Gujarati

Method of expressing concentration of solution Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Solutions · Method of expressing concentration of solution

481+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 481 questions in Gujarati

351
DifficultMCQ
$CCl_4$ (કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઈડ) માં ડાય-બ્રોમીનના $10\%\ (v/v)$ દ્રાવણની મોલાલિટી $x$ છે. $x = ...... \times 10^{-2}\ m$. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
[આપેલ છે : $Br_2$ નું મોલર દળ $= 160\ g\ mol^{-1}$
$C$ નું પરમાણ્વીય દળ $= 12\ g\ mol^{-1}$
$Cl$ નું પરમાણ્વીય દળ $= 35.5\ g\ mol^{-1}$
ડાય-બ્રોમીનની ઘનતા $= 3.2\ g\ cm^{-3}$
$CCl_4$ ની ઘનતા $= 1.6\ g\ cm^{-3}$]
A
$138$
B
$139$
C
$137$
D
$136$

Solution

(B) $10\%\ (v/v)$ દ્રાવણનો અર્થ છે કે $100\ mL$ કુલ દ્રાવણમાં $10\ mL$ દ્રાવ્ય $(Br_2)$ હાજર છે.
તેથી,દ્રાવક $(CCl_4)$ નું કદ $= 100\ mL - 10\ mL = 90\ mL$.
દ્રાવ્ય $(Br_2)$ નું દળ $= \text{કદ} \times \text{ઘનતા} = 10\ mL \times 3.2\ g\ cm^{-3} = 32\ g$.
દ્રાવક $(CCl_4)$ નું દળ $= \text{કદ} \times \text{ઘનતા} = 90\ mL \times 1.6\ g\ cm^{-3} = 144\ g = 0.144\ kg$.
દ્રાવ્ય $(Br_2)$ ના મોલ $= \frac{32\ g}{160\ g\ mol^{-1}} = 0.2\ mol$.
મોલાલિટી $(m)$ $= \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવકનું દળ (kg માં)}} = \frac{0.2}{0.144} \approx 1.3888\ m$.
$x \times 10^{-2}\ m$ તરીકે દર્શાવતા,આપણને $138.88 \times 10^{-2}\ m$ મળે છે.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરતા,$x = 139$.
352
DifficultMCQ
$200 \ g$ ના $25 \%$ દ્રાવણ અને $500 \ g$ ના $40 \%$ દ્રાવણ (બંને દળથી) ને મિશ્ર કરીને ખાંડનું દ્રાવણ મેળવવામાં આવે છે. પરિણામી ખાંડના દ્રાવણની દળ ટકાવારી $..........$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
A
$35$
B
$34$
C
$33$
D
$36$

Solution

(D) પ્રથમ દ્રાવણમાં ખાંડનું દળ $= 200 \ g \times 0.25 = 50 \ g$.
બીજા દ્રાવણમાં ખાંડનું દળ $= 500 \ g \times 0.40 = 200 \ g$.
ખાંડનું કુલ દળ $= 50 \ g + 200 \ g = 250 \ g$.
પરિણામી દ્રાવણનું કુલ દળ $= 200 \ g + 500 \ g = 700 \ g$.
પરિણામી ખાંડના દ્રાવણની દળ ટકાવારી $= (\frac{250 \ g}{700 \ g}) \times 100 \approx 35.71 \%$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં ફેરવતા,આપણને $36 \%$ મળે છે.
353
MediumMCQ
$1 \ mole$ પાણીમાં $2 \ g$ $X$ ઉમેરીને એક દ્રાવણ તૈયાર કરવામાં આવે છે. દ્રાવણમાં $X$ ની દળ ટકાવારી $............. \ \%$ છે.
A
$20$
B
$5$
C
$2$
D
$10$

Solution

(D) દ્રાવ્યનું દળ $(X) = 2 \ g$
દ્રાવકનું દળ $(H_2O) = 1 \ mole = 18 \ g$
દ્રાવણનું કુલ દળ = દ્રાવ્યનું દળ + દ્રાવકનું દળ = $2 \ g + 18 \ g = 20 \ g$
$X$ ની દળ ટકાવારી = $\frac{\text{દ્રાવ્યનું દળ}}{\text{દ્રાવણનું કુલ દળ}} \times 100$
$X$ ની દળ ટકાવારી = $\frac{2 \ g}{20 \ g} \times 100 = 10 \ \%$
354
MediumMCQ
તાપમાન સાથે બદલાતી રાશિ કઈ છે?
A
મોલારિટી
B
દળ ટકાવારી
C
મોલાલિટી
D
મોલ અંશ

Solution

(A) $Molarity = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવણનું કદ (L)}}$
દ્રાવણનું કદ તાપમાન પર આધારિત હોવાથી,તાપમાનમાં ફેરફાર થવાથી મોલારિટી બદલાય છે.
મોલાલિટી,દળ ટકાવારી અને મોલ અંશ જેવા અન્ય સાંદ્રતાના એકમો દળ પર આધારિત છે,જે તાપમાનથી સ્વતંત્ર છે.
355
MediumMCQ
$0.8 \ M \ H_2SO_4$ દ્રાવણની મોલાલિટી (ઘનતા $1.06 \ g \ cm^{-3}$) . . . . . . $\times 10^{-3} \ m$ છે.
A
$814$
B
$817$
C
$816$
D
$815$

Solution

(D) આપેલ છે: મોલારિટી $(M)$ = $0.8 \ M$,ઘનતા $(d)$ = $1.06 \ g \ cm^{-3}$,$H_2SO_4$ નું આણ્વીય દળ $(M_2)$ = $98 \ g \ mol^{-1}$.
મોલાલિટી $(m)$ માટેનું સૂત્ર: $m = \frac{M \times 1000}{d \times 1000 - M \times M_2}$.
કિંમતો મૂકતા: $m = \frac{0.8 \times 1000}{1.06 \times 1000 - 0.8 \times 98}$.
$m = \frac{800}{1060 - 78.4} = \frac{800}{981.6} \approx 0.81499 \ m$.
$\times 10^{-3} \ m$ માં ફેરવતા: $0.81499 \times 10^3 \times 10^{-3} \ m \approx 815 \times 10^{-3} \ m$.
356
EasyMCQ
જો પદાર્થ $A$ એ $B$ અને $C$ ના મિશ્રણના દ્રાવણમાં ઓગળે છે,જેમાં તેમના મોલની સંખ્યા અનુક્રમે $n_A, n_B$ અને $n_C$ છે,તો દ્રાવણમાં $C$ નો મોલ અંશ કેટલો થાય?
A
$\frac{n_C}{n_A \times n_B \times n_C}$
B
$\frac{n_C}{n_A + n_B + n_C}$
C
$\frac{n_C}{n_A - n_B - n_C}$
D
$\frac{n_B}{n_A + n_B}$

Solution

(B) મિશ્રણમાં કોઈ ઘટકનો મોલ અંશ એ તે ઘટકના મોલની સંખ્યા અને દ્રાવણમાં હાજર તમામ ઘટકોના કુલ મોલની સંખ્યાના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
દ્રાવણમાં કુલ મોલની સંખ્યા $n_{total} = n_A + n_B + n_C$ છે.
$C$ નો મોલ અંશ $(X_C)$ નીચે મુજબ છે:
$X_C = \frac{n_C}{n_A + n_B + n_C}$.
357
MediumMCQ
$NaOH$ ના '$x$' $M$ દ્રાવણ ('$x$' મોલર) ની ઘનતા $1.12 \ g \ mL^{-1}$ છે. જ્યારે મોલાલિટીમાં,દ્રાવણની સાંદ્રતા $3 \ m$ $(3 \ \text{મોલલ})$ છે. તો '$x$' નું મૂલ્ય શોધો.
(આપેલ છે: $NaOH$ નું મોલર દળ $40 \ g \ mol^{-1}$ છે)
A
$3.5$
B
$3.0$
C
$3.8$
D
$2.8$

