથમ ભાગના $7$ ગણામાં બીજા ભાગના $5$ ગણા ઉમેરતા $146$ મળે છે. તો પ્રથમ ભાગ કેટલો હશે?
A
$11$
B
$13$
C
$16$
D
$17$

Solution

(B) ધારો કે પ્રથમ ભાગ $x$ છે અને બીજો ભાગ $(24 - x)$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,પ્રથમ ભાગના $7$ ગણામાં બીજા ભાગના $5$ ગણા ઉમેરતા $146$ મળે છે.
તેથી,સમીકરણ આ મુજબ બનશે: $7x + 5(24 - x) = 146$.
સમીકરણનું વિસ્તરણ કરતા: $7x + 120 - 5x = 146$.
પદોનું સાદુંરૂપ આપતા: $2x + 120 = 146$.
બંને બાજુથી $120$ બાદ કરતા: $2x = 146 - 120$.
$2x = 26$.
$2$ વડે ભાગતા: $x = 13$.
આમ,પ્રથમ ભાગ $13$ છે.
187
EasyMCQ
એક સંખ્યાના $\frac{1}{3}$ ભાગમાંથી તે જ સંખ્યાનો $\frac{1}{4}$ ભાગ બાદ કરતાં $12$ મળે છે. તો તે સંખ્યા શોધો:
A
$144$
B
$120$
C
$72$
D
$63$

Solution

(A) ધારો કે તે સંખ્યા $x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સંખ્યાના $\frac{1}{3}$ ભાગમાંથી સંખ્યાનો $\frac{1}{4}$ ભાગ બાદ કરતાં $12$ મળે છે.
તેથી,સમીકરણ આ મુજબ બનશે: $\frac{1}{3}x - \frac{1}{4}x = 12$.
$x$ ની કિંમત શોધવા માટે,અપૂર્ણાંકોનો સામાન્ય છેદ $12$ લઈએ.
$\frac{4x}{12} - \frac{3x}{12} = 12$.
$\frac{x}{12} = 12$.
બંને બાજુ $12$ વડે ગુણતા,આપણને મળે $x = 12 \times 12 = 144$.
આમ,તે સંખ્યા $144$ છે.
188
EasyMCQ
એક ચોક્કસ સંખ્યાના $\frac{4}{3}$ ભાગ $64$ છે. તો તે સંખ્યાનો અડધો ભાગ કેટલો થાય?
A
$32$
B
$40$
C
$80$
D
$16$

Solution

(B) ધારો કે તે સંખ્યા $x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$\frac{4}{3} \times x = 64$.
$x$ શોધવા માટે,બંને બાજુ $\frac{3}{4}$ વડે ગુણો:
$x = 64 \times \frac{3}{4} = 16 \times 3 = 48$.
હવે,આપણે તે સંખ્યાનો અડધો ભાગ શોધવાનો છે:
$\frac{1}{2} \times x = \frac{1}{2} \times 48 = 24$.
189
MediumMCQ
એક અપૂર્ણાંકમાં જ્યારે અંશ અને છેદ બંનેમાં $1$ ઉમેરવામાં આવે ત્યારે તે $4$ બને છે; અને જ્યારે અંશ અને છેદ બંનેમાંથી $1$ બાદ કરવામાં આવે ત્યારે તે $7$ બને છે. આપેલ અપૂર્ણાંકનો અંશ કેટલો છે?
A
$2$
B
$3$
C
$7$
D
$15$

Solution

(D) ધારો કે જરૂરી અપૂર્ણાંક $\frac{x}{y}$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ,અંશ અને છેદ બંનેમાં $1$ ઉમેરતા $4$ મળે છે:
$\frac{x+1}{y+1} = 4 \Rightarrow x+1 = 4y+4 \Rightarrow x-4y = 3$ (સમીકરણ $1$).
બીજી શરત મુજબ,અંશ અને છેદ બંનેમાંથી $1$ બાદ કરતા $7$ મળે છે:
$\frac{x-1}{y-1} = 7 \Rightarrow x-1 = 7y-7 \Rightarrow x-7y = -6$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ માંથી સમીકરણ $2$ બાદ કરતા:
$(x-4y) - (x-7y) = 3 - (-6)$
$3y = 9 \Rightarrow y = 3$.
$y=3$ ની કિંમત સમીકરણ $1$ માં મૂકતા:
$x - 4(3) = 3 \Rightarrow x - 12 = 3 \Rightarrow x = 15$.
આમ,અપૂર્ણાંક $\frac{15}{3}$ છે. તેથી અંશ $15$ છે.
190
EasyMCQ
ત્રણ સંખ્યાઓ $3:4:5$ ના ગુણોત્તરમાં છે. સૌથી મોટી અને સૌથી નાની સંખ્યાનો સરવાળો ત્રીજી સંખ્યા અને $52$ ના સરવાળા જેટલો છે. તો સૌથી નાની સંખ્યા કઈ છે?
A
$20$
B
$27$
C
$39$
D
$52$

