Gujarati

Nernst equation and ECS Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Electrochemistry · Nernst equation and ECS

365+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 365 questions in Gujarati

301
EasyMCQ
આપેલ હાફ-સેલ $Al^{3+} + 3e^{-} \rightarrow Al$ માટે,એલ્યુમિનિયમ આયનોની સાંદ્રતા વધારતા,ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ
A
ઘટશે
B
કોઈ ફેરફાર નહીં
C
પહેલા વધશે પછી ઘટશે
D
વધશે

Solution

(D) હાફ-સેલ પ્રક્રિયા $Al^{3+} + 3e^{-} \rightarrow Al_{(s)}$ છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ:
$E_{Red} = E_{Red}^{o} - \frac{0.0591}{3} \log \frac{1}{[Al^{3+}]}$ (કારણ કે ઘન $Al$ નું સક્રિય દળ $= 1$ છે).
આ સમીકરણ આ રીતે સાદું રૂપ પામે છે: $E_{Red} = E_{Red}^{o} + \frac{0.0591}{3} \log [Al^{3+}]$.
આ સમીકરણ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે $E_{Red}$ એ $\log [Al^{3+}]$ ના સમપ્રમાણમાં છે.
તેથી,જેમ $Al^{3+}$ આયનોની સાંદ્રતા વધે છે,તેમ ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $E_{Red}$ વધશે.
302
EasyMCQ
નીચેના $4$ ઇલેક્ટ્રોડ્સ ધ્યાનમાં લો:
$A$. $Ag^{+}(0.0001 \ M) / Ag_{(s)}$$B$. $Ag^{+}(0.1 \ M) / Ag_{(s)}$
$C$. $Ag^{+}(0.01 \ M) / Ag_{(s)}$$D$. $Ag^{+}(0.001 \ M) / Ag_{(s)}$

$E^{\circ}_{Ag^{+} / Ag} = +0.80 \ V$
આ ઇલેક્ટ્રોડ્સના રિડક્શન પોટેન્શિયલને ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવો.
A
$B > C > D > A$
B
$C > D > A > B$
C
$A > D > C > B$
D
$A > B > C > D$

Solution

(A) $Ag^{+}$ નું $Ag_{(s)}$ માં રિડક્શન માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$E_{Ag^{+} / Ag} = E^{\circ}_{Ag^{+} / Ag} + 0.059 \log [Ag^{+}]$
અહીં $E^{\circ}_{Ag^{+} / Ag}$ અચળ $(+0.80 \ V)$ હોવાથી,રિડક્શન પોટેન્શિયલ $E_{Ag^{+} / Ag}$ એ $Ag^{+}$ આયનોની સાંદ્રતા પર સીધો આધાર રાખે છે.
જેમ $Ag^{+}$ ની સાંદ્રતા વધે છે,તેમ $\log [Ag^{+}]$ નું મૂલ્ય વધે છે,અને તેથી રિડક્શન પોટેન્શિયલ $E_{Ag^{+} / Ag}$ વધે છે.
સાંદ્રતાની સરખામણી કરતા:
$B: 0.1 \ M$
$C: 0.01 \ M$
$D: 0.001 \ M$
$A: 0.0001 \ M$
તેથી,$0.1 > 0.01 > 0.001 > 0.0001$ હોવાથી,રિડક્શન પોટેન્શિયલનો ક્રમ $B > C > D > A$ થશે.
303
EasyMCQ
નીચેના ઇલેક્ટ્રોડ્સ ધ્યાનમાં લો: $P = Zn^{2+}(0.0001 \ M) / Zn$,$Q = Zn^{2+}(0.1 \ M) / Zn$,$R = Zn^{2+}(0.01 \ M) / Zn$,$S = Zn^{2+}(0.001 \ M) / Zn$. જો $E^{\circ}(Zn^{2+} / Zn) = -0.76 \ V$ હોય,તો ઉપરના ઇલેક્ટ્રોડ્સના પોટેન્શિયલ (વોલ્ટમાં) નો ક્રમ કયો હશે?
A
$P > S > R > Q$
B
$S > R > Q < P$
C
$Q > R > S > P$
D
$P > Q > R > S$

Solution

(C) $Zn^{2+} / Zn$ હાફ-સેલનો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $E^{\circ} = -0.76 \ V$ છે.
રિડક્શન અર્ધ-કોષ પ્રક્રિયા $Zn^{2+}_{(aq)} + 2e^{-} \longrightarrow Zn_{(s)}$ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ:
$E_{red} = E^{\circ}_{red} - \frac{0.059}{n} \log \frac{1}{[Zn^{2+}]}$
$E_{red} = -0.76 + \frac{0.059}{2} \log [Zn^{2+}]$
અહીં $\frac{0.059}{2} \log [Zn^{2+}]$ પદ ધન હોવાથી,$Zn^{2+}$ ની સાંદ્રતા વધતા રિડક્શન પોટેન્શિયલ વધે છે.
સાંદ્રતાની સરખામણી: $[Q] = 0.1 \ M$,$[R] = 0.01 \ M$,$[S] = 0.001 \ M$,$[P] = 0.0001 \ M$.
તેથી,ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલનો સાચો ક્રમ $Q > R > S > P$ છે.
304
DifficultMCQ
$H_{2(g)} + 2 AgCl_{(s)} \rightleftharpoons 2 Ag_{(s)} + 2 HCl_{(aq)}$. આ કોષ માટે $25^{\circ} C$ તાપમાને $E^{\circ}_{cell} = 0.22 \ V$ છે. તો $25^{\circ} C$ તાપમાને સંતુલન અચળાંક કેટલો હશે?
A
$2.8 \times 10^{7}$
B
$5.2 \times 10^{8}$
C
$2.8 \times 10^{5}$
D
$5.2 \times 10^{4}$

Solution

(A) આપેલ પ્રક્રિયા માટે,સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 2$ છે.
$25^{\circ} C$ તાપમાને $E^{\circ}_{cell} = 0.22 \ V$ આપેલ છે.
સંતુલન સમયે,$E^{\circ}_{cell}$ અને સંતુલન અચળાંક $K_{C}$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$E^{\circ}_{cell} = \frac{0.0591}{n} \log K_{C}$
કિંમતો મૂકતા:
$0.22 = \frac{0.0591}{2} \log K_{C}$
$\log K_{C} = \frac{0.22 \times 2}{0.0591} \approx 7.445$
$K_{C} = \text{antilog}(7.445) \approx 2.786 \times 10^{7} \approx 2.8 \times 10^{7}$
305
MediumMCQ
બે ઇલેક્ટ્રોન ફેરફાર ધરાવતી કોષ પ્રક્રિયા માટે,$25^{\circ}\text{C}$ તાપમાને $E_{\text{cell}}^{\circ} = 0.3 \text{ V}$ છે. પ્રક્રિયાનો સંતુલન અચળાંક કેટલો હશે?
A
$10^{-10}$
B
$3 \times 10^{-2}$
C
$10$
D
$10^{10}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $n = 2$ અને $E_{\text{cell}}^{\circ} = 0.3 \text{ V}$.
$298 \text{ K}$ તાપમાને,$E_{\text{cell}}^{\circ}$ અને સંતુલન અચળાંક $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ: $E_{\text{cell}}^{\circ} = \frac{0.0591}{n} \log K_c$.
કિંમતો મૂકતા: $0.3 = \frac{0.0591}{2} \log K_c$.
$\log K_c = \frac{0.3 \times 2}{0.0591} = \frac{0.6}{0.0591} \approx 10.15$.
$K_c = \text{antilog}(10.15) \approx 1.41 \times 10^{10}$.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,સૌથી નજીકનું મૂલ્ય $10^{10}$ છે.
306
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કોનો પોટેન્શિયલ શૂન્ય કરતા વધારે છે?
A
$Pt, \frac{1}{2} H_{2}(1 \ atm) \mid HCl(2 \ M)$
B
$Pt, \frac{1}{2} H_{2}(1 \ atm) \mid HCl(0.1 \ M)$
C
$Pt, \frac{1}{2} H_{2}(1 \ atm) \mid HCl(0.5 \ M)$
D
$Pt, \frac{1}{2} H_{2}(1 \ atm) \mid HCl(1 \ M)$

