અ Gujarati
Mix Examples of Solutions Questions in Gujarati
Class 12 Chemistry · Solutions · Mix Examples of Solutions
153+
Questions
Gujarati
Language
100%
With Solutions
Showing 50 of 153 questions in Gujarati
101
AdvancedMCQ
જ્યારે સમાંગ દ્રાવણ મેળવવા માટે દ્રાવ્યના અણુઓ ઉમેરવામાં આવે ત્યારે શુદ્ધ દ્રાવકના ઉત્કલન બિંદુ,ઠારબિંદુ અને બાષ્પ દબાણ જેવા ગુણધર્મો બદલાય છે. આને સંખ્યાત્મક ગુણધર્મો કહેવામાં આવે છે. સંખ્યાત્મક ગુણધર્મોના ઉપયોગો રોજિંદા જીવનમાં ખૂબ જ ઉપયોગી છે. તેનું એક ઉદાહરણ ઓટોમોબાઈલના રેડિયેટરમાં એન્ટિ-ફ્રીઝિંગ પ્રવાહી તરીકે ઇથિલિન ગ્લાયકોલ અને પાણીના મિશ્રણનો ઉપયોગ છે.
ઇથેનોલ અને પાણીને મિશ્ર કરીને દ્રાવણ $M$ તૈયાર કરવામાં આવે છે. મિશ્રણમાં ઇથેનોલનો મોલ અંશ $0.9$ છે.
આપેલ છે: પાણીનું ઠારબિંદુ અવનયન અચળાંક $(K_{f}^{\text{water}}) = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$
ઇથેનોલનો ઠારબિંદુ અવનયન અચળાંક $(K_{f}^{\text{ethanol}}) = 2.0 \ K \ kg \ mol^{-1}$
પાણીનો ઉત્કલન બિંદુ ઉન્નયન અચળાંક $(K_{b}^{\text{water}}) = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$
ઇથેનોલનો ઉત્કલન બિંદુ ઉન્નયન અચળાંક $(K_{b}^{\text{ethanol}}) = 1.2 \ K \ kg \ mol^{-1}$
પાણીનું પ્રમાણિત ઠારબિંદુ $= 273 \ K$
ઇથેનોલનું પ્રમાણિત ઠારબિંદુ $= 155.7 \ K$
પાણીનું પ્રમાણિત ઉત્કલન બિંદુ $= 373 \ K$
ઇથેનોલનું પ્રમાણિત ઉત્કલન બિંદુ $= 351.5 \ K$
શુદ્ધ પાણીનું બાષ્પ દબાણ $= 32.8 \ mm \ Hg$
શુદ્ધ ઇથેનોલનું બાષ્પ દબાણ $= 40 \ mm \ Hg$
પાણીનું આણ્વીય દળ $= 18 \ g \ mol^{-1}$
ઇથેનોલનું આણ્વીય દળ $= 46 \ g \ mol^{-1}$
નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપતી વખતે,દ્રાવણોને આદર્શ મંદ દ્રાવણો અને દ્રાવ્યને અબાષ્પશીલ અને અવિભેદ્ય ગણો.
$1.$ દ્રાવણ $M$ નું ઠારબિંદુ છે
$(A) \ 268.7 \ K \ (B) \ 268.5 \ K$
$(C) \ 234.2 \ K \ (D) \ 150.9 \ K$
$2.$ દ્રાવણ $M$ નું બાષ્પ દબાણ છે
$(A) \ 39.3 \ mm \ Hg \ (B) \ 36.0 \ mm \ Hg$
$(C) \ 29.5 \ mm \ Hg \ (D) \ 28.8 \ mm \ Hg$
$3.$ દ્રાવણ $M$ માં પાણી એવી રીતે ઉમેરવામાં આવે છે કે દ્રાવણમાં પાણીનો મોલ અંશ $0.9$ થાય છે. આ દ્રાવણનું ઉત્કલન બિંદુ છે
$(A) \ 380.4 \ K \ (B) \ 376.2 \ K$
$(C) \ 375.5 \ K \ (D) \ 354.7 \ K$
પ્રશ્ન $1, 2$ અને $3$ ના જવાબ આપો.
ઇથેનોલ અને પાણીને મિશ્ર કરીને દ્રાવણ $M$ તૈયાર કરવામાં આવે છે. મિશ્રણમાં ઇથેનોલનો મોલ અંશ $0.9$ છે.
આપેલ છે: પાણીનું ઠારબિંદુ અવનયન અચળાંક $(K_{f}^{\text{water}}) = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$
ઇથેનોલનો ઠારબિંદુ અવનયન અચળાંક $(K_{f}^{\text{ethanol}}) = 2.0 \ K \ kg \ mol^{-1}$
પાણીનો ઉત્કલન બિંદુ ઉન્નયન અચળાંક $(K_{b}^{\text{water}}) = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$
ઇથેનોલનો ઉત્કલન બિંદુ ઉન્નયન અચળાંક $(K_{b}^{\text{ethanol}}) = 1.2 \ K \ kg \ mol^{-1}$
પાણીનું પ્રમાણિત ઠારબિંદુ $= 273 \ K$
ઇથેનોલનું પ્રમાણિત ઠારબિંદુ $= 155.7 \ K$
પાણીનું પ્રમાણિત ઉત્કલન બિંદુ $= 373 \ K$
ઇથેનોલનું પ્રમાણિત ઉત્કલન બિંદુ $= 351.5 \ K$
શુદ્ધ પાણીનું બાષ્પ દબાણ $= 32.8 \ mm \ Hg$
શુદ્ધ ઇથેનોલનું બાષ્પ દબાણ $= 40 \ mm \ Hg$
પાણીનું આણ્વીય દળ $= 18 \ g \ mol^{-1}$
ઇથેનોલનું આણ્વીય દળ $= 46 \ g \ mol^{-1}$
નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપતી વખતે,દ્રાવણોને આદર્શ મંદ દ્રાવણો અને દ્રાવ્યને અબાષ્પશીલ અને અવિભેદ્ય ગણો.
$1.$ દ્રાવણ $M$ નું ઠારબિંદુ છે
$(A) \ 268.7 \ K \ (B) \ 268.5 \ K$
$(C) \ 234.2 \ K \ (D) \ 150.9 \ K$
$2.$ દ્રાવણ $M$ નું બાષ્પ દબાણ છે
$(A) \ 39.3 \ mm \ Hg \ (B) \ 36.0 \ mm \ Hg$
$(C) \ 29.5 \ mm \ Hg \ (D) \ 28.8 \ mm \ Hg$
$3.$ દ્રાવણ $M$ માં પાણી એવી રીતે ઉમેરવામાં આવે છે કે દ્રાવણમાં પાણીનો મોલ અંશ $0.9$ થાય છે. આ દ્રાવણનું ઉત્કલન બિંદુ છે
$(A) \ 380.4 \ K \ (B) \ 376.2 \ K$
$(C) \ 375.5 \ K \ (D) \ 354.7 \ K$
પ્રશ્ન $1, 2$ અને $3$ ના જવાબ આપો.
A
$(D, B, B)$
B
$(D, B, C)$
C
$(A, B, C)$
D
$(D, C, C)$
0 likes
View Solution102
MediumMCQ
પ્રવાહી $L$ અને $M$ ને મિશ્ર કરીને બનાવેલા દ્રાવણ માટે,દ્રાવણમાં $M$ ના મોલ અંશ સામે $L$ નું બાષ્પ દબાણ નીચેની આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. અહીં $x_L$ અને $x_M$ અનુક્રમે દ્રાવણમાં $L$ અને $M$ ના મોલ અંશ દર્શાવે છે. આ સિસ્ટમ માટે લાગુ પડતું સાચું વિધાન(નો) કયું(કયા) છે?
$A$. શુદ્ધ પ્રવાહી $L$ માં $L-L$ અને શુદ્ધ પ્રવાહી $M$ માં $M-M$ વચ્ચેના આકર્ષક આંતરઆણ્વિય આંતરક્રિયાઓ,દ્રાવણમાં મિશ્ર કરવામાં આવે ત્યારે $L-M$ વચ્ચેના આકર્ષણ કરતા મજબૂત હોય છે.
$B$. બિંદુ $Z$ એ શુદ્ધ પ્રવાહી $M$ નું બાષ્પ દબાણ દર્શાવે છે અને જ્યારે $x_L \rightarrow 0$ હોય ત્યારે રાઉલ્ટના નિયમનું પાલન થાય છે.
$C$. બિંદુ $Z$ એ શુદ્ધ પ્રવાહી $L$ નું બાષ્પ દબાણ દર્શાવે છે અને જ્યારે $x_L \rightarrow 1$ હોય ત્યારે રાઉલ્ટના નિયમનું પાલન થાય છે.
$D$. બિંદુ $Z$ એ શુદ્ધ પ્રવાહી $M$ નું બાષ્પ દબાણ દર્શાવે છે અને $x_L=0$ થી $x_L=1$ સુધી રાઉલ્ટના નિયમનું પાલન થાય છે.
$A$. શુદ્ધ પ્રવાહી $L$ માં $L-L$ અને શુદ્ધ પ્રવાહી $M$ માં $M-M$ વચ્ચેના આકર્ષક આંતરઆણ્વિય આંતરક્રિયાઓ,દ્રાવણમાં મિશ્ર કરવામાં આવે ત્યારે $L-M$ વચ્ચેના આકર્ષણ કરતા મજબૂત હોય છે.
$B$. બિંદુ $Z$ એ શુદ્ધ પ્રવાહી $M$ નું બાષ્પ દબાણ દર્શાવે છે અને જ્યારે $x_L \rightarrow 0$ હોય ત્યારે રાઉલ્ટના નિયમનું પાલન થાય છે.
$C$. બિંદુ $Z$ એ શુદ્ધ પ્રવાહી $L$ નું બાષ્પ દબાણ દર્શાવે છે અને જ્યારે $x_L \rightarrow 1$ હોય ત્યારે રાઉલ્ટના નિયમનું પાલન થાય છે.
$D$. બિંદુ $Z$ એ શુદ્ધ પ્રવાહી $M$ નું બાષ્પ દબાણ દર્શાવે છે અને $x_L=0$ થી $x_L=1$ સુધી રાઉલ્ટના નિયમનું પાલન થાય છે.
A
$A, C$
B
$A, B$
C
$A, D$
D
$A, C, D$
Solution
(A) આલેખ $L$ $(P_L)$ ના આંશિક બાષ્પ દબાણને $M$ $(x_M)$ ના મોલ અંશ સામે દર્શાવે છે.
જ્યારે $x_M = 0$ હોય,ત્યારે $x_L = 1$ હોય છે,જે શુદ્ધ પ્રવાહી $L$ દર્શાવે છે. બિંદુ $Z$ એ $x_M = 0$ પર છે,તેથી $Z$ એ શુદ્ધ પ્રવાહી $L$ $(P_L^0)$ નું બાષ્પ દબાણ દર્શાવે છે. આમ,વિધાન $C$ સાચું છે.
જેમ $x_M$ એ $0$ થી $1$ સુધી વધે છે,તેમ $x_L$ એ $1$ થી $0$ સુધી ઘટે છે. વક્ર રાઉલ્ટના નિયમથી ધન વિચલન દર્શાવે છે કારણ કે અવલોકિત બાષ્પ દબાણ આદર્શ સીધી રેખા કરતા વધારે છે.
ધન વિચલન ત્યારે થાય છે જ્યારે $L-M$ આંતરક્રિયાઓ $L-L$ અને $M-M$ આંતરક્રિયાઓ કરતા નબળી હોય છે. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
જ્યારે દ્રાવણ શુદ્ધ અવસ્થાની નજીક પહોંચે છે (એટલે કે $x_L \rightarrow 1$ અથવા $x_M \rightarrow 0$),ત્યારે રાઉલ્ટના નિયમનું પાલન થાય છે. તેથી,વિધાન $C$ સાચું છે.
જ્યારે $x_M = 0$ હોય,ત્યારે $x_L = 1$ હોય છે,જે શુદ્ધ પ્રવાહી $L$ દર્શાવે છે. બિંદુ $Z$ એ $x_M = 0$ પર છે,તેથી $Z$ એ શુદ્ધ પ્રવાહી $L$ $(P_L^0)$ નું બાષ્પ દબાણ દર્શાવે છે. આમ,વિધાન $C$ સાચું છે.
જેમ $x_M$ એ $0$ થી $1$ સુધી વધે છે,તેમ $x_L$ એ $1$ થી $0$ સુધી ઘટે છે. વક્ર રાઉલ્ટના નિયમથી ધન વિચલન દર્શાવે છે કારણ કે અવલોકિત બાષ્પ દબાણ આદર્શ સીધી રેખા કરતા વધારે છે.
ધન વિચલન ત્યારે થાય છે જ્યારે $L-M$ આંતરક્રિયાઓ $L-L$ અને $M-M$ આંતરક્રિયાઓ કરતા નબળી હોય છે. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
જ્યારે દ્રાવણ શુદ્ધ અવસ્થાની નજીક પહોંચે છે (એટલે કે $x_L \rightarrow 1$ અથવા $x_M \rightarrow 0$),ત્યારે રાઉલ્ટના નિયમનું પાલન થાય છે. તેથી,વિધાન $C$ સાચું છે.
0 likes
View Solution103
EasyMCQ
$39 \ g$ બેન્ઝીનમાં $0.5 \ g$ અબાષ્પશીલ બિન-આયનીય દ્રાવ્ય ઓગાળતા,તેનું બાષ્પદબાણ $650 \ mm \ Hg$ થી ઘટીને $640 \ mm \ Hg$ થાય છે. દ્રાવ્ય ઉમેરવાથી બેન્ઝીનના ઠારબિંદુમાં થતો ઘટાડો ($K$ માં) કેટલો હશે?
(આપેલ માહિતી: બેન્ઝીનનું મોલર દળ અને મોલલ ઠારબિંદુ અવનયન અચળાંક અનુક્રમે $78 \ g \ mol^{-1}$ અને $5.12 \ K \ kg \ mol^{-1}$ છે.)
(આપેલ માહિતી: બેન્ઝીનનું મોલર દળ અને મોલલ ઠારબિંદુ અવનયન અચળાંક અનુક્રમે $78 \ g \ mol^{-1}$ અને $5.12 \ K \ kg \ mol^{-1}$ છે.)
A
$1.01$
B
$1.02$
C
$1.03$
D
$1.04$
Solution
(A) બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડા માટે રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ:
$\frac{P^{\circ} - P_s}{P^{\circ}} = \frac{n_2}{n_1 + n_2} \approx \frac{n_2}{n_1}$
આપેલ છે: $P^{\circ} = 650 \ mm \ Hg$,$P_s = 640 \ mm \ Hg$,$W_2 = 0.5 \ g$,$W_1 = 39 \ g$,$M_1 = 78 \ g \ mol^{-1}$,$K_f = 5.12 \ K \ kg \ mol^{-1}$.
$\frac{650 - 640}{650} = \frac{0.5 / M_2}{39 / 78} = \frac{0.5 / M_2}{0.5} = \frac{1}{M_2}$
$\frac{10}{650} = \frac{1}{M_2} \implies M_2 = 65 \ g \ mol^{-1}$.
હવે,મોલાલિટી $(m)$ ની ગણતરી કરો:
$m = \frac{W_2 \times 1000}{M_2 \times W_1} = \frac{0.5 \times 1000}{65 \times 39} \approx 0.197 \ mol \ kg^{-1}$.
ઠારબિંદુમાં ઘટાડો $\Delta T_f = K_f \times m = 5.12 \times 0.197 \approx 1.01 \ K$.
$\frac{P^{\circ} - P_s}{P^{\circ}} = \frac{n_2}{n_1 + n_2} \approx \frac{n_2}{n_1}$
આપેલ છે: $P^{\circ} = 650 \ mm \ Hg$,$P_s = 640 \ mm \ Hg$,$W_2 = 0.5 \ g$,$W_1 = 39 \ g$,$M_1 = 78 \ g \ mol^{-1}$,$K_f = 5.12 \ K \ kg \ mol^{-1}$.
$\frac{650 - 640}{650} = \frac{0.5 / M_2}{39 / 78} = \frac{0.5 / M_2}{0.5} = \frac{1}{M_2}$
$\frac{10}{650} = \frac{1}{M_2} \implies M_2 = 65 \ g \ mol^{-1}$.
હવે,મોલાલિટી $(m)$ ની ગણતરી કરો:
$m = \frac{W_2 \times 1000}{M_2 \times W_1} = \frac{0.5 \times 1000}{65 \times 39} \approx 0.197 \ mol \ kg^{-1}$.
ઠારબિંદુમાં ઘટાડો $\Delta T_f = K_f \times m = 5.12 \times 0.197 \approx 1.01 \ K$.
