Gujarati

Nernst equation and ECS Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Electrochemistry · Nernst equation and ECS

365+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 365 questions in Gujarati

1
EasyMCQ
કોષના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ અને સંતુલન અચળાંક વચ્ચેનો સંબંધ શેના દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે?
A
$E_{cell}^0 = \frac{n}{0.059} \log K_c$
B
$E_{cell}^0 = \frac{0.059}{n} \log K_c$
C
$E_{cell}^0 = 0.059 \, n \, \log K_c$
D
$E_{cell}^0 = \frac{\log K_c}{n}$

Solution

(B) સંતુલન સમયે,કોષ પોટેન્શિયલ $E_{cell} = 0$ થાય છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ: $E_{cell} = E_{cell}^0 - \frac{2.303 \, RT}{nF} \log K_c$.
$E_{cell} = 0$ મૂકતા,આપણને $E_{cell}^0 = \frac{2.303 \, RT}{nF} \log K_c$ મળે છે.
$298 \ K$ તાપમાને,$\frac{2.303 \, RT}{F}$ નું મૂલ્ય આશરે $0.0591 \, V$ છે.
તેથી,$E_{cell}^0 = \frac{0.0591}{n} \log K_c$.
2
DifficultMCQ
જો $Zn^{2+}/Zn$ ઇલેક્ટ્રોડને $100$ ગણું મંદ કરવામાં આવે,તો ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલમાં થતો ફેરફાર કેટલો હશે?
A
$59 \ mV$ નો વધારો
B
$59 \ mV$ નો ઘટાડો
C
$29.5 \ mV$ નો વધારો
D
$29.5 \ mV$ નો ઘટાડો

Solution

(B) $Zn^{2+}/Zn$ માટે ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે: $E = E^0 - \frac{0.0591}{n} \log \frac{1}{[Zn^{2+}]}$.
જ્યારે સાંદ્રતા $100$ ગણી મંદ કરવામાં આવે છે,ત્યારે નવી સાંદ્રતા $[Zn^{2+}]' = \frac{[Zn^{2+}]}{100}$ થાય છે.
પોટેન્શિયલમાં ફેરફાર $\Delta E = E' - E = - \frac{0.0591}{2} \log \frac{1}{[Zn^{2+}]/100} - (- \frac{0.0591}{2} \log \frac{1}{[Zn^{2+}]})$.
$\Delta E = - \frac{0.0591}{2} (\log \frac{100}{[Zn^{2+}]} - \log \frac{1}{[Zn^{2+}]}) = - \frac{0.0591}{2} \log(100) = - \frac{0.0591}{2} \times 2 = -0.0591 \ V$.
આમ,ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલમાં $59 \ mV$ નો ઘટાડો થાય છે.
3
MediumMCQ
જો હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડને $pH = 3$ અને $pH = 6$ ધરાવતા બે દ્રાવણોમાં ડૂબાડવામાં આવે અને ક્ષાર સેતુ (salt bridge) જોડવામાં આવે,તો પરિણામી કોષનું e.m.f. ............ $V$ થશે.
A
$0.177$
B
$0.3$
C
$0.052$
D
$0.104$

Solution

(A) હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ ધરાવતા સાંદ્રતા કોષ માટે કોષ પ્રક્રિયા: $H^+ (pH=3) \rightarrow H^+ (pH=6)$ છે.
$298 \ K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^0_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[H^+]_{cathode}}{[H^+]_{anode}}$.
સાંદ્રતા કોષ માટે $E^0_{cell} = 0$ અને $n = 1$ હોવાથી:
$E_{cell} = -0.0591 \log \frac{10^{-6}}{10^{-3}}$.
$E_{cell} = -0.0591 \log (10^{-3}) = -0.0591 \times (-3) = 0.177 \ V$.
4
MediumMCQ
$25\,^oC$ તાપમાને હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડને $pH = 3$ ધરાવતા દ્રાવણમાં ડુબાડવામાં આવે છે. તો કોષનો પોટેન્શિયલ ............. $V$ થશે ($2.303\,RT/F$ નું મૂલ્ય $0.059\,V$ છે).
A
$0.177$
B
$-0.177$
C
$0.087$
D
$0.059$

Solution

(B) હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$E_{H^+/H_2} = E^o_{H^+/H_2} - \frac{0.059}{n} \log \frac{1}{[H^+]}$
અહીં $E^o_{H^+/H_2} = 0 \, V$ અને $n = 1$ હોવાથી,સમીકરણ આ મુજબ થાય છે:
$E = -0.059 \times pH$
$pH = 3$ આપેલ હોવાથી:
$E = -0.059 \times 3 = -0.177 \, V$.
5
EasyMCQ
ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $(E)$,પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $(E^o)$,અને દ્રાવણમાં આયનોની સાંદ્રતા વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવતા સમીકરણનું નામ શું છે?
A
કોહલરાઉસનું સમીકરણ
B
નર્ન્સ્ટનું સમીકરણ
C
ઓહ્મનું સમીકરણ
D
ફેરાડેનું સમીકરણ

Solution

(B) ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $(E)$,પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $(E^o)$ અને દ્રાવણમાં આયનોની સાંદ્રતા વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવતા સમીકરણને નર્ન્સ્ટનું સમીકરણ કહેવામાં આવે છે.
સામાન્ય પ્રક્રિયા $M^{n+} + ne^- \rightarrow M(s)$ માટે,નર્ન્સ્ટનું સમીકરણ $E = E^o - (RT/nF) \ln([M]/[M^{n+}])$ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
6
EasyMCQ
ધાતુ આયન $M^{n+}$ નું ધાતુ $M$ માં રિડક્શન માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણનું સાચું નિરૂપણ કયું છે?
A
$E_{M^{n+}/M} = E^o_{M^{n+}/M} + \frac{0.0591}{n}\log ([M^{n+}])$
B
$E_{M^{n+}/M} = E^o_{M^{n+}/M} - \frac{0.0591}{n}\log ([M^{n+}])$
C
$E_{M^{n+}/M} = E^o_{M^{n+}/M} + \frac{n}{0.0591}\log ([M^{n+}])$
D
ઉપરનામાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ઇલેક્ટ્રોડ પ્રક્રિયા $M^{n+} + ne^- \rightarrow M(s)$ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ:
$E_{M^{n+}/M} = E^o_{M^{n+}/M} - \frac{RT}{nF} \ln \frac{1}{[M^{n+}]}$
$\ln x = 2.303 \log x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$E_{M^{n+}/M} = E^o_{M^{n+}/M} + \frac{2.303RT}{nF} \log [M^{n+}]$
$298 \ K$ તાપમાને,$\frac{2.303RT}{F} \approx 0.0591 \ V$ થાય છે.
તેથી,$E_{M^{n+}/M} = E^o_{M^{n+}/M} + \frac{0.0591}{n} \log [M^{n+}]$.
આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
7
EasyMCQ
$E^0 = \frac{RT}{nF} \ln K_{eq}$. આને શું કહેવાય છે?
A
ગિબ્સ સમીકરણ
B
ગિબ્સ-હેલ્મહોલ્ટ્ઝ સમીકરણ
C
નર્ન્સ્ટ સમીકરણ
D
વાન ડેર વાલ્સ સમીકરણ