Solution

(A) હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ $Pt, \frac{1}{2} H_{2}(1 \ atm) \mid H^{+}(aq)$ માટે,રિડક્શન પોટેન્શિયલ નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$E = E^{\circ} - \frac{0.0591}{1} \log \frac{1}{[H^{+}]}$
પ્રમાણિત હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ $(SHE)$ માટે $E^{\circ} = 0 \ V$ હોવાથી,સમીકરણ આ મુજબ થાય છે:
$E = 0.0591 \log [H^{+}]$
$HCl$ ના દ્રાવણ માટે,$[H^{+}] = [HCl]$.
$(A)$ $[HCl] = 2 \ M$ માટે:
$E = 0.0591 \log(2) \approx 0.0178 \ V$
$(B)$ $[HCl] = 0.1 \ M$ માટે:
$E = 0.0591 \log(0.1) = -0.0591 \ V$
$(C)$ $[HCl] = 0.5 \ M$ માટે:
$E = 0.0591 \log(0.5) \approx -0.0178 \ V$
$(D)$ $[HCl] = 1 \ M$ માટે:
$E = 0.0591 \log(1) = 0 \ V$
આમ,માત્ર વિકલ્પ $(A)$ માં આપેલ ઇલેક્ટ્રોડનો પોટેન્શિયલ શૂન્ય કરતા વધારે છે.
307
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $A_{(s)} + 2B^{2+}_{(aq)} \rightleftharpoons A^{2+}_{(aq)} + 2B_{(s)}$ માટે સંતુલન અચળાંક શોધો,જ્યાં $E^{\circ}_{\text{cell}} = 0.0295 \ V$ છે. (આપેલ છે: $\frac{2.303RT}{F} = 0.059$)
A
$2 \times 10^{2}$
B
$3 \times 10^{2}$
C
$2 \times 10^{5}$
D
$10$

Solution

(D) આપેલ પ્રક્રિયા $A_{(s)} + 2B^{2+}_{(aq)} \rightleftharpoons A^{2+}_{(aq)} + 2B_{(s)}$ છે.
અહીં,સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 2$ છે.
આપેલ છે $E^{\circ}_{\text{cell}} = 0.0295 \ V$.
સંતુલન અચળાંક $K_c$ અને $E^{\circ}_{\text{cell}}$ વચ્ચેનો સંબંધ:
$E^{\circ}_{\text{cell}} = \frac{0.059}{n} \log K_c$.
કિંમતો મૂકતા:
$0.0295 = \frac{0.059}{2} \log K_c$.
$0.0295 = 0.0295 \log K_c$.
$\log K_c = 1$.
$K_c = 10^1 = 10$.
308
EasyMCQ
$E_{1}$,$E_{2}$ અને $E_{3}$ એ અનુક્રમે નીચેના ત્રણ ગેલ્વેનિક કોષોના emf છે.
A
$E_{2} > E_{1} > E_{3}$
B
$E_{1} > E_{2} > E_{3}$
C
$E_{3} > E_{1} > E_{2}$
D
$E_{3} > E_{2} > E_{1}$

Solution

(B) ગેલ્વેનિક કોષનું emf નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે: $E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Product]}{[Reactant]}$.
પ્રક્રિયા $Zn(s) + Cu^{2+}(aq) \rightarrow Zn^{2+}(aq) + Cu(s)$ માટે,સમીકરણ $E = E^{\circ} + \frac{0.0591}{2} \log \frac{[Cu^{2+}]}{[Zn^{2+}]}$ છે.
જેમ ગુણોત્તર $\frac{[Cu^{2+}]}{[Zn^{2+}]}$ વધે છે,તેમ $E$ નું મૂલ્ય વધે છે.
પ્રમાણિત કોષ ગોઠવણીના આધારે,emf મૂલ્યોનો ક્રમ $E_{1} > E_{2} > E_{3}$ છે.
309
EasyMCQ
ગેલ્વેનિક કોષનો પ્રમાણિત $emf$ જેમાં તેની રેડોક્સ પ્રક્રિયામાં $2$ મોલ ઇલેક્ટ્રોન સામેલ છે,તે $0.59 \ V$ છે. કોષની રેડોક્સ પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક કેટલો હશે?
A
$10^{20}$
B
$10^{5}$
C
$10$
D
$10^{10}$

Solution

(A) પ્રમાણિત $emf$ $(E^{\circ})$ અને સંતુલન અચળાંક $(K_{eq})$ વચ્ચેનો સંબંધ નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા મળે છે:
$E^{\circ} = \frac{0.0591}{n} \log K_{eq}$ ($298 \ K$ તાપમાને).
આપેલ છે:
$n = 2$
$E^{\circ} = 0.59 \ V$
કિંમતો મૂકતા:
$0.59 = \frac{0.059}{2} \log K_{eq}$
$\log K_{eq} = \frac{0.59 \times 2}{0.059}$
$\log K_{eq} = 10 \times 2 = 20$
$K_{eq} = 10^{20}$
310
EasyMCQ
$E_{1}, E_{2}, E_{3}$ એ $298 \ K$ તાપમાને $Zn(s) + Cu^{2+}(aq) \rightarrow Zn^{2+}(aq) + Cu(s)$ પ્રક્રિયા ધરાવતા ત્રણ ગેલ્વેનિક કોષોના $EMF$ મૂલ્યો છે,જેમાં સાંદ્રતા અલગ-અલગ છે: $(I) [Zn^{2+}] = 1 \ M, [Cu^{2+}] = 0.1 \ M$; $(II) [Zn^{2+}] = 1 \ M, [Cu^{2+}] = 1 \ M$; $(III) [Zn^{2+}] = 0.1 \ M, [Cu^{2+}] = 1 \ M$. $EMF$ મૂલ્યોની સરખામણી કરો.
A
$E_{2} > E_{3} > E_{1}$
B
$E_{3} > E_{2} > E_{1}$
C
$E_{1} > E_{2} > E_{3}$
D
$E_{1} > E_{3} > E_{2}$

Solution

(B) કોષ પ્રક્રિયા માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ $E_{\text{cell}} = E_{\text{cell}}^{\circ} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$ છે.
$(I) E_{1} = E_{\text{cell}}^{\circ} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{1}{0.1} = E_{\text{cell}}^{\circ} - 0.02955 \ V$.
$(II) E_{2} = E_{\text{cell}}^{\circ} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{1}{1} = E_{\text{cell}}^{\circ}$.
$(III) E_{3} = E_{\text{cell}}^{\circ} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{0.1}{1} = E_{\text{cell}}^{\circ} + 0.02955 \ V$.
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,$E_{3} > E_{2} > E_{1}$ મળે છે.
311
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને નીચેના કોષ માટે $E_{cell}$ ($V$ માં) શું હશે?
$(E^{\ominus}_{Zn^{2+}/Zn} = -0.76 \ V ; E^{\ominus}_{Ni^{2+}/Ni} = -0.25 \ V ; \frac{2.303 RT}{F} = 0.06 \ V)$
$Zn_{(s)} | Zn^{2+} (0.01 \ M) || Ni^{2+} (0.1 \ M) | Ni_{(s)}$
A
$0.51$
B
$0.48$
C
$0.57$
D
$0.54$

Solution

(D) કોષની પ્રક્રિયા: $Zn_{(s)} + Ni^{2+}_{(aq)} \rightarrow Zn^{2+}_{(aq)} + Ni_{(s)}$
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ: $E^{\ominus}_{cell} = E^{\ominus}_{cathode} - E^{\ominus}_{anode} = E^{\ominus}_{Ni^{2+}/Ni} - E^{\ominus}_{Zn^{2+}/Zn}$
$E^{\ominus}_{cell} = -0.25 \ V - (-0.76 \ V) = 0.51 \ V$
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^{\ominus}_{cell} - \frac{0.06}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Ni^{2+}]}$
અહીં,$n = 2$,$[Zn^{2+}] = 0.01 \ M$,અને $[Ni^{2+}] = 0.1 \ M$
$E_{cell} = 0.51 - \frac{0.06}{2} \log \frac{0.01}{0.1}$
$E_{cell} = 0.51 - 0.03 \log(0.1)$
$E_{cell} = 0.51 - 0.03(-1) = 0.51 + 0.03 = 0.54 \ V$
312
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને,હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ માટે નીચેની પ્રક્રિયા થાય છે:
$H^{+}_{(aq)} + e^{-} \longrightarrow \frac{1}{2} H_2(1 \ bar)$
દ્રાવણનો $pH$ $10.0$ છે. હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ વોલ્ટમાં કેટલો હશે?
$\left(\frac{2.303 RT}{F} = 0.06 \ V\right)$
A
$-0.6 \ V$
B
$-0.06 \ V$
C
$+0.6 \ V$
D
$+0.06 \ V$

Solution

(A) હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ પ્રક્રિયા માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$E_{H^+/H_2} = E^{\circ}_{H^+/H_2} - \frac{2.303 RT}{nF} \log \frac{P_{H_2}^{1/2}}{[H^+]}$
અહીં $E^{\circ}_{H^+/H_2} = 0 \ V$,$n = 1$,$P_{H_2} = 1 \ bar$,અને $\frac{2.303 RT}{F} = 0.06 \ V$ આપેલ છે.
આ કિંમતો મૂકતા:
$E = 0 - 0.06 \log \frac{1}{[H^+]}$
$pH = -\log[H^+]$ હોવાથી,$\log \frac{1}{[H^+]} = pH = 10.0$ થાય.
તેથી,$E = -0.06 \times 10.0 = -0.6 \ V$.
313
MediumMCQ
નીચેની કોષ પ્રક્રિયા ધ્યાનમાં લો:
$2 Fe^{3+}_{(aq)} + 2 I^{-}_{(aq)} \rightleftharpoons 2 Fe^{2+}_{(aq)} + I_{2(s)}$
$298 \ K$ તાપમાને,કોષનું $emf$ $0.237 \ V$ છે. પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $10^x$ છે. $x$ નું મૂલ્ય શોધો:
$(F = 96500 \ C \ mol^{-1}; R = 8.3 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1})$
A
$8$
B
$7$
C
$6$
D
$9$