Solution

(B) મોલાલિટી $(m)$ અને મોલારિટી $(M)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$m = \frac{1000 \times M}{(1000 \times d) - (M \times Mw_{\text{solute}})}$
આપેલ છે:
$m = 3 \ molal$
$d = 1.12 \ g \ mL^{-1}$
$Mw_{\text{solute}} = 40 \ g \ mol^{-1}$
$M = x$
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$3 = \frac{1000 \times x}{(1000 \times 1.12) - (x \times 40)}$
$3 = \frac{1000x}{1120 - 40x}$
$3(1120 - 40x) = 1000x$
$3360 - 120x = 1000x$
$3360 = 1120x$
$x = \frac{3360}{1120} = 3$
તેથી,'$x$' નું મૂલ્ય $3$ છે.
358
MediumMCQ
$NaCl$ ના $3 \text{ M}$ જલીય દ્રાવણની મોલાલિટી $(m)$ શોધો:
(આપેલ છે: દ્રાવણની ઘનતા = $1.25 \text{ g mL}^{-1}$, મોલર દળ $\text{g mol}^{-1}$ માં: $Na = 23$, $Cl = 35.5$) ($\text{m}$ માં)
A
$2.90$
B
$2.79$
C
$1.90$
D
$3.85$

Solution

(B) $3 \text{ M}$ દ્રાવણનો અર્થ છે કે $1 \text{ L}$ $(1000 \text{ mL})$ દ્રાવણમાં $3 \text{ mol}$ $NaCl$ ઓગળેલ છે.
દ્રાવણનું દળ = $\text{કદ} \times \text{ઘનતા} = 1000 \text{ mL} \times 1.25 \text{ g mL}^{-1} = 1250 \text{ g}$.
દ્રાવ્ય $(NaCl)$ નું દળ = $3 \text{ mol} \times 58.5 \text{ g mol}^{-1} = 175.5 \text{ g}$.
દ્રાવકનું દળ = $\text{દ્રાવણનું દળ} - \text{દ્રાવ્યનું દળ} = 1250 \text{ g} - 175.5 \text{ g} = 1074.5 \text{ g} = 1.0745 \text{ kg}$.
મોલાલિટી $(m)$ = $\frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવકનું દળ (kg માં)}} = \frac{3}{1.0745} = 2.79 \text{ m}$.
359
MediumMCQ
યુરિયાના જલીય દ્રાવણની મોલાલિટી $4.44 \ m$ છે. દ્રાવણમાં યુરિયાનો મોલ અંશ $x \times 10^{-5}$ છે. $x$ નું મૂલ્ય . . . . . . છે. (પૂર્ણાંક જવાબ)
A
$70$
B
$73$
C
$74$
D
$80$

Solution

(C) મોલાલિટી $(m)$ એટલે દ્રાવકના પ્રતિ કિલોગ્રામમાં ઓગળેલા દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
આપેલ છે $m = 4.44 \ m$,જેનો અર્થ છે કે $4.44 \ mol$ યુરિયા $1000 \ g$ $(1 \ kg)$ પાણીમાં ઓગળેલ છે.
પાણીના મોલ $(n_{water})$ = $\frac{1000 \ g}{18 \ g/mol} \approx 55.56 \ mol$.
યુરિયાનો મોલ અંશ $(X_{urea})$ = $\frac{n_{urea}}{n_{urea} + n_{water}} = \frac{4.44}{4.44 + 55.56} = \frac{4.44}{60} = 0.074$.
આપણને આપેલ છે $X_{urea} = x \times 10^{-5}$.
$0.074 = 7400 \times 10^{-5}$.
તેથી,$x = 7400$.
360
MediumMCQ
$1 \ mole$ ઇથાઇલ આલ્કોહોલને $9 \ mole$ પાણીમાં ઉમેરીને એક દ્રાવણ તૈયાર કરવામાં આવે છે. દ્રાવણમાં દ્રાવ્યની દળ ટકાવારી કેટલી છે? . . . . . . (પૂર્ણાંક જવાબ)
(આપેલ છે : મોલર દળ $g \ mol^{-1}$ માં,ઇથાઇલ આલ્કોહોલ : $46$,
પાણી : $18$)
A
$20$
B
$22$
C
$30$
D
$35$

Solution

(B) દ્રાવ્ય (ઇથાઇલ આલ્કોહોલ) નું દળ $= 1 \ mole \times 46 \ g \ mol^{-1} = 46 \ g$.
દ્રાવક (પાણી) નું દળ $= 9 \ mole \times 18 \ g \ mol^{-1} = 162 \ g$.
દ્રાવણનું કુલ દળ $= 46 \ g + 162 \ g = 208 \ g$.
દ્રાવ્યની દળ ટકાવારી $= \frac{\text{દ્રાવ્યનું દળ}}{\text{દ્રાવણનું કુલ દળ}} \times 100$.
દળ ટકાવારી $= \frac{46}{208} \times 100 = \frac{4600}{208} \approx 22.11 \%$.
પૂર્ણાંક કિંમત $22$ છે.
361
MediumMCQ
$32^{\circ} C$ તાપમાને $500 \ mL$ દ્રાવણમાં $x \ g$ નિર્જળ $CuSO_4$ ધરાવતા જલીય દ્રાવણની મોલારિટી $(M) = 2 \times 10^{-1} \ M$ છે. તેની મોલાલિટી. . . . . .$\times 10^{-3} \ m$ (નજીકનો પૂર્ણાંક) થશે. [દ્રાવણની ઘનતા $= 1.25 \ g/mL$ આપેલ છે.]
A
$160$
B
$164$
C
$167$
D
$168$

Solution

(B) આપેલ છે: મોલારિટી $(M) = 0.2 \ M$,કદ $(V) = 500 \ mL = 0.5 \ L$,ઘનતા $(d) = 1.25 \ g/mL$,$CuSO_4$ નું આણ્વીય દળ $= 159.5 \ g/mol$.
પગલું $1$: દ્રાવ્યના મોલ $(n)$ ગણો:
$n = M \times V = 0.2 \times 0.5 = 0.1 \ mol$.
પગલું $2$: દ્રાવ્યનું દળ $(x)$ ગણો:
$x = n \times \text{આણ્વીય દળ} = 0.1 \times 159.5 = 15.95 \ g$.
પગલું $3$: દ્રાવણનું દળ ગણો:
$Mass_{soln} = V \times d = 500 \times 1.25 = 625 \ g$.
પગલું $4$: દ્રાવકનું દળ $(W_{solvent})$ ગણો:
$W_{solvent} = Mass_{soln} - x = 625 - 15.95 = 609.05 \ g$.
પગલું $5$: મોલાલિટી $(m)$ ગણો:
$m = \frac{n \times 1000}{W_{solvent} (g \text{ માં})} = \frac{0.1 \times 1000}{609.05} \approx 0.16418 \ m$.
$m \approx 164 \times 10^{-3} \ m$.
362
MediumMCQ
દ્રાવણમાં દ્રાવ્યનો મોલ અંશ $0.1$ છે. $298 \ K$ તાપમાને,દ્રાવણની મોલારિટી તેની મોલાલિટી જેટલી જ છે. $298 \ K$ તાપમાને આ દ્રાવણની ઘનતા $2.0 \ g \ cm^{-3}$ છે. દ્રાવ્ય અને દ્રાવકના આણ્વીય દળનો ગુણોત્તર,$\left(\frac{MW_{solute}}{MW_{solvent}}\right)$,કેટલો થાય?
A
$7$
B
$9$
C
$5$
D
$4$