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $E^0 = \frac{RT}{nF} \ln K_{eq}$ એ નર્ન્સ્ટ સમીકરણ પરથી મેળવવામાં આવ્યું છે.
સંતુલન સમયે,કોષ પોટેન્શિયલ $E = 0$ અને પ્રક્રિયા ભાગફળ $Q = K_{eq}$ હોય છે.
આ કિંમતોને નર્ન્સ્ટ સમીકરણ $E = E^0 - \frac{RT}{nF} \ln Q$ માં મૂકતા,આપણને $0 = E^0 - \frac{RT}{nF} \ln K_{eq}$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $E^0 = \frac{RT}{nF} \ln K_{eq}$ થાય છે.
8
EasyMCQ
કોષના ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ માટે નીચેનામાંથી કયું સમીકરણ સાચું છે?
A
$E = E^o - \frac{RT}{nF} \ln \frac{[\text{product}]}{[\text{reactant}]}$
B
$E = E^o + \frac{RT}{F} \ln \frac{[\text{product}]}{[\text{reactant}]}$
C
$E = E^o - \frac{RT}{nF} \ln \frac{[\text{reactant}]}{[\text{product}]}$
D
$E = - \frac{RT}{F} \ln \frac{[\text{product}]}{[\text{reactant}]}$

Solution

(A) નર્ન્સ્ટ સમીકરણ એ ઇલેક્ટ્રોકેમિકલ કોષ માટે કોષ પોટેન્શિયલ અને પ્રક્રિયા ભાગફળ વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવે છે.
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનું સામાન્ય સ્વરૂપ $E = E^o - \frac{RT}{nF} \ln Q$ છે,જ્યાં $Q$ એ પ્રક્રિયા ભાગફળ છે,જે નીપજોની સાંદ્રતા અને પ્રક્રિયકોની સાંદ્રતાના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
તેથી,સાચું સમીકરણ $E = E^o - \frac{RT}{nF} \ln \frac{[\text{product}]}{[\text{reactant}]}$ છે.
9
EasyMCQ
નર્ન્સ્ટ સમીકરણ (Nernst equation) કોની સાથે સંબંધિત છે?
A
દ્રાવણમાં આયનોની સાંદ્રતા અને ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ
B
સંતુલન અચળાંક અને આયનોની સાંદ્રતા
C
મુક્ત ઉર્જામાં ફેરફાર અને કોષનું $E.M.F.$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) નર્ન્સ્ટ સમીકરણ કોષના પોટેન્શિયલ $(E_{cell})$ ને પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $(E^o_{cell})$,પ્રક્રિયા ભાગફળ $(Q)$ અને દ્રાવણમાં આયનોની સાંદ્રતા સાથે જોડે છે.
તેનું સૂત્ર છે: $E_{cell} = E^o_{cell} - \frac{2.303RT}{nF} \log Q$.
કોષનો પોટેન્શિયલ આયનોની સાંદ્રતા પર આધાર રાખતો હોવાથી,વિકલ્પ $A$ તેની પ્રાથમિક ઉપયોગિતાનું સૌથી યોગ્ય વર્ણન છે.
10
MediumMCQ
$25 \ ^oC$ તાપમાને $Zn|Zn^{2+}_{(aq)}||Cu^{2+}_{(aq)}|Cu$ કોષ માટે $E^o$ નું મૂલ્ય $1.10 \ V$ છે. $Zn + Cu^{2+}_{(aq)} \rightleftharpoons Cu + Zn^{2+}_{(aq)}$ પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંકનો ક્રમ કેટલો હશે?
A
$10^{-28}$
B
$10^{+37}$
C
$10^{+18}$
D
$10^{+17}$

Solution

(B) આપેલ કોષ પ્રક્રિયા માટે,સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 2$ છે.
સંતુલન સમયે નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell}^o = \frac{0.0591}{n} \log K_c$.
કિંમતો મૂકતા: $1.10 = \frac{0.0591}{2} \log K_c$.
$\log K_c = \frac{1.10 \times 2}{0.0591} \approx 37.22$.
તેથી,$K_c = 10^{37.22} \approx 10^{37}$.
11
MediumMCQ
એક વિદ્યુતરાસાયણિક કોષની કોષ પ્રક્રિયા $Cu^{2+}_{(C_1, aq)} + Zn_{(s)} \rightarrow Zn^{2+}_{(C_2, aq)} + Cu_{(s)}$ માટે,આપેલા તાપમાને મુક્ત ઊર્જામાં થતો ફેરફાર એ કોનું વિધેય છે?
A
ln $(C_1)$
B
ln $(C_2)$
C
ln $(C_1 + C_2)$
D
ln $(C_2 / C_1)$

Solution

(D) આપેલ કોષ પ્રક્રિયા માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ $E_{cell} = E^o_{cell} - \frac{RT}{nF} \ln \frac{C_2}{C_1}$ છે.
ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જામાં ફેરફાર અને કોષ પોટેન્શિયલ વચ્ચેનો સંબંધ $\Delta G = -nF E_{cell}$ છે.
$E_{cell}$ ની કિંમત મૂકતા,$\Delta G = -nF E^o_{cell} + RT \ln \frac{C_2}{C_1}$ મળે છે.
આમ,મુક્ત ઊર્જામાં ફેરફાર $\Delta G$ એ $\ln \left( \frac{C_2}{C_1} \right)$ નું વિધેય છે.
12
DifficultMCQ
જે કોષમાં નીચેની પ્રક્રિયા $Zn_{(s)} + Ni^{2+}(a = 1.0) \rightleftharpoons Zn^{2+}(a = 10) + Ni_{(s)}$ થાય છે,તેનું e.m.f. $298 \ K$ તાપમાને $0.5105 \ V$ માલૂમ પડે છે. કોષનું પ્રમાણિત e.m.f. ............ $V$ છે.
A
$0.4810$
B
$0.54$
C
$0.5696$
D
$-0.5105$

Solution

(B) કોષની પ્રક્રિયા: $Zn_{(s)} + Ni^{2+}(a = 1.0) \rightarrow Zn^{2+}(a = 10) + Ni_{(s)}$.
અહીં,$Zn$ નું ઓક્સિડેશન થાય છે $(Zn \rightarrow Zn^{2+} + 2e^-)$,જે એનોડ તરીકે વર્તે છે,અને $Ni^{2+}$ નું રિડક્શન થાય છે $(Ni^{2+} + 2e^- \rightarrow Ni)$,જે કેથોડ તરીકે વર્તે છે.
$298 \ K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{cell} = E_{cell}^{o} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Ni^{2+}]}$
આપેલ છે:
$E_{cell} = 0.5105 \ V$
$n = 2$
$[Zn^{2+}] = 10$
$[Ni^{2+}] = 1.0$
કિંમતો મૂકતા:
$0.5105 = E_{cell}^{o} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{10}{1}$
$0.5105 = E_{cell}^{o} - 0.02955 \times 1$
$E_{cell}^{o} = 0.5105 + 0.02955 = 0.54005 \ V \approx 0.54 \ V$.
આમ,કોષનું પ્રમાણિત e.m.f. $0.54 \ V$ છે.
13
MediumMCQ
કોષમાં થતી રેડોક્ષ પ્રક્રિયા $Zn_{(s)} + Cu^{2+}(0.1 \ M) \to Zn^{2+}(1 \ M) + Cu_{(s)}$ માટે,$E_{cell}^o = 1.10 \ V$ છે. આ કોષ માટે $E_{cell}$ ............ $V$ થશે $\left( 2.303 \frac{RT}{F} = 0.0591 \right)$
A
$2.14$
B
$1.80$
C
$1.07$
D
$0.82$

Solution

(C) કોષ પ્રક્રિયા માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$E_{cell} = E_{cell}^o - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$
અહીં,$n = 2$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$E_{cell} = 1.10 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{1}{0.1}$
$E_{cell} = 1.10 - 0.02955 \times \log(10)$
કારણ કે $\log(10) = 1$,તેથી:
$E_{cell} = 1.10 - 0.02955 = 1.07045 \ V \approx 1.07 \ V$.
14
DifficultMCQ
$298 \ K$ તાપમાને $Daniel$ કોષનો $emf$ ${E_1}$ છે,જ્યારે કોષ પ્રક્રિયા $Zn|ZnSO_4(0.01 \ M)||CuSO_4(1.0 \ M)|Cu$ છે. જ્યારે $ZnSO_4$ ની સાંદ્રતા $1.0 \ M$ અને $CuSO_4$ ની સાંદ્રતા $0.01 \ M$ થાય,ત્યારે $emf$ બદલાઈને ${E_2}$ થાય છે. ${E_1}$ અને ${E_2}$ વચ્ચેનો સંબંધ શું છે?
A
${E_2} = 0 \neq {E_1}$
B
${E_1} > {E_2}$
C
${E_1} < {E_2}$
D
${E_1} = {E_2}$

