Gujarati

Mathematical analysis of cubic system and Bragg’s equation Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Solid State · Mathematical analysis of cubic system and Bragg’s equation

383+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 383 questions in Gujarati

251
EasyMCQ
જો '$a$' એ ધારની લંબાઈ હોય,તો $BCC$ બંધારણમાં એક કણનું કદ કેટલું થાય?
A
$\frac{\pi a^3}{3 \sqrt{2}}$
B
$\frac{\pi a^3}{12 \sqrt{2}}$
C
$\frac{\sqrt{3} \pi a^3}{16}$
D
$\frac{\sqrt{3} \pi a^3}{8}$

Solution

(C) $BCC$ એકમ કોષ માટે,ત્રિજ્યા $r$ અને ધારની લંબાઈ $a$ વચ્ચેનો સંબંધ $r = \frac{\sqrt{3}}{4} a$ છે.
એક ગોળાકાર કણનું કદ $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$r$ ની કિંમત મૂકતા:
$V = \frac{4}{3} \pi \left( \frac{\sqrt{3}}{4} a \right)^3 = \frac{4}{3} \pi \left( \frac{3 \sqrt{3} a^3}{64} \right) = \frac{\sqrt{3} \pi a^3}{16}$.
252
EasyMCQ
એક તત્વના એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $5 \mathring{A}$ અને ઘનતા $4 \ g \ cm^{-3}$ છે. જો તેનું પરમાણ્વીય દળ $149 \ g \ mol^{-1}$ હોય,તો સ્ફટિક રચના ઓળખો.
A
સાદો ઘન (Simple cubic)
B
અંતઃકેન્દ્રિત ઘન (Body-centred cubic)
C
ફલક-કેન્દ્રિત ઘન (Face-centred cubic)
D
ષટ્કોણીય ક્લોઝ પેક્ડ (Hexagonal close-packed)

Solution

(B) ઘનતાનું સૂત્ર $\rho = \frac{n \times M}{a^3 \times N_A}$ છે.
એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $(n)$ માટે: $n = \frac{\rho \times N_A \times a^3}{M}$.
આપેલ છે: $\rho = 4 \ g \ cm^{-3}$,$M = 149 \ g \ mol^{-1}$,$a = 5 \times 10^{-8} \ cm$,અને $N_A = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $n = \frac{4 \times 6.022 \times 10^{23} \times (5 \times 10^{-8})^3}{149}$.
$n = \frac{301.1}{149} \approx 2.02$.
$n \approx 2$ હોવાથી,સ્ફટિક રચના અંતઃકેન્દ્રિત ઘન $(BCC)$ છે.
253
EasyMCQ
$0.9 \ g$ ધાતુમાં એકમ કોષોની સંખ્યા ગણો જો તે $bcc$ બંધારણ ધરાવતી હોય. આપેલ છે: $\rho \times a^3 = 3 \times 10^{-22} \ g$.
A
$1.0 \times 10^{21}$
B
$2.0 \times 10^{21}$
C
$3.0 \times 10^{21}$
D
$4.0 \times 10^{21}$

Solution

(C) એકમ કોષનું દળ ઘનતા $(\rho)$ અને કદ $(a^3)$ ના ગુણાકાર દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે $\rho \times a^3 = 3 \times 10^{-22} \ g$ છે.
એકમ કોષોની સંખ્યા = $\frac{\text{ધાતુનું કુલ દળ}}{\text{એક એકમ કોષનું દળ}}$
એકમ કોષોની સંખ્યા = $\frac{0.9 \ g}{3 \times 10^{-22} \ g}$
એકમ કોષોની સંખ્યા = $0.3 \times 10^{22} = 3.0 \times 10^{21}$.
254
EasyMCQ
$0.4 \ g$ ધાતુમાં એકમ કોષોની સંખ્યા ગણો જો ઘનતા અને એકમ કોષના કદનો ગુણાકાર $1.2 \times 10^{-22} \ g$ હોય.
A
$1.1 \times 10^{21}$
B
$2.2 \times 10^{21}$
C
$3.3 \times 10^{21}$
D
$4.4 \times 10^{21}$

Solution

(C) ધાતુનું દળ $m = 0.4 \ g$ આપેલ છે.
ઘનતા $(\rho)$ અને એકમ કોષના કદ $(V = a^3)$ નો ગુણાકાર $\rho \times a^3 = 1.2 \times 10^{-22} \ g$ આપેલ છે.
એકમ કોષોની સંખ્યા = $\frac{\text{કુલ દળ}}{\text{એક એકમ કોષનું દળ}} = \frac{m}{\rho \times a^3}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{0.4 \ g}{1.2 \times 10^{-22} \ g} = 3.33 \times 10^{21}$.
તેથી,એકમ કોષોની સંખ્યા $3.3 \times 10^{21}$ છે.
255
MediumMCQ
$334.7 \ pm$ ધારની લંબાઈ ધરાવતા સાદા ઘન એકમ કોષમાં ધાતુના પરમાણુની ત્રિજ્યા શોધો। ($pm$ માં)
A
$167.35$
B
$334.70$
C
$144.93$
D
$118.32$

Solution

(A) સાદા ઘન એકમ કોષ માટે, ધારની લંબાઈ $(a)$ અને પરમાણુ ત્રિજ્યા $(r)$ વચ્ચેનો સંબંધ $a = 2r$ છે।
તેથી, $r = \frac{a}{2}$.
અહીં $a = 334.7 \ pm$ આપેલ છે।
$r = \frac{334.7 \ pm}{2} = 167.35 \ pm$.
256
MediumMCQ
$21 \ g \ cm^{-3}$ ઘનતા ધરાવતા તત્વનું મોલર દળ ગણો જે $fcc$ એકમ કોષ બનાવે છે $[a^3 \cdot N_{A} = 36 \ cm^3 \ mol^{-1}]$
A
$292.00 \ g \ mol^{-1}$
B
$189.00 \ g \ mol^{-1}$
C
$140.00 \ g \ mol^{-1}$
D
$108.00 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(B) એકમ કોષ માટે ઘનતાનું સૂત્ર $\rho = \frac{M \cdot n}{a^3 \cdot N_A}$ છે.
$fcc$ એકમ કોષ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $(n)$ $4$ છે.
આપેલ છે: $\rho = 21 \ g \ cm^{-3}$ અને $a^3 \cdot N_A = 36 \ cm^3 \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $21 = \frac{M \times 4}{36}$.
$M$ માટે ઉકેલતા: $M = \frac{21 \times 36}{4} = 21 \times 9 = 189.00 \ g \ mol^{-1}$.
257
MediumMCQ
$2.7 \ g \ cm^{-3}$ ઘનતા ધરાવતા અને $fcc$ બંધારણ બનાવતા તત્વનું મોલર દળ ગણો. $\left[a^3 \cdot N_{A}=40 \ cm^3 \ mol^{-1}\right]$
A
$112 \ g \ mol^{-1}$
B
$54 \ g \ mol^{-1}$
C
$27 \ g \ mol^{-1}$
D
$78 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(C) $fcc$ એકમ કોષ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $n = 4$ છે.
ઘનતાનું સૂત્ર $\rho = \frac{M \times n}{a^3 \cdot N_A}$ છે.
આપેલ છે કે $\rho = 2.7 \ g \ cm^{-3}$ અને $a^3 \cdot N_A = 40 \ cm^3 \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $2.7 = \frac{M \times 4}{40}$.
$M$ માટે ઉકેલતા: $M = \frac{2.7 \times 40}{4} = 27 \ g \ mol^{-1}$.
258
MediumMCQ
$bcc$ બંધારણમાં સ્ફટિકીકરણ પામતી ધાતુના એકમ કોષની ધારની લંબાઈ ગણો। (ધાતુના પરમાણુની ત્રિજ્યા $= 173 \ pm$)
A
$5.01 \times 10^{-8} \ cm$
B
$4.00 \times 10^{-8} \ cm$
C
$4.5 \times 10^{-8} \ cm$
D
$5.5 \times 10^{-8} \ cm$