Solution

(B) ધારો કે દ્રાવ્યનું આણ્વીય દળ $M_1$ અને દ્રાવકનું આણ્વીય દળ $M_2$ છે.
મોલ અંશ $X_1 = 0.1$ અને $X_2 = 0.9$ છે.
મોલારિટી અને મોલાલિટી સમાન હોવાથી,ગણતરી કરતા $\frac{M_1}{M_2} = 9$ મળે છે.
363
DifficultMCQ
$1000 \ g$ પાણીમાં $120 \ g$ યુરિયા (આણ્વીય દળ $60$) ઓગાળતા $1.15 \ g / mL$ ઘનતા ધરાવતું દ્રાવણ મળે છે. દ્રાવણની મોલારિટી કેટલી છે ($M$ માં)?
A
$1.78$
B
$2.00$
C
$2.05$
D
$2.22$

Solution

(C) મોલારિટી એટલે દ્રાવણના પ્રતિ લિટરમાં ઓગળેલા દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
મોલારિટી,$M = \frac{n}{V}$
$n =$ દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા = દળ $/$ આણ્વીય દળ
$V =$ દ્રાવણનું કદ
યુરિયાનું દળ = $120 \ g$
યુરિયાનું આણ્વીય દળ = $60 \ g / mol$
પાણીનું દળ = $1000 \ g$
દ્રાવણની ઘનતા,$\rho = 1.15 \ g / mL$
$n = \frac{120}{60} = 2 \ mol$
દ્રાવણનું કુલ દળ = $120 \ g + 1000 \ g = 1120 \ g$
દ્રાવણનું કદ,$V = \frac{\text{દળ}}{\text{ઘનતા}} = \frac{1120 \ g}{1.15 \ g / mL} \approx 973.91 \ mL = 0.97391 \ L$
મોલારિટી,$M = \frac{n}{V} = \frac{2 \ mol}{0.97391 \ L} \approx 2.05 \ M$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
364
MediumMCQ
$900 \text{ g}$ પાણી ધરાવતા જલીય યુરિયા દ્રાવણમાં યુરિયાનો મોલ અંશ $0.05$ છે. જો દ્રાવણની ઘનતા $1.2 \text{ g cm}^{-3}$ હોય,તો યુરિયાના દ્રાવણની મોલારિટી કેટલી થાય? (આપેલ માહિતી: યુરિયા અને પાણીના મોલર દળ અનુક્રમે $60 \text{ g mol}^{-1}$ અને $18 \text{ g mol}^{-1}$ છે)
A
$2.50$
B
$2.55$
C
$2.60$
D
$2.98$

Solution

(D) પાણીના મોલ $(n_{H_2O})$ = $\frac{900}{18} = 50 \text{ mol}$.
યુરિયાનો મોલ અંશ $(x_{urea})$ = $0.05$.
સૂત્ર $x_{urea} = \frac{n_{urea}}{n_{urea} + n_{H_2O}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$0.05 = \frac{n_{urea}}{n_{urea} + 50}$.
$0.05n_{urea} + 2.5 = n_{urea} \implies 0.95n_{urea} = 2.5 \implies n_{urea} = \frac{2.5}{0.95} \approx 2.6316 \text{ mol}$.
યુરિયાનું દળ = $2.6316 \text{ mol} \times 60 \text{ g mol}^{-1} = 157.896 \text{ g}$.
દ્રાવણનું કુલ દળ = $157.896 \text{ g} + 900 \text{ g} = 1057.896 \text{ g}$.
દ્રાવણનું કદ $(V)$ = $\frac{\text{દળ}}{\text{ઘનતા}} = \frac{1057.896 \text{ g}}{1.2 \text{ g cm}^{-3}} = 881.58 \text{ mL} = 0.88158 \text{ L}$.
મોલારિટી $(M)$ = $\frac{n_{urea}}{V(L)} = \frac{2.6316}{0.88158} \approx 2.98 \text{ M}$.
365
MediumMCQ
$80 \ g \ mol^{-1}$ મોલર વજન ધરાવતું સંયોજન $H_2X$ એ $0.4 \ g \ mL^{-1}$ ઘનતા ધરાવતા દ્રાવકમાં ઓગળેલું છે. દ્રાવ્ય થયા પછી કદમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી તેમ ધારતા,$3.2 \ M$ દ્રાવણની મોલાલિટી કેટલી થાય?
A
$6$
B
$7$
C
$8$
D
$9$

Solution

(C) આપેલ છે: મોલારિટી $(M)$ = $3.2 \ mol \ L^{-1}$.
$1 \ L$ દ્રાવણ ધ્યાનમાં લો.
દ્રાવ્યના મોલ $(n)$ = $3.2 \ mol$.
દ્રાવ્યનું દળ = $n \times \text{મોલર દળ} = 3.2 \ mol \times 80 \ g \ mol^{-1} = 256 \ g$.
દ્રાવકનું દળ = $\text{ઘનતા} \times \text{કદ} = 0.4 \ g \ mL^{-1} \times 1000 \ mL = 400 \ g = 0.4 \ kg$.
મોલાલિટી $(m)$ = $\frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવકનું દળ (kg માં)}} = \frac{3.2 \ mol}{0.4 \ kg} = 8 \ m$.
366
MediumMCQ
$3 \ M$ $NaCl$ દ્રાવણની ઘનતા $1.25 \ g/mL$ છે. દ્રાવણની મોલાલિટી કેટલી થાય ($m$ માં)?
A
$1.79$
B
$2$
C
$3$
D
$2.79$

Solution

(D) આપેલ છે: મોલારિટી $(M)$ = $3 \ M$,ઘનતા $(d)$ = $1.25 \ g/mL$,$NaCl$ નું આણ્વીય દળ $(M_w)$ = $58.5 \ g/mol$.
મોલાલિટી $(m)$ શોધવાનું સૂત્ર: $m = \frac{M \times 1000}{1000 \times d - M \times M_w}$.
કિંમતો મૂકતા: $m = \frac{3 \times 1000}{1000 \times 1.25 - 3 \times 58.5}$.
$m = \frac{3000}{1250 - 175.5}$.
$m = \frac{3000}{1074.5} \approx 2.79 \ m$.
367
MediumMCQ
એક મોનોબેઝિક એસિડ $(X)$ ના $70 \%$ (દળ/દળ) જલીય દ્રાવણની મોલારિટી $........... \ M$ (નજીકનો પૂર્ણાંક) છે. આપેલ છે: $(X)$ ના જલીય દ્રાવણની ઘનતા $1.25 \ g \ mL^{-1}$ છે,એસિડનું મોલર દળ $70 \ g \ mol^{-1}$ છે.
A
$10$
B
$12$
C
$13$
D
$15$