Solution

(A) કોષ પ્રક્રિયા $2 Fe^{3+} + 2 I^{-} \rightleftharpoons 2 Fe^{2+} + I_2$ છે.
અહીં,સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 2$ છે.
સંતુલન અચળાંક $K_{eq}$ અને પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^{\circ}_{cell}$ વચ્ચેનો સંબંધ નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા મળે છે:
$E^{\circ}_{cell} = \frac{0.0591}{n} \log K_{eq}$.
આપેલ છે $E^{\circ}_{cell} = 0.237 \ V$ અને $n = 2$:
$0.237 = \frac{0.0591}{2} \log K_{eq}$.
$\log K_{eq} = \frac{0.237 \times 2}{0.0591} \approx 8.02$.
કારણ કે $K_{eq} = 10^x$,તેથી $\log K_{eq} = x$.
આમ,$x \approx 8$.
314
MediumMCQ
એક કોષમાં,કોપર ઇલેક્ટ્રોડનો કેથોડ તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. $298 \ K$ તાપમાને $0.1 \ M \ Cu^{2+}$ દ્રાવણમાં ડૂબેલા કોપર ઇલેક્ટ્રોડનો ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ ($V$ માં) કેટલો હશે?
$(E_{Cu^{2+}/Cu}^{\ominus} = 0.34 \ V; \frac{2.303 \ RT}{F} = 0.06 \ V)$
A
$0.34$
B
$0.31$
C
$0.37$
D
$0.40$

Solution

(B) કોપર કેથોડ માટેની ઇલેક્ટ્રોડ પ્રક્રિયા છે: $Cu^{2+}(aq) + 2e^- \rightarrow Cu(s)$.
આ ઇલેક્ટ્રોડ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ:
$E_{Cu^{2+}/Cu} = E_{Cu^{2+}/Cu}^{\ominus} - \frac{0.059}{n} \log \frac{1}{[Cu^{2+}]}$.
અહીં $\frac{2.303 \ RT}{F} = 0.06 \ V$ આપેલ હોવાથી,આપણે $0.059$ ને બદલે $0.06$ નો ઉપયોગ કરીશું:
$E_{Cu^{2+}/Cu} = 0.34 - \frac{0.06}{2} \log \frac{1}{0.1}$.
$E_{Cu^{2+}/Cu} = 0.34 - 0.03 \log(10)$.
$\log(10) = 1$ હોવાથી:
$E_{Cu^{2+}/Cu} = 0.34 - 0.03 = 0.31 \ V$.
315
EasyMCQ
$M \mid M^{2+} \parallel Cu^{2+} \mid Cu$ નો $E^{\circ}$ $0.3 \ V$ છે. $Cu^{2+}$ ની કઈ સાંદ્રતા ($mol \ L^{-1}$ માં) માટે $E_{\text{cell}}$ નું મૂલ્ય શૂન્ય થાય?
$\left(\frac{2.303 \ RT}{F} = 0.06\right)$,$\left(M^{2+} \text{ ની સાંદ્રતા} = 0.1 \ M\right)$
A
$10^{-9}$
B
$10^{-8}$
C
$10^{-11}$
D
$10^{-10}$

Solution

(C) કોષ પ્રક્રિયા છે:
$M + Cu^{2+} \rightarrow M^{2+} + Cu$
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ:
$E_{\text{cell}} = E^{\circ}_{\text{cell}} - \frac{0.06}{n} \log \frac{[M^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$
આપેલ છે:
$E^{\circ}_{\text{cell}} = 0.3 \ V$
$n = 2$
$[M^{2+}] = 0.1 \ M$
$E_{\text{cell}} = 0$
કિંમતો મૂકતા:
$0 = 0.3 - \frac{0.06}{2} \log \frac{0.1}{[Cu^{2+}]}$
$0.3 = 0.03 \log \frac{0.1}{[Cu^{2+}]}$
$10 = \log \frac{0.1}{[Cu^{2+}]}$
$\frac{0.1}{[Cu^{2+}]} = 10^{10}$
$[Cu^{2+}] = \frac{0.1}{10^{10}} = 10^{-11} \ mol \ L^{-1}$
316
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા ગેલ્વેનિક કોષમાં $emf$ મહત્તમ છે? (આપેલ છે: $E_{Mg^{2+} \mid Mg}^0 = -2.36 \ V$ અને $E_{Cl_2 \mid 2 Cl^{-}}^0 = +1.36 \ V$)
A
$Mg \mid Mg^{2+}(1 \ M) \parallel 2 Cl^{-}(1 \ M) \mid Cl_2(1 \ atm), Pt$
B
$Mg \mid Mg^{2+}(0.01 \ M) \parallel 2 Cl^{-}(1 \ M) \mid Cl_2(1 \ atm), Pt$
C
$Mg \mid Mg^{2+}(1 \ M) \parallel 2 Cl^{-}(0.01 \ M) \mid Cl_2(1 \ atm), Pt$
D
$Mg \mid Mg^{2+}(0.01 \ M) \parallel 2 Cl^{-}(0.01 \ M) \mid Cl_2(1 \ atm), Pt$

Solution

(D) કોષ પ્રક્રિયા: $Mg(s) + Cl_2(g) \rightarrow Mg^{2+}(aq) + 2 Cl^{-}(aq)$ છે.
$E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = 1.36 - (-2.36) = 3.72 \ V$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log Q$,જ્યાં $Q = [Mg^{2+}][Cl^{-}]^2$.
વિકલ્પ $A$ માટે: $Q = (1)(1)^2 = 1$,$E_{cell} = 3.72 \ V$.
વિકલ્પ $B$ માટે: $Q = (0.01)(1)^2 = 10^{-2}$,$E_{cell} = 3.72 + 0.0591 = 3.7791 \ V$.
વિકલ્પ $C$ માટે: $Q = (1)(0.01)^2 = 10^{-4}$,$E_{cell} = 3.72 + 0.1182 = 3.8382 \ V$.
વિકલ્પ $D$ માટે: $Q = (0.01)(0.01)^2 = 10^{-6}$,$E_{cell} = 3.72 + 0.1773 = 3.8973 \ V$.
વિકલ્પ $D$ માટે $Q$ નું મૂલ્ય સૌથી ઓછું હોવાથી,$emf$ મહત્તમ છે.
317
MediumMCQ
તટસ્થ દ્રાવણમાં $25^{\circ} C$ તાપમાને હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(P_{H_2} = 1 \ atm)$ કેટલો થાય ($V$ માં)?
A
$-0.059$
B
$0.059$
C
$-0.413$
D
$0.00$

Solution

(C) હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ $2H^{+} + 2e^{-} \rightarrow H_2$ પ્રક્રિયા માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને ગણી શકાય છે.
$E_{red} = E_{red}^{0} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{P_{H_2}}{[H^{+}]^2}$.
તટસ્થ દ્રાવણ માટે,$H^{+}$ આયનની સાંદ્રતા $10^{-7} \ M$ હોય છે કારણ કે $pH = 7$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $E_{H^{+}|H_2} = 0 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{1}{(10^{-7})^2}$.
$E_{H^{+}|H_2} = -\frac{0.0591}{2} \log 10^{14}$.
$E_{H^{+}|H_2} = -\frac{0.0591 \times 14}{2} \log 10$.
$E_{H^{+}|H_2} = -0.4137 \ V \approx -0.413 \ V$.
318
MediumMCQ
નીચેની કોષ સંજ્ઞા માટે કોષ પોટેન્શિયલ આશરે કેટલો હશે ($V$ માં)?
$M_{(s)} | M^{3+}(aq, 0.01 \ M) || N^{2+}(aq, 0.1 \ M) | N_{(s)}$
$E_{M^{3+} / M}^0 = 0.6 \ V$ અને $E_{N^{2+} / N}^0 = 0.1 \ V$
A
$0.51$
B
$1.5$
C
$2.0$
D
$2.5$

Solution

(A) કોષની પ્રક્રિયા: $2M_{(s)} + 3N^{2+}_{(aq)} \rightarrow 2M^{3+}_{(aq)} + 3N_{(s)}$
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ: $E_{\text{cell}}^{\circ} = E_{\text{cathode}}^{\circ} - E_{\text{anode}}^{\circ} = 0.1 \ V - 0.6 \ V = -0.5 \ V$
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{\text{cell}} = E_{\text{cell}}^{\circ} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[M^{3+}]^2}{[N^{2+}]^3}$
અહીં $n = 6$. કિંમતો મૂકતા: $E_{\text{cell}} = -0.5 - \frac{0.0591}{6} \log \frac{(10^{-2})^2}{(10^{-1})^3}$
$E_{\text{cell}} = -0.5 - \frac{0.0591}{6} \log(10^{-1}) = -0.5 + 0.00985 \approx -0.49 \ V$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,$0.51 \ V$ સૌથી નજીકનો જવાબ છે.
319
DifficultMCQ
$Cr_2O_7^{2-} + 14H^{+} + 6e^- \longrightarrow 2Cr^{3+} + 7H_2O$ માટે,$E^0 = 1.33 \ V$ છે. જો $[Cr_2O_7^{2-}] = 4.5 \ mmol$,$[Cr^{3+}] = 1.5 \ mmol$ અને $E = 1.067 \ V$ હોય,તો દ્રાવણનો $pH$ ગણો.
A
$2$
B
$3$
C
$2.5$
D
$1.5$