Solution

(B) કોષ પ્રક્રિયા $Zn(s) + Cu^{2+}(aq) \rightarrow Zn^{2+}(aq) + Cu(s)$ છે.
$Nernst$ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E = E^o - \frac{0.0591}{2} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$.
${E_1}$ માટે: $[Zn^{2+}] = 0.01 \ M$ અને $[Cu^{2+}] = 1.0 \ M$,તેથી ${E_1} = E^o - \frac{0.0591}{2} \log \frac{0.01}{1} = E^o + 0.0591$.
${E_2}$ માટે: $[Zn^{2+}] = 1.0 \ M$ અને $[Cu^{2+}] = 0.01 \ M$,તેથી ${E_2} = E^o - \frac{0.0591}{2} \log \frac{1}{0.01} = E^o - 0.0591$.
તેથી,${E_1} > {E_2}$.
15
DifficultMCQ
બે-ઇલેક્ટ્રોન ફેરફાર ધરાવતી કોષ પ્રક્રિયા માટે,$25 \ ^oC$ તાપમાને કોષનું પ્રમાણિત emf $0.295 \ V$ માલૂમ પડે છે. $25 \ ^oC$ તાપમાને પ્રક્રિયાનો સંતુલન અચળાંક કેટલો હશે?
A
$1 \times 10^{-10}$
B
$29.5 \times 10^{-2}$
C
$10$
D
$1 \times 10^{10}$

Solution

(D) પ્રમાણિત emf $(E^o)$ અને સંતુલન અચળાંક $(K)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $\log \ K = \frac{nFE^o}{2.303 \ RT}$.
આપેલ છે: $n = 2$,$E^o = 0.295 \ V$,$T = 298 \ K$,$F = 96500 \ C \ mol^{-1}$,$R = 8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $\log \ K = \frac{2 \times 96500 \times 0.295}{2.303 \times 8.314 \times 298}$.
$\log \ K = \frac{56935}{5705.8} \approx 9.978$.
તેથી,$\log \ K \approx 10$ હોવાથી $K = 10^{10}$ મળે છે.
16
EasyMCQ
$Cu_{(s)} + 2Ag^{+}_{(aq)} \to Cu^{2+}_{(aq)} + 2Ag_{(s)}$ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવેલ કોષના વોલ્ટેજમાં નીચેનામાંથી કઈ સ્થિતિ વધારો કરશે?
A
$Ag^{+}$ આયનોની સાંદ્રતામાં વધારો
B
$Cu^{2+}$ આયનોની સાંદ્રતામાં વધારો
C
સિલ્વર ઇલેક્ટ્રોડના પરિમાણમાં વધારો
D
કોપર ઇલેક્ટ્રોડના પરિમાણમાં વધારો

Solution

(A) કોષની પ્રક્રિયા $Cu_{(s)} + 2Ag^{+}_{(aq)} \to Cu^{2+}_{(aq)} + 2Ag_{(s)}$ છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ,કોષ પોટેન્શિયલ $E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{[Cu^{2+}]}{[Ag^{+}]^2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$E_{cell}$ વધારવા માટે,લઘુગણક પદ $\frac{[Cu^{2+}]}{[Ag^{+}]^2}$ નું મૂલ્ય ઘટવું જોઈએ.
આ પ્રક્રિયક $[Ag^{+}]$ ની સાંદ્રતા વધારીને અથવા નીપજ $[Cu^{2+}]$ ની સાંદ્રતા ઘટાડીને પ્રાપ્ત કરી શકાય છે.
તેથી,$Ag^{+}$ આયનોની સાંદ્રતામાં વધારો કરવાથી કોષનો વોલ્ટેજ વધશે.
17
MediumMCQ
$Sn_{(s)} + 2Ag^{+}_{(aq)} \to Sn^{2+}_{(aq)} + 2Ag_{(s)}$ કોષનો વોલ્ટેજ શેના દ્વારા વધશે?
A
$Ag^{+}$ આયનોની સાંદ્રતામાં વધારો
B
$Sn^{2+}$ આયનોની સાંદ્રતામાં વધારો
C
સિલ્વર સળિયાના કદમાં વધારો
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) કોષની પ્રક્રિયા $Sn_{(s)} + 2Ag^{+}_{(aq)} \to Sn^{2+}_{(aq)} + 2Ag_{(s)}$ છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ: $E_{cell} = E^{o}_{cell} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{[Sn^{2+}]}{[Ag^{+}]^2}$.
આને આ રીતે લખી શકાય: $E_{cell} = E^{o}_{cell} + \frac{0.0591}{2} \log \frac{[Ag^{+}]^2}{[Sn^{2+}]}$.
વોલ્ટેજ $(E_{cell})$ વધારવા માટે,લોગરીધમિક પદનું મૂલ્ય વધવું જોઈએ.
આ ત્યારે થાય છે જો પ્રક્રિયક $[Ag^{+}]$ ની સાંદ્રતા વધે અથવા નીપજ $[Sn^{2+}]$ ની સાંદ્રતા ઘટે.
તેથી,$Ag^{+}$ આયનોની સાંદ્રતામાં વધારો કરવાથી કોષનો વોલ્ટેજ વધશે.
18
DifficultMCQ
આપેલ કોષ $Pt|H_2(P_1)|H^{+}_{(aq)}||H_2(P_2)|Pt$ માટે $emf$ શું હશે?
A
$\frac{RT}{F}\log \frac{P_1}{P_2}$
B
$\frac{RT}{2F}\log \frac{P_1}{P_2}$
C
$\frac{RT}{F}\log \frac{P_2}{P_1}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) એનોડિક પ્રક્રિયા: $H_2(P_1) \to 2H^{+} + 2e^-$
કેથોડિક પ્રક્રિયા: $2H^{+} + 2e^- \to H_2(P_2)$
કુલ કોષ પ્રક્રિયા: $H_2(P_1) \to H_2(P_2)$
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^0_{cell} - \frac{RT}{nF} \ln Q$
અહીં,$n = 2$ અને સાંદ્રતા કોષ માટે $E^0_{cell} = 0$ છે.
$E_{cell} = 0 - \frac{RT}{2F} \ln \frac{P_2}{P_1} = \frac{RT}{2F} \ln \frac{P_1}{P_2}$
નેચરલ લોગને $10$ ના આધારમાં ફેરવતા: $E_{cell} = \frac{2.303 RT}{2F} \log \frac{P_1}{P_2}$
પ્રમાણસરતાને ધ્યાનમાં લેતા,આ અભિવ્યક્તિ વિકલ્પ $B$ સાથે મેળ ખાય છે.
19
MediumMCQ
બે હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ ધરાવતા કોષનો પોટેન્શિયલ કેટલો હશે,જેમાં ઋણ ઇલેક્ટ્રોડ $10^{-8} \ M \ H^{+}$ ના સંપર્કમાં અને ધન ઇલેક્ટ્રોડ $0.025 \ M \ H^{+}$ ના સંપર્કમાં છે? ($V$ માં)
A
$0.18$
B
$0.28$
C
$0.38$
D
$0.48$