Solution

(C) ધારો કે દ્રાવણનું દળ $100 \ g$ છે.
દ્રાવણ $70 \%$ (દળ/દળ) હોવાથી,દ્રાવ્ય $(X)$ નું દળ $70 \ g$ છે.
દ્રાવણનું કદ: $V = \frac{\text{દળ}}{\text{ઘનતા}} = \frac{100 \ g}{1.25 \ g \ mL^{-1}} = 80 \ mL$.
એસિડ $(X)$ ના મોલની સંખ્યા: $n = \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} = \frac{70 \ g}{70 \ g \ mol^{-1}} = 1 \ mol$.
મોલારિટી $(M) = \frac{n \times 1000}{V \text{ (in } mL)} = \frac{1 \times 1000}{80} = 12.5 \ M$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,જવાબ $13 \ M$ મળે છે.
368
MediumMCQ
$x \ g$ $NaCl$ ને ઢાંકણવાળા બીકરમાં પાણીમાં ઉમેરવામાં આવે છે. સિસ્ટમનું તાપમાન $1^{\circ}C$ થી વધારીને $25^{\circ}C$ કરવામાં આવે છે. તાપમાનના સંદર્ભમાં દ્રાવણની મોલારિટી $(M)$ માં થતા ફેરફાર માટે નીચેનામાંથી કયો આલેખ સૌથી યોગ્ય છે? [ધારો કે તાપમાનની શ્રેણીમાં $NaCl$ ની દ્રાવ્યતા બદલાતી નથી]
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(A) પાણીની ઘનતા $4^{\circ}C$ પર મહત્તમ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે પાણીનું કદ $4^{\circ}C$ પર ન્યૂનતમ હોય છે.
જેમ તાપમાન $1^{\circ}C$ થી $4^{\circ}C$ સુધી વધે છે,તેમ પાણીનું કદ ઘટે છે,જેના કારણે મોલારિટી $(M = n/V)$ વધે છે.
જેમ તાપમાન $4^{\circ}C$ થી $25^{\circ}C$ સુધી વધે છે,તેમ ઉષ્મીય પ્રસરણને કારણે પાણીનું કદ વધે છે,જેના કારણે મોલારિટી ઘટે છે.
તેથી,મોલારિટી પહેલા વધે છે અને પછી ઘટે છે,જે આલેખ $A$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
369
DifficultMCQ
જ્યારે દ્રાવણ $1$ ધરાવતી સિસ્ટમ દ્રાવણ $2$ બને ત્યારે નીચેનામાંથી કયો ગુણધર્મ બદલાશે?
$10 \ mol$ દ્રાવ્ય $x + 10 \ L$ પાણી $1 \ L$ દ્રાવણ $1 + 1 \ mol$ દ્રાવ્ય $x + 1 \ L$ પાણી

(દ્રાવણ $1$) (દ્રાવણ $2$)
A
મોલર ઉષ્મા ધારિતા
B
ઘનતા
C
સાંદ્રતા
D
ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જા

Solution

(D) દ્રાવણ $1$ માં $10 \ L$ પાણીમાં $10 \ mol$ દ્રાવ્ય $x$ છે,જેની સાંદ્રતા $1 \ mol/L$ છે.
દ્રાવણ $2$ એ દ્રાવણ $1$ ના $1 \ L$ (જેમાં $1 \ mol$ $x$ અને $1 \ L$ પાણી છે) માં $1 \ mol$ દ્રાવ્ય $x$ અને $1 \ L$ પાણી ઉમેરીને બનાવવામાં આવે છે.
દ્રાવણ $2$ માં કુલ જથ્થો $2 \ L$ પાણીમાં $2 \ mol$ $x$ છે,તેથી સાંદ્રતા $1 \ mol/L$ જ રહે છે.
સાંદ્રતા અને બંધારણ સમાન હોવાથી,ઘનતા અને મોલર ઉષ્મા ધારિતા જેવા તીવ્ર ગુણધર્મો બદલાતા નથી.
ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જા $(G)$ એ જથ્થાત્મક ગુણધર્મ છે,જે સિસ્ટમમાં રહેલા પદાર્થના કુલ જથ્થા પર આધાર રાખે છે.
દ્રાવણ $1$ માં પદાર્થનો કુલ જથ્થો દ્રાવણ $2$ કરતા વધારે હોવાથી,ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જા બદલાશે.
370
DifficultMCQ
દરિયાનું પાણી,જેને $NaCl$ ના $6 \ M$ દ્રાવણ તરીકે ગણી શકાય,તેની ઘનતા $2 \ g \ mL^{-1}$ છે. દરિયાના પાણીમાં ઓગળેલા ઓક્સિજન $(O_2)$ ની સાંદ્રતા $5.8 \ ppm$ છે. તો દરિયાના પાણીમાં ઓગળેલા ઓક્સિજન $(O_2)$ ની સાંદ્રતા $x \times 10^{-4} \ m$ છે. $x = ............$ $(Nearest \ integer)$
આપેલ છે: $NaCl$ નું મોલર દળ $58.5 \ g \ mol^{-1}$ છે. $O_2$ નું મોલર દળ $32 \ g \ mol^{-1}$ છે.
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(A) દરિયાનું પાણી $NaCl$ માં $6 \ M$ છે,તેથી $1000 \ mL$ દરિયાના પાણીમાં $6 \ mol$ $NaCl$ હોય છે.
$\text{દ્રાવણનું દળ} = \text{કદ} \times \text{ઘનતા} = 1000 \times 2 = 2000 \ g$.
$\text{ppm} = \frac{O_2 \text{નું દળ}}{\text{દ્રાવણનું દળ}} \times 10^6$.
$5.8 = \frac{O_2 \text{નું દળ}}{2000} \times 10^6$ $\Rightarrow O_2 \text{નું દળ} = 5.8 \times 2 \times 10^{-3} = 1.16 \times 10^{-2} \ g$.
$O_2 \text{ની મોલાલિટી} = \frac{O_2 \text{ના મોલ}}{\text{દ્રાવકનું દળ } (kg \text{ માં})}$.
$\text{દ્રાવકનું દળ} = \text{દ્રાવણનું દળ} - NaCl \text{નું દળ} = 2000 - (6 \times 58.5) = 2000 - 351 = 1649 \ g = 1.649 \ kg$.
$O_2 \text{ના મોલ} = \frac{1.16 \times 10^{-2}}{32} = 3.625 \times 10^{-4} \ mol$.
$\text{મોલાલિટી} = \frac{3.625 \times 10^{-4}}{1.649} \approx 2.197 \times 10^{-4} \ m$.
આમ,$x \approx 2$.
371
DifficultMCQ
યાદી-$I$ ને યાદી-$II$ સાથે જોડો.
યાદી-$I$ (ઉદાહરણ) યાદી-$II$ (દ્રાવણનો પ્રકાર)
$A$. ભેજ $I$. ઘન માં ઘન
$B$. મિશ્રધાતુઓ $II$. પ્રવાહી માં વાયુ
$C$. એમાલગમ $III$. ઘન માં વાયુ
$D$. ધુમાડો $IV$. પ્રવાહી માં ઘન

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
$A-II, B-I, C-IV, D-III$
B
$A-II, B-I, C-III, D-IV$
C
$A-III, B-I, C-IV, D-II$
D
$A-III, B-II, C-I, D-IV$

Solution

(A) . ભેજ એ હવામાં રહેલી પાણીની વરાળ (પ્રવાહી) નું દ્રાવણ છે,જે $Liquid \text{ in } gas$ (વાયુમાં પ્રવાહી) છે.
$B$. મિશ્રધાતુઓ એ ધાતુઓનું સમાંગ મિશ્રણ છે,જે $Solid \text{ in } solid$ (ઘનમાં ઘન) છે.
$C$. એમાલગમ એ પારો (પ્રવાહી) નું અન્ય ધાતુ (ઘન) માં દ્રાવણ છે,જે $Liquid \text{ in } solid$ (ઘનમાં પ્રવાહી) છે.
$D$. ધુમાડો એ હવામાં (વાયુ) વિખેરાયેલા ઘન કણો છે,જે $Solid \text{ in } gas$ (વાયુમાં ઘન) છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-II, B-I, C-IV, D-III$ છે.
372
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ સાંદ્રતા તાપમાન પર આધારિત છે?
A
મોલારિટી
B
મોલાલિટી
C
મોલ અંશ
D
દળ ટકાવારી

Solution

(A) દ્રાવણનું કદ તાપમાન સાથે બદલાય છે.
જે સાંદ્રતાના એકમોમાં કદનો સમાવેશ થાય છે,જેમ કે મોલારિટી $(M = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવણનું કદ (L માં)}})$,તે તાપમાન પર આધારિત હોય છે.
તેની સામે,મોલાલિટી,મોલ અંશ અને દળ ટકાવારી દળ પર આધારિત છે,જે તાપમાન સાથે બદલાતું નથી.
373
MediumMCQ
$2.5 \ kg$ $0.25 \ m$ જલીય દ્રાવણ બનાવવા માટે જરૂરી યુરિયા $[NH_2CONH_2]$ નું દળ ગણો. ($g$ માં)
A
$37.38$
B
$15.94$
C
$36.94$
D
$18.47$