0 likes
View Solution104
AdvancedMCQ
$0.1 \ m$ મોલાલ સિલ્વર નાઈટ્રેટ દ્રાવણ (દ્રાવણ $A$) માં પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $x \ ^{\circ}C$ છે. આ દ્રાવણ $A$ માં,સમાન કદનું $0.1 \ m$ મોલાલ જલીય બેરિયમ ક્લોરાઈડ દ્રાવણ ઉમેરીને નવું દ્રાવણ $B$ બનાવવામાં આવે છે. બે દ્રાવણો $A$ અને $B$ માં પાણીના ઉત્કલનબિંદુમાં તફાવત $y \times 10^{-2} \ ^{\circ}C$ છે. (ધારો કે: દ્રાવણ $A$ અને $B$ ની ઘનતા પાણી જેટલી જ છે અને દ્રાવ્ય ક્ષારો સંપૂર્ણપણે વિયોજન પામે છે. ઉપયોગ કરો: મોલલ ઉન્નયન અચળાંક,$K_b = 0.5 \ K \ kg \ mol^{-1}$; શુદ્ધ પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $100 \ ^{\circ}C$.) $(1)$ $x$ નું મૂલ્ય કેટલું છે? $(2)$ $|y|$ નું મૂલ્ય કેટલું છે?
A
$100.1, 2.50$
B
$101, 2.55$
C
$102, 2.60$
D
$103, 2.66$
Solution
(A) $(1)$ $0.1 \ m$ $AgNO_3$ દ્રાવણ માટે,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 2$ છે. ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_b = i \times K_b \times m = 2 \times 0.5 \times 0.1 = 0.1 \ ^{\circ}C$ છે. આમ,દ્રાવણ $A$ નું ઉત્કલનબિંદુ $x = 100 + 0.1 = 100.1 \ ^{\circ}C$ છે.
$(2)$ $0.1 \ m$ $AgNO_3$ અને $0.1 \ m$ $BaCl_2$ ના સમાન કદ મિશ્ર કરવાથી,દરેક દ્રાવ્યની સાંદ્રતા $0.05 \ m$ થાય છે. પ્રક્રિયા $Ag^+_{(aq)} + Cl^-_{(aq)} \rightarrow AgCl_{(s)}$ છે. અવક્ષેપન પછી,દ્રાવણ $B$ માં બાકી રહેલા આયનો $NO_3^-$ $(0.05 \ m)$,$Ba^{2+}$ $(0.05 \ m)$,અને $Cl^-$ $(0.1 - 0.05 = 0.05 \ m)$ છે. આયનોની કુલ મોલાલિટી $0.05 + 0.05 + 0.05 = 0.15 \ m$ છે. ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_b = K_b \times \sum m_{ions} = 0.5 \times 0.15 = 0.075 \ ^{\circ}C$ છે. દ્રાવણ $B$ નું ઉત્કલનબિંદુ $100.075 \ ^{\circ}C$ છે. તફાવત $100.1 - 100.075 = 0.025 \ ^{\circ}C = 2.5 \times 10^{-2} \ ^{\circ}C$ છે. તેથી,$|y| = 2.5$.
$(2)$ $0.1 \ m$ $AgNO_3$ અને $0.1 \ m$ $BaCl_2$ ના સમાન કદ મિશ્ર કરવાથી,દરેક દ્રાવ્યની સાંદ્રતા $0.05 \ m$ થાય છે. પ્રક્રિયા $Ag^+_{(aq)} + Cl^-_{(aq)} \rightarrow AgCl_{(s)}$ છે. અવક્ષેપન પછી,દ્રાવણ $B$ માં બાકી રહેલા આયનો $NO_3^-$ $(0.05 \ m)$,$Ba^{2+}$ $(0.05 \ m)$,અને $Cl^-$ $(0.1 - 0.05 = 0.05 \ m)$ છે. આયનોની કુલ મોલાલિટી $0.05 + 0.05 + 0.05 = 0.15 \ m$ છે. ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_b = K_b \times \sum m_{ions} = 0.5 \times 0.15 = 0.075 \ ^{\circ}C$ છે. દ્રાવણ $B$ નું ઉત્કલનબિંદુ $100.075 \ ^{\circ}C$ છે. તફાવત $100.1 - 100.075 = 0.025 \ ^{\circ}C = 2.5 \times 10^{-2} \ ^{\circ}C$ છે. તેથી,$|y| = 2.5$.
0 likes
View Solution105
DifficultMCQ
$100 \ g$ પાણીમાં $2.5 \ g$ અબાષ્પશીલ બિન-વિદ્યુતવિભાજ્ય દ્રાવ્ય ધરાવતા મંદ દ્રાવણ માટે,$1 \ atm$ દબાણે ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $2^{\circ} C$ છે. દ્રાવ્યની સાંદ્રતા દ્રાવકની સાંદ્રતા કરતા ઘણી ઓછી છે તેમ ધારીને,દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ ($mm$ of $Hg$) શોધો ($K_{b}=0.76 \ K \ kg \ mol^{-1}$ લો).
A
$724$
B
$740$
C
$736$
D
$718$
Solution
(A) આપેલ છે: $\Delta T_{b} = 2^{\circ} C$,$w_{solute} = 2.5 \ g$,$w_{solvent} = 100 \ g$,$K_{b} = 0.76 \ K \ kg \ mol^{-1}$.
$\Delta T_{b} = K_{b} \times m$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$2 = 0.76 \times m$,તેથી $m = \frac{2}{0.76} \ mol \ kg^{-1}$.
મંદ દ્રાવણ માટે,બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો $\frac{P^{0}-P}{P} = m \times M_{solvent} \times 10^{-3}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $P^{0} = 760 \ mm \ Hg$ અને $M_{solvent} = 18 \ g \ mol^{-1}$.
$\frac{760-P}{P} = \frac{2}{0.76} \times 18 \times 10^{-3} = \frac{36}{760} \approx 0.04737$.
$760 - P = 0.04737 P \implies 760 = 1.04737 P$.
$P = \frac{760}{1.04737} \approx 725.6 \ mm \ Hg$.
નજીકના વિકલ્પ મુજબ,$P \approx 724 \ mm \ Hg$.
$\Delta T_{b} = K_{b} \times m$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$2 = 0.76 \times m$,તેથી $m = \frac{2}{0.76} \ mol \ kg^{-1}$.
મંદ દ્રાવણ માટે,બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો $\frac{P^{0}-P}{P} = m \times M_{solvent} \times 10^{-3}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $P^{0} = 760 \ mm \ Hg$ અને $M_{solvent} = 18 \ g \ mol^{-1}$.
$\frac{760-P}{P} = \frac{2}{0.76} \times 18 \times 10^{-3} = \frac{36}{760} \approx 0.04737$.
$760 - P = 0.04737 P \implies 760 = 1.04737 P$.
$P = \frac{760}{1.04737} \approx 725.6 \ mm \ Hg$.
નજીકના વિકલ્પ મુજબ,$P \approx 724 \ mm \ Hg$.
0 likes
View Solution106
MediumMCQ
બેન્ઝીન અને નેપ્થલીન ઓરડાના તાપમાને આદર્શ દ્રાવણ બનાવે છે. આ પ્રક્રિયા માટે,સાચું વિધાન (વિધાનો) કયું (કયા) છે?
$(A)$ $\Delta G$ ધન છે
$(B)$ $\Delta S_{\text{system}}$ ધન છે
$(C)$ $\Delta S_{\text{surroundings}} = 0$
$(D)$ $\Delta H = 0$
$(A)$ $\Delta G$ ધન છે
$(B)$ $\Delta S_{\text{system}}$ ધન છે
$(C)$ $\Delta S_{\text{surroundings}} = 0$
$(D)$ $\Delta H = 0$
A
$(A, B, C)$
B
$(A, B, D)$
C
$(A, C, D)$
D
$(B, C, D)$
Solution
(D) આદર્શ દ્રાવણના નિર્માણ માટે:
$1$. $\Delta G < 0$ (પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ છે).
$2$. $\Delta S_{\text{system}} > 0$ (મિશ્રણ થવાથી તંત્રની એન્ટ્રોપી વધે છે).
$3$. $\Delta H = 0$ (આદર્શ દ્રાવણ માટે મિશ્રણ દરમિયાન એન્થાલ્પીમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી).
$4$. $\Delta S_{\text{surroundings}} = -\frac{\Delta H}{T}$. કારણ કે $\Delta H = 0$,તેથી $\Delta S_{\text{surroundings}} = 0$.
તેથી,વિધાનો $(B)$,$(C)$,અને $(D)$ સાચા છે.
$1$. $\Delta G < 0$ (પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ છે).
$2$. $\Delta S_{\text{system}} > 0$ (મિશ્રણ થવાથી તંત્રની એન્ટ્રોપી વધે છે).
$3$. $\Delta H = 0$ (આદર્શ દ્રાવણ માટે મિશ્રણ દરમિયાન એન્થાલ્પીમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી).
$4$. $\Delta S_{\text{surroundings}} = -\frac{\Delta H}{T}$. કારણ કે $\Delta H = 0$,તેથી $\Delta S_{\text{surroundings}} = 0$.
તેથી,વિધાનો $(B)$,$(C)$,અને $(D)$ સાચા છે.
0 likes
View Solution107
DifficultMCQ
$1.24 \ g$ $AX_2$ (મોલર દળ $124 \ g \ mol^{-1}$) ને $1 \ kg$ પાણીમાં ઓગાળતા બનતા દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $100.0156^{\circ} C$ છે,જ્યારે $25.4 \ g$ $AY_2$ (મોલર દળ $250 \ g \ mol^{-1}$) ને $2 \ kg$ પાણીમાં ઓગાળતા બનતા દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $100.0260^{\circ} C$ છે. $K_{b}(H_2O) = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$. નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$AX_2$ અને $AY_2$ (બંને) સંપૂર્ણપણે અઆયનીકૃત છે.
B
$AX_2$ અને $AY_2$ (બંને) સંપૂર્ણપણે આયનીકૃત છે.
C
$AX_2$ સંપૂર્ણપણે અઆયનીકૃત છે જ્યારે $AY_2$ સંપૂર્ણપણે આયનીકૃત છે.
D
$AX_2$ સંપૂર્ણપણે આયનીકૃત છે જ્યારે $AY_2$ સંપૂર્ણપણે અઆયનીકૃત છે.
Solution
(D) $AX_2$ માટે: $\Delta T_{b} = K_{b} \times m \times i$
$0.0156 = 0.52 \times (1.24/124) \times i_{AX_2} = 0.52 \times 0.01 \times i_{AX_2}$
$i_{AX_2} = 0.0156 / 0.0052 = 3$. $AX_2 \rightarrow A^{2+} + 2X^-$ હોવાથી,$i=3$ એ સંપૂર્ણ આયનીકરણ સૂચવે છે.
$AY_2$ માટે: $\Delta T_{b} = K_{b} \times m \times i$
$0.026 = 0.52 \times (25.4/250) / 2 \times i_{AY_2} = 0.52 \times 0.0508 \times i_{AY_2}$
$i_{AY_2} = 0.026 / 0.026416 \approx 1$. આ સંપૂર્ણ અઆયનીકરણ સૂચવે છે.
$0.0156 = 0.52 \times (1.24/124) \times i_{AX_2} = 0.52 \times 0.01 \times i_{AX_2}$
$i_{AX_2} = 0.0156 / 0.0052 = 3$. $AX_2 \rightarrow A^{2+} + 2X^-$ હોવાથી,$i=3$ એ સંપૂર્ણ આયનીકરણ સૂચવે છે.
$AY_2$ માટે: $\Delta T_{b} = K_{b} \times m \times i$
$0.026 = 0.52 \times (25.4/250) / 2 \times i_{AY_2} = 0.52 \times 0.0508 \times i_{AY_2}$
$i_{AY_2} = 0.026 / 0.026416 \approx 1$. આ સંપૂર્ણ અઆયનીકરણ સૂચવે છે.
0 likes
View Solution108
MediumMCQ
જ્યારે $AB$ અને $AB_2$ સંયોજનોના $1 \ g$ ને અલગ-અલગ $15 \ g$ પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે તેઓ પાણીના ઉત્કલન બિંદુમાં અનુક્રમે $2.7 \ K$ અને $1.5 \ K$ નો વધારો કરે છે. $A$ નું પરમાણ્વીય દળ ($amu$ માં) $........ \times 10^{-1}$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક). (આપેલ છે: મોલલ ઉત્કલન બિંદુ ઉન્નયન અચળાંક $K_b = 0.5 \ K \ kg \ mol^{-1}$)
A
$45$
B
$35$
C
$85$
D
$25$
Solution
(D) $AB$ માટે: $\Delta T_b = K_b \times m \implies 2.7 = 0.5 \times \frac{1/M_{AB}}{15 \times 10^{-3}} \implies M_{AB} = \frac{500}{40.5} \approx 12.34 \ g/mol$.
$AB_2$ માટે: $\Delta T_b = K_b \times m \implies 1.5 = 0.5 \times \frac{1/M_{AB_2}}{15 \times 10^{-3}} \implies M_{AB_2} = \frac{500}{22.5} \approx 22.22 \ g/mol$.
ધારો કે $A$ અને $B$ એ તત્વો $A$ અને $B$ ના પરમાણ્વીય દળ છે.
$A + B = 12.34$ $(I)$
$A + 2B = 22.22$ $(II)$
$(II)$ માંથી $(I)$ બાદ કરતા: $B = 22.22 - 12.34 = 9.88$.
$(I)$ માં $B$ ની કિંમત મૂકતા: $A = 12.34 - 9.88 = 2.46$.
$A = 24.6 \times 10^{-1} \approx 25 \times 10^{-1}$.
આમ,નજીકનો પૂર્ણાંક $25$ છે.
$AB_2$ માટે: $\Delta T_b = K_b \times m \implies 1.5 = 0.5 \times \frac{1/M_{AB_2}}{15 \times 10^{-3}} \implies M_{AB_2} = \frac{500}{22.5} \approx 22.22 \ g/mol$.
ધારો કે $A$ અને $B$ એ તત્વો $A$ અને $B$ ના પરમાણ્વીય દળ છે.
$A + B = 12.34$ $(I)$
$A + 2B = 22.22$ $(II)$
$(II)$ માંથી $(I)$ બાદ કરતા: $B = 22.22 - 12.34 = 9.88$.
$(I)$ માં $B$ ની કિંમત મૂકતા: $A = 12.34 - 9.88 = 2.46$.
$A = 24.6 \times 10^{-1} \approx 25 \times 10^{-1}$.
આમ,નજીકનો પૂર્ણાંક $25$ છે.
0 likes
View Solution109
DifficultMCQ
ઇથિલિન ગ્લાયકોલ અને ગ્લુકોઝના દરેકના $2 \ \text{mol}$ ને $500 \ \text{g}$ પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે. પરિણામી દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ કેટલું હશે ($\text{K}$ માં)? (આપેલ છે: પાણીનો મોલલ ઉન્નયન અચળાંક $= 0.52 \ \text{K kg mol}^{-1}$)
A
$379.2$
B
$377.3$
C
$375.3$
D
$277.3$
Solution
(B) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_b = i_1 \cdot m_1 \cdot K_b + i_2 \cdot m_2 \cdot K_b$ દ્વારા આપવામાં આવે છે।
ઇથિલિન ગ્લાયકોલ અને ગ્લુકોઝ બંને અવિદ્યુતવિભાજ્ય હોવાથી,તેમનો વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1$ છે।
દરેક માટે મોલાલિટી $m = \frac{2 \ \text{mol}}{0.5 \ \text{kg}} = 4 \ \text{mol kg}^{-1}$ છે।
$\Delta T_b = (1 \times 4 \times 0.52) + (1 \times 4 \times 0.52) = 2.08 + 2.08 = 4.16 \ \text{K}$.
શુદ્ધ પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $373.15 \ \text{K}$ છે।
$(T_b)_{\text{solution}} = 373.15 + 4.16 = 377.31 \ \text{K} \approx 377.3 \ \text{K}$.
ઇથિલિન ગ્લાયકોલ અને ગ્લુકોઝ બંને અવિદ્યુતવિભાજ્ય હોવાથી,તેમનો વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1$ છે।
દરેક માટે મોલાલિટી $m = \frac{2 \ \text{mol}}{0.5 \ \text{kg}} = 4 \ \text{mol kg}^{-1}$ છે।
$\Delta T_b = (1 \times 4 \times 0.52) + (1 \times 4 \times 0.52) = 2.08 + 2.08 = 4.16 \ \text{K}$.
શુદ્ધ પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $373.15 \ \text{K}$ છે।
$(T_b)_{\text{solution}} = 373.15 + 4.16 = 377.31 \ \text{K} \approx 377.3 \ \text{K}$.
0 likes
View Solution110
MediumMCQ
List-$I$ ને List-$II$ સાથે જોડો
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો $:$
| List-$I$ | List-$II$ |
| $A$. ક્લોરોફોર્મ અને એસિટોનનું દ્રાવણ | $I$. ન્યૂનતમ ઉત્કલન એઝિયોટ્રોપ |
| $B$. ઇથેનોલ અને પાણીનું દ્રાવણ | $II$. ડાયમરાઇઝેશન |
| $C$. બેન્ઝીન અને ટોલ્યુઈનનું દ્રાવણ | $III$. મહત્તમ ઉત્કલન એઝિયોટ્રોપ |
| $D$. બેન્ઝીનમાં એસિટિક એસિડનું દ્રાવણ | $IV$. $\Delta V_{mix}=0$ |
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો $:$
A
$A-III, B-I, C-IV, D-II$
B
$A-II, B-IV, C-I, D-III$
C
$A-III, B-IV, C-I, D-II$
D
$A-II, B-I, C-IV, D-III$
Solution
(A) . ક્લોરોફોર્મ અને એસિટોનનું દ્રાવણ રાઉલ્ટના નિયમથી ઋણ વિચલન દર્શાવે છે,પરિણામે મહત્તમ ઉત્કલન એઝિયોટ્રોપ બને છે $(A-III)$.