Solution

(C) કોષની પ્રક્રિયા એક સાંદ્રતા કોષ છે: $H^{+} (0.025 \ M) \to H^{+} (10^{-8} \ M)$.
$298 \ K$ તાપમાને સાંદ્રતા કોષ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[H^{+}]_{cathode}}{[H^{+}]_{anode}}$
હાઇડ્રોજન સાંદ્રતા કોષ હોવાથી,$E^{\circ}_{cell} = 0 \ V$ અને $n = 1$.
$E_{cell} = 0 - 0.0591 \log \frac{10^{-8}}{0.025}$
$E_{cell} = -0.0591 \log (4 \times 10^{-7})$
$E_{cell} = -0.0591 (\log 4 + \log 10^{-7})$
$E_{cell} = -0.0591 (0.602 - 7) = -0.0591 (-6.398) \approx 0.378 \ V \approx 0.38 \ V$.
20
EasyMCQ
$aA + bB \to cC + dD$ પ્રક્રિયા માટે પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^o$ અને સંતુલન અચળાંક $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$E^o = \frac{RT}{nF} \ln K_c$
B
$E^o = -\frac{RT}{nF} \ln K_c$
C
$E^o = \frac{nF}{RT} \ln K_c$
D
$E^o = -\frac{nF}{RT} \ln K_c$

Solution

(A) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^o$ અને સંતુલન અચળાંક $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા મળે છે,જ્યાં સંતુલન સમયે $E_{cell} = 0$ હોય છે.
સમીકરણ $\Delta G^o = -nFE^o = -RT \ln K_c$ છે.
આને ગોઠવતા $E^o = \frac{RT}{nF} \ln K_c$ મળે છે.
21
DifficultMCQ
$25 \ ^\circ C$ તાપમાને $0.01 \ M$ $ZnSO_4$ ના દ્રાવણમાં ઝિંક ઇલેક્ટ્રોડ ધરાવતા હાફ-સેલનો પોટેન્શિયલ કેટલો થાય ($V$ માં)? (આપેલ છે: $E^o_{Zn^{2+}/Zn} = -0.763 \ V$)
A
$0.8221$
B
$8.221$
C
$-0.8221$
D
$-0.7039$

Solution

(C) હાફ-સેલ પ્રક્રિયા: $Zn^{2+}(aq) + 2e^- \rightarrow Zn(s)$ છે.
$298 \ K$ $(25 \ ^\circ C)$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E = E^o - \frac{0.0591}{n} \log \frac{1}{[Zn^{2+}]}$.
અહીં $E^o = -0.763 \ V$,$n = 2$,અને $[Zn^{2+}] = 0.01 \ M = 10^{-2} \ M$ છે.
$E = -0.763 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{1}{10^{-2}}$.
$E = -0.763 - 0.02955 \times \log(10^2)$.
$E = -0.763 - 0.02955 \times 2$.
$E = -0.763 - 0.0591 = -0.8221 \ V$.
22
MediumMCQ
$Zn_{(s)} + 2H^{+}_{(aq)} \to Zn^{2+}_{(aq)} + H_{2_{(g)}}$ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ કરતા કોષમાં,કેથોડના ભાગમાં $H_2SO_4$ ઉમેરવાથી શું થશે?
A
$E_{cell}$ વધશે અને સંતુલન જમણી તરફ ખસશે
B
$E_{cell}$ ઘટશે અને સંતુલન જમણી તરફ ખસશે
C
$E_{cell}$ ઘટશે અને સંતુલન ડાબી તરફ ખસશે
D
$E_{cell}$ વધશે અને સંતુલન ડાબી તરફ ખસશે

Solution

(A) કોષ પ્રક્રિયા $Zn_{(s)} + 2H^{+}_{(aq)} \rightleftharpoons Zn^{2+}_{(aq)} + H_{2_{(g)}}$ છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ: $E_{cell} = E^0_{cell} - \frac{0.059}{2} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[H^{+}]^2}$.
જ્યારે કેથોડના ભાગમાં $H_2SO_4$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે $H^{+}$ આયનોની સાંદ્રતા વધે છે.
જેમ $[H^{+}]$ વધે છે,તેમ $\log \frac{[Zn^{2+}]}{[H^{+}]^2}$ પદ ઘટે છે,જેના કારણે $E_{cell}$ વધે છે.
લી શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,પ્રક્રિયકો $(H^{+})$ ની સાંદ્રતામાં વધારો સંતુલનને જમણી તરફ ખસેડે છે.
23
MediumMCQ
$25 \ ^oC$ તાપમાને એક ઇલેક્ટ્રોનનો ફેરફાર ધરાવતા કોષનું પ્રમાણિત e.m.f. $0.591 \ V$ છે. તો પ્રક્રિયાનો સંતુલન અચળાંક કેટલો હશે? $(F = 96,500 \ C \ mol^{-1}; R = 8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1})$
A
$1.0 \times 10^{10}$
B
$1.0 \times 10^{5}$
C
$1.0 \times 10^{1}$
D
$1.0 \times 10^{30}$

Solution

(A) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $(E_{cell}^0)$ અને સંતુલન અચળાંક $(K_c)$ વચ્ચેનો સંબંધ $298 \ K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા મળે છે: $E_{cell}^0 = \frac{0.0591}{n} \log K_c$.
આપેલ છે: $E_{cell}^0 = 0.591 \ V$,$n = 1$.
કિંમતો મૂકતા: $0.591 = \frac{0.0591}{1} \log K_c$.
$\log K_c = \frac{0.591}{0.0591} = 10$.
$K_c = 10^{10} = 1.0 \times 10^{10}$.
24
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને $Ag | Ag^{+}(0.1 \ M) || Ag^{+}(1 \ M) | Ag$ કોષનું e.m.f. ........... $V$ છે.
A
$0.0059$
B
$0.059$
C
$5.9$
D
$0.59$

Solution

(B) કોષની પ્રક્રિયા: $Ag(s) + Ag^{+}(1 \ M) \rightarrow Ag^{+}(0.1 \ M) + Ag(s)$ છે.
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Ag^{+}]_{anode}}{[Ag^{+}]_{cathode}}$.
અહીં,$E^{\circ}_{cell} = 0 \ V$,$n = 1$,$[Ag^{+}]_{anode} = 0.1 \ M$ અને $[Ag^{+}]_{cathode} = 1 \ M$.
$E_{cell} = 0 - \frac{0.0591}{1} \log \frac{0.1}{1} = -0.0591 \times \log(10^{-1}) = 0.0591 \ V$.
25
DifficultMCQ
$298 \ K$ તાપમાને $Zn | Zn^{2+} (0.01 \ M) || Fe^{2+} (0.001 \ M) | Fe$ કોષનું e.m.f. $0.2905 \ V$ છે,તો કોષ પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંકનું મૂલ્ય કેટલું થશે?
A
$0.32 / e^{0.0295}$
B
$0.32 / 10^{0.0295}$
C
$0.26 / 10^{0.0295}$
D
$0.32 / 10^{0.0591}$

Solution

(B) કોષ પ્રક્રિયા: $Zn(s) + Fe^{2+}(aq) \to Zn^{2+}(aq) + Fe(s)$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^0_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Fe^{2+}]}$.
અહીં $E_{cell} = 0.2905 \ V$,$n = 2$,$[Zn^{2+}] = 0.01 \ M$,અને $[Fe^{2+}] = 0.001 \ M$ છે.
$0.2905 = E^0_{cell} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{10^{-2}}{10^{-3}} = E^0_{cell} - 0.02955 \log(10) = E^0_{cell} - 0.02955$.
$E^0_{cell} = 0.2905 + 0.02955 = 0.32005 \approx 0.32 \ V$.
સંતુલન સમયે,$E_{cell} = 0$,તેથી $E^0_{cell} = \frac{0.0591}{n} \log K_c$.
$0.32 = \frac{0.0591}{2} \log K_c = 0.02955 \log K_c$.
$\log K_c = \frac{0.32}{0.02955} \approx \frac{0.32}{0.0295}$.
તેથી,$K_c = 10^{\frac{0.32}{0.0295}}$.
26
MediumMCQ
$Zn_{(s)} + Cl_2(1 \ atm) \to Zn^{2+} + 2Cl^-$. કોષનો $E^0_{cell} = 2.12 \ V$ છે. $E_{cell}$ વધારવા માટે:
A
$[Zn^{2+}]$ વધારવું જોઈએ
B
$[Zn^{2+}]$ ઘટાડવું જોઈએ
C
$[Cl^-]$ ઘટાડવું જોઈએ
D
$P_{Cl_2}$ ઘટાડવું જોઈએ