Solution

(B) $bcc$ એકમ કોષ માટે, ત્રિજ્યા $r$ અને ધારની લંબાઈ $a$ વચ્ચેનો સંબંધ $r = \frac{\sqrt{3}}{4} a$ છે।
તેથી, $a = \frac{4r}{\sqrt{3}}$.
આપેલ કિંમત $r = 173 \ pm$ મૂકતા:
$a = \frac{4 \times 173}{1.732} \approx 400 \ pm$.
સેન્ટિમીટરમાં રૂપાંતર કરતા:
$a = 400 \times 10^{-10} \ cm = 4.00 \times 10^{-8} \ cm$.
259
MediumMCQ
$4$ પરમાણુ પ્રતિ એકમ કોષ ધરાવતા અને $0.60 \ g$ વજન ધરાવતા (મોલર દળ $60 \ g \ mol^{-1}$) ઘન સ્ફટિક લેટીસમાં હાજર એકમ કોષોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1 \times 10^{21}$
B
$1.5 \times 10^{21}$
C
$3.0 \times 10^{21}$
D
$6.0 \times 10^{21}$

Solution

(B) મોલની સંખ્યા $= \frac{0.6 \ g}{60 \ g \ mol^{-1}} = 0.01 \ mol$
પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા $= 0.01 \times 6.022 \times 10^{23} = 6.022 \times 10^{21} \ {\text{પરમાણુઓ}}$
પ્રતિ એકમ કોષ પરમાણુઓની સંખ્યા $= 4$
એકમ કોષોની સંખ્યા $= \frac{\text{પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા}}{\text{પ્રતિ એકમ કોષ પરમાણુઓ}} = \frac{6.022 \times 10^{21}}{4} \approx 1.5 \times 10^{21} \ {\text{એકમ કોષો}}$
260
MediumMCQ
$BCC$ બંધારણ અને $10 \ g \ cm^{-3}$ ઘનતા ધરાવતા તત્વનું પરમાણ્વીય દળ કેટલું હશે, જેની ધારની લંબાઈ $300 \ pm$ છે?
A
$51.0 \ g \ mol^{-1}$
B
$60.0 \ g \ mol^{-1}$
C
$81.3 \ g \ mol^{-1}$
D
$96.8 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(C) $BCC$ એકમ કોષ માટે, એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $n = 2$ છે。
ઘનતાનું સૂત્ર: $\rho = \frac{M \times n}{a^3 \times N_A}$
મોલર દળ $M$ માટે સૂત્ર: $M = \frac{\rho \times a^3 \times N_A}{n}$
આપેલ છે: $\rho = 10 \ g \ cm^{-3}$, $a = 300 \ pm = 3 \times 10^{-8} \ cm$, $N_A = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$, $n = 2$.
$M = \frac{10 \times (3 \times 10^{-8})^3 \times 6.022 \times 10^{23}}{2}$
$M = \frac{10 \times 27 \times 10^{-24} \times 6.022 \times 10^{23}}{2}$
$M = \frac{162.594}{2} \approx 81.3 \ g \ mol^{-1}$.
261
EasyMCQ
$bcc$ રચનામાં ધારની લંબાઈ $(a)$ ગણવા માટે કયા સૂત્રનો ઉપયોગ થાય છે,જ્યાં $r$ એ પરમાણુની ત્રિજ્યા છે?
A
$a = \frac{\sqrt{3} r}{4}$
B
$a = \frac{4}{\sqrt{3} r}$
C
$a = \frac{\sqrt{3}}{4 r}$
D
$a = \frac{4 r}{\sqrt{3}}$

Solution

(D) $bcc$ (બોડી-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક) એકમ કોષમાં,પરમાણુઓ બોડી ડાયાગોનલ (શરીરના વિકર્ણ) પર એકબીજાને સ્પર્શે છે.
બોડી ડાયાગોનલની લંબાઈ $\sqrt{3} a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કારણ કે બોડી ડાયાગોનલમાં ખૂણાના પરમાણુઓની બે ત્રિજ્યા અને કેન્દ્રના પરમાણુનો એક સંપૂર્ણ વ્યાસ હોય છે,તેથી $\sqrt{3} a = 4r$ થાય છે.
ધારની લંબાઈ $a$ માટે આને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $a = \frac{4r}{\sqrt{3}}$ મળે છે.
262
MediumMCQ
$405 \ pm$ ધારની લંબાઈ ધરાવતા $fcc$ એકમ કોષમાં પરમાણુની ત્રિજ્યા શોધો। ($pm$ માં)
A
$202.5$
B
$175.3$
C
$143.2$
D
$181.0$

Solution

(C) $fcc$ સ્ફટિક રચના માટે, ત્રિજ્યા $r$ અને ધારની લંબાઈ $a$ વચ્ચેનો સંબંધ $r = \frac{a}{2\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2}}{4} a$ છે।
આપેલ છે કે $a = 405 \ pm$.
કિંમત મૂકતા: $r = \frac{1.414 \times 405}{4} = \frac{572.67}{4} = 143.1675 \ pm \approx 143.2 \ pm$.
263
MediumMCQ
$9.3 \ g \ cm^{-3}$ ઘનતા ધરાવતી ધાતુ કે જે સાદો ઘન એકમ કોષ બનાવે છે,તેનું મોલર દળ ગણો. $[a^3 \cdot N_A = 22.6 \ cm^3 \ mol^{-1}]$
A
$210.2 \ g \ mol^{-1}$
B
$105.3 \ g \ mol^{-1}$
C
$52.6 \ g \ mol^{-1}$
D
$70.2 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(A) સાદા ઘન એકમ કોષ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $n = 1$ છે.
ઘનતા $(\rho)$ નું સૂત્ર $\rho = \frac{M \cdot n}{a^3 \cdot N_A}$ છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $9.3 = \frac{M \cdot 1}{22.6}$.
મોલર દળ $M$ માટે ગણતરી કરતા: $M = 9.3 \times 22.6 = 210.2 \ g \ mol^{-1}$.
264
MediumMCQ
$7.8 \ g \ cm^{-3}$ ઘનતા ધરાવતા અને $bcc$ એકમ કોષ બનાવતા તત્વનું મોલર દળ ગણો. $\left[a^3 \cdot N_{A} = 16.2 \ cm^3 \ mol^{-1}\right]$
A
$63.18 \ g \ mol^{-1}$
B
$61.23 \ g \ mol^{-1}$
C
$59.31 \ g \ mol^{-1}$
D
$65.61 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(A) $bcc$ એકમ કોષ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $n = 2$ છે.
ઘનતાનું સૂત્ર $\rho = \frac{M \cdot n}{a^3 \cdot N_{A}}$ છે.
આપેલ છે કે $\rho = 7.8 \ g \ cm^{-3}$ અને $a^3 \cdot N_{A} = 16.2 \ cm^3 \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $7.8 = \frac{M \times 2}{16.2}$.
$M$ માટે ગણતરી કરતા: $M = \frac{7.8 \times 16.2}{2} = 63.18 \ g \ mol^{-1}$.
265
MediumMCQ
જો પરમાણુની ત્રિજ્યા $167.3 \ pm$ હોય, તો સાદા ઘન એકમ કોષની ધારની લંબાઈની ગણતરી કરો। ($pm$ માં)
A
$473.2$
B
$334.6$
C
$386.3$
D
$836.5$