$B$. ઇથેનોલ અને પાણીનું દ્રાવણ રાઉલ્ટના નિયમથી ધન વિચલન દર્શાવે છે,પરિણામે ન્યૂનતમ ઉત્કલન એઝિયોટ્રોપ બને છે $(B-I)$.
$C$. બેન્ઝીન અને ટોલ્યુઈનનું દ્રાવણ આદર્શ દ્રાવણ બનાવે છે,જે $\Delta V_{mix} = 0$ દર્શાવે છે $(C-IV)$.
$D$. બેન્ઝીનમાં એસિટિક એસિડ હાઇડ્રોજન બંધ દ્વારા ડાયમર બનાવે છે $(D-II)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-I, C-IV, D-II$ છે.
$B$. ઇથેનોલ અને પાણીનું દ્રાવણ રાઉલ્ટના નિયમથી ધન વિચલન દર્શાવે છે,પરિણામે ન્યૂનતમ ઉત્કલન એઝિયોટ્રોપ બને છે $(B-I)$.
$C$. બેન્ઝીન અને ટોલ્યુઈનનું દ્રાવણ આદર્શ દ્રાવણ બનાવે છે,જે $\Delta V_{mix} = 0$ દર્શાવે છે $(C-IV)$.
$D$. બેન્ઝીનમાં એસિટિક એસિડ હાઇડ્રોજન બંધ દ્વારા ડાયમર બનાવે છે $(D-II)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-I, C-IV, D-II$ છે.
0 likes
View Solution111
MediumMCQ
એક પ્રવાહી $7^{\circ} C$ પર થીજી જાય છે અને $77^{\circ} C$ પર ઉકળે છે. જો પ્રવાહી માટે $K_{f}$ અને $K_{b}$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે $5.6$ અને $2.5 \ ^{\circ} C \ kg \ mol^{-1}$ હોય,તો પ્રવાહીની બાષ્પીભવનની ગુપ્ત ઉષ્મા અને ગલનગુપ્ત ઉષ્માનો ગુણોત્તર કેટલો થાય $:-$
A
$1: 1$
B
$3: 1$
C
$7: 2$
D
$2: 7$
Solution
(C) ગુપ્ત ઉષ્મા અને ક્રાયોસ્કોપિક/ઇબુલિયોસ્કોપિક અચળાંકો વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $K_f = \frac{R(T_f^o)^2}{1000 \ L_f}$ અને $K_b = \frac{R(T_b^o)^2}{1000 \ L_v}$.
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા: $\frac{L_v}{L_f} = \frac{(T_b^o)^2 \times K_f}{(T_f^o)^2 \times K_b}$.
અહીં $T_f^o = 7 + 273 = 280 \ K$ અને $T_b^o = 77 + 273 = 350 \ K$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{L_v}{L_f} = \frac{(350)^2 \times 5.6}{(280)^2 \times 2.5} = \left( \frac{5}{4} \right)^2 \times 2.24 = 1.5625 \times 2.24 = 3.5$.
આમ,ગુણોત્તર $3.5:1$ એટલે કે $7:2$ મળે છે.
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા: $\frac{L_v}{L_f} = \frac{(T_b^o)^2 \times K_f}{(T_f^o)^2 \times K_b}$.
અહીં $T_f^o = 7 + 273 = 280 \ K$ અને $T_b^o = 77 + 273 = 350 \ K$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{L_v}{L_f} = \frac{(350)^2 \times 5.6}{(280)^2 \times 2.5} = \left( \frac{5}{4} \right)^2 \times 2.24 = 1.5625 \times 2.24 = 3.5$.
આમ,ગુણોત્તર $3.5:1$ એટલે કે $7:2$ મળે છે.
0 likes
View Solution112
EasyMCQ
એવા દ્રાવણનું ઉદાહરણ ઓળખો જેમાં દ્રાવ્ય તરીકે ઘન પદાર્થ અને દ્રાવક તરીકે પ્રવાહી હોય.
A
દરિયાનું પાણી
B
પાણીમાં ખાંડ
C
કાર્બોનેટેડ પાણી
D
નાઈટ્રોજનમાં ક્લોરોફોર્મ
Solution
(B) ઘન દ્રાવ્ય અને પ્રવાહી દ્રાવક ધરાવતું દ્રાવણ એ દ્રાવણનો એક સામાન્ય પ્રકાર છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$A$ (દરિયાનું પાણી) એ પાણી (પ્રવાહી) માં ક્ષાર (ઘન) નું દ્રાવણ છે.
$B$ (પાણીમાં ખાંડ) પણ ઘન-પ્રવાહી દ્રાવણનું ઉદાહરણ છે.
$C$ (કાર્બોનેટેડ પાણી) એ પ્રવાહીમાં વાયુનું દ્રાવણ છે.
$D$ (નાઈટ્રોજનમાં ક્લોરોફોર્મ) એ વાયુમાં પ્રવાહીનું દ્રાવણ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$A$ અને $B$ બંને યોગ્ય છે,પરંતુ $B$ એ સૌથી પ્રમાણભૂત ઉદાહરણ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$A$ (દરિયાનું પાણી) એ પાણી (પ્રવાહી) માં ક્ષાર (ઘન) નું દ્રાવણ છે.
$B$ (પાણીમાં ખાંડ) પણ ઘન-પ્રવાહી દ્રાવણનું ઉદાહરણ છે.
$C$ (કાર્બોનેટેડ પાણી) એ પ્રવાહીમાં વાયુનું દ્રાવણ છે.
$D$ (નાઈટ્રોજનમાં ક્લોરોફોર્મ) એ વાયુમાં પ્રવાહીનું દ્રાવણ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$A$ અને $B$ બંને યોગ્ય છે,પરંતુ $B$ એ સૌથી પ્રમાણભૂત ઉદાહરણ છે.
0 likes
View Solution113
EasyMCQ
હવામાં આયોડિન એ કેવા પ્રકારનું દ્રાવણ છે?
A
પ્રવાહીમાં ઘન
B
વાયુમાં ઘન
C
પ્રવાહીમાં ઘન
D
વાયુમાં પ્રવાહી
Solution
(B) હવામાં આયોડિનનું દ્રાવણ એ વાયુમાં વિખેરાયેલા ઘન પદાર્થનું ઉદાહરણ છે. આયોડિન ઓરડાના તાપમાને ઘન હોય છે અને તે ઉર્ધ્વપાતન પામીને આયોડિનની બાષ્પ બનાવે છે,જે વાયુ સ્વરૂપ છે. તેથી,તે વાયુમાં ઘન પ્રકારનું દ્રાવણ છે.
0 likes
View Solution114
EasyMCQ
નીચેનામાંથી ખોટું વિધાન ઓળખો.
A
અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ધરાવતા દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ હંમેશા શુદ્ધ દ્રાવક કરતા વધારે હોય છે.
B
કોઈપણ તાપમાને અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ધરાવતા દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ શુદ્ધ દ્રાવક કરતા ઓછું હોય છે.
C
પ્રવાહીનું ઉત્કલનબિંદુ એ તાપમાન છે કે જેના પર તેનું બાષ્પદબાણ વાતાવરણીય દબાણ જેટલું થાય છે.
D
મોલલ ઉન્નયન અચળાંક એ $1$ મોલલ દ્રાવણ દ્વારા ઉત્પન્ન થતું ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયન છે.
Solution
(D) મોલલ ઉન્નયન અચળાંક $(K_b)$ એ $1$ મોલલ દ્રાવણ દ્વારા ઉત્પન્ન થતું ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયન છે ($1 \ kg$ દ્રાવકમાં $1 \ mol$ દ્રાવ્ય). વિકલ્પ $D$ માં '$1$ મોલર દ્રાવણ' આપેલ છે,જે ખોટું છે કારણ કે મોલારિટી તાપમાન પર આધાર રાખે છે,જ્યારે ઉત્કલનબિંદુ ઉન્નયન માટે મોલાલિટીનો ઉપયોગ થાય છે.
0 likes
View Solution115
MediumMCQ
નીચેના ગુણધર્મોમાંથી સાચું વિધાન ઓળખો.
A
અભિસરણ (Osmosis) એ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ છે.
B
અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ધરાવતા દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ આપેલા તાપમાને શુદ્ધ દ્રાવક કરતા ઓછું હોય છે.
C
$0.1 \ M$ $NaCl$ દ્રાવણનું અભિસરણ દબાણ $0.1 \ M$ સુક્રોઝ દ્રાવણ કરતા ઓછું હોય છે.
D
અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ધરાવતા દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ શુદ્ધ દ્રાવક કરતા ઓછું હોય છે.
Solution
(B) અભિસરણ દબાણ એ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ છે,અભિસરણ પોતે નહીં. તેથી,વિધાન $A$ ખોટું છે.અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ધરાવતા દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ શુદ્ધ દ્રાવક કરતા ઓછું હોય છે કારણ કે સપાટી પર દ્રાવકના અણુઓની સંખ્યા ઘટે છે. તેથી,વિધાન $B$ સાચું છે.અભિસરણ દબાણ એ કણોની સંખ્યા પર આધારિત સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ છે. $NaCl$ એ $2$ આયનો ($Na^+$ અને $Cl^-$) માં વિયોજન પામે છે,જ્યારે સુક્રોઝનું વિયોજન થતું નથી. તેથી,$0.1 \ M$ $NaCl$ નું અભિસરણ દબાણ $0.1 \ M$ સુક્રોઝ કરતા વધારે હોય છે. તેથી,વિધાન $C$ ખોટું છે.અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ધરાવતા દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ શુદ્ધ દ્રાવક કરતા વધારે હોય છે (ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન). તેથી,વિધાન $D$ ખોટું છે.
0 likes
View Solution116
EasyMCQ
પારો અને સોડિયમનું એમાલગમ એ શેનું ઉદાહરણ છે?
A
પ્રવાહીમાં ઘન દ્રાવણ
B
ઘનમાં ઘન દ્રાવણ
C
પ્રવાહીમાં પ્રવાહી દ્રાવણ
D
ઘનમાં પ્રવાહી દ્રાવણ
Solution
(D) એમાલગમ એ પારો $(Hg)$ અને અન્ય ધાતુનું મિશ્રણ છે. સોડિયમ એમાલગમ $(Na-Hg)$ ના કિસ્સામાં,સોડિયમ $(Na)$ એ ઘન દ્રાવક છે અને પારો $(Hg)$ એ પ્રવાહી દ્રાવ્ય છે. તેથી,તે ઘનમાં પ્રવાહી દ્રાવણનું ઉદાહરણ છે.
0 likes
View Solution117
EasyMCQ
$T$ તાપમાને $2$ $pH$ ધરાવતા $0.5 \ M$ $CH_3COOH$ ના જલીય દ્રાવણનું અભિસરણ દબાણ . . . . . . છે. ($RT$ માં)
A
$0.51$
B
$1.02$
C
$0.051$
D
$0.102$
Solution
(A) અભિસરણ દબાણ $\pi$ નું સૂત્ર $\pi = iCRT$ છે,જ્યાં $i$ એ વોન્ટ હોફ અવયવ છે,$C$ એ મોલર સાંદ્રતા છે,$R$ એ વાયુ અચળાંક છે અને $T$ એ તાપમાન છે.
$CH_3COOH \rightleftharpoons CH_3COO^- + H^+$ માટે,વિયોજન અંશ $\alpha$ એ $[H^+]$ સાથે સંબંધિત છે.
$pH = 2$ આપેલ છે,તેથી $[H^+] = 10^{-pH} = 10^{-2} = 0.01 \ M$.
$[H^+] = C \alpha$ હોવાથી,$0.01 = 0.5 \times \alpha$,જે $\alpha = 0.01 / 0.5 = 0.02$ આપે છે.
વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1 + \alpha = 1 + 0.02 = 1.02$.
અભિસરણ દબાણના સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $\pi = 1.02 \times 0.5 \times RT = 0.51 \ RT$.
$CH_3COOH \rightleftharpoons CH_3COO^- + H^+$ માટે,વિયોજન અંશ $\alpha$ એ $[H^+]$ સાથે સંબંધિત છે.
$pH = 2$ આપેલ છે,તેથી $[H^+] = 10^{-pH} = 10^{-2} = 0.01 \ M$.
$[H^+] = C \alpha$ હોવાથી,$0.01 = 0.5 \times \alpha$,જે $\alpha = 0.01 / 0.5 = 0.02$ આપે છે.
વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1 + \alpha = 1 + 0.02 = 1.02$.
અભિસરણ દબાણના સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $\pi = 1.02 \times 0.5 \times RT = 0.51 \ RT$.
0 likes
View Solution118
EasyMCQ
કયા દ્રાવણમાં,દ્રાવ્ય પ્રવાહી અને દ્રાવક વાયુ છે?
A
નાઈટ્રોજન વાયુમાં મિશ્રિત ક્લોરોફોર્મ
B
પાણીમાં ઓગળેલ ઇથેનોલ
C
નાઈટ્રોજન વાયુમાં કપૂર
D
પેલેડિયમમાં હાઇડ્રોજનનું દ્રાવણ
Solution
(A) જે દ્રાવણમાં દ્રાવ્ય પ્રવાહી અને દ્રાવક વાયુ હોય તેને વાયુમાં પ્રવાહીનું દ્રાવણ કહેવાય છે.
ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ ઓરડાના તાપમાને પ્રવાહી છે અને નાઈટ્રોજન વાયુ $(N_2)$ દ્રાવક તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,નાઈટ્રોજન વાયુમાં મિશ્રિત ક્લોરોફોર્મ એ વાયુમાં પ્રવાહીના દ્રાવણનું ઉદાહરણ છે.
ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ ઓરડાના તાપમાને પ્રવાહી છે અને નાઈટ્રોજન વાયુ $(N_2)$ દ્રાવક તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,નાઈટ્રોજન વાયુમાં મિશ્રિત ક્લોરોફોર્મ એ વાયુમાં પ્રવાહીના દ્રાવણનું ઉદાહરણ છે.
0 likes
View Solution119
EasyMCQ
નાઈટ્રોજન વાયુમાં કપૂરના મિશ્રણમાં,દ્રાવ્ય અને દ્રાવકની ભૌતિક અવસ્થા અનુક્રમે કઈ છે?
A
$gas, solid$
B
$solid, gas$
C
$solid, solid$
D
$gas, gas$
Solution
(B) દ્રાવણ એ બે કે તેથી વધુ ઘટકોનું સમાંગ મિશ્રણ છે.
આ મિશ્રણમાં,કપૂર એ દ્રાવ્ય છે અને નાઈટ્રોજન વાયુ એ દ્રાવક છે.
કપૂર ઓરડાના તાપમાને $solid$ (ઘન) છે અને નાઈટ્રોજન $gas$ (વાયુ) છે.
તેથી,દ્રાવ્યની ભૌતિક અવસ્થા $solid$ અને દ્રાવકની $gas$ છે.
આ મિશ્રણમાં,કપૂર એ દ્રાવ્ય છે અને નાઈટ્રોજન વાયુ એ દ્રાવક છે.
કપૂર ઓરડાના તાપમાને $solid$ (ઘન) છે અને નાઈટ્રોજન $gas$ (વાયુ) છે.
તેથી,દ્રાવ્યની ભૌતિક અવસ્થા $solid$ અને દ્રાવકની $gas$ છે.
0 likes
View Solution120
DifficultMCQ
અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ઉમેર્યા પછી, પાણીનું ઠારબિંદુ ઘટીને $-0.186^{\circ} C$ થાય છે. જો $K_f = 1.86 \text{ K kg mol}^{-1}$ અને $K_b = 0.521 \text{ K kg mol}^{-1}$ હોય, તો $\Delta T_b$ ની ગણતરી કરો। ($\text{ K}$ માં)
A
$0.521$
B
$0.0521$
C
$1.86$
D
$0.0186$
Solution
(B) આપેલ છે:
દ્રાવણનું ઠારબિંદુ $(T_f)$ = $-0.186^{\circ} C$
શુદ્ધ પાણીનું ઠારબિંદુ $(T_f^{\circ})$ = $0^{\circ} C$
$\Delta T_f = T_f^{\circ} - T_f = 0 - (-0.186) = 0.186 \text{ K}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\Delta T_f = K_f \cdot m$ અને $\Delta T_b = K_b \cdot m$
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા: $\frac{\Delta T_b}{\Delta T_f} = \frac{K_b}{K_f}$
$\Delta T_b = \Delta T_f \times \frac{K_b}{K_f}$
$\Delta T_b = 0.186 \times \frac{0.521}{1.86} = 0.1 \times 0.521 = 0.0521 \text{ K}$.