Solution

(B) નેર્ન્સ્ટના સમીકરણ મુજબ:
$E_{cell} = E^0_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log Q$
પ્રક્રિયા $Zn_{(s)} + Cl_2(1 \ atm) \to Zn^{2+} + 2Cl^-$ માટે,પ્રક્રિયા ભાગફળ $Q = \frac{[Zn^{2+}][Cl^-]^2}{P_{Cl_2}}$ છે.
$E_{cell}$ વધારવા માટે,$Q$ નું મૂલ્ય ઘટાડવું જરૂરી છે.
$Q$ ત્યારે ઘટે જો $[Zn^{2+}]$ ઘટાડવામાં આવે,$[Cl^-]$ વધારવામાં આવે અથવા $P_{Cl_2}$ વધારવામાં આવે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
27
MediumMCQ
જો $Cu^{2+}/Cu$ ઇલેક્ટ્રોડનો પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $0.34 \, V$ હોય,તો $0.01 \, M$ સાંદ્રતા ધરાવતા $Cu^{2+}$ નો ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $(T = 298 \, K)$ કેટલો થશે ($, V$ માં)?
A
$0.399$
B
$0.281$
C
$0.222$
D
$0.176$

Solution

(B) રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $Cu^{2+} + 2e^{-} \longrightarrow Cu$
$298 \, K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E = E^0 - \frac{0.0591}{n} \log \frac{1}{[Cu^{2+}]}$
અહીં $E^0 = 0.34 \, V$,$n = 2$,અને $[Cu^{2+}] = 0.01 \, M = 10^{-2} \, M$ છે:
$E = 0.34 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{1}{10^{-2}}$
$E = 0.34 - \frac{0.0591}{2} \log(10^2)$
$E = 0.34 - \frac{0.0591}{2} \times 2$
$E = 0.34 - 0.0591 = 0.2809 \, V$
ત્રણ દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,આપણને $0.281 \, V$ મળે છે.
28
MediumMCQ
$298 \; K$ તાપમાને $Zn|Zn^{2+}$ ઇલેક્ટ્રોડ માટે ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલની ગણતરી કરો,જેમાં ઝિંક આયનોની સક્રિયતા $0.001 \; M$ છે અને $E^o_{Zn^{2+}/Zn} = -0.76 \; V$ છે. ($; V$ માં)
A
$0.83$
B
$-0.83$
C
$-0.65$
D
$0.65$

Solution

(B) ઇલેક્ટ્રોડ પ્રક્રિયા: $Zn^{2+}(aq) + 2e^{-} \rightarrow Zn(s)$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{Zn^{2+}/Zn} = E^o_{Zn^{2+}/Zn} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{1}{[Zn^{2+}]}$.
અહીં,$n = 2$,$[Zn^{2+}] = 0.001 \; M = 10^{-3} \; M$,અને $E^o_{Zn^{2+}/Zn} = -0.76 \; V$.
$E_{Zn^{2+}/Zn} = -0.76 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{1}{10^{-3}}$.
$E_{Zn^{2+}/Zn} = -0.76 - 0.02955 \times 3 = -0.84865 \; V \approx -0.83 \; V$.
29
MediumMCQ
આપેલ કોષ પ્રક્રિયા $Zn + Cu^{2+} \rightarrow Cu + Zn^{2+}$ માટે પ્રમાણિત $EMF$,$25^oC$ તાપમાને $1.10 \ V$ છે. જ્યારે $0.1 \ M \ Cu^{2+}$ અને $0.1 \ M \ Zn^{2+}$ દ્રાવણોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે ત્યારે $25^oC$ તાપમાને કોષ પ્રક્રિયાનો $EMF$ .......... $V$ થાય.
A
$1.10$
B
$0.110$
C
$-1.10$
D
$-0.110$

Solution

(A) કોષનો $EMF$ $Nernst$ સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે:
$E_{cell} = E_{cell}^o - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$
અહીં,$n = 2$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
આપેલ છે $E_{cell}^o = 1.10 \ V$,$[Zn^{2+}] = 0.1 \ M$,અને $[Cu^{2+}] = 0.1 \ M$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$E_{cell} = 1.10 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{0.1}{0.1}$
કારણ કે $\log(1) = 0$,સમીકરણ આ મુજબ બને છે:
$E_{cell} = 1.10 - 0 = 1.10 \ V$.
30
MediumMCQ
$pH = 10$ અને $P_{H_2} = 1 \, atm$ પર હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડનો ઓક્સિડેશન પોટેન્શિયલ ........... $V$ છે.
A
$0.059$
B
$0.59$
C
$0$
D
$0.51$

Solution

(B) હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ માટે ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $H_2(g) \rightarrow 2H^+(aq) + 2e^-$.
ઓક્સિડેશન પોટેન્શિયલ $(E_{OP})$ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{OP} = E_{OP}^o - \frac{0.059}{n} \log \frac{[H^+]^2}{P_{H_2}}$.
અહીં $E_{OP}^o = 0 \, V$,$n = 2$,$pH = 10$ (તેથી $[H^+] = 10^{-10} \, M$),અને $P_{H_2} = 1 \, atm$ છે:
$E_{OP} = 0 - \frac{0.059}{2} \log \frac{(10^{-10})^2}{1}$.
$E_{OP} = -0.0295 \times \log(10^{-20}) = -0.0295 \times (-20) = 0.59 \, V$.
31
MediumMCQ
$0.1 \, M$ $M^{+}$ આયનોના દ્રાવણનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ $E$ કેટલો થાય,જો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $E^o_{RP} = -2.36 \, V$ હોય?
A
$-2.419 \, V$
B
$+0.241 \, V$
C
$-4.82 \, V$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(A) રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા $M^+ + e^- \rightarrow M$ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$E_{RP} = E^o_{RP} - \frac{0.059}{n} \log \frac{1}{[M^+]}$
અહીં $E^o_{RP} = -2.36 \, V$,$[M^+] = 0.1 \, M$,અને $n = 1$ છે:
$E_{RP} = -2.36 - 0.059 \log \frac{1}{0.1}$
$E_{RP} = -2.36 - 0.059 \log(10)$
કારણ કે $\log(10) = 1$:
$E_{RP} = -2.36 - 0.059 = -2.419 \, V$
32
MediumMCQ
$25^o C$ તાપમાને એક ઇલેક્ટ્રોનનો ફેરફાર દર્શાવતા કોષ માટે $E^{o}_{cell} = 0.591 \ V$ છે,તો પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક .....
A
$1 \times 10^{10}$
B
$1 \times 10^{5}$
C
$1 \times 10^{1}$
D
$1 \times 10^{30}$

Solution

(A) સંતુલન સમયે પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ અને સંતુલન અચળાંક વચ્ચેનો સંબંધ નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા મળે છે:
$E_{cell} = E^{o}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log K_c = 0$
આપેલ છે:
$E^{o}_{cell} = 0.591 \ V$
$n = 1$
કિંમતો મૂકતા:
$0 = 0.591 - \frac{0.0591}{1} \log K_c$
$\log K_c = \frac{0.591}{0.0591} = 10$
$K_c = 10^{10}$
33
MediumMCQ
કોષ $Tl_{(s)} | Tl^{+}_{(aq)} (0.0001 \ M) || Cu^{2+}_{(aq)} (0.01 \ M) | Cu_{(s)}$ નો $emf \ 0.83 \ V$ છે. આ કોષનો $emf$ કેવી રીતે વધારી શકાય?
A
$Cu^{2+}$ આયનોની સાંદ્રતામાં વધારો કરીને.
B
$Tl^{+}$ આયનોની સાંદ્રતામાં ઘટાડો કરીને.
C
બંનેની સાંદ્રતામાં વધારો કરીને.
D
$Cu^{2+}$ આયનોની સાંદ્રતામાં વધારો અને $Tl^{+}$ આયનોની સાંદ્રતામાં ઘટાડો કરીને.