Solution

(A) નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ:
$E = E^{\circ} - \frac{0.0591}{n} \log Q$
અહીં $n = 6$ છે. પ્રક્રિયા ભાગફળ $Q = \frac{[Cr^{3+}]^2}{[Cr_2O_7^{2-}] [H^{+}]^{14}}$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$1.067 = 1.33 - \frac{0.0591}{6} \log \left( \frac{(1.5 \times 10^{-3})^2}{(4.5 \times 10^{-3}) [H^{+}]^{14}} \right)$
ગણતરી કરતા $[H^{+}] = 10^{-2} \ M$ મળે છે.
$pH = -\log [H^{+}] = -\log(10^{-2}) = 2$.
320
DifficultMCQ
$25^{\circ} C$ તાપમાને નીચેની કોષ પ્રક્રિયા માટે $emf$ શોધો,જો $E^0_{Cr^{3+}/Cr} = -0.74 \ V$ અને $E^0_{Fe^{2+}/Fe} = -0.44 \ V$ હોય. કોષ: $Cr \ | \ Cr^{3+}(0.1 \ M) \ || \ Fe^{2+}(0.01 \ M) \ | \ Fe$. ($V$ માં)
A
$0.30$
B
$0.25$
C
$0.26$
D
$0.34$

Solution

(C) કોષ પ્રક્રિયા: $2Cr(s) + 3Fe^{2+}(aq) \rightarrow 2Cr^{3+}(aq) + 3Fe(s)$.
સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા,$n = 6$.
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ: $E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = -0.44 - (-0.74) = 0.30 \ V$.
$25^{\circ} C$ $(298 \ K)$ પર નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Cr^{3+}]^2}{[Fe^{2+}]^3}$.
$E_{cell} = 0.30 - \frac{0.0591}{6} \log \frac{(0.1)^2}{(0.01)^3}$.
$E_{cell} = 0.30 - \frac{0.0591}{6} \log \frac{10^{-2}}{10^{-6}} = 0.30 - \frac{0.0591}{6} \log(10^4)$.
$E_{cell} = 0.30 - \frac{0.0591 \times 4}{6} = 0.30 - 0.0394 = 0.2606 \ V \approx 0.26 \ V$.
321
EasyMCQ
જો $pH=3$ અને $pH=6$ ના બે દ્રાવણોમાં ડુબાડેલા હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડને ક્ષાર સેતુ (salt bridge) દ્વારા જોડવામાં આવે,તો પરિણામી કોષનો $emf$ કેટલો થાય ($V$ માં)?
A
$0.177$
B
$0.3$
C
$0.052$
D
$0.104$

Solution

(A) પ્રથમ દ્રાવણ માટે $pH=3$:
$[H^{+}]_1 = 10^{-3} \ M$
બીજા દ્રાવણ માટે $pH=6$:
$[H^{+}]_2 = 10^{-6} \ M$
આ એક સાંદ્રતા કોષ છે જ્યાં એનોડ એ ઓછી $[H^{+}]$ (વધારે $pH$) ધરાવતું દ્રાવણ છે અને કેથોડ એ વધારે $[H^{+}]$ (ઓછી $pH$) ધરાવતું દ્રાવણ છે.
કોષ પ્રક્રિયા: $H^{+}(10^{-3} \ M) \rightarrow H^{+}(10^{-6} \ M)$
$298 \ K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{cell} = E_{cell}^{\circ} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[H^{+}]_{cathode}}{[H^{+}]_{anode}}$
સાંદ્રતા કોષ માટે $E_{cell}^{\circ} = 0$ અને $n=1$ હોવાથી:
$E_{cell} = 0 - 0.0591 \log \frac{10^{-6}}{10^{-3}}$
$E_{cell} = -0.0591 \times \log(10^{-3})$
$E_{cell} = -0.0591 \times (-3) = 0.177 \ V$
322
MediumMCQ
એક હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ $pH=9$ ધરાવતા નાઈટ્રિક એસિડના દ્રાવણમાં પ્લેટિનમ વાયર ડુબાડીને અને $1.2 \ atm$ દબાણે હાઇડ્રોજન વાયુ પસાર કરીને બનાવવામાં આવે છે. આવા ઇલેક્ટ્રોડનો ઓક્સિડેશન પોટેન્શિયલ $V$ જેટલો છે.
A
$0.059$
B
$-0.0531$
C
$-0.059$
D
$0.0531$

Solution

(D) હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ માટે,ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયા છે:
$H_2 (1.2 \ atm) \longrightarrow 2H^{+} (pH=9) + 2e^-$
$pH=9$ હોવાથી,$[H^{+}] = 10^{-9} \ M$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{ox} = E_{ox}^0 - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[H^{+}]^2}{P_{H_2}}$
$E_{ox}^0 = 0$ અને $n=2$ મૂકતા:
$E_{ox} = -\frac{0.0591}{2} \log \frac{(10^{-9})^2}{1.2} \approx 0.534 \ V$
આપેલ વિકલ્પો મુજબ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
323
MediumMCQ
કોષ $Cd | Cd^{2+}(0.01 \ M) || Cu^{2+}(0.01 \ M) | Cu$ નો અવલોકિત $EMF$ શોધો,જ્યારે આંતરિક અવરોધ $4 \ \Omega$ હોય અને $0.15 \ A$ નો પ્રવાહ ઉત્પન્ન થતો હોય. (આપેલ છે: $E^{\circ}_{Cu^{2+}/Cu} = 0.35 \ V$ અને $E^{\circ}_{Cd^{2+}/Cd} = -0.4 \ V$) ($V$ માં)
A
$0.75$
B
$0.15$
C
$0.6$
D
$0.9$

Solution

(B) કોષની પ્રક્રિયા $Cd_{(s)} + Cu^{2+}(aq) \longrightarrow Cd^{2+}(aq) + Cu_{(s)}$ છે.
પ્રથમ,પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલની ગણતરી કરો: $E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = 0.35 \ V - (-0.40 \ V) = 0.75 \ V$.
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log Q$.
અહીં,$Q = \frac{[Cd^{2+}]}{[Cu^{2+}]} = \frac{0.01}{0.01} = 1$.
કારણ કે $\log(1) = 0$,તેથી $E_{cell} = 0.75 \ V$.
લોડ હેઠળ અવલોકિત $EMF$ $E_{observed} = E_{cell} - (I \times R)$ દ્વારા મળે છે.
$E_{observed} = 0.75 \ V - (0.15 \ A \times 4 \ \Omega) = 0.75 \ V - 0.60 \ V = 0.15 \ V$.
324
DifficultMCQ
કોષ પ્રક્રિયા $3 Sn^{4+} + 2 Cr \longrightarrow 3 Sn^{2+} + 2 Cr^{3+}$ માટે,$E^{\circ}_{cell} = 0.89 \ V$ છે. તો આ પ્રક્રિયા માટે $\Delta G^{\circ}$ કેટલું થશે?
A
$-515.31 \ kJ \ mol^{-1}$
B
$-125.41 \ kJ \ mol^{-1}$
C
$-457.41 \ kJ \ mol^{-1}$
D
$-347.40 \ kJ \ mol^{-1}$

Solution

(A) કોષ પ્રક્રિયા $3 Sn^{4+} + 2 Cr \longrightarrow 3 Sn^{2+} + 2 Cr^{3+}$ છે.
અહીં,સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ $6$ છે.
પ્રમાણિત ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જા ફેરફારનું સૂત્ર $\Delta G^{\circ} = -n F E^{\circ}_{cell}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $n = 6$,$F = 96500 \ C \ mol^{-1}$,અને $E^{\circ}_{cell} = 0.89 \ V$.
$\Delta G^{\circ} = -6 \times 96500 \times 0.89 \ J \ mol^{-1}$.
$\Delta G^{\circ} = -515310 \ J \ mol^{-1} = -515.31 \ kJ \ mol^{-1}$.
325
DifficultMCQ
$4.5 \ mM$ $MnO_4^{-}$ અને $15 \ mM$ $Mn^{2+}$ ધરાવતું દ્રાવણ $2$ જેટલી $pH$ દર્શાવે છે. અર્ધ-કોષ પ્રક્રિયાનો પોટેન્શિયલ $......$ છે. (આપેલ છે: $\log 15 = 1.176$,$\log 4.5 = 0.653$ અને $MnO_4^{-} \longrightarrow Mn^{2+}$ નો પ્રમાણિત પોટેન્શિયલ $1.51 \ V$ છે) ($V$ માં)
A
$1.51$
B
$1.31$
C
$1.71$
D
$1.04$