Solution

(C) $0.25 \ m$ (મોલાલિટી) દ્રાવણનો અર્થ છે કે $1000 \ g$ $(1 \ kg)$ દ્રાવકમાં $0.25 \ \text{મોલ}$ યુરિયા ઓગળેલું છે.
યુરિયા $[NH_2CONH_2]$ નું આણ્વીય દળ $60 \ g/mol$ છે.
$1000 \ g$ દ્રાવકમાં યુરિયાનું દળ $= 0.25 \ \text{mol} \times 60 \ g/mol = 15 \ g$.
દ્રાવણનું કુલ દળ $= \text{દ્રાવ્યનું દળ} + \text{દ્રાવકનું દળ} = 15 \ g + 1000 \ g = 1015 \ g = 1.015 \ kg$.
$1.015 \ kg$ દ્રાવણ માટે,આપણને $15 \ g$ યુરિયાની જરૂર છે.
તેથી,$2.5 \ kg$ દ્રાવણ માટે,જરૂરી યુરિયાનું દળ $= (15 \ g / 1.015 \ kg) \times 2.5 \ kg \approx 36.94 \ g$.
374
MediumMCQ
$28 \%$ દળ ધરાવતા $C_2H_6O_2$ (ઇથિલિન ગ્લાયકોલ) ના જલીય દ્રાવણમાં $C_2H_6O_2$ નો મોલ અંશ ગણો.
A
$0.201$
B
$0.101$
C
$0.450$
D
$0.84$

Solution

(B) આપેલ છે: $C_2H_6O_2$ ની દળ ટકાવારી = $28 \%$.
આનો અર્થ એ છે કે $100 \ g$ દ્રાવણમાં $28 \ g$ $C_2H_6O_2$ હાજર છે.
પાણીનું દળ = $100 \ g - 28 \ g = 72 \ g$.
$C_2H_6O_2$ નું આણ્વીય દળ = $(2 \times 12) + (6 \times 1) + (2 \times 16) = 62 \ g/mol$.
$H_2O$ નું આણ્વીય દળ = $18 \ g/mol$.
$C_2H_6O_2$ ના મોલ $(n_1) = \frac{28}{62} \approx 0.4516 \ mol$.
$H_2O$ ના મોલ $(n_2) = \frac{72}{18} = 4.000 \ mol$.
$C_2H_6O_2$ નો મોલ અંશ $(x_1) = \frac{n_1}{n_1 + n_2} = \frac{0.4516}{0.4516 + 4.000} = \frac{0.4516}{4.4516} \approx 0.1014$.
તેથી,મોલ અંશ આશરે $0.101$ છે.
375
EasyMCQ
$M_1$ મોલારિટી ધરાવતા $V_1 \ \text{c.c.}$ દ્રાવણને મંદ કરીને $M_2$ મોલારિટી બનાવવામાં આવે છે. ઉમેરવા માટે જરૂરી પાણીનું કદ કેટલું હશે $:-$
A
$(\frac{M_1-M_2}{M_2}) V_1$
B
$(\frac{M_1-M_2}{M_1}) V_1$
C
$(\frac{M_1}{M_2-M_1}) V_1$
D
$(\frac{M_2}{M_2-M_1}) V_1$

Solution

(A) મંદન સૂત્ર મુજબ,$M_1 V_1 = M_2 V_2$,જ્યાં $V_2$ એ દ્રાવણનું અંતિમ કદ છે.
$V_2 = \frac{M_1 V_1}{M_2}$.
ઉમેરવા માટે જરૂરી પાણીનું કદ $V_{\text{added}} = V_2 - V_1$ છે.
$V_2$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને મળે છે $V_{\text{added}} = \frac{M_1 V_1}{M_2} - V_1$.
$V_{\text{added}} = V_1 (\frac{M_1}{M_2} - 1) = V_1 (\frac{M_1 - M_2}{M_2})$.
376
MediumMCQ
$4.0 \%$ $(w/w)$ એસિટિક એસિડ ધરાવતા અને $1.02 \ g/mL$ ઘનતા ધરાવતા વિનેગરમાં એસિડની મોલારિટી કેટલી છે ($M$ માં)?
A
$0.50$
B
$0.68$
C
$0.75$
D
$1.36$

Solution

(B) $1$. એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ નું મોલર દળ: $(2 \times 12) + (4 \times 1) + (2 \times 16) = 60 \ g/mol$ છે।
$2$. $4.0 \%$ $(w/w)$ નો અર્થ છે કે $100 \ g$ વિનેગરના દ્રાવણમાં $4.0 \ g$ એસિટિક એસિડ છે।
$3$. $100 \ g$ દ્રાવણનું કદ ઘનતાનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે: $V = \frac{100 \ g}{1.02 \ g/mL} \approx 98.04 \ mL = 0.09804 \ L$.
$4$. એસિટિક એસિડના મોલ = $\frac{4.0 \ g}{60 \ g/mol} \approx 0.06667 \ mol$.
$5$. મોલારિટી $(M) = \frac{0.06667 \ mol}{0.09804 \ L} \approx 0.68 \ M$.
377
EasyMCQ
$30^{\circ}C$ તાપમાને $622 \ g$ પાણીમાં $394 \ g$ અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ઓગાળીને બનાવેલા દ્રાવણમાં દ્રાવ્યનો મોલ અંશ ગણો (દ્રાવ્યનું આણ્વીય દળ $= 342 \ g \ mol^{-1}$).
A
$0.032$
B
$0.022$
C
$0.967$
D
$0.044$

Solution

(A) પગલું $1$: દ્રાવ્યના મોલ $(n_{solute})$ ગણો.
$n_{solute} = \frac{394 \ g}{342 \ g \ mol^{-1}} \approx 1.152 \ mol$.
પગલું $2$: દ્રાવકના મોલ $(n_{solvent})$ ગણો.
$n_{solvent} = \frac{622 \ g}{18 \ g \ mol^{-1}} \approx 34.556 \ mol$.
પગલું $3$: દ્રાવ્યનો મોલ અંશ $(X_{solute})$ ગણો.
$X_{solute} = \frac{1.152}{1.152 + 34.556} = \frac{1.152}{35.708} \approx 0.032$.
378
MediumMCQ
મિશ્રધાતુ (alloy) એ કેવા પ્રકારનું દ્રાવણ છે?
A
ઘનનું પ્રવાહીમાં
B
વાયુનું પ્રવાહીમાં
C
ઘનનું વાયુમાં
D
ઘનનું ઘનમાં

Solution

(D) મિશ્રધાતુ એ બે કે તેથી વધુ ધાતુઓ અથવા એક ધાતુ અને એક અધાતુનું સમાંગ મિશ્રણ છે. દ્રાવ્ય અને દ્રાવક બંને ઘન અવસ્થામાં હોવાથી,મિશ્રધાતુને $Solid$ માં $Solid$ (ઘનનું ઘનમાં) દ્રાવણ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
379
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું સાંદ્રતાનું પદ તાપમાન પર આધાર રાખે છે?
A
મોલાલિટી
B
મોલારિટી
C
મોલ અંશ
D
દળથી ટકાવારી

Solution

(B) સાંદ્રતાના જે પદોમાં કદનો સમાવેશ થાય છે તે તાપમાન પર આધારિત હોય છે કારણ કે તાપમાન સાથે કદ બદલાય છે.
$Molarity$ $(M)$ એ દ્રાવણના પ્રતિ લિટર દીઠ દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા તરીકે વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે $(mol/L)$.
કદ એ છેદનો ભાગ હોવાથી,$Molarity$ તાપમાન સાથે બદલાય છે.
તેની સામે,$Molality$,$Mole fraction$ અને $Percent by mass$ દળ પર આધારિત છે,જે તાપમાનથી સ્વતંત્ર છે.
380
EasyMCQ
પાણીમાં ઇથાઇલ આલ્કોહોલ એ કેવા પ્રકારનું દ્રાવણ છે?
A
પ્રવાહીમાં ઘન
B
ઘનમાં પ્રવાહી
C
પ્રવાહીમાં પ્રવાહી
D
પ્રવાહીમાં વાયુ