Solution

(D) કોષ પ્રક્રિયા: $2Tl_{(s)} + Cu^{2+}_{(aq)} \rightarrow 2Tl^{+}_{(aq)} + Cu_{(s)}$ છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ: $E_{cell} = E^{0}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Tl^{+}]^2}{[Cu^{2+}]}$.
$E_{cell}$ વધારવા માટે,લઘુગણક પદ $\frac{[Tl^{+}]^2}{[Cu^{2+}]}$ નું મૂલ્ય ઘટવું જોઈએ.
આ પ્રક્રિયક $[Cu^{2+}]$ ની સાંદ્રતા વધારીને અથવા નીપજ $[Tl^{+}]$ ની સાંદ્રતા ઘટાડીને પ્રાપ્ત કરી શકાય છે.
તેથી,$[Cu^{2+}]$ વધારવાથી અને $[Tl^{+}]$ ઘટાડવાથી કોષનો $emf$ વધશે.
34
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયા માટે $E^o_{cell}$ ગણો: $Cu^{+2}_{(aq)} + Sn^{+2}_{(aq)} \rightarrow Cu_{(s)} + Sn^{+4}_{(aq)}$,જો સંતુલન અચળાંક $K_c = 10^6$ હોય. ($V$ માં)
A
$0.1773$
B
$0.01773$
C
$0.2153$
D
$1.773$

Solution

(A) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $(E^o_{cell})$ અને સંતુલન અચળાંક $(K_c)$ વચ્ચેનો સંબંધ નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા નીચે મુજબ મળે છે:
$E^o_{cell} = \frac{0.0591}{n} \log K_c$
આપેલ પ્રક્રિયામાં:
$Cu^{+2} + 2e^- \rightarrow Cu$ (રિડક્શન)
$Sn^{+2} \rightarrow Sn^{+4} + 2e^-$ (ઓક્સિડેશન)
તેથી,સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ $2$ છે.
$K_c = 10^6$ અને $n = 2$ લેતા:
$E^o_{cell} = \frac{0.0591}{2} \log(10^6)$
$E^o_{cell} = 0.02955 \times 6$
$E^o_{cell} = 0.1773 \ V$
35
MediumMCQ
રેડોક્ષ પ્રક્રિયા $Oxi + ne^- \rightarrow Red$ માટે,નર્નસ્ટ સમીકરણનું સાચું સ્વરૂપ કયું છે?
A
$E_{cell} = E_{cell}^\circ + \frac{RT}{nF} \ln \frac{[Red]}{[Oxi]}$
B
$E_{cell} = E_{cell}^\circ - \frac{RT}{nF} \ln \frac{[Red]}{[Oxi]}$
C
$E_{cell} = E_{cell}^\circ - \frac{RT}{nF} \ln \frac{[Oxi]}{[Red]}$
D
$E_{cell} = E_{cell}^\circ + \frac{RT}{nF} \ln \frac{[Oxi]}{[Red]}$

Solution

(B) સામાન્ય રેડોક્ષ પ્રક્રિયા $aA + bB \rightarrow cC + dD$ માટે નર્નસ્ટ સમીકરણ $E_{cell} = E_{cell}^\circ - \frac{RT}{nF} \ln Q$ છે,જ્યાં $Q$ એ પ્રક્રિયા ભાગફળ છે.
અર્ધ-પ્રક્રિયા $Oxi + ne^- \rightarrow Red$ માટે,$Q = \frac{[Red]}{[Oxi]}$.
તેથી,$E_{cell} = E_{cell}^\circ - \frac{RT}{nF} \ln \frac{[Red]}{[Oxi]}$.
વૈકલ્પિક રીતે,$-\ln \frac{[Red]}{[Oxi]} = \ln \frac{[Oxi]}{[Red]}$ હોવાથી,$E_{cell} = E_{cell}^\circ + \frac{RT}{nF} \ln \frac{[Oxi]}{[Red]}$.
36
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને કોષ પ્રક્રિયા $Zn_{(s)} + Ni^{2+}_{(aq)} (a = 0.1) \rightarrow Zn^{2+}_{(aq)} (a = 1.0) + Ni_{(s)}$ માટે $emf$ નું મૂલ્ય $0.5105 \ V$ જોવા મળે છે. કોષનો પ્રમાણિત $emf$ $(E^{\circ}_{cell})$ $V$ માં કેટલો હશે?
A
$-0.5105$
B
$0.5400$
C
$0.4810$
D
$0.5696$

Solution

(B) કોષ પ્રક્રિયા માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ:
$E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.059}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Ni^{2+}]}$
અહીં,$n = 2$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$0.5105 = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.059}{2} \log \frac{1.0}{0.1}$
$0.5105 = E^{\circ}_{cell} - 0.0295 \log(10)$
કારણ કે $\log(10) = 1$,તેથી:
$0.5105 = E^{\circ}_{cell} - 0.0295$
$E^{\circ}_{cell} = 0.5105 + 0.0295 = 0.5400 \ V$
37
MediumMCQ
$Zn | Zn^{2+}_{(aq)} || Cu^{2+}_{(aq)} | Cu$ કોષ માટે $25^o \ C$ તાપમાને પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^o$ નું મૂલ્ય $1.10 \ V$ છે. તો પ્રક્રિયા $Zn + Cu^{2+}_{(aq)} \rightleftharpoons Cu + Zn^{2+}_{(aq)}$ માટે સંતુલન અચળાંક $K$ ના મૂલ્યનો ક્રમ શું હશે?
A
$10^{+28}$
B
$10^{+37}$
C
$10^{+18}$
D
$10^{+17}$

Solution

(B) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^o_{cell}$ અને સંતુલન અચળાંક $K$ વચ્ચેનો સંબંધ $25^o \ C$ તાપમાને નીચે મુજબ છે:
$E^o_{cell} = \frac{0.059}{n} \log K$
અહીં,$n = 2$ (રેડોક્ષ પ્રક્રિયામાં સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
આપેલ છે $E^o_{cell} = 1.10 \ V$.
કિંમતો મૂકતા:
$1.10 = \frac{0.059}{2} \log K$
$\log K = \frac{1.10 \times 2}{0.059} = \frac{2.20}{0.059} \approx 37.288$
$K = 10^{37.288} \approx 10^{+37}$
38
MediumMCQ
કોષ પ્રક્રિયા $Zn_{(s)} + Cu^{2+}_{(aq)} \rightarrow Zn^{2+}_{(aq)} + Cu_{(s)}$ માટે $25 \, ^\circ C$ તાપમાને પ્રમાણિત $emf$ $1.10 \, V$ છે. જ્યારે $0.1 \, M \, Cu^{2+}$ અને $0.1 \, M \, Zn^{2+}$ દ્રાવણોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે ત્યારે કોષનો $emf$ કેટલો થશે ($, V$ માં)?
A
$1.10$
B
$0.110$
C
$-1.10$
D
$-0.110$