Solution

(B) સાદા ઘન એકમ કોષ માટે, પરમાણુઓ ઘનની ધાર પર એકબીજાને સ્પર્શે છે।
તેથી, ધારની લંબાઈ $a$ અને પરમાણુ ત્રિજ્યા $r$ વચ્ચેનો સંબંધ $a = 2r$ છે।
આપેલ છે કે $r = 167.3 \ pm$.
આમ, $a = 2 \times 167.3 \ pm = 334.6 \ pm$.
266
MediumMCQ
$27 \ g \ mol^{-1}$ મોલર દળ ધરાવતા તત્વની ઘનતા ગણો જે $fcc$ એકમ કોષ બનાવે છે. $[a^3 \cdot N_A = 38.5 \ cm^3 \ mol^{-1}]$ ($g \ cm^{-3}$ માં)
A
$2.8$
B
$2.1$
C
$3.5$
D
$4.1$

Solution

(A) ઘનતા $\rho$ નું સૂત્ર: $\rho = \frac{M \times Z}{a^3 \cdot N_A}$
$fcc$ એકમ કોષ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $Z = 4$ છે.
આપેલ છે: $M = 27 \ g \ mol^{-1}$ અને $a^3 \cdot N_A = 38.5 \ cm^3 \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $\rho = \frac{27 \ g \ mol^{-1} \times 4}{38.5 \ cm^3 \ mol^{-1}}$
$\rho = \frac{108}{38.5} \ g \ cm^{-3} \approx 2.8 \ g \ cm^{-3}$.
267
MediumMCQ
$287 \ pm$ ધારની લંબાઈ ધરાવતા $bcc$ એકમ કોષમાં ધાતુના પરમાણુની ત્રિજ્યા ગણો। ($pm$ માં)
A
$124.27$
B
$143.51$
C
$101.45$
D
$57.4$

Solution

(A) $bcc$ એકમ કોષ માટે, ત્રિજ્યા $r$ અને ધારની લંબાઈ $a$ વચ્ચેનો સંબંધ $4r = \sqrt{3}a$ છે।
આપેલ $a = 287 \ pm$ કિંમત મૂકતા:
$r = \frac{\sqrt{3}}{4} \times 287$
$r = \frac{1.732 \times 287}{4} = 124.27 \ pm$.
268
MediumMCQ
$450 \ pm$ ની ધારની લંબાઈ ધરાવતા $bcc$ એકમ કોષમાં ધાતુના પરમાણુની ત્રિજ્યા શોધો। ($pm$ માં)
A
$225.04$
B
$194.85$
C
$159.08$
D
$99.05$

Solution

(B) $bcc$ એકમ કોષ માટે, પરમાણુની ત્રિજ્યા $(r)$ અને ધારની લંબાઈ $(a)$ વચ્ચેનો સંબંધ $4r = \sqrt{3}a$ છે।
આપેલ ધારની લંબાઈ $a = 450 \ pm$ મૂકતા:
$r = \frac{\sqrt{3} \times 450}{4} = \frac{1.732 \times 450}{4} = 194.85 \ pm$.
269
MediumMCQ
જો $180 \ g \ mol^{-1}$ મોલર દળ ધરાવતું તત્વ $fcc$ એકમ કોષ બનાવે,તો તે એકમ કોષનું કદ ગણો. $\left[\rho \cdot N_{A} = 120 \times 10^{21} \ g \ cm^{-3} \ mol^{-1}\right]$
A
$6.00 \times 10^{-21} \ cm^3$
B
$5.00 \times 10^{-21} \ cm^3$
C
$4.00 \times 10^{-21} \ cm^3$
D
$7.00 \times 10^{-21} \ cm^3$

Solution

(A) $fcc$ એકમ કોષ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $(n)$ $4$ છે.
ઘનતાનું સૂત્ર $\rho = \frac{M \times n}{a^3 \times N_A}$ છે.
એકમ કોષના કદ $(a^3)$ માટે સૂત્રને ગોઠવતા,$a^3 = \frac{M \times n}{\rho \times N_A}$ મળે.
આપેલી કિંમતો મૂકતા: $M = 180 \ g \ mol^{-1}$,$n = 4$,અને $\rho \cdot N_A = 120 \times 10^{21} \ g \ cm^{-3} \ mol^{-1}$.
$a^3 = \frac{180 \times 4}{120 \times 10^{21}} = \frac{720}{120 \times 10^{21}} = 6.00 \times 10^{-21} \ cm^3$.
270
MediumMCQ
$56 \ g \ mol^{-1}$ મોલર દળ ધરાવતું તત્વ $bcc$ એકમ કોષ બનાવે છે,તો તેના એકમ કોષનું કદ ગણો. $\left[\rho \cdot N_{A} = 4.8 \times 10^{24} \ g \ cm^{-3} \ mol^{-1}\right]$
A
$1.17 \times 10^{-23} \ cm^3$
B
$4.79 \times 10^{-23} \ cm^3$
C
$3.31 \times 10^{-23} \ cm^3$
D
$2.33 \times 10^{-23} \ cm^3$

Solution

(D) એકમ કોષની ઘનતા $\rho = \frac{M \cdot n}{a^3 \cdot N_A}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$M = 56 \ g \ mol^{-1}$,$n = 2$ ($bcc$ રચના માટે),અને $\rho \cdot N_A = 4.8 \times 10^{24} \ g \ cm^{-3} \ mol^{-1}$.
એકમ કોષનું કદ $V = a^3 = \frac{M \cdot n}{\rho \cdot N_A}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $V = \frac{56 \times 2}{4.8 \times 10^{24}} \ cm^3$.
$V = \frac{112}{4.8} \times 10^{-24} \ cm^3 = 23.33 \times 10^{-24} \ cm^3 = 2.33 \times 10^{-23} \ cm^3$.
271
MediumMCQ
$210 \ g \ mol^{-1}$ મોલર દળ ધરાવતી ધાતુ જે સાદો ઘન એકમ કોષ બનાવે છે તેની ઘનતા ગણો. $(a^3 \cdot N_{A} = 21.5 \ cm^3 \ mol^{-1})$ ($g \ cm^{-3}$ માં)
A
$9.77$
B
$7.15$
C
$8.12$
D
$6.94$