Solution

(C) ધારો કે ત્રણ સંખ્યાઓ $3x$,$4x$ અને $5x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સૌથી મોટી સંખ્યા $(5x)$ અને સૌથી નાની સંખ્યા $(3x)$ નો સરવાળો એ ત્રીજી સંખ્યા $(4x)$ અને $52$ ના સરવાળા જેટલો છે.
તેથી,સમીકરણ આ મુજબ બનશે: $5x + 3x = 4x + 52$.
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા: $8x = 4x + 52$.
બંને બાજુથી $4x$ બાદ કરતા: $4x = 52$.
$4$ વડે ભાગતા: $x = 13$.
સૌથી નાની સંખ્યા $3x = 3 \times 13 = 39$ છે.
191
MediumMCQ
ત્રણ સંખ્યાઓનો સરવાળો $68$ છે. જો પ્રથમ અને બીજી સંખ્યાનો ગુણોત્તર $2:3$ હોય અને બીજી અને ત્રીજી સંખ્યાનો ગુણોત્તર $5:3$ હોય,તો બીજી સંખ્યા કઈ છે?
A
$30$
B
$20$
C
$58$
D
$48$

Solution

(A) ધારો કે ત્રણ સંખ્યાઓ $a, b,$ અને $c$ છે.
આપેલ ગુણોત્તર $\frac{a}{b} = \frac{2}{3}$ અને $\frac{b}{c} = \frac{5}{3}$ છે.
સંયુક્ત ગુણોત્તર $a:b:c$ શોધવા માટે,આપણે બંને ગુણોત્તરમાં $b$ ની કિંમત સમાન બનાવીશું.
પ્રથમ ગુણોત્તરને $5$ વડે અને બીજા ગુણોત્તરને $3$ વડે ગુણતા:
$\frac{a}{b} = \frac{2 \times 5}{3 \times 5} = \frac{10}{15}$
$\frac{b}{c} = \frac{5 \times 3}{3 \times 3} = \frac{15}{9}$
આમ,$a:b:c = 10:15:9$.
ધારો કે સંખ્યાઓ $10x, 15x,$ અને $9x$ છે.
સંખ્યાઓનો સરવાળો $68$ છે,તેથી:
$10x + 15x + 9x = 68$
$34x = 68$
$x = 2$
બીજી સંખ્યા $15x = 15 \times 2 = 30$ છે.
192
MediumMCQ
જો એક અપૂર્ણાંકના છેદમાં $1$ ઉમેરવામાં આવે,તો તે અપૂર્ણાંક $\frac{1}{2}$ બને છે. જો અંશમાં $1$ ઉમેરવામાં આવે,તો તે અપૂર્ણાંક $1$ બને છે. તો તે અપૂર્ણાંક શોધો.
A
$\frac{4}{7}$
B
$\frac{5}{9}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{10}{11}$

Solution

(C) ધારો કે માંગેલ અપૂર્ણાંક $\frac{x}{y}$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ,છેદમાં $1$ ઉમેરતા $\frac{x}{y+1} = \frac{1}{2}$ મળે છે.
આનું સાદું રૂપ આપતા $2x = y + 1$,અથવા $2x - y = 1$ (સમીકરણ $1$) મળે છે.
બીજી શરત મુજબ,અંશમાં $1$ ઉમેરતા $\frac{x+1}{y} = 1$ મળે છે.
આનું સાદું રૂપ આપતા $x + 1 = y$,અથવા $x - y = -1$ (સમીકરણ $2$) મળે છે.
સમીકરણ $1$ માંથી સમીકરણ $2$ બાદ કરતા:
$(2x - y) - (x - y) = 1 - (-1)$
$2x - y - x + y = 1 + 1$
$x = 2$.
$x = 2$ ની કિંમત સમીકરણ $2$ માં મૂકતા:
$2 - y = -1$
$y = 3$.
તેથી,માંગેલ અપૂર્ણાંક $\frac{2}{3}$ છે.
193
EasyMCQ
એક સંખ્યાના $\frac{4}{5}$ ભાગ તે સંખ્યાના $\frac{2}{3}$ ભાગ કરતા $8$ જેટલા વધારે છે. તો તે સંખ્યા શોધો:
A
$30$
B
$60$
C
$90$
D
$120$