Solution

(A) કોષ પ્રક્રિયા માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$E_{cell} = E^\circ_{cell} - \frac{0.059}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$
અહીં,$n = 2$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
આપેલ છે: $E^\circ_{cell} = 1.10 \, V$,$[Zn^{2+}] = 0.1 \, M$,અને $[Cu^{2+}] = 0.1 \, M$.
કિંમતો મૂકતા:
$E_{cell} = 1.10 - \frac{0.059}{2} \log \frac{0.1}{0.1}$
કારણ કે $\log(1) = 0$,તેથી $\frac{0.059}{2} \log(1) = 0$ થાય.
આમ,$E_{cell} = 1.10 - 0 = 1.10 \, V$.
39
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને નીચે દર્શાવેલ કોષપ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક ગણો: $Cu_{(s)} + 2Ag^{+}_{(aq)} \rightarrow Cu^{2+}_{(aq)} + 2Ag_{(s)}$,જ્યાં $E^{0}_{cell} = 0.46 \ V$.
A
$2.0 \times 10^{10}$
B
$4.0 \times 10^{10}$
C
$4 \times 10^{15}$
D
$2.4 \times 10^{10}$

Solution

(C) સંતુલન અચળાંક $K$ અને પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^{0}_{cell}$ વચ્ચેનો સંબંધ:
$E^{0}_{cell} = \frac{0.0591}{n} \log K$ ($298 \ K$ તાપમાને).
અહીં,$n = 2$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
$0.46 = \frac{0.0591}{2} \log K$
$\log K = \frac{0.46 \times 2}{0.0591} = \frac{0.92}{0.0591} \approx 15.567$.
$K = \text{antilog}(15.567) \approx 3.69 \times 10^{15} \approx 4 \times 10^{15}$.
40
MediumMCQ
હાઈડ્રોજન ધ્રુવના દ્રાવણની $pH$ તટસ્થીકરણ દ્વારા $0$ થી $7$ કરવામાં આવે,તો તેના રિડક્શન પોટેન્શિયલમાં કેટલો ફેરફાર થાય?
A
$0.059 \, V$ વધે છે
B
$0.059 \, V$ ઘટે છે
C
$0.413 \, V$ વધે છે
D
$0.413 \, V$ ઘટે છે

Solution

(C) હાઈડ્રોજન ધ્રુવ માટે રિડક્શન પ્રક્રિયા: $2H^+ (aq) + 2e^- \rightarrow H_2 (g)$.
$298 \, K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ: $E_{H^+/H_2} = E^0_{H^+/H_2} - \frac{0.0591}{1} \log \frac{1}{[H^+]}$.
$E^0_{H^+/H_2} = 0 \, V$ અને $pH = -\log[H^+]$ હોવાથી,$E = 0.0591 \times pH$ મળે.
$pH_1 = 0$ માટે: $E_1 = 0.0591 \times 0 = 0 \, V$.
$pH_2 = 7$ માટે: $E_2 = 0.0591 \times 7 = 0.4137 \, V$.
પોટેન્શિયલમાં ફેરફાર $\Delta E = E_2 - E_1 = 0.4137 - 0 = 0.4137 \, V$.
આમ,પોટેન્શિયલ $0 \, V$ થી વધીને $0.4137 \, V$ થાય છે,એટલે કે $0.413 \, V$ નો વધારો થાય છે.
41
EasyMCQ
$0.05 \, M \, H_2SO_4$ નો ઓક્સિડેશન પોટેન્શિયલ કેટલા વોલ્ટ હશે?
A
$-2 \times 0.05912$
B
$-0.01 \times 0.05912$
C
$-2.321 \times 0.05912$
D
$+1 \times 0.05912$

Solution

(D) $H_2SO_4$ માટે,$H^+$ આયનોની સાંદ્રતા $[H^+] = 2 \times 0.05 = 0.1 \, M$ છે.
ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયા $\frac{1}{2} H_2 \to H^+ + e^-$ છે.
ઓક્સિડેશન પોટેન્શિયલ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{ox} = E^0_{ox} - \frac{0.05912}{n} \log [H^+]$.
હાઇડ્રોજન માટે $E^0_{ox} = 0 \, V$ અને $n = 1$ હોવાથી:
$E_{ox} = 0 - 0.05912 \log(0.1) = -0.05912 \times (-1) = +0.05912 \, V$.
આને $+1 \times 0.05912 \, V$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
42
EasyMCQ
$25^{\circ}C$ તાપમાને $Zn + Cu^{+2} \,(1 \, M) \rightarrow Cu + Zn^{+2} \,(1 \, M)$ પ્રક્રિયા ધરાવતા કોષનું પોટેન્શિયલ કેટલા વૉલ્ટ થાય ($, V$ માં)?
A
$1.1$
B
$0.1$
C
$-1.1$
D
$-0.11$

Solution

(A) ડેનિયલ કોષ માટે પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^0_{cell} = E^0_{cathode} - E^0_{anode} = 0.34 \, V - (-0.76 \, V) = 1.1 \, V$ છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^0_{cell} - \frac{0.0592}{n} \log \frac{[Zn^{+2}]}{[Cu^{+2}]}$.
બંને આયનોની સાંદ્રતા $1 \, M$ હોવાથી,પ્રક્રિયા ભાગફળ $Q = \frac{1}{1} = 1$ થાય.
તેથી,$E_{cell} = 1.1 \, V - \frac{0.0592}{2} \log(1)$.
$\log(1) = 0$ હોવાથી,$E_{cell} = 1.1 \, V - 0 = 1.1 \, V$ મળે છે.
43
EasyMCQ
જો $Zn^{2+}$ ના દ્રાવણને $10$ ગણું મંદ કરવામાં આવે,તો $Zn/Zn^{2+}$ ઇલેક્ટ્રોડના પોટેન્શિયલમાં કેટલો ફેરફાર થાય?
A
$0.03 \, V$ નો વધારો
B
$0.03 \, V$ નો ઘટાડો
C
$0.059 \, V$ નો વધારો
D
$0.059 \, V$ નો ઘટાડો

Solution

(A) $Zn/Zn^{2+}$ ઇલેક્ટ્રોડ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ: $E_{Zn/Zn^{2+}} = E^{\circ}_{Zn/Zn^{2+}} - \frac{0.059}{2} \log [Zn^{2+}]$.
જ્યારે સાંદ્રતા $10$ ગણી મંદ કરવામાં આવે,ત્યારે નવી સાંદ્રતા $[Zn^{2+}]' = \frac{[Zn^{2+}]}{10}$ થાય.
નવો પોટેન્શિયલ $E' = E^{\circ}_{Zn/Zn^{2+}} - \frac{0.059}{2} \log \left( \frac{[Zn^{2+}]}{10} \right)$.
$E' = E^{\circ}_{Zn/Zn^{2+}} - \frac{0.059}{2} (\log [Zn^{2+}] - 1)$.
$E' = E_{Zn/Zn^{2+}} + \frac{0.059}{2} = E_{Zn/Zn^{2+}} + 0.0295 \, V \approx E_{Zn/Zn^{2+}} + 0.03 \, V$.
આમ,પોટેન્શિયલમાં $0.03 \, V$ નો વધારો થાય છે.
44
EasyMCQ
એક કોષ પ્રક્રિયામાં $2$ ઈલેક્ટ્રોનનો ફેરફાર થાય છે. $25^\circ C$ તાપમાને કોષનો પ્રમાણિત $e.m.f.$ $0.295 \ V$ છે. $25^\circ C$ તાપમાને આ પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક કેટલો થશે?
A
$10$
B
$1 \times 10^{10}$
C
$1 \times 10^{-10}$
D
$29.5 \times 10^{-2}$