દ્રાવણનું ઠારબિંદુ $(T_f)$ = $-0.186^{\circ} C$
શુદ્ધ પાણીનું ઠારબિંદુ $(T_f^{\circ})$ = $0^{\circ} C$
$\Delta T_f = T_f^{\circ} - T_f = 0 - (-0.186) = 0.186 \text{ K}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\Delta T_f = K_f \cdot m$ અને $\Delta T_b = K_b \cdot m$
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા: $\frac{\Delta T_b}{\Delta T_f} = \frac{K_b}{K_f}$
$\Delta T_b = \Delta T_f \times \frac{K_b}{K_f}$
$\Delta T_b = 0.186 \times \frac{0.521}{1.86} = 0.1 \times 0.521 = 0.0521 \text{ K}$.
0 likes
View Solution121
DifficultMCQ
$800^{\circ} C$ તાપમાને $1 \ g$ સિલ્વર $10 \ cm^3$ પીગળેલા ઝિંક અને $100 \ cm^3$ પીગળેલા લેડ વચ્ચે વહેંચાય છે. ઝિંક સ્તરમાં સિલ્વરની ટકાવારી આશરે કેટલી હશે?
A
$89$
B
$91$
C
$97$
D
$94$
Solution
(C) ધારો કે ઝિંક સ્તરમાં સિલ્વરનું દળ $x \ g$ છે. તો લેડ સ્તરમાં સિલ્વરનું દળ $(1-x) \ g$ થશે.
આપેલ વિતરણ ગુણાંક $K_D = \frac{C_{Zn}}{C_{Pb}} = 300$.
ઝિંકમાં સાંદ્રતા $C_{Zn} = \frac{x}{10} \ g/cm^3$.
લેડમાં સાંદ્રતા $C_{Pb} = \frac{1-x}{100} \ g/cm^3$.
સમીકરણ: $\frac{x/10}{(1-x)/100} = 300$.
$\frac{10x}{1-x} = 300$.
$10x = 300 - 300x$.
$310x = 300$.
$x = \frac{300}{310} \approx 0.9677$.
આમ,ઝિંક સ્તરમાં સિલ્વરની ટકાવારી આશરે $97 \%$ છે.
આપેલ વિતરણ ગુણાંક $K_D = \frac{C_{Zn}}{C_{Pb}} = 300$.
ઝિંકમાં સાંદ્રતા $C_{Zn} = \frac{x}{10} \ g/cm^3$.
લેડમાં સાંદ્રતા $C_{Pb} = \frac{1-x}{100} \ g/cm^3$.
સમીકરણ: $\frac{x/10}{(1-x)/100} = 300$.
$\frac{10x}{1-x} = 300$.
$10x = 300 - 300x$.
$310x = 300$.
$x = \frac{300}{310} \approx 0.9677$.
આમ,ઝિંક સ્તરમાં સિલ્વરની ટકાવારી આશરે $97 \%$ છે.
0 likes
View Solution122
MediumMCQ
$T \ K$ તાપમાને,શુદ્ધ બેન્ઝીન $(C_6H_6)$ અને ટોલ્યુઈન $(C_7H_8)$ નું બાષ્પ દબાણ અનુક્રમે $75 \ mm \ Hg$ અને $22 \ mm \ Hg$ છે. $23.4 \ g$ બેન્ઝીન અને $64.4 \ g$ ટોલ્યુઈન મિશ્ર કરીને આદર્શ દ્રાવણ બનાવવામાં આવે છે. જો બાષ્પ પ્રવાહી મિશ્રણ સાથે સંતુલનમાં હોય,તો બાષ્પ કલામાં ટોલ્યુઈનનો મોલ અંશ કેટલો હશે? (પરમાણ્વીય ભાર: $C=12, H=1$).
A
$0.406$
B
$0.594$
C
$0.539$
D
$0.461$
Solution
(A) $1$. ઘટકોના મોલની ગણતરી:
$n_{\text{benzene}} = \frac{23.4 \ g}{78 \ g/mol} = 0.3 \ mol$
$n_{\text{toluene}} = \frac{64.4 \ g}{92 \ g/mol} = 0.7 \ mol$
$2$. પ્રવાહી કલામાં મોલ અંશ $(x)$ ની ગણતરી:
$x_{\text{benzene}} = \frac{0.3}{0.3 + 0.7} = 0.3$
$x_{\text{toluene}} = \frac{0.7}{0.3 + 0.7} = 0.7$
$3$. રાઉલ્ટના નિયમનો ઉપયોગ કરીને આંશિક દબાણની ગણતરી:
$P_{\text{benzene}} = x_{\text{benzene}} \times P^0_{\text{benzene}} = 0.3 \times 75 = 22.5 \ mm \ Hg$
$P_{\text{toluene}} = x_{\text{toluene}} \times P^0_{\text{toluene}} = 0.7 \times 22 = 15.4 \ mm \ Hg$
$4$. કુલ દબાણ $(P_{\text{total}})$ ની ગણતરી:
$P_{\text{total}} = 22.5 + 15.4 = 37.9 \ mm \ Hg$
$5$. બાષ્પ કલામાં ટોલ્યુઈનનો મોલ અંશ $(y_{\text{toluene}})$ ની ગણતરી:
$y_{\text{toluene}} = \frac{P_{\text{toluene}}}{P_{\text{total}}} = \frac{15.4}{37.9} \approx 0.406$
$n_{\text{benzene}} = \frac{23.4 \ g}{78 \ g/mol} = 0.3 \ mol$
$n_{\text{toluene}} = \frac{64.4 \ g}{92 \ g/mol} = 0.7 \ mol$
$2$. પ્રવાહી કલામાં મોલ અંશ $(x)$ ની ગણતરી:
$x_{\text{benzene}} = \frac{0.3}{0.3 + 0.7} = 0.3$
$x_{\text{toluene}} = \frac{0.7}{0.3 + 0.7} = 0.7$
$3$. રાઉલ્ટના નિયમનો ઉપયોગ કરીને આંશિક દબાણની ગણતરી:
$P_{\text{benzene}} = x_{\text{benzene}} \times P^0_{\text{benzene}} = 0.3 \times 75 = 22.5 \ mm \ Hg$
$P_{\text{toluene}} = x_{\text{toluene}} \times P^0_{\text{toluene}} = 0.7 \times 22 = 15.4 \ mm \ Hg$
$4$. કુલ દબાણ $(P_{\text{total}})$ ની ગણતરી:
$P_{\text{total}} = 22.5 + 15.4 = 37.9 \ mm \ Hg$
$5$. બાષ્પ કલામાં ટોલ્યુઈનનો મોલ અંશ $(y_{\text{toluene}})$ ની ગણતરી:
$y_{\text{toluene}} = \frac{P_{\text{toluene}}}{P_{\text{total}}} = \frac{15.4}{37.9} \approx 0.406$
0 likes
View Solution123
MediumMCQ
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે.
વિધાન-$I$: પ્રવાહી $A$ અને $B$ ઋણ વિચલન સાથેનું બિન-આદર્શ દ્રાવણ બનાવે છે. $A$ અને $B$ વચ્ચેની આંતરક્રિયાઓ $A-A$ અને $B-B$ આંતરક્રિયાઓ કરતા નિર્બળ હોય છે.
વિધાન-$II$: રિવર્સ ઓસ્મોસિસમાં,લાગુ પાડેલ દબાણ દ્રાવણના અભિસરણ દબાણ (osmotic pressure) કરતા વધારે હોવું જોઈએ.
સાચો જવાબ છે
વિધાન-$I$: પ્રવાહી $A$ અને $B$ ઋણ વિચલન સાથેનું બિન-આદર્શ દ્રાવણ બનાવે છે. $A$ અને $B$ વચ્ચેની આંતરક્રિયાઓ $A-A$ અને $B-B$ આંતરક્રિયાઓ કરતા નિર્બળ હોય છે.
વિધાન-$II$: રિવર્સ ઓસ્મોસિસમાં,લાગુ પાડેલ દબાણ દ્રાવણના અભિસરણ દબાણ (osmotic pressure) કરતા વધારે હોવું જોઈએ.
સાચો જવાબ છે
A
બંને વિધાન-$I$ અને વિધાન-$II$ સાચા છે
B
બંને વિધાન-$I$ અને વિધાન-$II$ ખોટા છે
C
વિધાન-$I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન-$II$ ખોટું છે
D
વિધાન-$I$ ખોટું છે પરંતુ વિધાન-$II$ સાચું છે
Solution
(D) રાઉલ્ટના નિયમથી ઋણ વિચલનના કિસ્સામાં,$A-A$ અને $B-B$ વચ્ચેના આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળો $A-B$ વચ્ચેના બળો કરતા નિર્બળ હોય છે. આનાથી બાષ્પ દબાણમાં ઘટાડો થાય છે,પરિણામે ઋણ વિચલન જોવા મળે છે.
રિવર્સ ઓસ્મોસિસમાં,દ્રાવક અણુઓને અર્ધપારગમ્ય પટલ દ્વારા દ્રાવણમાંથી શુદ્ધ દ્રાવક તરફ ધકેલવા માટે લાગુ પાડેલ દબાણ દ્રાવણના અભિસરણ દબાણ કરતા વધારે હોવું જોઈએ.
તેથી,વિધાન-$I$ ખોટું છે અને વિધાન-$II$ સાચું છે.
રિવર્સ ઓસ્મોસિસમાં,દ્રાવક અણુઓને અર્ધપારગમ્ય પટલ દ્વારા દ્રાવણમાંથી શુદ્ધ દ્રાવક તરફ ધકેલવા માટે લાગુ પાડેલ દબાણ દ્રાવણના અભિસરણ દબાણ કરતા વધારે હોવું જોઈએ.
તેથી,વિધાન-$I$ ખોટું છે અને વિધાન-$II$ સાચું છે.
0 likes
View Solution124
MediumMCQ
ડાયક્લોરોમિથેન અને ક્લોરોફોર્મ જેવા બે પ્રવાહીઓના મિશ્રણથી એક દ્રાવણ બને છે. દ્રાવણમાં ડાયક્લોરોમિથેન અને ક્લોરોફોર્મનું આંશિક દબાણ અનુક્રમે $285.5 \ mm \ Hg$ અને $62.4 \ mm \ Hg$ છે. દ્રાવણનું કુલ દબાણ કેટલું હશે ($mm \ Hg$ માં)?
A
$223.1$
B
$347.9$
C
$357.9$
D
$337.9$
Solution
(B) ડાલ્ટનના આંશિક દબાણના નિયમ મુજબ,બાષ્પશીલ ઘટકો ધરાવતા દ્રાવણનું કુલ દબાણ તેમના વ્યક્તિગત આંશિક દબાણના સરવાળા જેટલું હોય છે.
$P_{total} = P_{dichloromethane} + P_{chloroform}$
$P_{total} = 285.5 \ mm \ Hg + 62.4 \ mm \ Hg$
$P_{total} = 347.9 \ mm \ Hg$
તેથી,દ્રાવણનું કુલ દબાણ $347.9 \ mm \ Hg$ છે.
$P_{total} = P_{dichloromethane} + P_{chloroform}$
$P_{total} = 285.5 \ mm \ Hg + 62.4 \ mm \ Hg$
$P_{total} = 347.9 \ mm \ Hg$
તેથી,દ્રાવણનું કુલ દબાણ $347.9 \ mm \ Hg$ છે.
0 likes
View Solution125
EasyMCQ
$300 \ K$ તાપમાને $460 \ g$ ટોલ્યુઈન અને $390 \ g$ બેન્ઝીન મિશ્ર કરીને એક આદર્શ દ્રાવણ બનાવવામાં આવે છે. જો $300 \ K$ તાપમાને શુદ્ધ ટોલ્યુઈન અને બેન્ઝીનનું બાષ્પદબાણ અનુક્રમે $32 \ mm$ અને $40 \ mm$ હોય,તો બાષ્પકલામાં ટોલ્યુઈનનો મોલ અંશ કેટલો હશે?
A
$0.196$
B
$0.588$
C
$0.294$
D
$0.444$
Solution
(D) આપેલ છે: ટોલ્યુઈનનું દળ $(w_T) = 460 \ g$,આણ્વીય દળ $(M_T) = 92 \ g/mol$.
બેન્ઝીનનું દળ $(w_B) = 390 \ g$,આણ્વીય દળ $(M_B) = 78 \ g/mol$.
ટોલ્યુઈનના મોલ $(n_T) = \frac{460}{92} = 5 \ mol$.
બેન્ઝીનના મોલ $(n_B) = \frac{390}{78} = 5 \ mol$.
ટોલ્યુઈનનો મોલ અંશ $(\chi_T) = \frac{n_T}{n_T + n_B} = \frac{5}{5 + 5} = 0.5$.
બેન્ઝીનનો મોલ અંશ $(\chi_B) = \frac{5}{5 + 5} = 0.5$.
શુદ્ધ ટોલ્યુઈનનું બાષ્પદબાણ $(p^{\circ}_T) = 32 \ mm$,શુદ્ધ બેન્ઝીનનું $(p^{\circ}_B) = 40 \ mm$.
કુલ બાષ્પદબાણ $(P_{total}) = p^{\circ}_T \chi_T + p^{\circ}_B \chi_B = (32 \times 0.5) + (40 \times 0.5) = 16 + 20 = 36 \ mm$.
બાષ્પકલામાં ટોલ્યુઈનનો મોલ અંશ $(Y_T) = \frac{p^{\circ}_T \chi_T}{P_{total}} = \frac{32 \times 0.5}{36} = \frac{16}{36} = 0.444$.
બેન્ઝીનનું દળ $(w_B) = 390 \ g$,આણ્વીય દળ $(M_B) = 78 \ g/mol$.
ટોલ્યુઈનના મોલ $(n_T) = \frac{460}{92} = 5 \ mol$.
બેન્ઝીનના મોલ $(n_B) = \frac{390}{78} = 5 \ mol$.
ટોલ્યુઈનનો મોલ અંશ $(\chi_T) = \frac{n_T}{n_T + n_B} = \frac{5}{5 + 5} = 0.5$.
બેન્ઝીનનો મોલ અંશ $(\chi_B) = \frac{5}{5 + 5} = 0.5$.
શુદ્ધ ટોલ્યુઈનનું બાષ્પદબાણ $(p^{\circ}_T) = 32 \ mm$,શુદ્ધ બેન્ઝીનનું $(p^{\circ}_B) = 40 \ mm$.
કુલ બાષ્પદબાણ $(P_{total}) = p^{\circ}_T \chi_T + p^{\circ}_B \chi_B = (32 \times 0.5) + (40 \times 0.5) = 16 + 20 = 36 \ mm$.
બાષ્પકલામાં ટોલ્યુઈનનો મોલ અંશ $(Y_T) = \frac{p^{\circ}_T \chi_T}{P_{total}} = \frac{32 \times 0.5}{36} = \frac{16}{36} = 0.444$.
0 likes
View Solution126
MediumMCQ
નીચેનાને જોડો.
સાચો જવાબ છે
| યાદી-$I$ | યાદી-$II$ |
|---|---|
| $(A)$ એઝિયોટ્રોપ | $(I)$ $\Delta T_b = i K_b m$ |
| $(B)$ હેન્રીનો નિયમ | $(II)$ $p = K_H x$ |
| $(C)$ ક્રાયોસ્કોપિક અચળાંક | $(III)$ $\Delta T_f / m$ |
| $(D)$ વોન્ટ હોફ અવયવ | $(IV)$ રાઉલ્ટના નિયમથી વિચલન |
| $(V)$ $\pi = CRT$ |
સાચો જવાબ છે
A
$A-II, B-III, C-V, D-IV$
B
$A-IV, B-II, C-III, D-I$
C
$A-IV, B-II, C-I, D-III$
D
$A-I, B-III, C-II, D-IV$
Solution
(B) સાચી જોડી નીચે મુજબ છે:
$(A)$ એઝિયોટ્રોપ: આ અચળ ઉત્કલનબિંદુ ધરાવતા મિશ્રણો છે જે રાઉલ્ટના નિયમથી નોંધપાત્ર વિચલન દર્શાવે છે. તેથી,$(A-IV)$.
$(B)$ હેન્રીનો નિયમ: તે જણાવે છે કે વાયુનું આંશિક દબાણ તેના મોલ અંશના પ્રમાણમાં હોય છે,$p = K_H x$. તેથી,$(B-II)$.
$(C)$ ક્રાયોસ્કોપિક અચળાંક $(K_f)$: તે મોલાલિટી દીઠ ઠારબિંદુમાં થતા ઘટાડા તરીકે વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે,$K_f = \Delta T_f / m$. તેથી,$(C-III)$.
$(D)$ વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$: તેનો ઉપયોગ વિદ્યુતવિભાજ્ય માટે સંખ્યાત્મક ગુણધર્મોની ગણતરી કરવા માટે થાય છે,દા.ત.,$\Delta T_b = i K_b m$. તેથી,$(D-I)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(A-IV, B-II, C-III, D-I)$ છે.
$(A)$ એઝિયોટ્રોપ: આ અચળ ઉત્કલનબિંદુ ધરાવતા મિશ્રણો છે જે રાઉલ્ટના નિયમથી નોંધપાત્ર વિચલન દર્શાવે છે. તેથી,$(A-IV)$.