Solution

(B) ધારો કે તે સંખ્યા $x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$\frac{4}{5}x - \frac{2}{3}x = 8$.
આને ઉકેલવા માટે,અપૂર્ણાંકોનો સામાન્ય છેદ $15$ લો.
$\frac{12x - 10x}{15} = 8$.
$\frac{2x}{15} = 8$.
બંને બાજુ $15$ વડે ગુણતા:
$2x = 8 \times 15 = 120$.
$2$ વડે ભાગતા:
$x = 60$.
194
EasyMCQ
$60$ થી $80$ સુધીની તમામ અવિભાજ્ય સંખ્યાઓનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$361$
B
$341$
C
$351$
D
$349$

Solution

(C) $60$ અને $80$ ની વચ્ચેની તમામ અવિભાજ્ય સંખ્યાઓનો સરવાળો શોધવા માટે,આપણે પહેલા આ શ્રેણીમાં આવતી અવિભાજ્ય સંખ્યાઓને ઓળખીશું.
અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ એવી સંખ્યાઓ છે જે $1$ કરતા મોટી હોય અને જેના માત્ર બે જ અવયવો હોય છે: $1$ અને તે સંખ્યા પોતે.
$60$ અને $80$ ની વચ્ચેની અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ $61, 67, 71, 73$ અને $79$ છે.
હવે,આપણે તેમનો સરવાળો કરીશું:
$61 + 67 + 71 + 73 + 79 = 351$.
તેથી,$60$ થી $80$ સુધીની તમામ અવિભાજ્ય સંખ્યાઓનો સરવાળો $351$ થાય છે.
195
EasyMCQ
$24446$ ને કોઈ ચોક્કસ ભાજક વડે ભાગતા મળતું ભાગફળ $79$ છે અને શેષ $35$ વધે છે,તો ભાજક શું હશે?
A
$39$
B
$309$
C
$390$
D
$3009$

Solution

(B) ભાજ્ય,ભાજક,ભાગફળ અને શેષ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબના સૂત્ર દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે:
ભાજ્ય = (ભાજક $\times$ ભાગફળ) + શેષ
આપેલ છે:
ભાજ્ય = $24446$
ભાગફળ = $79$
શેષ = $35$
ધારો કે ભાજક $x$ છે.
$24446 = (x \times 79) + 35$
$24446 - 35 = 79x$
$24411 = 79x$
$x = 24411 \div 79$
$x = 309$
તેથી,ભાજક $309$ છે.
196
EasyMCQ
ભાગાકારના એક દાખલામાં,ભાગફળ $120$ છે,ભાજક $456$ છે અને શેષ $333$ છે. તો ભાજ્ય શોધો.
A
$55053$
B
$55333$
C
$56033$
D
$50553$

Solution

(A) ભાજ્ય,ભાજક,ભાગફળ અને શેષ વચ્ચેનો સંબંધ નીચેના સૂત્ર દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે:
$\text{ભાજ્ય} = (\text{ભાજક} \times \text{ભાગફળ}) + \text{શેષ}$
આપેલ છે:
$\text{ભાજક} = 456$
$\text{ભાગફળ} = 120$
$\text{શેષ} = 333$
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\text{ભાજ્ય} = (456 \times 120) + 333$
$\text{ભાજ્ય} = 54720 + 333$
$\text{ભાજ્ય} = 55053$
197
EasyMCQ
કોઈ સંખ્યાને $62$ વડે ભાગતા મળતું ભાગફળ $463$ છે અને શેષ $60$ છે, તો તે સંખ્યા કઈ છે?
A
$28666$
B
$28766$
C
$28576$
D
$28676$