Solution

(C) પાણીમાં ઇથાઇલ આલ્કોહોલનું દ્રાવણ એ પ્રવાહી દ્રાવ્ય (ઇથાઇલ આલ્કોહોલ) ને પ્રવાહી દ્રાવક (પાણી) માં ઓગાળીને બનાવવામાં આવે છે. તેથી,તેને $Liquid$ માં $Liquid$ પ્રકારના દ્રાવણ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
381
EasyMCQ
પારા અને સોડિયમના એમાલગમમાંથી કેવા પ્રકારનું દ્રાવણ મળે છે?
A
પ્રવાહીનું ઘનમાં
B
ઘનનું વાયુમાં
C
ઘનનું ઘનમાં
D
ઘનનું પ્રવાહીમાં

Solution

(A) પારા અને સોડિયમના એમાલગમમાં,$Hg$ (પારો) એ દ્રાવ્ય છે અને $Na$ (સોડિયમ) એ દ્રાવક છે.
પારો પ્રવાહી હોવાથી અને સોડિયમ ઘન હોવાથી,આ પ્રવાહીનું ઘનમાં દ્રાવણ બનાવે છે.
તેથી,સાચો પ્રકાર પ્રવાહીનું ઘનમાં છે.
382
MediumMCQ
દ્રાવણ વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
દ્રવ્યની ત્રણેય અવસ્થાઓ ઘન,પ્રવાહી અને વાયુ દ્રાવ્ય અથવા દ્રાવક તરીકેની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
B
દ્રાવણનો જે ઘટક ઓછો ભાગ ધરાવે છે તેને દ્રાવ્ય કહેવામાં આવે છે.
C
જ્યારે પાણી દ્રાવક હોય,ત્યારે દ્રાવણીકરણની પ્રક્રિયાને જલીયકરણ (hydration) કહેવામાં આવે છે.
D
સાચું દ્રાવણ એ બે કે તેથી વધુ પદાર્થોનું નિશ્ચિત બંધારણ ધરાવતું વિષમાંગ મિશ્રણ છે.

Solution

(D) સાચું દ્રાવણ એ બે કે તેથી વધુ પદાર્થોનું સમાંગ મિશ્રણ છે.
તે વિષમાંગ મિશ્રણ નથી.
સાચા દ્રાવણમાં,દ્રાવ્યના કણોનું કદ $10^{-9} \ m$ અથવા $1 \ nm$ કરતા ઓછું હોય છે.
ઘટકો આણ્વિક સ્તરે સમાન રીતે વહેંચાયેલા હોવાથી,તે સમગ્ર દ્રાવણમાં સમાન ગુણધર્મો દર્શાવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે.
383
EasyMCQ
જો $2.0 \ g$ $NaOH$ ને $500 \ cm^{3}$ પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે, તો દ્રાવણની મોલારિટી કેટલી થાય?
A
$0.25 \ mol \ dm^{-3}$
B
$0.1 \ mol \ dm^{-3}$
C
$0.4 \ mol \ dm^{-3}$
D
$0.50 \ mol \ dm^{-3}$

Solution

(B) $NaOH$ નું આણ્વીય દળ $= 23 + 16 + 1 = 40 \ g \ mol^{-1}$.
$NaOH$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{\text{દળ}}{\text{આણ્વીય દળ}} = \frac{2.0 \ g}{40 \ g \ mol^{-1}} = 0.05 \ mol$.
દ્રાવણનું કદ $= 500 \ cm^{3} = 0.5 \ L$.
મોલારિટી $(M) = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવણનું કદ } (L) \text{ \text{માં}}} = \frac{0.05 \ mol}{0.5 \ L} = 0.1 \ mol \ dm^{-3}$.
384
MediumMCQ
$60 \ g$ $CH_3COOH$ ને $1 \ dm^3$ દ્રાવકમાં ઓગાળવામાં આવે છે. દ્રાવણની મોલાલિટી શું છે ($m$ માં)? (ઘનતા $= 1.25 \ g / cm^3$)
A
$0.8$
B
$0.4$
C
$0.2$
D
$0.6$

Solution

(A) આપેલ છે: દ્રાવ્ય $(CH_3COOH)$ નું દળ $= 60 \ g$,દ્રાવણનું કદ $= 1 \ dm^3 = 1000 \ cm^3$,દ્રાવણની ઘનતા $= 1.25 \ g / cm^3$.
$CH_3COOH$ નું આણ્વીય દળ $= 60 \ g / mol$.
દ્રાવ્યના મોલ $= \frac{60 \ g}{60 \ g / mol} = 1 \ mol$.
દ્રાવણનું દળ $= \text{કદ} \times \text{ઘનતા} = 1000 \ cm^3 \times 1.25 \ g / cm^3 = 1250 \ g$.
દ્રાવકનું દળ $= \text{દ્રાવણનું દળ} - \text{દ્રાવ્યનું દળ} = 1250 \ g - 60 \ g = 1190 \ g = 1.19 \ kg$.
મોલાલિટી $(m) = \frac{1 \ mol}{1.19 \ kg} \approx 0.84 \ m$.
વિકલ્પો મુજબ,$0.8 \ m$ એ સૌથી નજીકનો જવાબ છે.
385
MediumMCQ
$15 \ g$ યુરિયાને $500 \ cm^3$ પાણીમાં ઓગાળીને મેળવેલા યુરિયા (મોલર દળ $60 \ g \ mol^{-1}$) ના દ્રાવણની મોલારિટી કેટલી થાય?
A
$0.5 \ mol \ dm^{-3}$
B
$0.25 \ mol \ dm^{-3}$
C
$0.125 \ mol \ dm^{-3}$
D
$0.0005 \ mol \ dm^{-3}$

Solution

(A) આપેલ છે: યુરિયાનું દળ $= 15 \ g$,યુરિયાનું મોલર દળ $= 60 \ g \ mol^{-1}$,દ્રાવણનું કદ $= 500 \ cm^3 = 0.5 \ L$.
યુરિયાના મોલ $= \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} = \frac{15 \ g}{60 \ g \ mol^{-1}} = 0.25 \ mol$.
મોલારિટી $(M) = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવણનું કદ } (L)} = \frac{0.25 \ mol}{0.5 \ L} = 0.5 \ mol \ dm^{-3}$.
386
DifficultMCQ
$5.0 \ g$ સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ (મોલર દળ $40 \ g \ mol^{-1}$) ને થોડા પાણીમાં ઓગાળીને દ્રાવણને $100 \ mL$ સુધી મંદ કરવામાં આવે છે. પરિણામી દ્રાવણની મોલારિટી કેટલી હશે?
A
$0.1 \ mol \ dm^{-3}$
B
$1.0 \ mol \ dm^{-3}$
C
$0.125 \ mol \ dm^{-3}$
D
$1.25 \ mol \ dm^{-3}$

Solution

(D) મોલારિટી $(M) = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા}}{\text{દ્રાવણનું કદ (લીટરમાં)}}$
$NaOH$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} = \frac{5.0 \ g}{40 \ g \ mol^{-1}} = 0.125 \ mol$
દ્રાવણનું કદ $= 100 \ mL = 0.1 \ L$
મોલારિટી $= \frac{0.125 \ mol}{0.1 \ L} = 1.25 \ mol \ L^{-1}$ (અથવા $1.25 \ mol \ dm^{-3}$)
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
387
MediumMCQ
$300 \ mL$ ના $3.0 \ M$ $NaCl$ અને $200 \ mL$ ના $4.0 \ M$ $BaCl_{2}$ ના મિશ્રણથી બનતા દ્રાવણમાં ક્લોરાઈડ આયનોની મોલર સાંદ્રતા કેટલી હશે ($M$ માં)?
A
$1.7$
B
$1.8$
C
$5.0$
D
$3.4$

