Gujarati

Nernst equation and ECS Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Electrochemistry · Nernst equation and ECS

365+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 365 questions in Gujarati

201
MediumMCQ
જો એક કોષનો પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $0.295 \ V$ અને $n = 2$ હોય,તો $298 \ K$ તાપમાને તેનો સંતુલન અચળાંક ગણો.
A
$1.0 \times 10^{10}$
B
$1.0 \times 10^{20}$
C
$1.0 \times 10^{5}$
D
$1.0 \times 10^{15}$

Solution

(A) પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $(E^{\circ}_{cell})$ અને સંતુલન અચળાંક $(K_{C})$ વચ્ચેનો સંબંધ $298 \ K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$E^{\circ}_{cell} = \frac{0.0591}{n} \log K_{C}$
આપેલ છે: $E^{\circ}_{cell} = 0.295 \ V$ અને $n = 2$.
કિંમતો મૂકતા:
$0.295 = \frac{0.0591}{2} \log K_{C}$
$0.295 = 0.02955 \log K_{C}$
$\log K_{C} = \frac{0.295}{0.02955} \approx 10$
$K_{C} = 10^{10} = 1.0 \times 10^{10}$
202
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને નીચેની પ્રક્રિયા માટે કોષ પોટેન્શિયલ $0.03305 \ V$ છે. પ્રક્રિયા માટે $x$ નું મૂલ્ય શોધો: $Zn | Zn^{2+} (0.1 \ M) || Cd^{2+} (x \ M) | Cd$. (આપેલ છે: $E^{\circ}_{Zn^{2+}/Zn} = -0.76 \ V$,$E^{\circ}_{Cd^{2+}/Cd} = -0.40 \ V$) ($M$ માં)
A
$0.01$
B
$0.1$
C
$0.001$
D
$1.0$

Solution

(A) કોષ પ્રક્રિયા: $Zn(s) + Cd^{2+}(aq) \rightarrow Zn^{2+}(aq) + Cd(s)$.
$E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = -0.40 \ V - (-0.76 \ V) = 0.36 \ V$.
$298 \ K$ પર નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Cd^{2+}]}$.
અહીં,$n = 2$,$E_{cell} = 0.03305 \ V$,$[Zn^{2+}] = 0.1 \ M$,$[Cd^{2+}] = x$.
ગણતરી કરતા,$x = 0.01 \ M$ મળે છે.
203
Difficult
જો નીચેની પ્રક્રિયા માટે $E_{cell} = 0.118 \, V$ હોય,તો $298 \, K$ તાપમાને $[H^{+}]$ અને $pH$ ની ગણતરી કરો.
$Pt \mid H_2(1 \, bar) \mid H^{+} (10^{-6} \, M) \parallel H^{+} (x \, M) \mid H_2 (1 \, bar) \mid Pt$

Solution

(N/A) કોષ પ્રક્રિયા છે: $H_2(g) + 2H^{+}(x \, M) \rightarrow 2H^{+}(10^{-6} \, M) + H_2(g)$.
$298 \, K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log Q$.
અહીં $E^{\circ}_{cell} = 0 \, V$ અને $n = 2$ હોવાથી,$0.118 = 0 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{(10^{-6})^2}{x^2}$.
$0.118 = -0.02955 \times \log (10^{-6}/x)^2 = -0.0591 \times (-6 - \log x)$.
$2 = 6 + \log x \Rightarrow \log x = -4$.
તેથી,$x = [H^{+}] = 10^{-4} \, M$ અને $pH = 4.0$.
204
Easy
$E_{(M^{n+} \mid M)}$ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ આપો.

Solution

ધાતુના ઇલેક્ટ્રોડ માટે રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $M^{n+}(aq) + ne^- \rightarrow M(s)$.
નર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ,કોઈપણ સાંદ્રતાએ ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ નીચે મુજબ મળે છે:
$E_{(M^{n+} \mid M)} = E^{\circ}_{(M^{n+} \mid M)} - \frac{RT}{nF} \ln \frac{[M(s)]}{[M^{n+}(aq)]}$.
શુદ્ધ ઘન પદાર્થની સાંદ્રતા એકમ $([M(s)] = 1)$ લેવામાં આવતી હોવાથી,સમીકરણ આ રીતે સરળ બને છે:
$E_{(M^{n+} \mid M)} = E^{\circ}_{(M^{n+} \mid M)} - \frac{RT}{nF} \ln \frac{1}{[M^{n+}(aq)]}$.
વૈકલ્પિક રીતે,$298 \ K$ તાપમાને $10$ ના આધારવાળા લઘુગણકનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{(M^{n+} \mid M)} = E^{\circ}_{(M^{n+} \mid M)} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{1}{[M^{n+}(aq)]}$.
205
Easy
ડેનિયલ કોષના એનોડ અને કેથોડ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ લખો.