Solution

(B) ભાજ્ય, ભાજક, ભાગફળ અને શેષ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબના સૂત્ર દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે:
ભાજ્ય $= (\text{ભાજક} \times \text{ભાગફળ}) + \text{શેષ}$
આપેલ છે:
ભાજક $= 62$
ભાગફળ $= 463$
શેષ $= 60$
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
ભાજ્ય $= (62 \times 463) + 60$
ભાજ્ય $= 28706 + 60$
ભાજ્ય $= 28766$
તેથી, તે સંખ્યા $28766$ છે.
198
EasyMCQ
એક સંખ્યાને જ્યારે $221$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે શેષ $43$ મળે છે. તે જ સંખ્યાને $17$ વડે ભાગતા કેટલી શેષ મળશે?
A
$11$
B
$8$
C
$9$
D
$13$

Solution

(C) ધારો કે તે સંખ્યા $N$ છે. પ્રશ્ન મુજબ,$N = 221q + 43$,જ્યાં $q$ એ ભાગફળ છે.
આપણે $N$ ને $17$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવી છે.
$N = (13 \times 17)q + 43$.
અહીં $(13 \times 17)q$ એ $17$ વડે નિઃશેષ ભાગી શકાય છે,તેથી શેષ માત્ર $43$ ને $17$ વડે ભાગવાથી મળે.
$43 = 17 \times 2 + 9$.
આમ,મળતી શેષ $9$ છે.
199
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ ત્રણ અંકની સૌથી મોટી અવિભાજ્ય સંખ્યા છે?
A
$997$
B
$999$
C
$991$
D
$993$

Solution

(A) અવિભાજ્ય સંખ્યા એ $1$ કરતા મોટી એવી પ્રાકૃતિક સંખ્યા છે જેને $1$ અને તે સંખ્યા પોતે સિવાય અન્ય કોઈ ધન ભાજક નથી.
ત્રણ અંકની સૌથી મોટી અવિભાજ્ય સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે સૌથી મોટી ત્રણ અંકની સંખ્યા $999$ થી તપાસવાનું શરૂ કરીએ છીએ.
$1$. $999$ એ $3$ વડે વિભાજ્ય છે $(999 = 3 \times 333)$,તેથી તે અવિભાજ્ય નથી.
$2$. $998$ એ બેકી સંખ્યા છે,તેથી તે $2$ વડે વિભાજ્ય છે,એટલે કે તે અવિભાજ્ય નથી.
$3$. $997$ એ $\sqrt{997} \approx 31.57$ સુધીની કોઈપણ અવિભાજ્ય સંખ્યા (જેમ કે $2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31$) વડે વિભાજ્ય નથી.
આથી $997$ એ અવિભાજ્ય સંખ્યા છે.
તેથી,$997$ એ ત્રણ અંકની સૌથી મોટી અવિભાજ્ય સંખ્યા છે.
200
MediumMCQ
જ્યારે કોઈ ચોક્કસ સંખ્યાનો $7$ વડે ગુણાકાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે ગુણાકારમાં માત્ર પાંચડા જ આવે છે; આવી સંખ્યાની ન્યૂનતમ કિંમત શોધો.
A
$79365$
B
$78365$
C
$77365$
D
$79265$

Solution

(A) ધારો કે તે સંખ્યા $x$ છે. પ્રશ્ન મુજબ,$7 \times x = 555...5$ (એક એવી સંખ્યા જેમાં માત્ર પાંચડા જ હોય).
આવી ન્યૂનતમ સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે $n$ પાંચડા ધરાવતી સંખ્યાઓ તપાસવાનું શરૂ કરીએ છીએ,જ્યાં $n = 1, 2, 3, ...$
આપણે સૌથી નાનું $n$ શોધવાની જરૂર છે જેથી $55...5$ ($n$ વખત) એ $7$ વડે વિભાજ્ય હોય.
$5/7$ (શેષ $5$)
$55/7 = 7$ શેષ $6$
$555/7 = 79$ શેષ $2$
$5555/7 = 793$ શેષ $4$
$55555/7 = 7936$ શેષ $3$
$555555/7 = 79365$ શેષ $0$.
કારણ કે $555555$ એ $7$ વડે વિભાજ્ય હોય તેવી સૌથી નાની સંખ્યા છે જેમાં માત્ર પાંચડા છે,તેથી ભાગફળ $79365$ એ આવી ન્યૂનતમ સંખ્યા છે.
તેથી,ન્યૂનતમ સંખ્યા $79365$ છે.

Number system — Numbers · Frequently Asked Questions

1Are these Number system questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Number system Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.