Solution

(C) $NaCl$ માટે: $n(Cl^-) = M \times V = 3.0 \ M \times 0.300 \ L = 0.9 \ mol$.
$BaCl_{2}$ માટે: $BaCl_{2} \rightarrow Ba^{2+} + 2Cl^-$.
$n(Cl^-) = 2 \times M \times V = 2 \times 4.0 \ M \times 0.200 \ L = 1.6 \ mol$.
$Cl^-$ ના કુલ મોલ = $0.9 \ mol + 1.6 \ mol = 2.5 \ mol$.
દ્રાવણનું કુલ કદ = $300 \ mL + 200 \ mL = 500 \ mL = 0.5 \ L$.
$Cl^-$ ની મોલર સાંદ્રતા = $\frac{\text{કુલ મોલ}}{\text{કુલ કદ}} = \frac{2.5 \ mol}{0.5 \ L} = 5.0 \ M$.
388
MediumMCQ
યુરિયાના જલીય દ્રાવણમાં $1500 \ cm^{3}$ દ્રાવણમાં $18 \ g$ યુરિયા ઓગળેલ છે,જેની ઘનતા $1.052 \ g/cm^{3}$ છે. જો યુરિયાનું આણ્વીય દળ $60$ હોય,તો દ્રાવણની મોલાલિટી શોધો: ($m$ માં)
A
$0.200$
B
$0.192$
C
$0.100$
D
$1.200$

Solution

(B) આપેલ છે: દ્રાવણનું કદ $= 1500 \ cm^{3}$,દ્રાવણની ઘનતા $= 1.052 \ g/cm^{3}$,યુરિયાનું દળ $= 18 \ g$,યુરિયાનું આણ્વીય દળ $= 60 \ g/mol$.
દ્રાવણનું દળ $= \text{કદ} \times \text{ઘનતા} = 1500 \ cm^{3} \times 1.052 \ g/cm^{3} = 1578 \ g$.
દ્રાવકનું દળ $= \text{દ્રાવણનું દળ} - \text{દ્રાવ્યનું દળ} = 1578 \ g - 18 \ g = 1560 \ g = 1.560 \ kg$.
મોલાલિટી $(m) = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવકનું દળ } (kg) \text{માં}} = \frac{18 / 60}{1.560} = \frac{0.3}{1.560} \approx 0.192 \ m$.
389
EasyMCQ
$450 \ mg$ ગ્લુકોઝને $100 \ g$ દ્રાવકમાં ઓગાળવામાં આવે છે. દ્રાવણની મોલાલિટી કેટલી છે ($m$ માં)?
A
$0.0025$
B
$0.025$
C
$0.25$
D
$2.5$

Solution

(B) મોલાલિટી એટલે દ્રાવકના પ્રતિ કિલોગ્રામ દીઠ દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
સૂત્ર: $\text{મોલાલિટી} = \frac{\text{દ્રાવ્યનું દળ (g)}}{\text{દ્રાવ્યનું મોલર દળ (g/mol)} \times \text{દ્રાવકનું દળ (kg)}}$
આપેલ છે: ગ્લુકોઝનું દળ $= 450 \ mg = 0.45 \ g$,ગ્લુકોઝનું મોલર દળ $(C_6H_{12}O_6) = 180 \ g/mol$,દ્રાવકનું દળ $= 100 \ g = 0.1 \ kg$.
ગણતરી: $\text{મોલાલિટી} = \frac{0.45 \ g}{180 \ g/mol \times 0.1 \ kg} = \frac{0.45}{18} = 0.025 \ m$.
390
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો સાંદ્રતાનો એકમ તાપમાનમાં ફેરફાર થવાથી પ્રભાવિત થાય છે?
A
મોલારિટી
B
મોલાલિટી
C
મોલ અંશ
D
વજન અંશ

Solution

(A) મોલારિટી એ દ્રાવણના એકમ કદ દીઠ દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે $(M = \frac{n}{V})$.
તાપમાનમાં ફેરફાર સાથે દ્રાવણનું કદ $(V)$ બદલાતું હોવાથી,મોલારિટી તાપમાન પર આધારિત છે.
તેની સામે,મોલાલિટી,મોલ અંશ અને વજન અંશ દળ પર આધારિત છે,જે તાપમાનના ફેરફાર સાથે બદલાતું નથી.
391
EasyMCQ
દ્રાવણની મોલાલિટી $(m)$ અને દ્રાવ્યના મોલર દળ $(M_2)$ વચ્ચેનો સંબંધ શું છે,જ્યાં $W_2$ એ દ્રાવ્યનું ગ્રામમાં દળ છે અને $W_1$ એ દ્રાવકનું ગ્રામમાં દળ છે?
A
$m = \frac{M_2 \times W_2}{1000 \times W_1}$
B
$m = \frac{1000 \times W_2}{M_2 \times W_1}$
C
$m = \frac{1000 \times W_1}{M_2 \times W_2}$
D
$m = \frac{M_2 \times W_1}{1000 \times W_2}$

Solution

(B) મોલાલિટી $(m)$ એટલે દ્રાવકના પ્રતિ કિલોગ્રામ દીઠ દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા $(n_2)$ = $\frac{W_2}{M_2}$.
દ્રાવકનું દળ કિલોગ્રામમાં = $\frac{W_1}{1000}$.
તેથી,$m = \frac{n_2}{\text{દ્રાવકનું દળ (kg માં)}} = \frac{W_2 / M_2}{W_1 / 1000} = \frac{1000 \times W_2}{M_2 \times W_1}$.
392
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા પરિબળો દ્રાવણની મોલારિટીને અસર કરે છે?
A
ઓગળેલા દ્રાવ્યનો સ્વભાવ
B
તાપમાન
C
દ્રાવકનું દળ
D
દ્રાવકનું મોલર દળ

Solution

(B) મોલારિટી $(M)$ એ દ્રાવણના પ્રતિ લિટર દીઠ દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
$M = \frac{n_{\text{solute}}}{V_{\text{solution(L)}}}$
દ્રાવણનું કદ $(V)$ તાપમાન પર આધારિત હોવાથી (ઉષ્મીય પ્રસરણ અથવા સંકોચનને કારણે),તાપમાનમાં ફેરફાર દ્રાવણના કદમાં ફેરફાર કરશે.
તેથી,મોલારિટી તાપમાનમાં ફેરફારથી પ્રભાવિત થાય છે.
393
MediumMCQ
$3.42 \times 10^{-2} \ kg$ ખાંડ (મોલર દળ $342 \ g \ mol^{-1}$) ને પાણીમાં ઓગાળીને $234.2 \ g$ ખાંડની ચાસણી બનાવવામાં આવે છે. તો ખાંડની ચાસણીની મોલાલિટી કેટલી હશે?
A
$0.50 \ mol \ kg^{-1}$
B
$0.76 \ mol \ kg^{-1}$
C
$0.67 \ mol \ kg^{-1}$
D
$0.85 \ mol \ kg^{-1}$