$(B)$ હેન્રીનો નિયમ: તે જણાવે છે કે વાયુનું આંશિક દબાણ તેના મોલ અંશના પ્રમાણમાં હોય છે,$p = K_H x$. તેથી,$(B-II)$.
$(C)$ ક્રાયોસ્કોપિક અચળાંક $(K_f)$: તે મોલાલિટી દીઠ ઠારબિંદુમાં થતા ઘટાડા તરીકે વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે,$K_f = \Delta T_f / m$. તેથી,$(C-III)$.
$(D)$ વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$: તેનો ઉપયોગ વિદ્યુતવિભાજ્ય માટે સંખ્યાત્મક ગુણધર્મોની ગણતરી કરવા માટે થાય છે,દા.ત.,$\Delta T_b = i K_b m$. તેથી,$(D-I)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(A-IV, B-II, C-III, D-I)$ છે.
0 likes
View Solution127
MediumMCQ
પાણીમાં યુરિયાના દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $100.18^{\circ} C$ છે. જો પાણી માટે $K_{f}$ અને $K_{b}$ અનુક્રમે $1.86$ અને $0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$ હોય,તો તે જ દ્રાવણનું ઠારબિંદુ શું હશે ($^{\circ} C$ માં)? (પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $= 100^{\circ} C$)
A
$-0.34$
B
$-0.22$
C
$-0.64$
D
$-0.32$
Solution
(C) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_{b} = T_{b} - T_{b}^{\circ} = 100.18^{\circ} C - 100^{\circ} C = 0.18 \ K$ છે.
$\Delta T_{b} = K_{b} \times m$ હોવાથી,મોલાલિટી $m = \frac{\Delta T_{b}}{K_{b}} = \frac{0.18}{0.52} \ mol \ kg^{-1}$ મળે.
ઠારબિંદુમાં અવનયન $\Delta T_{f} = K_{f} \times m$ છે.
$m$ ની કિંમત મૂકતા: $\Delta T_{f} = 1.86 \times \frac{0.18}{0.52} \approx 0.644 \ K$.
દ્રાવણનું ઠારબિંદુ $T_{f} = T_{f}^{\circ} - \Delta T_{f} = 0^{\circ} C - 0.644^{\circ} C = -0.644^{\circ} C$ થાય.
બે દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,ઠારબિંદુ $-0.64^{\circ} C$ મળે છે.
$\Delta T_{b} = K_{b} \times m$ હોવાથી,મોલાલિટી $m = \frac{\Delta T_{b}}{K_{b}} = \frac{0.18}{0.52} \ mol \ kg^{-1}$ મળે.
ઠારબિંદુમાં અવનયન $\Delta T_{f} = K_{f} \times m$ છે.
$m$ ની કિંમત મૂકતા: $\Delta T_{f} = 1.86 \times \frac{0.18}{0.52} \approx 0.644 \ K$.
દ્રાવણનું ઠારબિંદુ $T_{f} = T_{f}^{\circ} - \Delta T_{f} = 0^{\circ} C - 0.644^{\circ} C = -0.644^{\circ} C$ થાય.
બે દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,ઠારબિંદુ $-0.64^{\circ} C$ મળે છે.
0 likes
View Solution128
EasyMCQ
એક અબાષ્પશીલ દ્રાવ્યને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે. પરિણામી દ્રાવણનો $\Delta T_b$ $0.052 \ K$ છે. દ્રાવણનું ઠારબિંદુ ($K$ માં) કેટલું હશે?
($K_b$ (પાણી) $= 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$; $K_f$ (પાણી) $= 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$,પાણીનું ઠારબિંદુ $= 273 \ K$)
($K_b$ (પાણી) $= 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$; $K_f$ (પાણી) $= 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$,પાણીનું ઠારબિંદુ $= 273 \ K$)
A
$272.628$
B
$273.186$
C
$273.000$
D
$272.814$
Solution
(D) આપેલ છે:
$\Delta T_b = 0.052 \ K$
$\Delta T_b = K_b \times m$ હોવાથી:
$0.052 = 0.52 \times m$
$m = 0.1 \ mol \ kg^{-1}$
હવે,ઠારબિંદુમાં અવનયન ગણો:
$\Delta T_f = m \times K_f = 0.1 \times 1.86 = 0.186 \ K$
દ્રાવણનું ઠારબિંદુ:
$T_f = T_f^{\circ} - \Delta T_f = 273 - 0.186 = 272.814 \ K$.
$\Delta T_b = 0.052 \ K$
$\Delta T_b = K_b \times m$ હોવાથી:
$0.052 = 0.52 \times m$
$m = 0.1 \ mol \ kg^{-1}$
હવે,ઠારબિંદુમાં અવનયન ગણો:
$\Delta T_f = m \times K_f = 0.1 \times 1.86 = 0.186 \ K$
દ્રાવણનું ઠારબિંદુ:
$T_f = T_f^{\circ} - \Delta T_f = 273 - 0.186 = 272.814 \ K$.
0 likes
View Solution129
EasyMCQ
જલીય યુરિયા દ્રાવણના ઉત્કલનબિંદુમાં થતો વધારો $0.104 \ K$ છે. તેનું $\Delta T_{f}$ ( $K$ માં) મૂલ્ય શું છે? (પાણી માટે આપેલ છે: $K_{b} = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$,$K_{f} = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$)
A
$0.0186$
B
$0.186$
C
$0.372$
D
$0.0372$
Solution
(C) આપેલ છે: $\Delta T_{b} = 0.104 \ K$,$K_{b} = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$,$K_{f} = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_{b} = m \times K_{b}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $m$ એ દ્રાવણની મોલાલિટી છે.
$m = \frac{\Delta T_{b}}{K_{b}} = \frac{0.104}{0.52} = 0.2 \ mol \ kg^{-1}$.
ઠારબિંદુમાં અવનયન $\Delta T_{f} = m \times K_{f}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta T_{f} = 0.2 \times 1.86 = 0.372 \ K$.
આપણે જાણીએ છીએ કે ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_{b} = m \times K_{b}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $m$ એ દ્રાવણની મોલાલિટી છે.
$m = \frac{\Delta T_{b}}{K_{b}} = \frac{0.104}{0.52} = 0.2 \ mol \ kg^{-1}$.
ઠારબિંદુમાં અવનયન $\Delta T_{f} = m \times K_{f}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta T_{f} = 0.2 \times 1.86 = 0.372 \ K$.
0 likes
View Solution130
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કઈ દ્રાવણોની જોડી આઈસોટોનિક (isotonic) છે?
$A$. $18 \ g/L$ ગ્લુકોઝનું દ્રાવણ અને $6 \ g/L$ યુરિયાનું દ્રાવણ
$B$. $10 \ g/L$ ગ્લુકોઝનું દ્રાવણ અને $10 \ g/L$ યુરિયાનું દ્રાવણ
$C$. $0.01 \ M \ NaOH$ નું દ્રાવણ અને $0.02 \ M$ ગ્લુકોઝનું દ્રાવણ
$D$. $0.01 \ M \ NaCl$ નું દ્રાવણ અને $0.01 \ M$ ગ્લુકોઝનું દ્રાવણ
(ધારો કે $NaCl$ નું સંપૂર્ણ વિયોજન થાય છે)
$A$. $18 \ g/L$ ગ્લુકોઝનું દ્રાવણ અને $6 \ g/L$ યુરિયાનું દ્રાવણ
$B$. $10 \ g/L$ ગ્લુકોઝનું દ્રાવણ અને $10 \ g/L$ યુરિયાનું દ્રાવણ
$C$. $0.01 \ M \ NaOH$ નું દ્રાવણ અને $0.02 \ M$ ગ્લુકોઝનું દ્રાવણ
$D$. $0.01 \ M \ NaCl$ નું દ્રાવણ અને $0.01 \ M$ ગ્લુકોઝનું દ્રાવણ
(ધારો કે $NaCl$ નું સંપૂર્ણ વિયોજન થાય છે)
A
$A$ અને $B$
B
$A$ અને $C$
C
$B$ અને $D$
D
$B$ અને $C$
Solution
(B) બે દ્રાવણો આઈસોટોનિક હોય જો તેમનું અભિસરણ દબાણ $(\pi)$ સમાન હોય. દ્રાવણ માટે,$\pi = iCRT$,જ્યાં $i$ એ વાન્ટ હોફ અવયવ છે,$C$ એ મોલારિટી છે,$R$ એ વાયુ અચળાંક છે અને $T$ એ તાપમાન છે.
ગ્લુકોઝ અને યુરિયા જેવા અવિદ્યુતવિભાજ્યો માટે,$i = 1$. વિદ્યુતવિભાજ્યો માટે,$i$ એ ઉત્પન્ન થતા આયનોની સંખ્યા છે.
$(A)$ ગ્લુકોઝ $(18 \ g/L)$: $C = 18/180 = 0.1 \ M$. યુરિયા $(6 \ g/L)$: $C = 6/60 = 0.1 \ M$. $C_1 = C_2$ હોવાથી,$\pi_1 = \pi_2$. તેથી,$A$ આઈસોટોનિક છે.
$(B)$ ગ્લુકોઝ $(10 \ g/L)$: $C = 10/180 \approx 0.056 \ M$. યુરિયા $(10 \ g/L)$: $C = 10/60 \approx 0.167 \ M$. $\pi_1 \neq \pi_2$.
$(C)$ $NaOH$ $(0.01 \ M)$: $i = 2$ $(Na^+ + OH^-)$,તેથી $\pi = 2 \times 0.01 \times RT = 0.02 \ RT$. ગ્લુકોઝ $(0.02 \ M)$: $i = 1$,તેથી $\pi = 1 \times 0.02 \times RT = 0.02 \ RT$. $\pi_1 = \pi_2$ હોવાથી,$C$ આઈસોટોનિક છે.
$(D)$ $NaCl$ $(0.01 \ M)$: $i = 2$,તેથી $\pi = 2 \times 0.01 \times RT = 0.02 \ RT$. ગ્લુકોઝ $(0.01 \ M)$: $i = 1$,તેથી $\pi = 0.01 \times RT$. $\pi_1 \neq \pi_2$.
તેથી,$A$ અને $C$ બંને આઈસોટોનિક જોડી છે.
ગ્લુકોઝ અને યુરિયા જેવા અવિદ્યુતવિભાજ્યો માટે,$i = 1$. વિદ્યુતવિભાજ્યો માટે,$i$ એ ઉત્પન્ન થતા આયનોની સંખ્યા છે.
$(A)$ ગ્લુકોઝ $(18 \ g/L)$: $C = 18/180 = 0.1 \ M$. યુરિયા $(6 \ g/L)$: $C = 6/60 = 0.1 \ M$. $C_1 = C_2$ હોવાથી,$\pi_1 = \pi_2$. તેથી,$A$ આઈસોટોનિક છે.
$(B)$ ગ્લુકોઝ $(10 \ g/L)$: $C = 10/180 \approx 0.056 \ M$. યુરિયા $(10 \ g/L)$: $C = 10/60 \approx 0.167 \ M$. $\pi_1 \neq \pi_2$.
$(C)$ $NaOH$ $(0.01 \ M)$: $i = 2$ $(Na^+ + OH^-)$,તેથી $\pi = 2 \times 0.01 \times RT = 0.02 \ RT$. ગ્લુકોઝ $(0.02 \ M)$: $i = 1$,તેથી $\pi = 1 \times 0.02 \times RT = 0.02 \ RT$. $\pi_1 = \pi_2$ હોવાથી,$C$ આઈસોટોનિક છે.
$(D)$ $NaCl$ $(0.01 \ M)$: $i = 2$,તેથી $\pi = 2 \times 0.01 \times RT = 0.02 \ RT$. ગ્લુકોઝ $(0.01 \ M)$: $i = 1$,તેથી $\pi = 0.01 \times RT$. $\pi_1 \neq \pi_2$.
તેથી,$A$ અને $C$ બંને આઈસોટોનિક જોડી છે.
0 likes
View Solution131
MediumMCQ
યુરિયાનું દ્રાવણ (મોલર દળ $60 \ g \ mol^{-1}$) વાતાવરણીય દબાણે $100.20^{\circ}C$ તાપમાને ઉકળે છે. જો પાણી માટે $K_{f}$ અને $K_{b}$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે $1.86$ અને $0.512 \ K \ kg \ mol^{-1}$ હોય,તો દ્રાવણનું ઠારબિંદુ કેટલું હશે?
A
$-0.654^{\circ}C$
B
$+0.654^{\circ}C$
C
$-0.726^{\circ}C$
D
$+0.726^{\circ}C$
Solution
(C) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_{b} = K_{b} \cdot m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $\Delta T_{b} = 100.20^{\circ}C - 100^{\circ}C = 0.20^{\circ}C$.
તેથી,મોલાલિટી $m = \frac{\Delta T_{b}}{K_{b}} = \frac{0.20}{0.512} \ mol \ kg^{-1}$.
ઠારબિંદુમાં અવનયન $\Delta T_{f} = K_{f} \cdot m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta T_{f} = 1.86 \times \frac{0.20}{0.512} \approx 0.726^{\circ}C$.
દ્રાવણનું ઠારબિંદુ $T_{f} = T_{f}^{\circ} - \Delta T_{f} = 0^{\circ}C - 0.726^{\circ}C = -0.726^{\circ}C$ થશે.
અહીં $\Delta T_{b} = 100.20^{\circ}C - 100^{\circ}C = 0.20^{\circ}C$.
તેથી,મોલાલિટી $m = \frac{\Delta T_{b}}{K_{b}} = \frac{0.20}{0.512} \ mol \ kg^{-1}$.
ઠારબિંદુમાં અવનયન $\Delta T_{f} = K_{f} \cdot m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta T_{f} = 1.86 \times \frac{0.20}{0.512} \approx 0.726^{\circ}C$.
દ્રાવણનું ઠારબિંદુ $T_{f} = T_{f}^{\circ} - \Delta T_{f} = 0^{\circ}C - 0.726^{\circ}C = -0.726^{\circ}C$ થશે.
0 likes
View Solution132
DifficultMCQ
$6 \ g$ નેપ્થલીન $(C_{10}H_8)$ અને એન્થ્રાસીન $(C_{14}H_{10})$ ના મિશ્રણને $300 \ g$ બેન્ઝીનમાં ઓગાળવામાં આવે છે. જો ઠારબિંદુમાં અવનયન $0.70 \ K$ હોય,તો મિશ્રણમાં નેપ્થલીન અને એન્થ્રાસીનનું પ્રમાણ અનુક્રમે $g$ માં કેટલું હશે? (બેન્ઝીનનો મોલલ અવનયન અચળાંક $5.1 \ K \ kg \ mol^{-1}$ છે)
A
$2.60, 3.40$
B
$3.40, 2.60$
C
$2.90, 3.10$
D
$3.10, 2.90$
Solution
(B) આપેલ છે,દ્રાવકનું વજન $(W_A) = 300 \ g = 0.3 \ kg$.
ઠારબિંદુમાં અવનયન,$\Delta T_f = 0.70 \ K$.
મોલલ અવનયન અચળાંક,$K_f = 5.1 \ K \ kg \ mol^{-1}$.
સૂત્ર $\Delta T_f = K_f \times m$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $m$ એ મોલાલિટી છે:
$0.70 = 5.1 \times \frac{\text{દ્રાવ્યના કુલ મોલ}}{0.3}$.
દ્રાવ્યના કુલ મોલ $= \frac{0.70 \times 0.3}{5.1} = 0.04117 \ mol$.
ધારો કે $x$ એ નેપ્થલીન $(C_{10}H_8, \text{મોલર દળ} = 128 \ g/mol)$ નું દળ છે અને $(6-x)$ એ એન્થ્રાસીન $(C_{14}H_{10}, \text{મોલર દળ} = 178 \ g/mol)$ નું દળ છે.
$\frac{x}{128} + \frac{6-x}{178} = 0.04117$.
$0.0078125x + 0.033707 - 0.005618x = 0.04117$.
$0.0021945x = 0.007463$.
$x \approx 3.40 \ g$ (નેપ્થલીન).
એન્થ્રાસીનનું દળ $= 6 - 3.40 = 2.60 \ g$.
આમ,મિશ્રણ $3.40 \ g$ નેપ્થલીન અને $2.60 \ g$ એન્થ્રાસીન છે.
ઠારબિંદુમાં અવનયન,$\Delta T_f = 0.70 \ K$.
મોલલ અવનયન અચળાંક,$K_f = 5.1 \ K \ kg \ mol^{-1}$.
સૂત્ર $\Delta T_f = K_f \times m$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $m$ એ મોલાલિટી છે:
$0.70 = 5.1 \times \frac{\text{દ્રાવ્યના કુલ મોલ}}{0.3}$.
દ્રાવ્યના કુલ મોલ $= \frac{0.70 \times 0.3}{5.1} = 0.04117 \ mol$.
ધારો કે $x$ એ નેપ્થલીન $(C_{10}H_8, \text{મોલર દળ} = 128 \ g/mol)$ નું દળ છે અને $(6-x)$ એ એન્થ્રાસીન $(C_{14}H_{10}, \text{મોલર દળ} = 178 \ g/mol)$ નું દળ છે.