Solution

(A) સાદા ઘન એકમ કોષ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $(n) = 1$ છે.
ઘનતા $(\rho)$ નું સૂત્ર: $\rho = \frac{n \cdot M}{a^3 \cdot N_{A}}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\rho = \frac{1 \times 210}{21.5} \ g \ cm^{-3}$.
$\rho = 9.77 \ g \ cm^{-3}$.
272
MediumMCQ
જો ધાતુના પરમાણુની ત્રિજ્યા $227 \ pm$ હોય, તો $bcc$ એકમ કોષની ધારની લંબાઈ ગણો.
A
$4.54 \times 10^{-8} \ cm$
B
$5.24 \times 10^{-8} \ cm$
C
$6.42 \times 10^{-8} \ cm$
D
$1.135 \times 10^{-8} \ cm$

Solution

(B) $bcc$ એકમ કોષ માટે, ત્રિજ્યા $r$ અને ધારની લંબાઈ $a$ વચ્ચેનો સંબંધ $r = \frac{\sqrt{3}}{4} a$ છે।
તેથી, $a = \frac{4r}{\sqrt{3}}$.
$r = 227 \ pm$ કિંમત મૂકતા:
$a = \frac{4 \times 227}{1.732} \approx 524.83 \ pm$.
$pm$ ને $cm$ માં ફેરવતા: $1 \ pm = 10^{-10} \ cm$.
$a = 524.83 \times 10^{-10} \ cm = 5.2483 \times 10^{-8} \ cm$.
બે દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા, આપણને $5.24 \times 10^{-8} \ cm$ મળે છે।
273
MediumMCQ
$22.24 \ g \ cm^{-3}$ ઘનતા ધરાવતી ધાતુનું મોલર દળ ગણો,જે $4$ કણો ધરાવતો એકમ કોષ બનાવે છે. આપેલ છે: $a^3 = 5.6 \times 10^{-23} \ cm^3$.
A
$280.2 \ g \ mol^{-1}$
B
$140 \ g \ mol^{-1}$
C
$210.6 \ g \ mol^{-1}$
D
$187.4 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(D) એકમ કોષ માટે ઘનતાનું સૂત્ર $d = \frac{Z \times M}{a^3 \times N_A}$ છે.
અહીં,$d = 22.24 \ g \ cm^{-3}$,$Z = 4$,$a^3 = 5.6 \times 10^{-23} \ cm^3$,અને $N_A = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $22.24 = \frac{4 \times M}{5.6 \times 10^{-23} \times 6.022 \times 10^{23}}$.
$22.24 = \frac{4 \times M}{5.6 \times 6.022}$.
$M = \frac{22.24 \times 5.6 \times 6.022}{4}$.
$M = 187.43 \ g \ mol^{-1}$.
274
MediumMCQ
$20 \ g$ ધાતુમાં પરમાણુઓની સંખ્યા ગણો જે $340 \ pm$ ની એકમ કોષની લંબાઈ ધરાવતી સાદી ઘન રચનામાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે। (ધાતુની ઘનતા $= 9.8 \ g \ cm^{-3}$)
A
$5.81 \times 10^{22}$
B
$5.19 \times 10^{22}$
C
$5.42 \times 10^{22}$
D
$4.95 \times 10^{22}$

Solution

(B) સાદી ઘન રચના માટે, એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા, $Z = 1$.
ઘનતાનું સૂત્ર $d = \frac{Z \times M}{a^3 \times N_A}$ છે.
આપેલ છે: $d = 9.8 \ g \ cm^{-3}$, $a = 340 \ pm = 3.40 \times 10^{-8} \ cm$, $N_A = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $9.8 = \frac{1 \times M}{(3.40 \times 10^{-8})^3 \times 6.022 \times 10^{23}}$.
$M = 9.8 \times (3.9304 \times 10^{-23}) \times 6.022 \times 10^{23} \approx 231.97 \ g \ mol^{-1}$.
$20 \ g$ માં મોલની સંખ્યા $= \frac{20}{231.97} \approx 0.08622 \ mol$.
પરમાણુઓની સંખ્યા $= \text{મોલ} \times N_A = 0.08622 \times 6.022 \times 10^{23} \approx 5.19 \times 10^{22}$ પરમાણુઓ.
275
EasyMCQ
$56 \ g \ mol^{-1}$ મોલર દળ ધરાવતી ધાતુની ઘનતા ગણો, જે $288 \ pm$ ની ધારની લંબાઈ સાથે $bcc$ બંધારણમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે। ($g \ cm^{-3}$ માં)
A
$9.8$
B
$5.8$
C
$8.7$
D
$7.8$

Solution

(D) એકમ કોષની ઘનતા $(d)$ શોધવાનું સૂત્ર: $d = \frac{Z \times M}{a^3 \times N_{A}}$
$bcc$ બંધારણ માટે, એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $(Z)$ $2$ છે.
મોલર દળ $(M)$ = $56 \ g \ mol^{-1}$.
ધારની લંબાઈ $(a)$ = $288 \ pm = 288 \times 10^{-10} \ cm$.
એવોગેડ્રો આંક $(N_{A})$ = $6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા:
$d = \frac{2 \times 56}{(288 \times 10^{-10} \ cm)^3 \times 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}}$
$d = \frac{112}{2.3887 \times 10^{-23} \times 6.022 \times 10^{23}}$
$d = \frac{112}{14.385} \approx 7.78 \ g \ cm^{-3}$
276
MediumMCQ
એક તત્વનું મોલર દળ શોધો જે $4 \times 10^{-8} \ cm$ ની ધારની લંબાઈ ધરાવતું અને $4$ કણો ધરાવતું એકમ કોષ બંધારણ બનાવે છે. (ઘનતા $\rho = 19.7 \ g \ cm^{-3}$)
A
$140.2 \ g \ mol^{-1}$
B
$189.8 \ g \ mol^{-1}$
C
$160.5 \ g \ mol^{-1}$
D
$220.0 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(B) એકમ કોષની ઘનતાનું સૂત્ર: $d = \frac{Z \times M}{a^3 \times N_{A}}$
આપેલ છે: $d = 19.7 \ g \ cm^{-3}$,$Z = 4$,$a = 4 \times 10^{-8} \ cm$,$N_{A} = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા:
$19.7 = \frac{4 \times M}{(4 \times 10^{-8})^3 \times 6.022 \times 10^{23}}$
$M = 189.8 \ g \ mol^{-1}$.
277
MediumMCQ
$336 \ pm$ ની એકમ કોષની ધારની લંબાઈ ધરાવતા સાદા ઘન બંધારણ ધરાવતી ધાતુની ઘનતા ગણો। ($90 \ g$ ધાતુમાં $2.64 \times 10^{23}$ પરમાણુઓ છે) ($g \ cm^{-3}$ માં)
A
$8.98$
B
$10.8$
C
$7.3$
D
$9.46$