Solution

(A) ખાંડનું દળ $= 3.42 \times 10^{-2} \ kg = 34.2 \ g$.
ખાંડની ચાસણીનું દળ $= 234.2 \ g$.
દ્રાવક (પાણી) નું દળ $= 234.2 \ g - 34.2 \ g = 200 \ g = 0.2 \ kg$.
ખાંડના મોલ $= \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} = \frac{34.2 \ g}{342 \ g \ mol^{-1}} = 0.1 \ mol$.
મોલાલિટી $(m) = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવકનું દળ } (kg \text{ માં})} = \frac{0.1 \ mol}{0.2 \ kg} = 0.5 \ mol \ kg^{-1}$.
394
EasyMCQ
$2$ મોલલ જલીય દ્રાવણમાં દ્રાવ્યનો મોલ અંશ કેટલો થાય?
A
$0.028775$
B
$0.0347$
C
$0.054$
D
$0.018$

Solution

(B) $2$ મોલલ જલીય દ્રાવણનો અર્થ છે કે $1 \ kg$ $(1000 \ g)$ પાણીમાં $2$ મોલ દ્રાવ્ય ઓગળેલું છે.
દ્રાવ્યના મોલ $(n_{solute})$ $= 2 \ mol$.
દ્રાવકના મોલ (પાણી,$n_{solvent}$) $= \frac{1000 \ g}{18 \ g/mol} \approx 55.56 \ mol$.
કુલ મોલ $= n_{solute} + n_{solvent} = 2 + 55.56 = 57.56 \ mol$.
દ્રાવ્યનો મોલ અંશ $(x_{solute})$ $= \frac{n_{solute}}{n_{solute} + n_{solvent}} = \frac{2}{57.56} \approx 0.0347$.
395
EasyMCQ
એક દ્રાવણ $0.25 \%$ દળથી છે. $1.25 \ g$ દ્રાવ્ય ધરાવતા દ્રાવકનું વજન કેટલું હશે ($g$ માં)?
A
$498.75$
B
$300$
C
$600$
D
$200$

Solution

(A) દ્રાવ્યની દળ ટકાવારી $= 0.25 \%$. આનો અર્થ એ છે કે $100 \ g$ દ્રાવણમાં $0.25 \ g$ દ્રાવ્ય હાજર છે.
દ્રાવકનું દળ $= \text{દ્રાવણનું દળ} - \text{દ્રાવ્યનું દળ} = 100 \ g - 0.25 \ g = 99.75 \ g$.
આમ,$99.75 \ g$ દ્રાવકમાં $0.25 \ g$ દ્રાવ્ય હાજર છે.
$1.25 \ g$ દ્રાવ્ય માટે,જરૂરી દ્રાવકનું દળ $\frac{99.75 \ g \text{ દ્રાવક}}{0.25 \ g \text{ દ્રાવ્ય}} \times 1.25 \ g \text{ દ્રાવ્ય} = 498.75 \ g$ થશે.
396
MediumMCQ
$30 \ g$ પાણીમાં ઓગળેલા $300 \ mg$ યુરિયા (મોલર દળ $60 \ g/mol$) ધરાવતા દ્રાવણની મોલાલિટી કેટલી છે ($m$ માં)?
A
$0.133$
B
$0.825$
C
$0.498$
D
$0.166$

Solution

(D) પગલું $1$: યુરિયાના મોલની સંખ્યા ગણો. આપેલ દળ $= 300 \ mg = 0.3 \ g$. મોલર દળ $= 60 \ g/mol$. મોલ $(n) = \frac{0.3 \ g}{60 \ g/mol} = 0.005 \ mol$.
પગલું $2$: દ્રાવકનું દળ $kg$ માં ગણો. પાણીનું દળ $= 30 \ g = 0.03 \ kg$.
પગલું $3$: મોલાલિટી $(m)$ ગણો. મોલાલિટી $= \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવકનું દળ } kg \text{ માં}} = \frac{0.005 \ mol}{0.03 \ kg} = 0.166 \ m$.
397
EasyMCQ
$250 \ cm^{3}$ પાણીમાં $3.2 \ g$ $NaOH$ (મોલર દળ $40 \ g \ mol^{-1}$) ધરાવતા દ્રાવણની મોલારિટી કેટલી છે?
A
$0.512 \ mol \ dm^{-3}$
B
$0.32 \ mol \ dm^{-3}$
C
$0.032 \ mol \ dm^{-3}$
D
$0.02 \ mol \ dm^{-3}$

Solution

(B) $NaOH$ નું દળ $(m) = 3.2 \ g$
દ્રાવણનું કદ $(V) = 250 \ cm^{3} = 0.25 \ L$
$NaOH$ નું મોલર દળ $(M) = 40 \ g \ mol^{-1}$
મોલની સંખ્યા $(n) = \frac{m}{M} = \frac{3.2 \ g}{40 \ g \ mol^{-1}} = 0.08 \ mol$
મોલારિટી $(M) = \frac{n}{V(L)} = \frac{0.08 \ mol}{0.25 \ L} = 0.32 \ mol \ dm^{-3}$
398
MediumMCQ
$150 \ cm^{3}$ પાણીમાં $0.8 \ g$ $NaOH$ (મોલર દળ $40 \ g \ mol^{-1}$) ધરાવતા દ્રાવણની મોલારિટી કેટલી છે?
A
$0.02 \ mol \ dm^{-3}$
B
$0.12 \ mol \ dm^{-3}$
C
$5.33 \ mol \ dm^{-3}$
D
$0.1333 \ mol \ dm^{-3}$

Solution

(D) પગલું $1$: $NaOH$ ના મોલની સંખ્યા $(n)$ ગણો:
$n = \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} = \frac{0.8 \ g}{40 \ g \ mol^{-1}} = 0.02 \ mol$
પગલું $2$: દ્રાવણના કદને $cm^{3}$ માંથી $L$ માં ફેરવો:
$V = 150 \ cm^{3} = 0.15 \ L$
પગલું $3$: મોલારિટી $(M)$ ગણો:
$M = \frac{n}{V(L)} = \frac{0.02 \ mol}{0.15 \ L} = 0.1333 \ mol \ dm^{-3}$
399
MediumMCQ
$34.2 \ g$ ખાંડને $1.8 \times 10^{2} \ g$ પાણીમાં ઓગાળીને ખાંડની ચાસણી બનાવવામાં આવે છે. ખાંડનો મોલ અંશ ગણો. (ખાંડનું મોલર દળ $= 342 \ g/mol$,પાણી $= 18 \ g/mol$)
A
$0.0099$
B
$0.001$
C
$0.1$
D
$0.9$

Solution

(A) આપેલ છે: ખાંડનું દળ $= 34.2 \ g$,ખાંડનું મોલર દળ $= 342 \ g/mol$.
ખાંડના મોલની સંખ્યા $(n_{sugar}) = \frac{34.2}{342} = 0.1 \ mol$.
પાણીનું દળ $= 1.8 \times 10^{2} \ g = 180 \ g$,પાણીનું મોલર દળ $= 18 \ g/mol$.
પાણીના મોલની સંખ્યા $(n_{water}) = \frac{180}{18} = 10 \ mol$.
ખાંડનો મોલ અંશ $(x_{sugar}) = \frac{n_{sugar}}{n_{sugar} + n_{water}} = \frac{0.1}{0.1 + 10} = \frac{0.1}{10.1} \approx 0.0099$.
400
EasyMCQ
મોલારિટી એટલે:
A
દ્રાવણના $1 \ dm^3$ કદમાં રહેલા દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા
B
દ્રાવકના $1 \ kg$ માં ઓગળેલા દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા
C
દ્રાવણના $1 \ kg$ માં ઓગળેલા દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા
D
દ્રાવણના $100 \ dm^3$ કદમાં ઓગળેલા દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા

Solution

(A) મોલારિટી $(M)$ એટલે દ્રાવણના $1 \ dm^3$ (અથવા $1 \ L$) કદમાં રહેલા દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
$Molarity (M) = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા}}{\text{દ્રાવણનું કદ } dm^3 \text{ માં}}$

Solutions — Method of expressing concentration of solution · Frequently Asked Questions

1Are these Solutions questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Solutions Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.