$\frac{x}{128} + \frac{6-x}{178} = 0.04117$.
$0.0078125x + 0.033707 - 0.005618x = 0.04117$.
$0.0021945x = 0.007463$.
$x \approx 3.40 \ g$ (નેપ્થલીન).
એન્થ્રાસીનનું દળ $= 6 - 3.40 = 2.60 \ g$.
આમ,મિશ્રણ $3.40 \ g$ નેપ્થલીન અને $2.60 \ g$ એન્થ્રાસીન છે.
0 likes
View Solution133
MediumMCQ
યુરિયાના $1.5\%(w/v)$ દ્રાવણના $100 \ mL$ નું અભિસરણ દબાણ $6.0 \ atm$ છે અને શેરડીની ખાંડના $3.42\%(w/v)$ દ્રાવણના $100 \ mL$ નું અભિસરણ દબાણ $2.4 \ atm$ છે. જો આ બંને દ્રાવણોને મિશ્ર કરવામાં આવે,તો પરિણામી દ્રાવણનું અભિસરણ દબાણ $atm$ માં કેટલું હશે? (ધારો કે યુરિયા અને શેરડીની ખાંડ વચ્ચે કોઈ પ્રતિક્રિયા થતી નથી).
A
$8.4$
B
$16.8$
C
$4.2$
D
$2.1$
Solution
(C) અભિસરણ દબાણ $\pi$ એ $\pi = CRT = \frac{n}{V}RT$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. $n = \frac{w}{M}$ હોવાથી,આપણી પાસે $\pi = \frac{w \times 1000}{M \times V}RT$ છે.
મિશ્રણ માટે,કુલ અભિસરણ દબાણ $\pi_{mix}$ એ $\pi_{mix} = \frac{\pi_1 V_1 + \pi_2 V_2}{V_1 + V_2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે:
$\pi_1 = 6.0 \ atm, V_1 = 100 \ mL$
$\pi_2 = 2.4 \ atm, V_2 = 100 \ mL$
$\pi_{mix} = \frac{(6.0 \times 100) + (2.4 \times 100)}{100 + 100} \ atm$
$\pi_{mix} = \frac{600 + 240}{200} \ atm$
$\pi_{mix} = \frac{840}{200} \ atm = 4.2 \ atm$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
મિશ્રણ માટે,કુલ અભિસરણ દબાણ $\pi_{mix}$ એ $\pi_{mix} = \frac{\pi_1 V_1 + \pi_2 V_2}{V_1 + V_2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે:
$\pi_1 = 6.0 \ atm, V_1 = 100 \ mL$
$\pi_2 = 2.4 \ atm, V_2 = 100 \ mL$
$\pi_{mix} = \frac{(6.0 \times 100) + (2.4 \times 100)}{100 + 100} \ atm$
$\pi_{mix} = \frac{600 + 240}{200} \ atm$
$\pi_{mix} = \frac{840}{200} \ atm = 4.2 \ atm$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
0 likes
View Solution134
MediumMCQ
$T(K)$ તાપમાને,શુદ્ધ બેન્ઝીન (મોલર દળ $= 78 \ g \ mol^{-1}$) નું બાષ્પ દબાણ $0.85 \ bar$ છે. જ્યારે $2.0 \ g$ અબાષ્પશીલ,બિન-વિદ્યુતવિભાજ્ય દ્રાવ્યને $39 \ g$ બેન્ઝીનમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે $T(K)$ તાપમાને દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ $0.83 \ bar$ થાય છે. તે જ દ્રાવણના ઉત્કલન બિંદુમાં થતો વધારો ($K$ માં) કેટલો હશે? (બેન્ઝીન માટે $K_b = 2.6 \ K \ kg \ mol^{-1}$)
A
$0.0784$
B
$0.196$
C
$1.568$
D
$0.784$
Solution
(D) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ: $\frac{P^o - P_s}{P^o} = \frac{n_2}{n_1 + n_2} \approx \frac{n_2}{n_1}$.
આપેલ છે: $P^o = 0.85 \ bar$,$P_s = 0.83 \ bar$,$W_2 = 2.0 \ g$,$W_1 = 39 \ g$,$M_1 = 78 \ g \ mol^{-1}$.
$\frac{0.85 - 0.83}{0.85} = \frac{2.0 / M_2}{39 / 78}$.
$\frac{0.02}{0.85} = \frac{2.0 / M_2}{0.5} \implies M_2 = 170 \ g \ mol^{-1}$.
મોલાલિટી $(m)$ = $\frac{2.0 \times 1000}{170 \times 39} = 0.3015 \ mol \ kg^{-1}$.
ઉત્કલન બિંદુમાં વધારો: $\Delta T_b = K_b \times m = 2.6 \times 0.3015 = 0.784 \ K$. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
આપેલ છે: $P^o = 0.85 \ bar$,$P_s = 0.83 \ bar$,$W_2 = 2.0 \ g$,$W_1 = 39 \ g$,$M_1 = 78 \ g \ mol^{-1}$.
$\frac{0.85 - 0.83}{0.85} = \frac{2.0 / M_2}{39 / 78}$.
$\frac{0.02}{0.85} = \frac{2.0 / M_2}{0.5} \implies M_2 = 170 \ g \ mol^{-1}$.
મોલાલિટી $(m)$ = $\frac{2.0 \times 1000}{170 \times 39} = 0.3015 \ mol \ kg^{-1}$.
ઉત્કલન બિંદુમાં વધારો: $\Delta T_b = K_b \times m = 2.6 \times 0.3015 = 0.784 \ K$. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likes
View Solution135
DifficultMCQ
એક બિન-આદર્શ દ્વિ-ઘટકીય દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ નીચે મુજબ છે. તે જ મિશ્રણ માટે સાચો $B.P.-x$ આલેખ ઓળખો.
A
B
C
D
Solution
(A) આપેલ આલેખ $x = 0.5$ પર બાષ્પ દબાણના વક્રમાં ન્યૂનતમ દર્શાવે છે.
આ સૂચવે છે કે દ્રાવણ રાઉલ્ટના નિયમથી મોટું ધન વિચલન દર્શાવે છે.
રાઉલ્ટના નિયમથી મોટું ધન વિચલન દર્શાવતા દ્રાવણો માટે,મિશ્રણનું ઉત્કલન બિંદુ વ્યક્તિગત ઘટકોના ઉત્કલન બિંદુ કરતા ઓછું હોય છે,જેના પરિણામે ન્યૂનતમ ઉત્કલન એઝિયોટ્રોપ બને છે.
તેથી,ઉત્કલન બિંદુ $(B.P.)$ વિરુદ્ધ મોલ અંશ $(x)$ ના આલેખમાં સમાન સંઘટન $(x = 0.5)$ પર ન્યૂનતમ મૂલ્ય હોવું જોઈએ.
આપેલ વિકલ્પોમાંથી,વિકલ્પ $A$ ન્યૂનતમ ઉત્કલન એઝિયોટ્રોપ વક્ર દર્શાવે છે.
આ સૂચવે છે કે દ્રાવણ રાઉલ્ટના નિયમથી મોટું ધન વિચલન દર્શાવે છે.
રાઉલ્ટના નિયમથી મોટું ધન વિચલન દર્શાવતા દ્રાવણો માટે,મિશ્રણનું ઉત્કલન બિંદુ વ્યક્તિગત ઘટકોના ઉત્કલન બિંદુ કરતા ઓછું હોય છે,જેના પરિણામે ન્યૂનતમ ઉત્કલન એઝિયોટ્રોપ બને છે.
તેથી,ઉત્કલન બિંદુ $(B.P.)$ વિરુદ્ધ મોલ અંશ $(x)$ ના આલેખમાં સમાન સંઘટન $(x = 0.5)$ પર ન્યૂનતમ મૂલ્ય હોવું જોઈએ.
આપેલ વિકલ્પોમાંથી,વિકલ્પ $A$ ન્યૂનતમ ઉત્કલન એઝિયોટ્રોપ વક્ર દર્શાવે છે.
0 likes
View Solution136
DifficultMCQ
નીચેનાને જોડો.
સાચી જોડ છે
| $A$. ઇબુલિયોસ્કોપિક અચળાંક | $I$. ઠારબિંદુમાં અવનયન |
| $B$. ક્રાયોસ્કોપિક અચળાંક | $II$. કુલ દબાણ એ ઘટકોના આંશિક દબાણનો સરવાળો છે |
| $C$. હેન્રીનો નિયમ | $III$. ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન |
| $D$. ડાલ્ટનનો નિયમ | $IV$. પ્રવાહીમાં વાયુની દ્રાવ્યતા |
સાચી જોડ છે
A
$A-III, B-I, C-II, D-IV$
B
$A-I, B-III, C-II, D-IV$
C
$A-III, B-I, C-IV, D-II$
D
$A-I, B-III, C-IV, D-II$
Solution
(C) ઇબુલિયોસ્કોપિક અચળાંક $(K_b)$ ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન સાથે સંકળાયેલ છે: $\Delta T_b = i \times K_b \times m$.
ક્રાયોસ્કોપિક અચળાંક $(K_f)$ ઠારબિંદુમાં અવનયન સાથે સંકળાયેલ છે: $\Delta T_f = i \times K_f \times m$.
હેન્રીનો નિયમ પ્રવાહીમાં વાયુની દ્રાવ્યતા સાથે સંકળાયેલ છે: $P_{gas} = K_H \cdot X_{gas}$.
ડાલ્ટનનો નિયમ જણાવે છે કે કુલ દબાણ એ ઘટકોના આંશિક દબાણનો સરવાળો છે: $P_{\text{total}} = P_1 + P_2 + P_3 + \ldots$
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-I, C-IV, D-II$ છે.
ક્રાયોસ્કોપિક અચળાંક $(K_f)$ ઠારબિંદુમાં અવનયન સાથે સંકળાયેલ છે: $\Delta T_f = i \times K_f \times m$.
હેન્રીનો નિયમ પ્રવાહીમાં વાયુની દ્રાવ્યતા સાથે સંકળાયેલ છે: $P_{gas} = K_H \cdot X_{gas}$.
ડાલ્ટનનો નિયમ જણાવે છે કે કુલ દબાણ એ ઘટકોના આંશિક દબાણનો સરવાળો છે: $P_{\text{total}} = P_1 + P_2 + P_3 + \ldots$
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-I, C-IV, D-II$ છે.
0 likes
View Solution137
EasyMCQ
નિસ્યંદિત પાણી $373.15 \ K$ પર ઉકળે છે અને $273.15 \ K$ પર થીજી જાય છે. નિસ્યંદિત પાણીમાં ગ્લુકોઝનું દ્રાવણ $373.202 \ K$ પર ઉકળે છે. તે જ દ્રાવણનું ઠારબિંદુ ($K$ માં) શું હશે? (પાણી માટે,$K_{b}=0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}, \ K_{f}=1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$)
A
$273.15$
B
$273$
C
$272.964$
D
$273.336$
Solution
(C) આપેલ છે: $T_{b}^{\circ} = 373.15 \ K$,$T_{b} = 373.202 \ K$,$K_{b} = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$,$K_{f} = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$,$T_{f}^{\circ} = 273.15 \ K$.
ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન: $\Delta T_{b} = T_{b} - T_{b}^{\circ} = 373.202 - 373.15 = 0.052 \ K$.
$\Delta T_{b} = m \times K_{b}$ હોવાથી,$0.052 = m \times 0.52$,જે મોલાલિટી $m = 0.1 \ mol \ kg^{-1}$ આપે છે.
ઠારબિંદુમાં અવનયન: $\Delta T_{f} = m \times K_{f} = 0.1 \times 1.86 = 0.186 \ K$.
દ્રાવણનું ઠારબિંદુ: $T_{f} = T_{f}^{\circ} - \Delta T_{f} = 273.15 - 0.186 = 272.964 \ K$.
ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન: $\Delta T_{b} = T_{b} - T_{b}^{\circ} = 373.202 - 373.15 = 0.052 \ K$.
$\Delta T_{b} = m \times K_{b}$ હોવાથી,$0.052 = m \times 0.52$,જે મોલાલિટી $m = 0.1 \ mol \ kg^{-1}$ આપે છે.
ઠારબિંદુમાં અવનયન: $\Delta T_{f} = m \times K_{f} = 0.1 \times 1.86 = 0.186 \ K$.
દ્રાવણનું ઠારબિંદુ: $T_{f} = T_{f}^{\circ} - \Delta T_{f} = 273.15 - 0.186 = 272.964 \ K$.
0 likes
View Solution138
MediumMCQ
એક અબાષ્પશીલ દ્રાવ્યના જલીય દ્રાવણનું ઉત્કલનબિંદુ $100.17^{\circ} C$ છે. આ દ્રાવણ જે તાપમાને થીજી જશે ($^{\circ} C$ માં) તે તાપમાન શોધો.
$K_{b}(H_2 O) = 0.512^{\circ} C \ kg \ mol^{-1}$,
$K_{f}(H_2 O) = 1.86^{\circ} C \ kg \ mol^{-1}$
$K_{b}(H_2 O) = 0.512^{\circ} C \ kg \ mol^{-1}$,
$K_{f}(H_2 O) = 1.86^{\circ} C \ kg \ mol^{-1}$
A
$-0.62$
B
$-0.512$
C
$-1.24$
D
$-1.86$
Solution
(A) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_{b} = T_{b} - T_{b}^{\circ} = 100.17^{\circ} C - 100^{\circ} C = 0.17^{\circ} C$ છે.
સૂત્ર $\Delta T_{b} = K_{b} \times m$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $m$ એ મોલાલિટી છે:
$0.17 = 0.512 \times m \implies m = \frac{0.17}{0.512} \ mol \ kg^{-1}$.
ઠારબિંદુમાં અવનયન $\Delta T_{f} = K_{f} \times m$ દ્વારા મળે છે.
$\Delta T_{f} = 1.86 \times \frac{0.17}{0.512} \approx 0.6176^{\circ} C \approx 0.62^{\circ} C$.
દ્રાવણનું ઠારબિંદુ $T_{f} = T_{f}^{\circ} - \Delta T_{f} = 0^{\circ} C - 0.62^{\circ} C = -0.62^{\circ} C$ થાય.
સૂત્ર $\Delta T_{b} = K_{b} \times m$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $m$ એ મોલાલિટી છે:
$0.17 = 0.512 \times m \implies m = \frac{0.17}{0.512} \ mol \ kg^{-1}$.
ઠારબિંદુમાં અવનયન $\Delta T_{f} = K_{f} \times m$ દ્વારા મળે છે.
$\Delta T_{f} = 1.86 \times \frac{0.17}{0.512} \approx 0.6176^{\circ} C \approx 0.62^{\circ} C$.
દ્રાવણનું ઠારબિંદુ $T_{f} = T_{f}^{\circ} - \Delta T_{f} = 0^{\circ} C - 0.62^{\circ} C = -0.62^{\circ} C$ થાય.
0 likes
View Solution139
DifficultMCQ
યુરિયા ઉમેરતા,$H_{2}O$ નું ઉત્કલનબિંદુ $100.5^{\circ}C$ થઈ જાય છે. જો પાણી માટે $K_{f} = 1.87 \ K \cdot kg \cdot mol^{-1}$ અને $K_{b} = 0.52 \ K \cdot kg \cdot mol^{-1}$ હોય,તો દ્રાવણનું ઠારબિંદુ ગણો. ($^{\circ}C$ માં)
A
$-1$
B
$-0.5$
C
$-1.8$
D
$0$
Solution
(C) દ્રાવણના ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન:
$\Delta T_{b} = T_{b} - T_{b}^{\circ} = 100.5^{\circ}C - 100^{\circ}C = 0.5^{\circ}C$
યુરિયા અવિદ્યુતવિભાજ્ય હોવાથી,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1$ થાય.
સૂત્ર $\Delta T_{b} = i \times K_{b} \times m$ નો ઉપયોગ કરતા:
$0.5 = 1 \times 0.52 \times m$
$m = \frac{0.5}{0.52} \ mol \ kg^{-1}$
દ્રાવણના ઠારબિંદુમાં અવનયન:
$\Delta T_{f} = i \times K_{f} \times m$
$\Delta T_{f} = 1 \times 1.87 \times \frac{0.5}{0.52} \approx 1.798 \approx 1.8^{\circ}C$
$\Delta T_{f} = T_{f}^{\circ} - T_{f}$ હોવાથી,જ્યાં $T_{f}^{\circ} = 0^{\circ}C$:
$1.8 = 0 - T_{f}$
$T_{f} = -1.8^{\circ}C$
$\Delta T_{b} = T_{b} - T_{b}^{\circ} = 100.5^{\circ}C - 100^{\circ}C = 0.5^{\circ}C$
યુરિયા અવિદ્યુતવિભાજ્ય હોવાથી,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1$ થાય.