Solution

(B) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $(E_{cell}^\circ)$ અને સંતુલન અચળાંક $(K_{eq})$ વચ્ચેનો સંબંધ $25^\circ C$ $(298 \ K)$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$E_{cell}^\circ = \frac{0.0591}{n} \log K_{eq}$
આપેલ છે: $n = 2$,$E_{cell}^\circ = 0.295 \ V$.
કિંમતો મૂકતા:
$0.295 = \frac{0.0591}{2} \log K_{eq}$
$0.295 = 0.02955 \log K_{eq}$
$\log K_{eq} = \frac{0.295}{0.02955} \approx 10$
$K_{eq} = 10^{10}$
45
EasyMCQ
પ્રક્રિયા $Cl_{2(g)} + 2Br^{-}_{(aq)} \rightarrow 2Cl^{-}_{(aq)} + Br_{2(l)}$ ને ધ્યાનમાં લેતા,જ્યારે $[Cl^{-}] = [Br_2] = [Br^{-}] = 0.01 \ M$ અને $Cl_2$ વાયુ $1 \ atm$ દબાણે હોય ત્યારે કોષનો $emf$ (વોલ્ટમાં) કેટલો થશે? (પ્રક્રિયા માટે $E^o = 0.29 \ V$ આપેલ છે)
A
$0.54$
B
$0.35$
C
$0.24$
D
$-0.29$

Solution

(B) પ્રક્રિયા માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ: $E_{cell} = E^o_{cell} - \frac{0.059}{n} \log \frac{[Cl^{-}]^2 [Br_2]}{P_{Cl_2} [Br^{-}]^2}$
અહીં,$n = 2$,$E^o_{cell} = 0.29 \ V$,$[Cl^{-}] = 0.01 \ M$,$[Br_2] = 0.01 \ M$,$[Br^{-}] = 0.01 \ M$,અને $P_{Cl_2} = 1 \ atm$.
કિંમતો મૂકતા: $E_{cell} = 0.29 - \frac{0.059}{2} \log \frac{(0.01)^2 (0.01)}{1 \times (0.01)^2}$
$E_{cell} = 0.29 - 0.0295 \log(0.01)$
$E_{cell} = 0.29 - 0.0295 \times (-2) = 0.29 + 0.059 = 0.349 \ V \approx 0.35 \ V$.
46
DifficultMCQ
કોષનો $EMF$ ગણો: $Cr | Cr^{+3}(0.1 \, M) || Fe^{+2}(0.01 \, M) | Fe$
(આપેલ છે: $E^o_{Cr^{+3}|Cr} = -0.75 \, V$,$E^o_{Fe^{+2}|Fe} = -0.45 \, V$) ($, V$ માં)
A
$0.26$
B
$0.31$
C
$0.45$
D
$0.58$

Solution

(A) કોષની પ્રક્રિયા:
એનોડ: $2Cr \to 2Cr^{+3} + 6e^-$
કેથોડ: $3Fe^{+2} + 6e^- \to 3Fe$
કુલ પ્રક્રિયા: $2Cr + 3Fe^{+2} \to 2Cr^{+3} + 3Fe$
સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ = $6$.
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^o_{cell} = E^o_{cathode} - E^o_{anode} = -0.45 - (-0.75) = 0.30 \, V$.
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{cell} = E^o_{cell} - \frac{0.059}{n} \log \frac{[Cr^{+3}]^2}{[Fe^{+2}]^3}$
$E_{cell} = 0.30 - \frac{0.059}{6} \log \frac{(0.1)^2}{(0.01)^3}$
$E_{cell} = 0.30 - \frac{0.059}{6} \log \frac{10^{-2}}{10^{-6}}$
$E_{cell} = 0.30 - \frac{0.059}{6} \log (10^4)$
$E_{cell} = 0.30 - \frac{0.059 \times 4}{6} = 0.30 - 0.0393 \approx 0.26 \, V$.
47
MediumMCQ
કોષ પ્રક્રિયા $Zn + Cu^{2+} \rightarrow Cu + Zn^{2+}$ માટે $25^{\circ}C$ તાપમાને પ્રમાણિત $EMF$ નું મૂલ્ય $1.10 \ V$ છે. જો $0.1 \ M \ Cu^{2+}$ અને $0.1 \ M \ Zn^{2+}$ ના દ્રાવણો વાપરવામાં આવે,તો $EMF$ ........... $V$ થશે.
A
$1.10$
B
$0.110$
C
$-1.10$
D
$-0.110$

Solution

(A) કોષ પ્રક્રિયા માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.059}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$
અહીં,$n = 2$,$E^{\circ}_{cell} = 1.10 \ V$,$[Zn^{2+}] = 0.1 \ M$,અને $[Cu^{2+}] = 0.1 \ M$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા:
$E_{cell} = 1.10 - \frac{0.059}{2} \log \frac{0.1}{0.1}$
$E_{cell} = 1.10 - 0.0295 \log(1)$
$\log(1) = 0$ હોવાથી:
$E_{cell} = 1.10 - 0 = 1.10 \ V$.
48
EasyMCQ
પ્રક્રિયા $A_{(s)} + 2B^{+}_{(aq)} \rightarrow A^{2+}_{(aq)} + 2B_{(s)}$ માટે $K_c$ નું મૂલ્ય $10^{12}$ છે. $E^o_{cell}$ નું મૂલ્ય કેટલું થશે ($, V$ માં)?
A
$0.354$
B
$0.708$
C
$0.0098$
D
$1.36$

Solution

(A) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^o_{cell}$ અને સંતુલન અચળાંક $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ સંતુલન સમયે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$E^o_{cell} = \frac{0.0591}{n} \log K_c$
અહીં,સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 2$ છે ($A \rightarrow A^{2+} + 2e^-$ અને $2B^+ + 2e^- \rightarrow 2B$).
આપેલ છે $K_c = 10^{12}$.
કિંમતો મૂકતા:
$E^o_{cell} = \frac{0.0591}{2} \log(10^{12})$
$E^o_{cell} = 0.02955 \times 12$
$E^o_{cell} = 0.3546 \, V$
આમ,સાચું મૂલ્ય આશરે $0.354 \, V$ છે.
49
DifficultMCQ
નીચે દર્શાવેલા ત્રણ ગેલ્વેનિક કોષોના $EMF$ અનુક્રમે $E_1, E_2$ અને $E_3$ છે. તો,નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
$(i)$ $Zn | Zn^{2+} (1 \ M) || Cu^{2+} (0.1 \ M) | Cu$
$(ii)$ $Zn | Zn^{2+} (1 \ M) || Cu^{2+} (1 \ M) | Cu$
$(iii)$ $Zn | Zn^{2+} (0.1 \ M) || Cu^{2+} (1 \ M) | Cu$
A
$E_2 > E_3 > E_1$
B
$E_3 > E_2 > E_1$
C
$E_1 > E_2 > E_3$
D
$E_1 > E_3 > E_2$

Solution

(B) ગેલ્વેનિક કોષનો $EMF$ નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.059}{2} \log \left( \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]} \right)$
આપેલા કોષો માટે,$E^{\circ}_{cell}$ અચળ છે. જેમ ગુણોત્તર $Q = \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$ વધે તેમ $E_{cell}$ નું મૂલ્ય ઘટે છે.
$(i)$ $Q_1 = \frac{1}{0.1} = 10 \implies \log(Q_1) = 1$
$(ii)$ $Q_2 = \frac{1}{1} = 1 \implies \log(Q_2) = 0$
$(iii)$ $Q_3 = \frac{0.1}{1} = 0.1 \implies \log(Q_3) = -1$
તેથી,$\log(Q_3) < \log(Q_2) < \log(Q_1)$ હોવાથી,$E_3 > E_2 > E_1$ સાચું છે.

Electrochemistry — Nernst equation and ECS · Frequently Asked Questions

1Are these Electrochemistry questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Electrochemistry Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.