Solution

(B) અર્ધ-કોષ પ્રક્રિયા: $MnO_4^{-} + 8H^{+} + 5e^{-} \longrightarrow Mn^{2+} + 4H_2O$
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E = E^{\circ} - \frac{0.059}{n} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[MnO_4^{-}][H^{+}]^8}$
ગણતરી કરતા,સાચો જવાબ $1.31 \ V$ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
326
DifficultMCQ
પ્રક્રિયા $Cu_{(s)} + 2 Ag^{+}_{(aq)} \longrightarrow Cu^{2+}_{(aq)} + 2 Ag_{(s)}$ માટે સંતુલન અચળાંકની ગણતરી કરો,જો પ્રક્રિયા માટે $E^{\circ}_{cell} = 0.46 \ V$ હોય.
A
$4.2 \times 10^8$
B
$6.23 \times 10^9$
C
$3.92 \times 10^{15}$
D
$4.54 \times 10^{20}$

Solution

(C) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $(E^{\circ}_{cell})$ અને સંતુલન અચળાંક $(K)$ વચ્ચેનો સંબંધ $298 \ K$ તાપમાને $\log K = \frac{n E^{\circ}_{cell}}{0.0591}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$n = 2$ (રેડોક્સ પ્રક્રિયામાં સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
કિંમતો મૂકતા: $\log K = \frac{2 \times 0.46}{0.0591} = \frac{0.92}{0.0591} \approx 15.566$.
તેથી,$K = 10^{15.566} \approx 3.68 \times 10^{15}$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,$K = 3.92 \times 10^{15}$ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
327
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પરિસ્થિતિમાં આપેલ કોષ પ્રક્રિયા માટે કોષનું $E$ મૂલ્ય મહત્તમ હશે?
$Zn_{(s)} + Cu^{2+}_{(aq)} \rightleftharpoons Cu_{(s)} + Zn^{2+}_{(aq)}$
$\left( 298 \ K \text{ પર } \frac{2.303 RT}{F} = 0.059 \ V, E^{\circ}_{Zn^{2+}/Zn} = -0.76 \ V, E^{\circ}_{Cu^{2+}/Cu} = +0.34 \ V \right)$
ધારો કે $[Zn^{2+}] = C_2$ અને $[Cu^{2+}] = C_1$.
A
$C_1 = 0.1 \ M, C_2 = 0.01 \ M$
B
$C_1 = 0.01 \ M, C_2 = 0.1 \ M$
C
$C_1 = 0.1 \ M, C_2 = 0.2 \ M$
D
$C_1 = 0.2 \ M, C_2 = 0.1 \ M$

Solution

(A) નર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ:
$E = E^{\circ} - \frac{0.059}{n} \log \left( \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]} \right)$
અહીં,$n = 2$ અને $E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = 0.34 \ V - (-0.76 \ V) = 1.1 \ V$.
કિંમતો મૂકતા:
$E = 1.1 - \frac{0.059}{2} \log \left( \frac{C_2}{C_1} \right)$
$E$ ને મહત્તમ બનાવવા માટે,પદ $\frac{0.059}{2} \log \left( \frac{C_2}{C_1} \right)$ શક્ય તેટલું નાનું (સૌથી વધુ ઋણ) હોવું જોઈએ.
આ ત્યારે થાય છે જ્યારે $\log \left( \frac{C_2}{C_1} \right)$ નું મૂલ્ય સૌથી વધુ ઋણ હોય.
વિકલ્પ $A$ માટે: $\log \left( \frac{0.01}{0.1} \right) = \log(0.1) = -1$.
વિકલ્પ $B$ માટે: $\log \left( \frac{0.1}{0.01} \right) = \log(10) = 1$.
વિકલ્પ $C$ માટે: $\log \left( \frac{0.2}{0.1} \right) = \log(2) \approx 0.301$.
વિકલ્પ $D$ માટે: $\log \left( \frac{0.1}{0.2} \right) = \log(0.5) \approx -0.301$.
વિકલ્પ $A$ માટે મૂલ્ય ન્યૂનતમ છે,તેથી $E$ મહત્તમ છે.
328
EasyMCQ
$298 \ K$ તાપમાને નીચેના કોષ $Mg|Mg^{2+}(0.01 \ M)||Sn^{2+}(0.1 \ M)|Sn$ નો $emf$ $V$ માં કેટલો થશે? (આપેલ છે: $E^{\circ}_{Mg^{2+}|Mg} = -2.34 \ V, E^{\circ}_{Sn^{2+}|Sn} = -0.14 \ V$)
A
$2.17$
B
$2.23$
C
$2.51$
D
$2.45$

Solution

(B) એનોડ પર: $Mg \longrightarrow Mg^{2+} + 2e^{-}$
કેથોડ પર: $Sn^{2+} + 2e^{-} \longrightarrow Sn$
કુલ કોષ પ્રક્રિયા: $Mg + Sn^{2+} \longrightarrow Mg^{2+} + Sn$
$n = 2$
$E^{\circ}_{\text{cell}} = E^{\circ}_{\text{cathode}} - E^{\circ}_{\text{anode}} = -0.14 \ V - (-2.34 \ V) = 2.20 \ V$
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{\text{cell}} = E^{\circ}_{\text{cell}} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Mg^{2+}]}{[Sn^{2+}]}$
$E_{\text{cell}} = 2.20 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{0.01}{0.1}$
$E_{\text{cell}} = 2.20 - 0.02955 \times \log(10^{-1})$
$E_{\text{cell}} = 2.20 - 0.02955 \times (-1) = 2.20 + 0.02955 \approx 2.23 \ V$
329
EasyMCQ
જો $298 \ K$ તાપમાને સંતુલન પ્રક્રિયા $A_{(s)} + 2B^{2+}_{(aq)} \rightleftharpoons A^{2+}_{(aq)} + 2B_{(s)}$ નો $E^{\circ}_{cell} = 0.59 \ V$ હોય,તો સંતુલન અચળાંક $K_c$ કેટલો થાય?
A
$1.0 \times 10^{10}$
B
$1.0 \times 10^2$
C
$1.0 \times 10^{-20}$
D
$1.0 \times 10^{20}$

Solution

(D) પ્રક્રિયા માટે,$A_{(s)} + 2B^{2+}_{(aq)} \rightleftharpoons A^{2+}_{(aq)} + 2B_{(s)}$
સંબંધ $\Delta G^{\circ} = -RT \ln K_c = -nFE^{\circ}_{cell}$ નો ઉપયોગ કરતા.
અહીં,$n = 2$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
$298 \ K$ તાપમાને,આ સંબંધ $\log K_c = \frac{n E^{\circ}_{cell}}{0.0591}$ માં ફેરવાય છે.
કિંમતો મૂકતા: $\log K_c = \frac{2 \times 0.59}{0.059} = 20$.
તેથી,$K_c = 10^{20} = 1.0 \times 10^{20}$.
આમ,વિકલ્પ $(D)$ સાચો જવાબ છે.
330
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $A_{(s)} + 2B_{(aq)}^{+} \rightleftharpoons A_{(aq)}^{2+} + 2B_{(s)}$ માટે,$25^{\circ} C$ તાપમાને $K_{c}$ નું મૂલ્ય $10^{12}$ છે. તો તે કોષનો $E_{Cell}^{\circ}$ કેટલો હશે ($V$ માં)? $(F = 96500 \ C \ mol^{-1})$
A
$0.708$
B
$0.534$
C
$0.355$
D
$0.453$

Solution

(C) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E_{Cell}^{\circ}$ અને સંતુલન અચળાંક $K_{c}$ વચ્ચેનો સંબંધ $298 \ K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$E_{Cell}^{\circ} = \frac{0.0591}{n} \log K_{c}$
અહીં,સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 2$ છે.
આપેલ છે કે $K_{c} = 10^{12}$.
કિંમતો મૂકતા:
$E_{Cell}^{\circ} = \frac{0.0591}{2} \log(10^{12})$
$E_{Cell}^{\circ} = 0.02955 \times 12$
$E_{Cell}^{\circ} = 0.3546 \ V \approx 0.355 \ V$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
331
EasyMCQ
$Mg_{(s)} + 2 Ag_{(0.0001 \ M)}^{+} \rightleftharpoons Mg_{(0.01 \ M)}^{2+} + 2 Ag_{(s)}$ પ્રક્રિયા માટે $E_{cell}^{0}$ નું મૂલ્ય $3.17 \ V$ છે. આ પ્રક્રિયા માટે $E_{cell}$ અને તેની કોષ સંજ્ઞા અનુક્રમે શું થશે?
A
$2.993 \ V, Ag | Ag_{(0.0001 \ M)}^{+} || Mg_{(0.01 \ M)}^{2+} | Mg$
B
$3.993 \ V, Mg | Mg_{(0.0001 \ M)}^{2+} || Ag_{(0.01 \ M)}^{+} | Ag$
C
$2.993 \ V, Mg | Mg_{(0.01 \ M)}^{2+} || Ag_{(0.0001 \ M)}^{+} | Ag$
D
$3.993 \ V, Ag | Ag_{(0.01 \ M)}^{+} || Mg_{(0.0001 \ M)}^{2+} | Mg$