Solution

(A) સાદા ઘન બંધારણ માટે, એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા, $Z = 1$.
ધારની લંબાઈ $a = 336 \ pm = 3.36 \times 10^{-8} \ cm$.
મોલર દળ $M$ આપેલ માહિતી પરથી ગણી શકાય: $2.64 \times 10^{23}$ પરમાણુઓનું દળ $90 \ g$ છે। તેથી, $6.022 \times 10^{23}$ પરમાણુઓ (એવોગેડ્રો આંક, $N_A$) નું દળ $M = \frac{90 \times 6.022 \times 10^{23}}{2.64 \times 10^{23}} \approx 205.3 \ g \ mol^{-1}$ થાય.
ઘનતાના સૂત્ર $d = \frac{Z \times M}{a^3 \times N_A}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$d = \frac{1 \times 205.3}{(3.36 \times 10^{-8})^3 \times 6.022 \times 10^{23}} \approx 8.98 \ g \ cm^{-3}$.
278
MediumMCQ
$336 \ pm$ ની ધાર લંબાઈ ધરાવતા સાદા ઘન એકમ કોષમાં સ્ફટિકીકરણ પામતી $3 \ g$ ધાતુમાં એકમ કોષોની સંખ્યા ગણો. (ધાતુની ઘનતા $= 9.4 \ g \ cm^{-3}$)
A
$8.41 \times 10^{21}$
B
$6.25 \times 10^{21}$
C
$7.15 \times 10^{21}$
D
$5.82 \times 10^{21}$

Solution

(A) સાદા ઘન એકમ કોષ માટે, એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા, $Z = 1$.
એક એકમ કોષનું કદ, $V = a^3 = (336 \times 10^{-10} \ cm)^3 = 3.793 \times 10^{-23} \ cm^3$.
એક એકમ કોષનું દળ $m_{uc} = \text{ઘનતા} \times \text{કદ} = 9.4 \ g \ cm^{-3} \times 3.793 \times 10^{-23} \ cm^3 = 3.565 \times 10^{-22} \ g$.
$3 \ g$ ધાતુમાં એકમ કોષોની સંખ્યા = $\frac{\text{કુલ દળ}}{\text{એક એકમ કોષનું દળ}} = \frac{3 \ g}{3.565 \times 10^{-22} \ g} \approx 8.41 \times 10^{21}$.
279
EasyMCQ
$27 \ g \ mol^{-1}$ મોલર દળ ધરાવતા અને $405 \ pm$ ધારની લંબાઈ ધરાવતા એકમ કોષમાં $4$ પરમાણુઓ ધરાવતા તત્વની ઘનતા ગણો। ($g \ cm^{-3}$ માં)
A
$4.56$
B
$2.69$
C
$1.53$
D
$3.10$

Solution

(B) એકમ કોષની ઘનતા $(d)$ શોધવાનું સૂત્ર: $d = \frac{Z \times M}{a^3 \times N_{A}}$
આપેલ છે: $Z = 4$,$M = 27 \ g \ mol^{-1}$,$a = 405 \ pm = 4.05 \times 10^{-8} \ cm$,$N_{A} = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$
કિંમતો મૂકતા: $d = \frac{4 \times 27}{(4.05 \times 10^{-8})^3 \times 6.022 \times 10^{23}}$
$d = \frac{108}{66.43 \times 10^{-24} \times 6.022 \times 10^{23}}$
$d = \frac{108}{40.01} \approx 2.699 \ g \ cm^{-3}$
આમ,ઘનતા આશરે $2.69 \ g \ cm^{-3}$ છે।
280
EasyMCQ
$BCC$ બંધારણ ધરાવતા એકમ કોષની ધારની લંબાઈ ગણો. (પરમાણુની ત્રિજ્યા $2.17 \times 10^{-8} \ cm$ છે,$\sqrt{3} = 1.732$)
A
$4.3 \times 10^{-8} \ cm$
B
$2.5 \times 10^{-8} \ cm$
C
$5.0 \times 10^{-8} \ cm$
D
$3.1 \times 10^{-8} \ cm$

Solution

(C) $BCC$ એકમ કોષ માટે,ધારની લંબાઈ $(a)$ અને પરમાણુ ત્રિજ્યા $(r)$ વચ્ચેનો સંબંધ: $\sqrt{3} a = 4 r$ છે.
આપેલ છે: $r = 2.17 \times 10^{-8} \ cm$ અને $\sqrt{3} = 1.732$.
કિંમતો મૂકતા: $a = \frac{4 \times 2.17 \times 10^{-8}}{1.732} \ cm$.
$a = \frac{8.68 \times 10^{-8}}{1.732} \ cm = 5.011 \times 10^{-8} \ cm$.
બે સાર્થક અંકો સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,$a = 5.0 \times 10^{-8} \ cm$ મળે છે.
281
MediumMCQ
એક સ્ફટિકના એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $288 \ pm$ છે. જો તેની ઘનતા $7.2 \ g \ cm^{-3}$ અને મોલર દળ $52 \ g \ mol^{-1}$ હોય, તો એકમ કોષનો પ્રકાર નક્કી કરો.
A
હેક્સાગોનલ ક્યુબિક
B
સિમ્પલ ક્યુબિક
C
ફેસ-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક
D
બોડી-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક

Solution

(D) ઘનતાનું સૂત્ર $d = \frac{Z \times M}{a^3 \times N_A}$ છે.
આપેલ છે: $d = 7.2 \ g \ cm^{-3}$, $a = 2.88 \times 10^{-8} \ cm$, $M = 52 \ g \ mol^{-1}$, $N_A = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા:
$7.2 = \frac{Z \times 52}{(2.88 \times 10^{-8})^3 \times 6.022 \times 10^{23}}$
$Z \approx 2$.
એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $Z = 2$ હોવાથી, સ્ફટિક બોડી-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(BCC)$ બંધારણ ધરાવે છે.
282
MediumMCQ
જો $M$ એ તત્વનું પરમાણ્વીય દળ હોય અને $a$ એ એકમ કોષની ધારની લંબાઈ હોય,તો ઘનતા $\rho$ ગણવાનું સૂત્ર કયું છે?
A
$\rho = \frac{n M}{a^3 N_A}$
B
$\rho = \frac{a^3 N_A}{n \times M}$
C
$\rho = \frac{a^3 M}{n N_A}$
D
$\rho = \frac{M N_A}{a^3 n}$

Solution

(A) એકમ કોષની ઘનતા એ એકમ કોષના દળ અને એકમ કોષના કદનો ગુણોત્તર છે.
એકમ કોષનું દળ $\frac{n \times M}{N_A}$ છે,જ્યાં $n$ એ પ્રતિ એકમ કોષ પરમાણુઓની સંખ્યા છે,$M$ એ મોલર દળ છે,અને $N_A$ એ એવોગેડ્રો આંક છે.
ઘન એકમ કોષનું કદ $a^3$ છે.
તેથી,ઘનતા $\rho = \frac{n M}{a^3 N_A}$ થાય.
283
MediumMCQ
$7.8 \ g \ cm^{-3}$ ઘનતા ધરાવતી અને $288 \ pm$ ની ધારની લંબાઈ સાથે $bcc$ બંધારણમાં સ્ફટિકીકરણ પામતી ધાતુનું મોલર દળ ગણો.
A
$120.0 \ g \ mol^{-1}$
B
$86.2 \ g \ mol^{-1}$
C
$108.1 \ g \ mol^{-1}$
D
$56.1 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(D) ઘનતા માટેનું સૂત્ર $d = \frac{Z \times M}{a^3 \times N_{A}}$ છે.
$bcc$ બંધારણ માટે, એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $Z = 2$ છે.
ધારની લંબાઈ $a = 288 \ pm = 2.88 \times 10^{-8} \ cm$.
એવોગેડ્રો અચળાંક $N_{A} = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $7.8 = \frac{2 \times M}{(2.88 \times 10^{-8} \ cm)^3 \times 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}}$.
$M = \frac{7.8 \times (2.88 \times 10^{-8})^3 \times 6.022 \times 10^{23}}{2}$.
$M \approx 56.1 \ g \ mol^{-1}$.
284
EasyMCQ
જો પરમાણુની ત્રિજ્યા $174 \ pm$ હોય, તો સાદા ઘન એકમ કોષની ધારની લંબાઈ કેટલી થાય ($pm$ માં)?
A
$174$
B
$492$
C
$348$
D
$402$