સૂત્ર $\Delta T_{b} = i \times K_{b} \times m$ નો ઉપયોગ કરતા:
$0.5 = 1 \times 0.52 \times m$
$m = \frac{0.5}{0.52} \ mol \ kg^{-1}$
દ્રાવણના ઠારબિંદુમાં અવનયન:
$\Delta T_{f} = i \times K_{f} \times m$
$\Delta T_{f} = 1 \times 1.87 \times \frac{0.5}{0.52} \approx 1.798 \approx 1.8^{\circ}C$
$\Delta T_{f} = T_{f}^{\circ} - T_{f}$ હોવાથી,જ્યાં $T_{f}^{\circ} = 0^{\circ}C$:
$1.8 = 0 - T_{f}$
$T_{f} = -1.8^{\circ}C$
0 likes
View Solution140
DifficultMCQ
$0.1 \ M$ મોનોબેઝિક એસિડનો $pH$ $2$ છે. આપેલ તાપમાન $T \ (K)$ પર તેનું અભિસરણ દબાણ (osmotic pressure) કેટલું હશે? (આપેલ છે કે અભિસરણ દબાણ માટે અસરકારક સાંદ્રતા $(1+\alpha) \times$ એસિડની સાંદ્રતા છે,જ્યાં $\alpha$ એ વિયોજન અંશ છે)
A
$RT$
B
$0.11 \ RT$
C
$0.01 \ RT$
D
$0.001 \ RT$
Solution
(B) આપેલ $pH = 2$ અને સાંદ્રતા $C = 0.1 \ M$.
$pH = -\log[H^{+}]$ હોવાથી,$[H^{+}] = 10^{-2} = 0.01 \ M$.
વિયોજન અંશ $\alpha = [H^{+}] / C = 0.01 / 0.1 = 0.1$.
અસરકારક સાંદ્રતા (વોન્ટ હોફ અવયવ $i$) $(1+\alpha) = 1 + 0.1 = 1.1$ છે.
અભિસરણ દબાણના સૂત્ર $\pi = iCRT$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\pi = 1.1 \times 0.1 \ RT = 0.11 \ RT$.
$pH = -\log[H^{+}]$ હોવાથી,$[H^{+}] = 10^{-2} = 0.01 \ M$.
વિયોજન અંશ $\alpha = [H^{+}] / C = 0.01 / 0.1 = 0.1$.
અસરકારક સાંદ્રતા (વોન્ટ હોફ અવયવ $i$) $(1+\alpha) = 1 + 0.1 = 1.1$ છે.
અભિસરણ દબાણના સૂત્ર $\pi = iCRT$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\pi = 1.1 \times 0.1 \ RT = 0.11 \ RT$.
0 likes
View Solution141
DifficultMCQ
$0.001 \ M$ $A_x B_y[Fe(CN)_6]$ ના ઠારબિંદુમાં અવનયન $5.58 \times 10^{-3} \ K$ છે. જો $Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ હોય અને $K_f = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$ હોય,તો $A$ અને $B$ કેટાયન માટે શક્ય પ્રકારોની કુલ સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$
Solution
(B) ઠારબિંદુમાં અવનયન માટેનું સૂત્ર $\Delta T_f = i \times K_f \times M$ છે.
આપેલ છે: $\Delta T_f = 5.58 \times 10^{-3} \ K$,$K_f = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$,અને $M = 0.001 \ M = 10^{-3} \ M$.
વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ ની ગણતરી:
$i = \frac{\Delta T_f}{K_f \times M} = \frac{5.58 \times 10^{-3}}{1.86 \times 10^{-3}} = 3$.
ક્ષારનું આયનીકરણ: $A_x B_y[Fe(CN)_6] \rightarrow xA^{n+} + yB^{m+} + [Fe(CN)_6]^{4-}$.
કુલ આયનોની સંખ્યા $i = 3$ છે,અને સંકીર્ણ ઋણાયન $[Fe(CN)_6]^{4-}$ એ $1$ આયન છે,તેથી કેટાયનની કુલ સંખ્યા $(x+y)$ $3 - 1 = 2$ હોવી જોઈએ.
વીજભાર સંતુલન મુજબ: $x(n) + y(m) = 4$.
$x+y=2$ માટે શક્યતાઓ:
$1$. જો $x=1, y=1$,તો $n+m=4$. શક્ય $(n, m)$ જોડીઓ $(1, 3)$ અને $(2, 2)$ છે.
આમ,કેટાયનના પ્રકારો માટે $2$ શક્યતાઓ છે.
આપેલ છે: $\Delta T_f = 5.58 \times 10^{-3} \ K$,$K_f = 1.86 \ K \ kg \ mol^{-1}$,અને $M = 0.001 \ M = 10^{-3} \ M$.
વોન્ટ હોફ અવયવ $(i)$ ની ગણતરી:
$i = \frac{\Delta T_f}{K_f \times M} = \frac{5.58 \times 10^{-3}}{1.86 \times 10^{-3}} = 3$.
ક્ષારનું આયનીકરણ: $A_x B_y[Fe(CN)_6] \rightarrow xA^{n+} + yB^{m+} + [Fe(CN)_6]^{4-}$.
કુલ આયનોની સંખ્યા $i = 3$ છે,અને સંકીર્ણ ઋણાયન $[Fe(CN)_6]^{4-}$ એ $1$ આયન છે,તેથી કેટાયનની કુલ સંખ્યા $(x+y)$ $3 - 1 = 2$ હોવી જોઈએ.
વીજભાર સંતુલન મુજબ: $x(n) + y(m) = 4$.
$x+y=2$ માટે શક્યતાઓ:
$1$. જો $x=1, y=1$,તો $n+m=4$. શક્ય $(n, m)$ જોડીઓ $(1, 3)$ અને $(2, 2)$ છે.
આમ,કેટાયનના પ્રકારો માટે $2$ શક્યતાઓ છે.
0 likes
View Solution142
DifficultMCQ
$27^{\circ} C$ તાપમાને $pH \ 3$ ધરાવતા $0.1 \ M$ મોનોબેઝિક એસિડનું અભિસરણ દબાણ કેટલું હશે ($atm$ માં)?
A
$2.42$
B
$242.4$
C
$60.6$
D
$50.9$
Solution
(A) અભિસરણ દબાણનું સૂત્ર $\pi = i \cdot C \cdot R \cdot T$ છે.
$pH = 3$ હોવાથી,હાઇડ્રોજન આયનોની સાંદ્રતા $[H^{+}] = 10^{-pH} = 10^{-3} = 0.001 \ M$ થાય.
મોનોબેઝિક એસિડ $HX \rightleftharpoons H^{+} + X^{-}$ માટે,વિયોજન અંશ $\alpha = \frac{[H^{+}]}{C} = \frac{0.001}{0.1} = 0.01$ થાય.
વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1 + \alpha = 1 + 0.01 = 1.01$ થાય.
$R = 0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$ અને $T = 300 \ K$ લેતા:
$\pi = 1.01 \times 0.1 \times 0.0821 \times 300 \approx 2.48 \ atm$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,નજીકની કિંમત $2.42 \ atm$ ($R = 0.08$ નો ઉપયોગ કરીને) છે.
તેથી,$(A)$ સાચો જવાબ છે.
$pH = 3$ હોવાથી,હાઇડ્રોજન આયનોની સાંદ્રતા $[H^{+}] = 10^{-pH} = 10^{-3} = 0.001 \ M$ થાય.
મોનોબેઝિક એસિડ $HX \rightleftharpoons H^{+} + X^{-}$ માટે,વિયોજન અંશ $\alpha = \frac{[H^{+}]}{C} = \frac{0.001}{0.1} = 0.01$ થાય.
વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1 + \alpha = 1 + 0.01 = 1.01$ થાય.
$R = 0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$ અને $T = 300 \ K$ લેતા:
$\pi = 1.01 \times 0.1 \times 0.0821 \times 300 \approx 2.48 \ atm$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,નજીકની કિંમત $2.42 \ atm$ ($R = 0.08$ નો ઉપયોગ કરીને) છે.
તેથી,$(A)$ સાચો જવાબ છે.
0 likes
View Solution143
EasyMCQ
એક અલ્પ દ્રાવ્ય $AB_2$ ક્ષારનો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $25^{\circ} C$ તાપમાને $2.56 \times 10^{-4} \ M^3$ છે. પાણીનો $K_f$ $1.8 \ K \ kg \ mol^{-1}$ છે. $AB_2$ ના સંતૃપ્ત દ્રાવણના ઠારબિંદુમાં થતો ઘટાડો કેટલો હશે ($K$ માં)?
A
$0.432$
B
$0.216$
C
$0.108$
D
$13.824$
Solution
(B) ધારો કે $AB_2$ ($1:2$ પ્રકારના વિદ્યુતવિભાજ્ય) ની પાણીમાં દ્રાવ્યતા $S \ mol \ L^{-1} = S \ M$ છે.
$AB_2 \rightleftharpoons A^{2+} + 2B^-$ માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp} = [S][2S]^2 = 4S^3$ છે.
આપેલ $K_{sp} = 2.56 \times 10^{-4} \ M^3$ હોવાથી,$4S^3 = 2.56 \times 10^{-4}$.
$S^3 = 0.64 \times 10^{-4} = 64 \times 10^{-6}$,તેથી $S = 0.04 \ M$.
દ્રાવણની ઘનતા $\approx 1 \ g/mL$ ધારતા,$S \approx 0.04 \ m$ (મોલાલિટી).
$AB_2$ માટે,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 3$ (સંપૂર્ણ વિયોજન ધારતા).
ઠારબિંદુમાં ઘટાડો $\Delta T_f = i \times K_f \times m$.
$\Delta T_f = 3 \times 1.8 \times 0.04 = 0.216 \ K$.
$AB_2 \rightleftharpoons A^{2+} + 2B^-$ માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp} = [S][2S]^2 = 4S^3$ છે.
આપેલ $K_{sp} = 2.56 \times 10^{-4} \ M^3$ હોવાથી,$4S^3 = 2.56 \times 10^{-4}$.
$S^3 = 0.64 \times 10^{-4} = 64 \times 10^{-6}$,તેથી $S = 0.04 \ M$.
દ્રાવણની ઘનતા $\approx 1 \ g/mL$ ધારતા,$S \approx 0.04 \ m$ (મોલાલિટી).
$AB_2$ માટે,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 3$ (સંપૂર્ણ વિયોજન ધારતા).
ઠારબિંદુમાં ઘટાડો $\Delta T_f = i \times K_f \times m$.
$\Delta T_f = 3 \times 1.8 \times 0.04 = 0.216 \ K$.
0 likes
View Solution144
DifficultMCQ
$P$ અને $Q$ જોડાઈને બે સંયોજનો $PQ_2$ અને $PQ_3$ બનાવે છે. જો $1 \ g$ $PQ_2$ ને $51 \ g$ બેન્ઝીનમાં ઓગાળવામાં આવે,તો ઠારબિંદુમાં અવનયન $0.8^{\circ} C$ થાય છે. જો $1 \ g$ $PQ_3$ ને $51 \ g$ બેન્ઝીનમાં ઓગાળવામાં આવે,તો ઠારબિંદુમાં અવનયન $0.625^{\circ} C$ થાય છે. જો બેન્ઝીનનો $K_f = 5.1 \ K \ kg \ mol^{-1}$ હોય,તો $P$ અને $Q$ ના પરમાણ્વીય દળ શોધો.
A
$35, 55$
B
$45, 45$
C
$55, 45$
D
$55, 35$
Solution
(D) ઠારબિંદુમાં અવનયનનું સૂત્ર $\Delta T_f = K_f \times m$ છે.
$PQ_2$ માટે: $0.8 = \frac{5.1 \times 1000 \times 1}{51 \times M_{PQ_2}} \Rightarrow M_{PQ_2} = 125 \ g/mol$.
$PQ_3$ માટે: $0.625 = \frac{5.1 \times 1000 \times 1}{51 \times M_{PQ_3}} \Rightarrow M_{PQ_3} = 160 \ g/mol$.
$P + 2Q = 125$ $(i)$
$P + 3Q = 160$ (ii)
સમીકરણ (ii) માંથી $(i)$ બાદ કરતા: $Q = 35$.
સમીકરણ $(i)$ માં $Q$ ની કિંમત મૂકતા: $P + 2(35) = 125 \Rightarrow P = 55$.
આમ,$P$ અને $Q$ ના પરમાણ્વીય દળ અનુક્રમે $55$ અને $35$ છે.
$PQ_2$ માટે: $0.8 = \frac{5.1 \times 1000 \times 1}{51 \times M_{PQ_2}} \Rightarrow M_{PQ_2} = 125 \ g/mol$.
$PQ_3$ માટે: $0.625 = \frac{5.1 \times 1000 \times 1}{51 \times M_{PQ_3}} \Rightarrow M_{PQ_3} = 160 \ g/mol$.
$P + 2Q = 125$ $(i)$
$P + 3Q = 160$ (ii)
સમીકરણ (ii) માંથી $(i)$ બાદ કરતા: $Q = 35$.
સમીકરણ $(i)$ માં $Q$ ની કિંમત મૂકતા: $P + 2(35) = 125 \Rightarrow P = 55$.
આમ,$P$ અને $Q$ ના પરમાણ્વીય દળ અનુક્રમે $55$ અને $35$ છે.
0 likes
View Solution145
MediumMCQ
સાચું વિધાન પસંદ કરો.
A
બાષ્પ દબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો $T$ થી સ્વતંત્ર છે.
B
અભિસરણ દબાણ હંમેશા દ્રાવ્યના સ્વભાવ પર આધાર રાખે છે.
C
ઉત્કલન બિંદુમાં ઉન્નયન દ્રાવકના સ્વભાવથી સ્વતંત્ર છે.
D
ઠારબિંદુમાં અવનયન દ્રાવ્યની મોલર સાંદ્રતાના પ્રમાણમાં હોય છે.
Solution
(A) બાષ્પ દબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો $\frac{\Delta P}{P^{\circ}} = x_{solute}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
મોલ અંશ $(x_{solute})$ એ પરિમાણરહિત રાશિ હોવાથી અને તાપમાન સાથે બદલાતી ન હોવાથી,બાષ્પ દબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો $T$ થી સ્વતંત્ર છે.
વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે અભિસરણ દબાણ એ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ છે અને તે કણોની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે,દ્રાવ્યના સ્વભાવ પર નહીં.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે ઉત્કલન બિંદુમાં ઉન્નયન એ મોલલ ઉન્નયન અચળાંક $(K_b)$ પર આધાર રાખે છે,જે દ્રાવકનો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે ઠારબિંદુમાં અવનયન એ દ્રાવ્યની મોલાલિટી $(m)$ ના પ્રમાણમાં હોય છે,મોલર સાંદ્રતા (મોલારિટી) ના નહીં.
મોલ અંશ $(x_{solute})$ એ પરિમાણરહિત રાશિ હોવાથી અને તાપમાન સાથે બદલાતી ન હોવાથી,બાષ્પ દબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો $T$ થી સ્વતંત્ર છે.
વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે અભિસરણ દબાણ એ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ છે અને તે કણોની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે,દ્રાવ્યના સ્વભાવ પર નહીં.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે ઉત્કલન બિંદુમાં ઉન્નયન એ મોલલ ઉન્નયન અચળાંક $(K_b)$ પર આધાર રાખે છે,જે દ્રાવકનો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે ઠારબિંદુમાં અવનયન એ દ્રાવ્યની મોલાલિટી $(m)$ ના પ્રમાણમાં હોય છે,મોલર સાંદ્રતા (મોલારિટી) ના નહીં.
0 likes
View Solution146
DifficultMCQ
નીચેના જલીય દ્રાવણોને ધ્યાનમાં લો.
$I$. $125 \ mL$ દ્રાવણમાં $2.2 \ g$ ગ્લુકોઝ.
$II$. $250 \ mL$ દ્રાવણમાં $1.9 \ g$ કેલ્શિયમ ક્લોરાઇડ.
$III$. $500 \ mL$ દ્રાવણમાં $9.0 \ g$ યુરિયા.
$IV$. $750 \ mL$ દ્રાવણમાં $20.5 \ g$ એલ્યુમિનિયમ સલ્ફેટ.
આ દ્રાવણોના ઉત્કલનબિંદુનો સાચો ચડતો ક્રમ કયો હશે?
[આપેલ છે: મોલર દળ $g \ mol^{-1}$ માં: $H=1, C=12, N=14, O=16, Cl=35.5, Ca=40, Al=27, S=32$]
$I$. $125 \ mL$ દ્રાવણમાં $2.2 \ g$ ગ્લુકોઝ.
$II$. $250 \ mL$ દ્રાવણમાં $1.9 \ g$ કેલ્શિયમ ક્લોરાઇડ.
$III$. $500 \ mL$ દ્રાવણમાં $9.0 \ g$ યુરિયા.
$IV$. $750 \ mL$ દ્રાવણમાં $20.5 \ g$ એલ્યુમિનિયમ સલ્ફેટ.
આ દ્રાવણોના ઉત્કલનબિંદુનો સાચો ચડતો ક્રમ કયો હશે?
[આપેલ છે: મોલર દળ $g \ mol^{-1}$ માં: $H=1, C=12, N=14, O=16, Cl=35.5, Ca=40, Al=27, S=32$]
A
$I < II < III < IV$
B
$III < II < I < IV$
C
$II < III < IV < I$
D
$II < III < I < IV$
Solution
(A) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_{b} = i \cdot K_{b} \cdot m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. મંદ દ્રાવણો માટે,મોલારિટી $(M)$ એ મોલાલિટી $(m)$ ની લગભગ સમાન છે. ઉત્કલનબિંદુ $i \cdot M$ ના મૂલ્ય સાથે વધે છે.