Solution

(C) કોષ પ્રક્રિયા $Mg_{(s)} + 2 Ag_{(aq)}^{+} \rightarrow Mg_{(aq)}^{2+} + 2 Ag_{(s)}$ છે.
અહીં,$n = 2$.
નર્નસ્ટ સમીકરણ $E_{cell} = E_{cell}^{0} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Mg^{2+}]}{[Ag^{+}]^2}$ છે.
આપેલ છે કે $E_{cell}^{0} = 3.17 \ V$,$[Mg^{2+}] = 0.01 \ M$,અને $[Ag^{+}] = 0.0001 \ M$.
$E_{cell} = 3.17 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{0.01}{(0.0001)^2}$.
$E_{cell} = 3.17 - 0.02955 \log \frac{10^{-2}}{10^{-8}} = 3.17 - 0.02955 \log(10^6)$.
$E_{cell} = 3.17 - 0.02955 \times 6 = 3.17 - 0.1773 = 2.9927 \ V \approx 2.993 \ V$.
કોષ સંજ્ઞા $\text{એનોડ} | \text{એનોડ વિદ્યુતવિભાજ્ય} || \text{કેથોડ વિદ્યુતવિભાજ્ય} | \text{કેથોડ}$ તરીકે લખાય છે.
તેથી,$Mg | Mg_{(0.01 \ M)}^{2+} || Ag_{(0.0001 \ M)}^{+} | Ag$.
332
MediumMCQ
ગેલ્વેનિક કોષ $A_{(s)} + B_{(aq)}^{3+} \longrightarrow A_{(aq)}^{3+} + B_{(s)}$ માટે પ્રમાણિત ગિબ્સ ઉર્જા ફેરફાર $kJ \ mol^{-1}$ માં શોધો,જેનો પ્રમાણિત emf $0.5 \ V$ છે: $\left(F = 96500 \ C \ mol^{-1}\right)$
A
$-193.5$
B
$-96.5$
C
$-144.75$
D
$-289.5$

Solution

(C) કોષ પ્રક્રિયા $A_{(s)} + B_{(aq)}^{3+} \longrightarrow A_{(aq)}^{3+} + B_{(s)}$ છે.
પ્રક્રિયા પરથી,સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ $3$ છે.
કોષનો પ્રમાણિત emf $(E^\circ_{cell})$ $0.5 \ V$ છે.
પ્રમાણિત ગિબ્સ ઉર્જા ફેરફારનું સૂત્ર $\Delta G^\circ = -nFE^\circ_{cell}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta G^\circ = -(3) \times (96500 \ C \ mol^{-1}) \times (0.5 \ V)$.
$\Delta G^\circ = -144750 \ J \ mol^{-1}$.
$kJ \ mol^{-1}$ માં રૂપાંતર કરતા: $\Delta G^\circ = -144.75 \ kJ \ mol^{-1}$.
333
MediumMCQ
કોષ $Zn_{(s)} | Zn^{2+}(0.01 \ M) || Cu^{2+}(1.25 \ M) | Cu_{(s)}$ માટે પ્રક્રિયા ભાગફળ $(Q)$ નું મૂલ્ય કેટલું છે?
A
$1$
B
$2 \times 10^{-2}$
C
$8 \times 10^{-3}$
D
$1.25$

Solution

(C) કોષ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Zn_{(s)} + Cu^{2+}(1.25 \ M) \rightarrow Zn^{2+}(0.01 \ M) + Cu_{(s)}$
પ્રક્રિયા ભાગફળ $(Q)$ એ જલીય કલામાં રહેલા સ્પીસીઝ માટે નીપજોની સાંદ્રતા અને પ્રક્રિયકોની સાંદ્રતાનો ગુણોત્તર છે:
$Q = \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$Q = \frac{0.01}{1.25}$
$Q = \frac{1 \times 10^{-2}}{1.25} = 0.8 \times 10^{-2} = 8 \times 10^{-3}$
334
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને,જો પ્રક્રિયા $Zn_{(s)} + 2H^+_{(aq)} \rightarrow Zn^{2+}(0.01 \ M) + H_{2(g)}(1 \ atm)$ માટે કોષનો $emf$ $0.28 \ V$ હોય,તો હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ પર દ્રાવણની $pH$ કેટલી હશે? (આપેલ છે: $\frac{2.303 \ RT}{F} = 0.06 \ V$,$E^o_{Zn^{2+}|Zn} = -0.76 \ V$)
A
$7$
B
$8$
C
$9$
D
$10$

Solution

(C) કોષ પ્રક્રિયા: $Zn_{(s)} + 2H^+_{(aq)} \rightarrow Zn^{2+}(0.01 \ M) + H_{2(g)}(1 \ atm)$.
$E^o_{cell} = E^o_{cathode} - E^o_{anode} = 0 - (-0.76) = 0.76 \ V$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ: $E_{cell} = E^o_{cell} - \frac{0.06}{n} \log \frac{[Zn^{2+}] \cdot P_{H_2}}{[H^+]^2}$.
અહીં $n = 2$,$E_{cell} = 0.28 \ V$,$[Zn^{2+}] = 0.01 \ M$,$P_{H_2} = 1 \ atm$.
$0.28 = 0.76 - \frac{0.06}{2} \log \frac{0.01}{[H^+]^2}$.
$-0.48 = -0.03 \log \frac{0.01}{[H^+]^2}$.
$16 = \log \frac{0.01}{[H^+]^2} = -2 - 2 \log [H^+]$.
$pH = -\log [H^+]$ હોવાથી,$16 = -2 + 2(pH)$.
$18 = 2(pH) \implies pH = 9$.
335
MediumMCQ
નીચેના કોષ $Cr | Cr^{3+} (0.1 \ M) || Fe^{2+} (0.01 \ M) | Fe$ માટે પ્રક્રિયાનો ગિબ્સ ઉર્જા ફેરફાર ($kJ \ mol^{-1}$ માં) કેટલો થશે? (આપેલ છે: $E^{\circ}_{Cr^{3+}/Cr} = -0.74 \ V$,$E^{\circ}_{Fe^{2+}/Fe} = -0.44 \ V$)
A
$-150.9$
B
$+150.9$
C
$-173.7$
D
$+173.7$

Solution

(A) કોષ પ્રક્રિયા: $2Cr(s) + 3Fe^{2+}(aq) \rightarrow 2Cr^{3+}(aq) + 3Fe(s)$.
સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા,$n = 6$.
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ: $E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = -0.44 - (-0.74) = +0.30 \ V$.
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Cr^{3+}]^2}{[Fe^{2+}]^3}$.
$E_{cell} = 0.30 - \frac{0.0591}{6} \log \frac{(0.1)^2}{(0.01)^3} = 0.30 - 0.0394 = 0.2606 \ V$.
ગિબ્સ ઉર્જા ફેરફાર: $\Delta G = -nFE_{cell} = -6 \times 96500 \times 0.2606 \ J \ mol^{-1} = -150.9 \ kJ \ mol^{-1}$.
336
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને પ્રક્રિયા $M_{(s)} + 2 Ag^{+}_{(aq)} \rightarrow M^{2+}_{(aq)} + 2 Ag_{(s)}$ માટે સંતુલન અચળાંક $10^{15}$ છે. આ પ્રક્રિયા માટે $E_{cell}^{\ominus}$ ($V$ માં) કેટલું હશે? $\left(\frac{2.303 RT}{F}\right) = 0.06 \ V$
A
$0.45$
B
$0.90$
C
$0.225$
D
$1.10$

Solution

(A) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E_{cell}^{\ominus}$ અને સંતુલન અચળાંક $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$E_{cell}^{\ominus} = \frac{2.303 RT}{nF} \log K_c$
અહીં,$n = 2$ (સંતુલિત પ્રક્રિયામાં સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
આપેલ છે: $\frac{2.303 RT}{F} = 0.06 \ V$,$K_c = 10^{15}$,અને $n = 2$.
કિંમતો મૂકતા:
$E_{cell}^{\ominus} = \frac{0.06}{2} \log(10^{15})$
$E_{cell}^{\ominus} = 0.03 \times 15$
$E_{cell}^{\ominus} = 0.45 \ V$
337
MediumMCQ
ક્લોરિન ઇલેક્ટ્રોડનો ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ મહત્તમ હોય છે જ્યારે દ્રાવણમાં ક્લોરાઇડ આયનની સાંદ્રતા ($mol \ L^{-1}$ માં) $X$ હોય. $X$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$2.5 \times 10^{-3}$
B
$7.5 \times 10^{-3}$
C
$7.5 \times 10^{-2}$
D
$2.5 \times 10^{-2}$