Solution

(C) સાદા ઘન એકમ કોષ માટે, ધારની લંબાઈ $(a)$ અને પરમાણુ ત્રિજ્યા $(r)$ વચ્ચેનો સંબંધ $a = 2r$ છે.
આપેલ છે કે $r = 174 \ pm$.
તેથી, $a = 2 \times 174 \ pm = 348 \ pm$.
285
EasyMCQ
$19.0 \ g \ cm^{-3}$ ઘનતા ધરાવતા અને $4$ કણો ધરાવતા એકમ કોષનું કદ ગણો [તત્વનું મોલર દળ $= 190 \ g \ mol^{-1}$].
A
$3.32 \times 10^{-23} \ cm^3$
B
$5.0 \times 10^{-23} \ cm^3$
C
$6.64 \times 10^{-23} \ cm^3$
D
$2.4 \times 10^{-23} \ cm^3$

Solution

(C) એકમ કોષની ઘનતાનું સૂત્ર $d = \frac{Z \times M}{V \times N_A}$ છે.
આપેલ છે: $Z = 4$,$d = 19.0 \ g \ cm^{-3}$,$M = 190 \ g \ mol^{-1}$,$N_A = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $19.0 = \frac{4 \times 190}{V \times 6.022 \times 10^{23}}$.
$V$ માટે સાદું રૂપ આપતા: $V = \frac{4 \times 190}{19.0 \times 6.022 \times 10^{23}}$.
$V = \frac{40}{6.022} \times 10^{-23} \ cm^3$.
$V \approx 6.64 \times 10^{-23} \ cm^3$.
286
EasyMCQ
$1 \ g \ cm^{-3}$ ઘનતા ધરાવતી અને $420 \ pm$ ધારની લંબાઈ ધરાવતી $bcc$ રચના બનાવતી ધાતુનું મોલર દળ ગણો.
A
$32.2 \ g \ mol^{-1}$
B
$22.3 \ g \ mol^{-1}$
C
$25.5 \ g \ mol^{-1}$
D
$43.3 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(B) ઘનતા માટેનું સૂત્ર $d = \frac{Z \times M}{a^3 \times N_A}$ છે.
$bcc$ રચના માટે, એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $Z = 2$ છે.
ધારની લંબાઈ $a = 420 \ pm = 4.20 \times 10^{-8} \ cm$ છે.
એવોગેડ્રો આંક $N_A = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $1 = \frac{2 \times M}{(4.20 \times 10^{-8})^3 \times 6.022 \times 10^{23}}$.
$M = \frac{1 \times (74.088 \times 10^{-24}) \times 6.022 \times 10^{23}}{2}$.
$M = \frac{44.61}{2} \approx 22.3 \ g \ mol^{-1}$.
287
EasyMCQ
$64 \times 10^{-24} \ cm^3$ જેટલું એકમ કોષનું કદ અને $192 \ g \ mol^{-1}$ મોલર દળ ધરાવતી ધાતુની ઘનતા ગણો,જેમાં એકમ કોષમાં $4$ કણો છે. ($g \ cm^{-3}$ માં)
A
$16.00$
B
$19.93$
C
$14.92$
D
$18.00$

Solution

(B) એકમ કોષની ઘનતા $(d)$ શોધવાનું સૂત્ર: $d = \frac{Z \times M}{a^3 \times N_A}$
જ્યાં:
$Z = 4$ (એકમ કોષ દીઠ કણોની સંખ્યા)
$M = 192 \ g \ mol^{-1}$ (મોલર દળ)
$a^3 = 64 \times 10^{-24} \ cm^3$ (એકમ કોષનું કદ)
$N_A = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$ (એવોગેડ્રો અચળાંક)
કિંમતો મૂકતા:
$d = \frac{4 \times 192}{64 \times 10^{-24} \times 6.022 \times 10^{23}}$
$d = \frac{768}{38.5408} \approx 19.93 \ g \ cm^{-3}$
288
EasyMCQ
$336 \ pm$ ની ધારની લંબાઈ ધરાવતા સાદા ઘન એકમ કોષમાં સ્ફટિકીકરણ પામતી $5 \ g$ ધાતુમાં પરમાણુઓની સંખ્યા ગણો. (ધાતુની ઘનતા $= 9.4 \ g \ cm^{-3}$)
A
$1.4 \times 10^{22}$
B
$1.8 \times 10^{22}$
C
$1.0 \times 10^{22}$
D
$2.1 \times 10^{22}$

Solution

(A) સાદા ઘન એકમ કોષ માટે, એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $(z)$ $= 1$.
ધારની લંબાઈ $(a)$ $= 336 \ pm = 3.36 \times 10^{-8} \ cm$.
ઘનતા $(d)$ $= \frac{z \times M}{a^3 \times N_A}$, જ્યાં $M$ એ મોલર દળ છે અને $N_A$ એ એવોગેડ્રો આંક $(6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1})$ છે।
$9.4 = \frac{1 \times M}{(3.36 \times 10^{-8})^3 \times 6.022 \times 10^{23}}$.
$M = 9.4 \times (3.793 \times 10^{-23}) \times 6.022 \times 10^{23} \approx 214.65 \ g \ mol^{-1}$.
$5 \ g$ માં પરમાણુઓની સંખ્યા $= \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} \times N_A = \frac{5}{214.65} \times 6.022 \times 10^{23} \approx 1.4 \times 10^{22}$ પરમાણુઓ.
289
EasyMCQ
જો ધાતુનું મોલર દળ $56 \ g \ mol^{-1}$ હોય,તો $bcc$ એકમ કોષનું દળ ગણો.
A
$1.86 \times 10^{-22} \ g$
B
$9.3 \times 10^{-24} \ g$
C
$2.79 \times 10^{-24} \ g$
D
$3.72 \times 10^{-22} \ g$