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $0.098 (I) < 0.204 (II) < 0.300 (III) < 0.400 (IV)$.
તેથી,ઉત્કલનબિંદુનો ચડતો ક્રમ $I < II < III < IV$ છે.
| દ્રાવણ | $i \cdot M$ ગણતરી | મૂલ્ય |
| $I$. ગ્લુકોઝ | $1 \times (\frac{2.2}{180} \times \frac{1000}{125})$ | $0.098$ |
| $II$. $CaCl_2$ | $3 \times (\frac{1.9}{111} \times \frac{1000}{250})$ | $0.204$ |
| $III$. યુરિયા | $1 \times (\frac{9}{60} \times \frac{1000}{500})$ | $0.300$ |
| $IV$. $Al_2(SO_4)_3$ | $5 \times (\frac{20.5}{342} \times \frac{1000}{750})$ | $0.400$ |
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $0.098 (I) < 0.204 (II) < 0.300 (III) < 0.400 (IV)$.
તેથી,ઉત્કલનબિંદુનો ચડતો ક્રમ $I < II < III < IV$ છે.
0 likes
View Solution147
DifficultMCQ
$T(K)$ તાપમાને,$2$ મોલ પ્રવાહી $A$ અને $3$ મોલ પ્રવાહી $B$ ને મિશ્ર કરવામાં આવે છે. બનતા આદર્શ દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ $320 \ mm \ Hg$ છે. આ તબક્કે,દ્રાવણમાં એક મોલ $A$ અને એક મોલ $B$ ઉમેરવામાં આવે છે. હવે બાષ્પ દબાણ $328.6 \ mm \ Hg$ માપવામાં આવે છે. $A$ અને $B$ ના બાષ્પ દબાણ ($mm \ Hg$ માં) અનુક્રમે છે:
A
$300, 200$
B
$600, 400$
C
$400, 300$
D
$500, 200$
Solution
(D) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,$P_S = X_A P_A^{\circ} + X_B P_B^{\circ}$.
પ્રથમ મિશ્રણ માટે: $X_A = 2/5$,$X_B = 3/5$,અને $P_S = 320 \ mm \ Hg$.
$320 = P_A^{\circ} (2/5) + P_B^{\circ} (3/5) \implies 2 P_A^{\circ} + 3 P_B^{\circ} = 1600$ ...$(I)$
$1$ મોલ $A$ અને $1$ મોલ $B$ ઉમેર્યા પછી,નવા મોલ $3$ મોલ $A$ અને $4$ મોલ $B$ છે. કુલ મોલ = $7$.
$X_A' = 3/7$,$X_B' = 4/7$,અને $P_S' = 328.6 \ mm \ Hg$.
$328.6 = P_A^{\circ} (3/7) + P_B^{\circ} (4/7) \implies 3 P_A^{\circ} + 4 P_B^{\circ} = 2300.2$ ...$(II)$
સમીકરણો ઉકેલતા:
$(I)$ ને $3$ વડે ગુણતા: $6 P_A^{\circ} + 9 P_B^{\circ} = 4800$ ...$(III)$
$(II)$ ને $2$ વડે ગુણતા: $6 P_A^{\circ} + 8 P_B^{\circ} = 4600.4$ ...$(IV)$
$(III)$ માંથી $(IV)$ બાદ કરતા: $P_B^{\circ} = 199.6 \ mm \ Hg \approx 200 \ mm \ Hg$.
$P_B^{\circ} = 200$ ને $(I)$ માં મૂકતા: $2 P_A^{\circ} + 3(200) = 1600 \implies 2 P_A^{\circ} = 1000 \implies P_A^{\circ} = 500 \ mm \ Hg$.
આમ,બાષ્પ દબાણ $500 \ mm \ Hg$ અને $200 \ mm \ Hg$ છે.
પ્રથમ મિશ્રણ માટે: $X_A = 2/5$,$X_B = 3/5$,અને $P_S = 320 \ mm \ Hg$.
$320 = P_A^{\circ} (2/5) + P_B^{\circ} (3/5) \implies 2 P_A^{\circ} + 3 P_B^{\circ} = 1600$ ...$(I)$
$1$ મોલ $A$ અને $1$ મોલ $B$ ઉમેર્યા પછી,નવા મોલ $3$ મોલ $A$ અને $4$ મોલ $B$ છે. કુલ મોલ = $7$.
$X_A' = 3/7$,$X_B' = 4/7$,અને $P_S' = 328.6 \ mm \ Hg$.
$328.6 = P_A^{\circ} (3/7) + P_B^{\circ} (4/7) \implies 3 P_A^{\circ} + 4 P_B^{\circ} = 2300.2$ ...$(II)$
સમીકરણો ઉકેલતા:
$(I)$ ને $3$ વડે ગુણતા: $6 P_A^{\circ} + 9 P_B^{\circ} = 4800$ ...$(III)$
$(II)$ ને $2$ વડે ગુણતા: $6 P_A^{\circ} + 8 P_B^{\circ} = 4600.4$ ...$(IV)$
$(III)$ માંથી $(IV)$ બાદ કરતા: $P_B^{\circ} = 199.6 \ mm \ Hg \approx 200 \ mm \ Hg$.
$P_B^{\circ} = 200$ ને $(I)$ માં મૂકતા: $2 P_A^{\circ} + 3(200) = 1600 \implies 2 P_A^{\circ} = 1000 \implies P_A^{\circ} = 500 \ mm \ Hg$.
આમ,બાષ્પ દબાણ $500 \ mm \ Hg$ અને $200 \ mm \ Hg$ છે.
0 likes
View Solution148
DifficultMCQ
$M \ g \ mol^{-1}$ મોલર દળ ધરાવતા $W \ g$ અબાષ્પશીલ વિદ્યુતવિભાજ્ય ઘન દ્રાવ્યને $100 \ mL$ પાણીમાં ઓગાળતા,પાણીનું બાષ્પદબાણ $640 \ mm \ Hg$ થી ઘટીને $600 \ mm \ Hg$ થાય છે. જો વિદ્યુતવિભાજ્યનું જલીય દ્રાવણ $375 \ K$ તાપમાને ઉકળતું હોય અને પાણી માટે $K_b = 0.52 \ K \ kg \ mol^{-1}$ હોય,તો દ્રાવણમાં વિદ્યુતવિભાજ્ય દ્રાવ્યનો મોલ અંશ $(X_2)$ કેવી રીતે દર્શાવી શકાય? (આપેલ છે: પાણીની ઘનતા $= 1 \ g/mL$ અને પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $= 373 \ K$):
A
$\frac{1.3}{8} \times \frac{W}{M}$
B
$\frac{16}{2.6} \times \frac{W}{M}$
C
$\frac{2.6}{16} \times \frac{M}{W}$
D
$\frac{1.3}{8} \times \frac{M}{W}$
Solution
(A) આપેલ છે:
$P^0 = 640 \ mm \ Hg$,$P_s = 600 \ mm \ Hg$.
બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો: $\frac{P^0 - P_s}{P^0} = i \cdot X_2$.
$\frac{640 - 600}{640} = i \cdot X_2 \implies i \cdot X_2 = \frac{40}{640} = \frac{1}{16}$ ... $(i)$.
ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન: $\Delta T_b = T_b - T_b^0 = 375 - 373 = 2 \ K$.
સૂત્ર: $\Delta T_b = i \cdot K_b \cdot m$.
$2 = i \cdot 0.52 \cdot \frac{W \times 1000}{M \times 100} \implies 2 = i \cdot 5.2 \cdot \frac{W}{M} \implies i = \frac{2 \cdot M}{5.2 \cdot W} = \frac{M}{2.6 \cdot W}$ ... $(ii)$.
$(ii)$ ને $(i)$ માં મૂકતા:
$\left(\frac{M}{2.6 \cdot W}\right) \cdot X_2 = \frac{1}{16}$.
$X_2 = \frac{2.6 \cdot W}{16 \cdot M} = \frac{1.3}{8} \cdot \frac{W}{M}$.
$P^0 = 640 \ mm \ Hg$,$P_s = 600 \ mm \ Hg$.
બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો: $\frac{P^0 - P_s}{P^0} = i \cdot X_2$.
$\frac{640 - 600}{640} = i \cdot X_2 \implies i \cdot X_2 = \frac{40}{640} = \frac{1}{16}$ ... $(i)$.
ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન: $\Delta T_b = T_b - T_b^0 = 375 - 373 = 2 \ K$.
સૂત્ર: $\Delta T_b = i \cdot K_b \cdot m$.
$2 = i \cdot 0.52 \cdot \frac{W \times 1000}{M \times 100} \implies 2 = i \cdot 5.2 \cdot \frac{W}{M} \implies i = \frac{2 \cdot M}{5.2 \cdot W} = \frac{M}{2.6 \cdot W}$ ... $(ii)$.
$(ii)$ ને $(i)$ માં મૂકતા:
$\left(\frac{M}{2.6 \cdot W}\right) \cdot X_2 = \frac{1}{16}$.
$X_2 = \frac{2.6 \cdot W}{16 \cdot M} = \frac{1.3}{8} \cdot \frac{W}{M}$.
0 likes
View Solution149
DifficultMCQ
પદાર્થ '$X$' $(1.5 \ g)$ ને $150 \ g$ દ્રાવક '$Y$' (મોલર દળ $= 300 \ g \ mol^{-1}$) માં ઓગાળતા ઉત્કલનબિંદુમાં $0.5 \ K$ નો વધારો થાય છે. દ્રાવક '$Y$' ના બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો . . . . . . $\times 10^{-2}$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
[આપેલ છે : દ્રાવકનો $K_{b} = 5.0 \ K \ kg \ mol^{-1}$]
ધારો કે દ્રાવણ મંદ છે અને '$X$' નું દ્રાવણમાં કોઈ સુયોજન કે વિયોજન થતું નથી.
[આપેલ છે : દ્રાવકનો $K_{b} = 5.0 \ K \ kg \ mol^{-1}$]
ધારો કે દ્રાવણ મંદ છે અને '$X$' નું દ્રાવણમાં કોઈ સુયોજન કે વિયોજન થતું નથી.
A
$3$
B
$1$
C
$5$
D
$2$
Solution
(A) ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $\Delta T_{b} = K_{b} \times m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $m$ એ મોલાલિટી છે.
$0.5 = 5.0 \times m \implies m = 0.1 \ mol \ kg^{-1}$.
મોલાલિટી $m = \frac{n_{X}}{W_{Y} (\text{kg માં})} = \frac{n_{X}}{0.150 \ kg} = 0.1 \implies n_{X} = 0.015 \ mol$.
બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો $\frac{P^{o} - P_{s}}{P^{o}} = X_{X} = \frac{n_{X}}{n_{X} + n_{Y}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$n_{Y} = \frac{150 \ g}{300 \ g \ mol^{-1}} = 0.5 \ mol$.
દ્રાવણ મંદ હોવાથી,$n_{X} + n_{Y} \approx n_{Y} = 0.5 \ mol$.
સાપેક્ષ ઘટાડો $= \frac{0.015}{0.5} = 0.03 = 3 \times 10^{-2}$.
આમ,મૂલ્ય $3$ છે.
$0.5 = 5.0 \times m \implies m = 0.1 \ mol \ kg^{-1}$.
મોલાલિટી $m = \frac{n_{X}}{W_{Y} (\text{kg માં})} = \frac{n_{X}}{0.150 \ kg} = 0.1 \implies n_{X} = 0.015 \ mol$.
બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો $\frac{P^{o} - P_{s}}{P^{o}} = X_{X} = \frac{n_{X}}{n_{X} + n_{Y}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$n_{Y} = \frac{150 \ g}{300 \ g \ mol^{-1}} = 0.5 \ mol$.
દ્રાવણ મંદ હોવાથી,$n_{X} + n_{Y} \approx n_{Y} = 0.5 \ mol$.
સાપેક્ષ ઘટાડો $= \frac{0.015}{0.5} = 0.03 = 3 \times 10^{-2}$.
આમ,મૂલ્ય $3$ છે.
0 likes
View Solution150
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયા વિધાનો સાચા નથી?
$A$. પાણી માટે,$K_b$ નું મૂલ્ય $K_f$ ના મૂલ્ય કરતા વધારે છે.
$B$. જ્યારે પાણીમાં અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ઉમેરવામાં આવે ત્યારે તેના ઉત્કલનબિંદુમાં થતો ઉન્નયન તેના ઠારબિંદુમાં થતા અવનયન કરતા મૂલ્યમાં મોટો હોય છે.
$C$. પ્રોટીન અને પોલિમરના મોલર દળ નક્કી કરવા માટે અન્ય કોઈપણ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ કરતા અભિસરણ દબાણ માપન વધુ પસંદ કરવામાં આવે છે.
$D$. બેન્ઝીનમાં બેન્ઝોઇક એસિડનું ડાયમરાઇઝ્ડ સ્વરૂપ $C_6H_5 - C(=O) - OH \cdots O = C(OH) - C_6H_5$ છે. નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
$A$. પાણી માટે,$K_b$ નું મૂલ્ય $K_f$ ના મૂલ્ય કરતા વધારે છે.
$B$. જ્યારે પાણીમાં અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ઉમેરવામાં આવે ત્યારે તેના ઉત્કલનબિંદુમાં થતો ઉન્નયન તેના ઠારબિંદુમાં થતા અવનયન કરતા મૂલ્યમાં મોટો હોય છે.
$C$. પ્રોટીન અને પોલિમરના મોલર દળ નક્કી કરવા માટે અન્ય કોઈપણ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ કરતા અભિસરણ દબાણ માપન વધુ પસંદ કરવામાં આવે છે.
$D$. બેન્ઝીનમાં બેન્ઝોઇક એસિડનું ડાયમરાઇઝ્ડ સ્વરૂપ $C_6H_5 - C(=O) - OH \cdots O = C(OH) - C_6H_5$ છે. નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
માત્ર $A$ અને $B$
B
માત્ર $A$ અને $D$
C
માત્ર $A, B$ અને $D$
D
માત્ર $A, C$ અને $D$
Solution
(C) ખોટું છે: પાણી માટે,$K_f = 1.86 \text{ K kg mol}^{-1}$ અને $K_b = 0.512 \text{ K kg mol}^{-1}$ છે,તેથી $K_f > K_b$ થાય.
$B$ ખોટું છે: કારણ કે $K_f > K_b$ છે,તેથી સમાન મોલાલિટી $m$ માટે ઠારબિંદુમાં અવનયન $(\Delta T_f = K_f m)$ એ ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $(\Delta T_b = K_b m)$ કરતા વધારે હોય છે.
$C$ સાચું છે: અભિસરણ દબાણ પસંદ કરવામાં આવે છે કારણ કે તેનું મૂલ્ય મંદ દ્રાવણો માટે પણ મોટું હોય છે,જે પ્રોટીન અને પોલિમર જેવા મેક્રોમોલેક્યુલ્સ માટે માપવામાં સરળતા રહે છે.
$D$ ખોટું છે: બેન્ઝોઇક એસિડનું ડાયમરાઇઝ્ડ સ્વરૂપ કાર્બોક્સિલ જૂથો વચ્ચે હાઇડ્રોજન બંધન ધરાવે છે,જે $(C_6H_5COOH)_2$ તરીકે $C_6H_5 - C(OH)=O \cdots HO - C(O) - C_6H_5$ બંધારણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
તેથી,વિધાનો $A, B$ અને $D$ ખોટા છે.
$B$ ખોટું છે: કારણ કે $K_f > K_b$ છે,તેથી સમાન મોલાલિટી $m$ માટે ઠારબિંદુમાં અવનયન $(\Delta T_f = K_f m)$ એ ઉત્કલનબિંદુમાં ઉન્નયન $(\Delta T_b = K_b m)$ કરતા વધારે હોય છે.
$C$ સાચું છે: અભિસરણ દબાણ પસંદ કરવામાં આવે છે કારણ કે તેનું મૂલ્ય મંદ દ્રાવણો માટે પણ મોટું હોય છે,જે પ્રોટીન અને પોલિમર જેવા મેક્રોમોલેક્યુલ્સ માટે માપવામાં સરળતા રહે છે.
$D$ ખોટું છે: બેન્ઝોઇક એસિડનું ડાયમરાઇઝ્ડ સ્વરૂપ કાર્બોક્સિલ જૂથો વચ્ચે હાઇડ્રોજન બંધન ધરાવે છે,જે $(C_6H_5COOH)_2$ તરીકે $C_6H_5 - C(OH)=O \cdots HO - C(O) - C_6H_5$ બંધારણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
તેથી,વિધાનો $A, B$ અને $D$ ખોટા છે.
0 likes
View SolutionSolutions — Mix Examples of Solutions · Frequently Asked Questions
1Are these Solutions questions useful for JEE and NEET?
Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.
2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?
Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.
3How do I generate a question paper from this subtopic?
Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFor Teachers & Institutes
Generate a Solutions Exam Paper in 2 Minutes
Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.
First 3 chapters of every subject are free — no payment required.