Solution

(A) ક્લોરિન ઇલેક્ટ્રોડ માટે રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $Cl_2(g) + 2e^- \rightarrow 2Cl^-(aq)$ છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ,ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $E = E^{\circ} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{[Cl^-]^2}{P_{Cl_2}}$ છે.
પ્રમાણિત દબાણ $P_{Cl_2} = 1 \ bar$ લેતા,$E = E^{\circ} - 0.0591 \log [Cl^-]$ મળે છે.
ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $E$ ને મહત્તમ કરવા માટે,$-0.0591 \log [Cl^-]$ પદ શક્ય તેટલું મોટું હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $\log [Cl^-]$ શક્ય તેટલું નાનું (વધુ ઋણ) હોવું જોઈએ.
આ ત્યારે થાય છે જ્યારે $[Cl^-]$ ની સાંદ્રતા આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી ઓછી હોય.
આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી ઓછી સાંદ્રતા $2.5 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1}$ છે.
તેથી,$X = 2.5 \times 10^{-3}$.
338
MediumMCQ
$2.0 \ M \ Fe^{2+}$ અને $0.02 \ M \ Fe^{3+}$ દ્રાવણમાં ડૂબાડેલા $Pt$ ઇલેક્ટ્રોડ ધરાવતા હાફ સેલનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ ($V$ માં) કેટલો થાય? આપેલ છે: $\left(\frac{2.303 \ RT}{F} = 0.059, E^0_{Fe^{3+} \mid Fe^{2+}} = 0.771 \ V\right)$
A
$0.543$
B
$0.653$
C
$0.733$
D
$0.822$

Solution

(B) રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $Fe^{3+} + e^{-} \rightarrow Fe^{2+}$
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{Fe^{3+} \mid Fe^{2+}} = E^0_{Fe^{3+} \mid Fe^{2+}} - \frac{2.303 \ RT}{nF} \log \frac{[Fe^{2+}]}{[Fe^{3+}]}$
અહીં,$n = 1$,$[Fe^{2+}] = 2.0 \ M$,$[Fe^{3+}] = 0.02 \ M$,$\frac{2.303 \ RT}{F} = 0.059 \ V$,અને $E^0 = 0.771 \ V$.
કિંમતો મૂકતા:
$E = 0.771 - 0.059 \log \left(\frac{2.0}{0.02}\right)$
$E = 0.771 - 0.059 \log(100)$
$E = 0.771 - 0.059 \times 2$
$E = 0.771 - 0.118 = 0.653 \ V$
339
EasyMCQ
કોષ પ્રક્રિયા $Cu | Cu^{2+}(0.1 \ M) || Cu^{2+}(1.0 \ M) | Cu$ માટે,$25^{\circ}C$ તાપમાને કોષનો $emf$ શોધો,જ્યાં $E^{\circ}_{Cu^{2+}/Cu} = 0.34 \ V$ છે. ($V$ માં)
A
$0.059$
B
$0.311$
C
$0.369$
D
$0.029$

Solution

(D) આ કોષ સાંદ્રતા કોષ છે: $Cu(s) | Cu^{2+}(0.1 \ M) || Cu^{2+}(1.0 \ M) | Cu(s)$.
સાંદ્રતા કોષ માટે,પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = 0.34 \ V - 0.34 \ V = 0 \ V$ થાય.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ: $E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Cu^{2+}]_{anode}}{[Cu^{2+}]_{cathode}}$.
અહીં,$n = 2$,$[Cu^{2+}]_{anode} = 0.1 \ M$,અને $[Cu^{2+}]_{cathode} = 1.0 \ M$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $E_{cell} = 0 - \frac{0.0591}{2} \log \left( \frac{0.1}{1.0} \right)$.
$E_{cell} = -0.02955 \times \log(10^{-1}) = -0.02955 \times (-1) = 0.02955 \ V \approx 0.029 \ V$.
340
EasyMCQ
$K=1$ (સંતુલન અચળાંક) ધરાવતી પ્રક્રિયા માટે પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ કેટલું હોય છે?
A
એક
B
શૂન્ય
C
$2.303$
D
અનંત

Solution

(B) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $(E^{\circ})$ અને સંતુલન અચળાંક $(K)$ વચ્ચેનો સંબંધ સંતુલન સમયે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\Delta G^{\circ} = -RT \ln K = -nFE^{\circ}$
તેથી,$E^{\circ} = \frac{RT}{nF} \ln K$.
આપેલ છે કે $K = 1$,અને આપણે જાણીએ છીએ કે $\ln(1) = 0$.
તેથી,$E^{\circ} = \frac{RT}{nF} \times 0 = 0 \ V$.
આમ,$1$ જેટલો સંતુલન અચળાંક ધરાવતી પ્રક્રિયા માટે પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $0$ હોય છે.
341
MediumMCQ
$Fe^{2+}$ ના દ્રાવણનું $Ce^{4+}$ દ્રાવણનો ઉપયોગ કરીને પોટેન્શિયોમેટ્રિક ટાઇટ્રેશન કરવામાં આવે છે. જ્યારે $80 \%$ $Fe^{2+}$ નું ટાઇટ્રેશન થાય,ત્યારે સિસ્ટમનું $EMF$ $V$ માં કેટલું હશે? (આપેલ છે,$E^{\circ}_{Fe^{3+}/Fe^{2+}} = 0.77 \ V$ અને $Fe^{2+} + Ce^{4+} \longrightarrow Fe^{3+} + Ce^{3+}$)
$(\log 2 = 0.3, \log 3 = 0.5, \log 4 = 0.6)$
A
$0.806$
B
$0.532$
C
$0.734$
D
$0.756$

Solution

(A) પ્રક્રિયા $Fe^{2+} + Ce^{4+} \longrightarrow Fe^{3+} + Ce^{3+}$ છે.
$Fe^{3+}/Fe^{2+}$ હાફ-સેલ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E = E^{\circ}_{Fe^{3+}/Fe^{2+}} - 0.059 \log \frac{[Fe^{2+}]}{[Fe^{3+}]}$.
$80 \%$ $Fe^{2+}$ નું $Fe^{3+}$ માં રૂપાંતર થતું હોવાથી,સાંદ્રતાનો ગુણોત્તર $[Fe^{3+}] = 80$ અને $[Fe^{2+}] = 20$ છે.
તેથી,$E = 0.77 - 0.059 \log \frac{20}{80} = 0.77 - 0.059 \log \frac{1}{4} = 0.77 + 0.059 \log 4$.
આપેલ છે કે $\log 4 = 0.6$,તેથી $E = 0.77 + 0.059 \times 0.6 = 0.77 + 0.0354 = 0.8054 \ V \approx 0.806 \ V$.
342
MediumMCQ
$1 \ M$ $HA$ ના દ્રાવણમાં ડૂબાડેલા $Pt$ સળિયા ધરાવતા હાફ-સેલ માટે,$1 \ atm$ પર $O_{2(g)}$ પસાર કરવામાં આવે છે. પાણીના નિર્માણ માટે પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $1.23 \ V$ છે. જો $HA$ માટે વિયોજન અચળાંક $K_a = 1 \times 10^{-4}$ હોય,તો $298 \ K$ તાપમાને $E_{\text{Half-cell}}$ નું મૂલ્ય $V$ માં કેટલું હશે?
A
$1.289$
B
$1.171$
C
$1.348$
D
$1.112$

Solution

(D) હાફ-સેલ પ્રક્રિયા: $O_{2(g)} + 4H^+_{(aq)} + 4e^- \rightarrow 2H_2O_{(l)}$
$HA \rightleftharpoons H^+ + A^-$ માટે,$[H^+] = \sqrt{K_a \times C} = \sqrt{10^{-4} \times 1} = 10^{-2} \ M$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E = E^{\circ} - \frac{0.0592}{n} \log \frac{1}{P_{O_2} [H^+]^4}$.
અહીં,$n = 4$,$P_{O_2} = 1 \ atm$,અને $[H^+] = 10^{-2} \ M$.
$E = 1.23 - \frac{0.0592}{4} \log \frac{1}{1 \times (10^{-2})^4}$.
$E = 1.23 - \frac{0.0592}{4} \log (10^8)$.
$E = 1.23 - \frac{0.0592}{4} \times 8$.
$E = 1.23 - 0.0592 \times 2 = 1.23 - 0.1184 = 1.1116 \ V \approx 1.112 \ V$.
343
MediumMCQ
જો $A$ પ્રક્રિયક હોય અને $P$ નીપજ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું નર્ન્સ્ટ સમીકરણનું સાચું સ્વરૂપ છે?
A
$\frac{[A]}{[P]}=\exp \left(\frac{R T}{n F}(E-E^{\circ})\right)$
B
$\frac{[A]}{[P]}=\exp \left(\frac{n F}{R T}(E-E^{\circ})\right)$
C
$\frac{[A]}{[P]}=\exp \left(-\frac{n F}{R T}(E-E^{\circ})\right)$
D
$E=E^{\circ}-\frac{R T}{n F} \ln \frac{[A]}{[P]}$