Solution

(A) $bcc$ એકમ કોષ માટે,પ્રતિ એકમ કોષ પરમાણુઓની સંખ્યા $(Z)$ $2$ છે.
એક પરમાણુનું દળ $\frac{\text{મોલર દળ}}{N_A} = \frac{56}{6.022 \times 10^{23}} \ g$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
એકમ કોષનું દળ $Z \times \text{એક પરમાણુનું દળ} = 2 \times \frac{56}{6.022 \times 10^{23}} \ g$ છે.
$= \frac{112}{6.022 \times 10^{23}} \ g \approx 1.86 \times 10^{-22} \ g$.
290
MediumMCQ
$10 \ g \ cm^{-3}$ ઘનતા અને $200 \ pm$ ધારની લંબાઈ ધરાવતા $BCC$ બંધારણવાળી ધાતુનું મોલર દળ કેટલું હશે?
A
$90.2 \ g \ mol^{-1}$
B
$21.1 \ g \ mol^{-1}$
C
$48.0 \ g \ mol^{-1}$
D
$24.0 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(D) $BCC$ બંધારણ માટે, એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $Z = 2$ છે।
ઘનતાનું સૂત્ર $d = \frac{Z \cdot M}{N_A \cdot a^3}$ છે।
આપેલ છે: $d = 10 \ g \ cm^{-3}$, $a = 200 \ pm = 2 \times 10^{-8} \ cm$, અને $N_A \approx 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $10 = \frac{2 \times M}{6.022 \times 10^{23} \times (2 \times 10^{-8})^3}$.
$M = 24.0 \ g \ mol^{-1}$ મળે છે.
291
MediumMCQ
જો પોટેશિયમ $BCC$ બંધારણમાં સ્ફટિકીકરણ પામે,તો $3.9 \ g$ પોટેશિયમમાં રહેલા એકમ કોષોની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$\frac{N_{A}}{10}$
B
$N_{A} \times 10$
C
$2 \ N_{A}$
D
$\frac{N_{A}}{20}$

Solution

(D) પોટેશિયમ $(K)$ નું પરમાણ્વીય દળ $39 \ g/mol$ છે.
પોટેશિયમના મોલની સંખ્યા $= \frac{3.9 \ g}{39 \ g/mol} = 0.1 \ mol$.
પરમાણુઓની સંખ્યા $= \text{મોલ} \times N_{A} = 0.1 \ N_{A}$.
$BCC$ એકમ કોષમાં,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $(n)$ $2$ છે.
તેથી,એકમ કોષોની સંખ્યા $= \frac{\text{પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા}}{n} = \frac{0.1 \ N_{A}}{2} = \frac{N_{A}}{20}$.
292
MediumMCQ
એક તત્વ (મોલર દળ $180 \ g \ mol^{-1}$) $BCC$ સ્ફટિક રચના ધરાવે છે જેની ઘનતા $18 \ g \ cm^{-3}$ છે. તો એકમ કોષની ધારની લંબાઈ કેટલી હશે?
A
$\sqrt[3]{23.2} \times 10^{-8} \ cm$
B
$\sqrt[3]{12.6} \times 10^{-8} \ cm$
C
$\sqrt[3]{33.2} \times 10^{-8} \ cm$
D
$\sqrt[3]{22.6} \times 10^{-8} \ cm$

Solution

(C) આપેલ છે: મોલર દળ $M = 180 \ g \ mol^{-1}$,ઘનતા $\rho = 18 \ g \ cm^{-3}$,એવોગેડ્રો અચળાંક $N_A \approx 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
$BCC$ સ્ફટિક માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $z = 2$ છે.
ઘનતાનું સૂત્ર $\rho = \frac{M \times z}{a^3 \times N_A}$ છે.
ધારની લંબાઈ $a$ માટે સૂત્ર ગોઠવતા: $a^3 = \frac{M \times z}{\rho \times N_A}$.
કિંમતો મૂકતા: $a^3 = \frac{180 \times 2}{18 \times 6.022 \times 10^{23}} \approx 33.2 \times 10^{-24} \ cm^3$.
તેથી,$a = \sqrt[3]{33.2} \times 10^{-8} \ cm$.
293
EasyMCQ
એક સાદા ઘન (simple cubic) બંધારણ ધરાવતા તત્વના એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $3.86 \ \mathring{A}$ છે. પરમાણુની ત્રિજ્યા કેટલી હશે?
A
$5.79 \times 10^{-8} \ cm$
B
$1.93 \times 10^{-8} \ cm$
C
$3.86 \times 10^{-8} \ cm$
D
$2.43 \times 10^{-8} \ cm$

Solution

(B) સાદા ઘન બંધારણમાં,પરમાણુઓ એકમ કોષની ધાર પર એકબીજાને સ્પર્શે છે.
તેથી,ધારની લંબાઈ $a$ અને પરમાણુ ત્રિજ્યા $r$ વચ્ચેનો સંબંધ $a = 2r$ છે.
આપેલ છે કે $a = 3.86 \ \mathring{A}$.
$r = \frac{a}{2} = \frac{3.86 \ \mathring{A}}{2} = 1.93 \ \mathring{A}$.
સેન્ટિમીટરમાં રૂપાંતર કરતા: $1 \ \mathring{A} = 10^{-8} \ cm$.
તેથી,$r = 1.93 \times 10^{-8} \ cm$.
294
MediumMCQ
$BCC$ બંધારણ અને $3 \ g \ cm^{-3}$ ઘનતા ધરાવતી ધાતુ (પરમાણ્વીય દળ $25 \ g \ mol^{-1}$) ના એકમ કોષનું કદ કેટલું હશે?
A
$3.64 \times 10^{-23} \ cm^3$
B
$1.56 \times 10^{-24} \ cm^3$
C
$2.76 \times 10^{-23} \ cm^3$
D
$1.88 \times 10^{-24} \ cm^3$

Solution

(C) એકમ કોષની ઘનતાનું સૂત્ર: $\rho = \frac{Z \times M}{N_A \times a^3}$,જ્યાં $a^3$ એ એકમ કોષનું કદ $(V)$ છે.
$BCC$ બંધારણ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $(Z)$ $2$ છે.
આપેલ છે: પરમાણ્વીય દળ $(M)$ = $25 \ g \ mol^{-1}$,ઘનતા $(\rho)$ = $3 \ g \ cm^{-3}$,$N_A = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
કદ $(V)$ માટે સૂત્ર: $V = \frac{Z \times M}{\rho \times N_A}$.
કિંમતો મૂકતા: $V = \frac{2 \times 25}{3 \times 6.022 \times 10^{23}}$.
$V = \frac{50}{18.066 \times 10^{23}} \approx 2.767 \times 10^{-23} \ cm^3$.
295
DifficultMCQ
$BCC$ બંધારણ ધરાવતા અને $400 \ pm$ ધારની લંબાઈ ધરાવતા તત્વની ઘનતા ($g \ cm^{-3}$ માં) કેટલી હશે? (પરમાણ્વીય દળ $= 100 \ g \ mol^{-1}$)
A
$3.2$
B
$8.2$
C
$5.18$
D
$4.8$