Solution

(B) નર્ન્સ્ટ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$E = E^{\circ} - \frac{R T}{n F} \ln \frac{[P]}{[A]}$
સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા:
$E - E^{\circ} = -\frac{R T}{n F} \ln \frac{[P]}{[A]}$
$E - E^{\circ} = \frac{R T}{n F} \ln \frac{[A]}{[P]}$
$\frac{n F}{R T} (E - E^{\circ}) = \ln \frac{[A]}{[P]}$
બંને બાજુ એક્સપોનેન્શિયલ લેતા:
$\frac{[A]}{[P]} = \exp \left(\frac{n F}{R T} (E - E^{\circ})\right)$
આમ,વિકલ્પ $B$ સાચો જવાબ છે.
344
MediumMCQ
બે હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ ધરાવતા ગેલ્વેનિક કોષનો $\text{EMF}$ $0.17 \ V$ છે. જો એક ઇલેક્ટ્રોડના દ્રાવણમાં $[H^+] = 10^{-3} \ M$ હોય,તો બીજા ઇલેક્ટ્રોડ પર $\text{pH}$ કેટલો હશે?
A
$5.88$
B
$4.88$
C
$2.08$
D
$3.08$

Solution

(A) બે હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ ધરાવતા સાંદ્રતા કોષ માટે,$\text{EMF}$ નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$E_{\text{cell}} = -0.059 \log \frac{[H^+]_1}{[H^+]_2}$
આપેલ છે $E_{\text{cell}} = 0.17 \ V$ અને $[H^+]_2 = 10^{-3} \ M$:
$0.17 = -0.059 \log \frac{[H^+]_1}{10^{-3}}$
$-2.88 = \log [H^+]_1 - \log(10^{-3})$
$-2.88 = \log [H^+]_1 - (-3)$
$-2.88 = \log [H^+]_1 + 3$
$-\log [H^+]_1 = 3 + 2.88 = 5.88$
તેથી,$\text{pH} = 5.88$.
345
EasyMCQ
$pH = 10$ ધરાવતા હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડનો પ્રમાણિત હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડની સાપેક્ષમાં પોટેન્શિયલ કેટલો થાય?
A
$-0.0591 \ V$
B
$-0.591 \ V$
C
$0.2 \ V$
D
$0$

Solution

(B) હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ માટે,પ્રક્રિયા $H^{+} + e^{-} \rightarrow \frac{1}{2} H_2$ છે.
આપેલ $pH = 10$ હોવાથી,હાઇડ્રોજન આયનની સાંદ્રતા $[H^{+}] = 10^{-10} \ M$ છે.
$298 \ K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{cell} = E^{\circ}_{H^{+}/H_2} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{1}{[H^{+}]}$
અહીં $E^{\circ}_{H^{+}/H_2} = 0 \ V$ અને $n = 1$ હોવાથી:
$E_{cell} = 0 - 0.0591 \log \frac{1}{10^{-10}}$
$E_{cell} = -0.0591 \times \log(10^{10})$
$E_{cell} = -0.0591 \times 10 = -0.591 \ V$.
346
DifficultMCQ
$HCl$ ઇલેક્ટ્રોલાઇટમાં પ્લેટિનમ બ્લેક ઇલેક્ટ્રોડ દ્વારા ઉદ્દીપિત એકલ ઇલેક્ટ્રોડ પ્રક્રિયા $2H^{+} + 2e^{-} \rightleftharpoons H_2$ ધ્યાનમાં લો. ઇલેક્ટ્રોડનો પોટેન્શિયલ $-0.059 \ V$ છે. જો $H_2$ નું દબાણ $1 \ bar$ હોય,તો હાઇડ્રોજન હાફ-સેલમાં એસિડની સાંદ્રતા કેટલી હશે ($M$ માં)?
A
$1$
B
$10$
C
$0.1$
D
$0.01$

Solution

(C) હાફ-સેલ પ્રક્રિયા $2H^{+} + 2e^{-} \rightleftharpoons H_2$ છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E = E^{\circ} - \frac{0.059}{n} \log \frac{P_{H_2}}{[H^{+}]^2}$.
આપેલ છે કે $E = -0.059 \ V$,$E^{\circ} = 0 \ V$ ($SHE$ માટે),$n = 2$,અને $P_{H_2} = 1 \ bar$.
કિંમતો મૂકતા: $-0.059 = 0 - \frac{0.059}{2} \log \frac{1}{[H^{+}]^2}$.
$-0.059 = -\frac{0.059}{2} \times (-2 \log [H^{+}])$.
$-0.059 = 0.059 \log [H^{+}]$.
$\log [H^{+}] = -1$.
$[H^{+}] = 10^{-1} = 0.1 \ M$.
347
DifficultMCQ
કોષની નીચેની ઇલેક્ટ્રોડ પ્રક્રિયાઓ ધ્યાનમાં લો: $Cl^{-} \rightarrow \frac{1}{2} Cl_2 + e^{-}$ અને $MCl + e^{-} \rightarrow M + Cl^{-}$. જો આ કોષનો $EMF$ $-1.140 \ V$ હોય અને $298 \ K$ તાપમાને કોષનું $E^{\circ}$ મૂલ્ય $-0.55 \ V$ હોય,તો અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર $MCl$ ના સંતુલન અચળાંક $(K_{sp})$ નું મૂલ્ય કયા ક્રમમાં હશે?
A
$10^{-10}$
B
$10^{-8}$
C
$10^{-7}$
D
$10^{-11}$

Solution

(A) કોષની પ્રક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
એનોડ (ઓક્સિડેશન): $Cl^{-} \rightarrow \frac{1}{2} Cl_2 + e^{-}$
કેથોડ (રિડક્શન): $MCl + e^{-} \rightarrow M + Cl^{-}$
કુલ કોષ પ્રક્રિયા: $MCl \rightarrow M + \frac{1}{2} Cl_2$
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log K_c$
$-1.140 = -0.55 - 0.0591 \log K_c$
$-0.59 = -0.0591 \log K_c$
$\log K_c = \frac{0.59}{0.0591} \approx 10$
$K_c = 10^{10}$
પ્રક્રિયા $MCl \rightarrow M + \frac{1}{2} Cl_2$ એ દ્રાવ્યતા ગુણાકારની પ્રક્રિયા $M^{+} + Cl^{-} \rightarrow MCl$ થી ઉલટી છે,તેથી સંતુલન અચળાંક $K_c$ એ $K_{sp}$ નો વ્યસ્ત છે.
$K_{sp} = \frac{1}{K_c} = \frac{1}{10^{10}} = 10^{-10}$
348
DifficultMCQ
$0.1 \ M \ ZnSO_4$ અને $0.01 \ M \ CuSO_4$ ના દ્રાવણો ધરાવતા $Daniell$ કોષનો $emf$ ($V$ માં) કેટલો થશે? $\left(E_{Cu^{2+} / Cu}^{\circ}=+0.34 \ V ; E_{Zn^{2+} / Zn}^{\circ}=-0.76 \ V\right)$
A
$1.10$
B
$1.16$
C
$1.13$
D
$1.07$

Solution

(D) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલની ગણતરી: $E_{\text{cell}}^{\circ} = E_{Cu^{2+} / Cu}^{\circ} - E_{Zn^{2+} / Zn}^{\circ} = 0.34 - (-0.76) = 1.1 \ V$.
$Nernst$ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{\text{cell}} = E_{\text{cell}}^{\circ} - \frac{0.059}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$.
પ્રક્રિયા $Zn + Cu^{2+} \rightarrow Zn^{2+} + Cu$ માટે,સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $E_{\text{cell}} = 1.1 - \frac{0.059}{2} \log \frac{0.1}{0.01} = 1.1 - 0.0295 \times \log(10)$.
$\log(10) = 1$ હોવાથી,$E_{\text{cell}} = 1.1 - 0.0295 = 1.0705 \ V \approx 1.07 \ V$.
349
MediumMCQ
$25^{\circ} C$ તાપમાને જ્યારે દ્રાવણમાં $[Cu^{2+}]=0.01 \ M$ હોય ત્યારે કોપર ઇલેક્ટ્રોડનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ (વોલ્ટમાં) કેટલો હશે? $(Cu^{2+}/Cu$ ઇલેક્ટ્રોડનો $E^{\circ} = +0.34 \ V$ છે$)$
A
$0.3991$
B
$0.2809$
C
$0.3105$
D
$0.3695$

Solution

(B) કોપર ઇલેક્ટ્રોડ માટે રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $Cu^{2+}(aq) + 2e^- \rightarrow Cu(s)$.
$25^{\circ} C$ $(298 \ K)$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{Cu^{2+}/Cu} = E^{\circ}_{Cu^{2+}/Cu} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{1}{[Cu^{2+}]}$
અહીં $E^{\circ} = +0.34 \ V$,$n = 2$,અને $[Cu^{2+}] = 0.01 \ M = 10^{-2} \ M$.
$E_{Cu^{2+}/Cu} = 0.34 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{1}{10^{-2}}$
$E_{Cu^{2+}/Cu} = 0.34 - \frac{0.0591}{2} \log(10^2)$
$E_{Cu^{2+}/Cu} = 0.34 - \frac{0.0591}{2} \times 2$
$E_{Cu^{2+}/Cu} = 0.34 - 0.0591 = 0.2809 \ V$.

Electrochemistry — Nernst equation and ECS · Frequently Asked Questions

1Are these Electrochemistry questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Electrochemistry Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.