Solution

(C) $BCC$ એકમ કોષ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા,$Z = 2$ છે.
ધારની લંબાઈ $a = 400 \ pm = 400 \times 10^{-10} \ cm = 4 \times 10^{-8} \ cm$ છે.
મોલર દળ $M = 100 \ g \ mol^{-1}$ છે.
ઘનતા $d$ શોધવાનું સૂત્ર: $d = \frac{Z \times M}{N_A \times a^3}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $d = \frac{2 \times 100}{6.022 \times 10^{23} \times (4 \times 10^{-8})^3}$.
$d = \frac{200}{6.022 \times 10^{23} \times 64 \times 10^{-24}}$.
$d = \frac{200}{6.022 \times 64 \times 10^{-1}} = \frac{200}{38.54} \approx 5.18 \ g \ cm^{-3}$.
296
EasyMCQ
$8.57 \ g \ cm^{-3}$ ઘનતા અને $3.3 \ \mathring{A}$ ધારની લંબાઈ ધરાવતી ધાતુનું મોલર દળ કેટલું હશે? (પેકિંગ કાર્યક્ષમતા $= 68 \%$)
A
$63 \ g \ mol^{-1}$
B
$93 \ g \ mol^{-1}$
C
$29 \ g \ mol^{-1}$
D
$39 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(B) $68 \%$ પેકિંગ કાર્યક્ષમતા એ $BCC$ એકમ કોષ સૂચવે છે.
$BCC$ એકમ કોષ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $Z = 2$ છે.
ધારની લંબાઈ $a = 3.3 \ \mathring{A} = 3.3 \times 10^{-8} \ cm$.
ઘનતાનું સૂત્ર $d = \frac{Z \cdot M}{N_A \cdot a^3}$ છે,જ્યાં $N_A = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$.
મોલર દળ $M$ માટે સૂત્ર: $M = \frac{d \cdot N_A \cdot a^3}{Z}$.
કિંમતો મૂકતા: $M = \frac{8.57 \times 6.022 \times 10^{23} \times (3.3 \times 10^{-8})^3}{2}$.
ગણતરી કરતા $M \approx 93 \ g \ mol^{-1}$ મળે છે.
297
EasyMCQ
જો નાયોબિયમ $bcc$ બંધારણ ધરાવતું હોય અને તેની ઘનતા $9 \ g \ cm^{-3}$ તથા એકમ કોષનું કદ $2.7 \times 10^{-23} \ cm^3$ હોય,તો $2.43 \ g$ માં નાયોબિયમના કેટલા પરમાણુઓ હાજર હશે?
A
$3.01 \times 10^{23}$
B
$4.1 \times 10^{22}$
C
$5.0 \times 10^{22}$
D
$2.0 \times 10^{22}$

Solution

(D) એકમ કોષની ઘનતા $(d)$ નું સૂત્ર: $d = \frac{Z \times \text{એક પરમાણુનું દળ}}{V}$ છે.
$bcc$ બંધારણ માટે,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $Z = 2$ છે.
આપેલ છે: $d = 9 \ g \ cm^{-3}$,$V = 2.7 \times 10^{-23} \ cm^3$,અને કુલ દળ $= 2.43 \ g$.
ધારો કે $N$ એ કુલ પરમાણુઓની સંખ્યા છે.
એક પરમાણુનું દળ $= \frac{2.43}{N}$ થાય.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $9 = \frac{2 \times (2.43 / N)}{2.7 \times 10^{-23}}$.
$N$ માટે સાદું રૂપ આપતા: $N = \frac{2 \times 2.43}{9 \times 2.7 \times 10^{-23}} = 2.0 \times 10^{22}$ પરમાણુઓ.
298
MediumMCQ
એક ધાતુ $BCC$ બંધારણ ધરાવે છે,જેનો એકમ કોષની ધારની લંબાઈ $400 \ pm$ છે। ધાતુની ઘનતા $4 \ g \ cm^{-3}$ છે। તો ધાતુનું મોલર દળ કેટલું હશે?
A
$40 \ g \ mol^{-1}$
B
$27 \ g \ mol^{-1}$
C
$92 \ g \ mol^{-1}$
D
$77 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(D) ઘનતાનું સૂત્ર $d = \frac{Z \cdot M}{N_A \cdot a^3}$ છે。
આપેલ છે:
$Z = 2$ ($\text{BCC}$ $\text{બંધારણ માટે}$)
$a = 400 \ pm = 400 \times 10^{-10} \ cm = 4 \times 10^{-8} \ cm$
$d = 4 \ g \ cm^{-3}$
$N_A = 6.022 \times 10^{23} \ mol^{-1}$
મોલર દળ $M$ માટે સૂત્ર:
$M = \frac{d \cdot N_A \cdot a^3}{Z}$
કિંમતો મૂકતા:
$M = \frac{4 \cdot 6.022 \times 10^{23} \cdot (4 \times 10^{-8})^3}{2}$
$M = \frac{4 \cdot 6.022 \times 10^{23} \cdot 64 \times 10^{-24}}{2}$
$M = 2 \cdot 6.022 \cdot 64 \cdot 10^{-1}$
$M = 77.08 \ g \ mol^{-1} \approx 77 \ g \ mol^{-1}$.
299
DifficultMCQ
$BCC$ બંધારણ ધરાવતા એક તત્વની ધારની લંબાઈ $500 \ pm$ છે. જો તેની ઘનતા $4 \ g \ cm^{-3}$ હોય, તો તે તત્વનું પરમાણ્વીય દળ શોધો.
A
$150 \ g \ mol^{-1}$
B
$100 \ g \ mol^{-1}$
C
$125 \ g \ mol^{-1}$
D
$250 \ g \ mol^{-1}$

Solution

(A) આપેલ છે: ધારની લંબાઈ $a = 500 \ pm = 500 \times 10^{-10} \ cm = 5 \times 10^{-8} \ cm$.
ઘનતા $d = 4 \ g \ cm^{-3}$.
$BCC$ બંધારણ માટે, એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $Z = 2$.
ઘનતા માટેનું સૂત્ર $d = \frac{Z \times M}{N_A \times a^3}$ છે.
મોલર દળ $M$ માટે સૂત્રને ગોઠવતા: $M = \frac{d \times N_A \times a^3}{Z}$.
કિંમતો મૂકતા: $M = \frac{4 \times 6.022 \times 10^{23} \times (5 \times 10^{-8})^3}{2}$.
$M = \frac{4 \times 6.022 \times 10^{23} \times 125 \times 10^{-24}}{2}$.
$M = 2 \times 6.022 \times 125 \times 10^{-1} = 150.55 \ g \ mol^{-1} \approx 150 \ g \ mol^{-1}$.
300
MediumMCQ
જો પોલોનિયમ $336 \ pm$ ની એકમ કોષની ધારની લંબાઈ સાથે સાદા ઘન બંધારણમાં સ્ફટિકીકરણ પામે, તો તેની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા કેટલી હશે ($pm$ માં)?
A
$84$
B
$168$
C
$234$
D
$336$

Solution

(B) સાદા ઘન બંધારણ માટે, ધારની લંબાઈ $(a)$ અને પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા $(r)$ વચ્ચેનો સંબંધ $a = 2r$ છે।
આપેલ છે કે ધારની લંબાઈ $a = 336 \ pm$.
સૂત્રમાં કિંમત મૂકતા: $336 \ pm = 2r$.
તેથી, $r = \frac{336 \ pm}{2} = 168 \ pm$.

Solid State — Mathematical analysis of cubic system and Bragg’s equation · Frequently Asked Questions

1Are these Solid State questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Solid State Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.