Solution

ડેનિયલ કોષ માટે,એનોડ પ્રક્રિયા $Zn_{(s)} \rightarrow Zn^{2+}_{(aq)} + 2e^-$ છે. એનોડ માટેનું નર્ન્સ્ટ સમીકરણ: $E_{Zn^{2+}/Zn} = E^{\circ}_{Zn^{2+}/Zn} - \frac{RT}{2F} \ln \frac{1}{[Zn^{2+}]}$ છે.
કેથોડ પ્રક્રિયા $Cu^{2+}_{(aq)} + 2e^- \rightarrow Cu_{(s)}$ છે. કેથોડ માટેનું નર્ન્સ્ટ સમીકરણ: $E_{Cu^{2+}/Cu} = E^{\circ}_{Cu^{2+}/Cu} - \frac{RT}{2F} \ln \frac{1}{[Cu^{2+}]}$ છે.
206
Easy
ડેનિયલ કોષના $E_{cell}$ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ લખો.

Solution

(N/A) ડેનિયલ કોષની પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $Zn(s) + Cu^{2+}(aq) \rightarrow Zn^{2+}(aq) + Cu(s)$.
આ કોષ માટે $298 \ K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$.
અહીં,$n = 2$ (રેડોક્ષ પ્રક્રિયામાં સ્થાનાંતરિત થયેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
તેથી,સમીકરણ આ મુજબ થશે: $E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$.
207
Easy
નિકલ-કોપર ગેલ્વેનિક કોષ માટે $E_{cell}$ નું નર્ન્સ્ટ સમીકરણ આપો.

Solution

(N/A) નિકલ-કોપર ગેલ્વેનિક કોષ માટે,કોષ પ્રક્રિયા છે: $Ni(s) + Cu^{2+}(aq) \rightarrow Ni^{2+}(aq) + Cu(s)$.
નર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ,કોષ પોટેન્શિયલ $E_{cell}$ નીચે મુજબ મળે છે:
$E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Ni^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$.
અહીં,$n = 2$ (સ્થાનાંતરિત થયેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
તેથી,સમીકરણ છે: $E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{[Ni^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$.
208
EasyMCQ
સામાન્ય પ્રક્રિયા $aA + bB \to cC + dD$ માટે $E_{cell}$ સમીકરણ આપો.
A
$E_{cell} = E^0_{cell} - \frac{RT}{nF} \ln \frac{[C]^c [D]^d}{[A]^a [B]^b}$
B
$E_{cell} = E^0_{cell} + \frac{RT}{nF} \ln \frac{[C]^c [D]^d}{[A]^a [B]^b}$
C
$E_{cell} = E^0_{cell} - \frac{nF}{RT} \ln \frac{[C]^c [D]^d}{[A]^a [B]^b}$
D
$E_{cell} = E^0_{cell} - \frac{RT}{nF} \ln \frac{[A]^a [B]^b}{[C]^c [D]^d}$

Solution

(A) નર્ન્સ્ટ સમીકરણ એ વિદ્યુત રાસાયણિક કોષના કોષ પોટેન્શિયલને પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ,તાપમાન અને પ્રક્રિયા ભાગફળ સાથે જોડે છે.
સામાન્ય પ્રક્રિયા $aA + bB \to cC + dD$ માટે,પ્રક્રિયા ભાગફળ $Q = \frac{[C]^c [D]^d}{[A]^a [B]^b}$ છે.
નર્ન્સ્ટ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$E_{cell} = E^0_{cell} - \frac{RT}{nF} \ln Q$
$Q$ ની કિંમત મૂકતા:
$E_{cell} = E^0_{cell} - \frac{RT}{nF} \ln \frac{[C]^c [D]^d}{[A]^a [B]^b}$
આમ,સાચું સમીકરણ વિકલ્પ $A$ માં દર્શાવેલ છે.
209
Easy
ડેનિયલ કોષના સંતુલન અચળાંક $K_C$ ની ગણતરી કરવા માટેનું સમીકરણ આપો.

Solution

(N/A) ડેનિયલ કોષ માટે,કુલ કોષ પ્રક્રિયા છે: $Zn(s) + Cu^{2+}(aq) \rightleftharpoons Zn^{2+}(aq) + Cu(s)$.
સંતુલન સમયે,કોષ પોટેન્શિયલ $E_{cell} = 0$ થાય છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ: $E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log Q$.
સંતુલન સમયે,$Q = K_C$ અને $E_{cell} = 0$ હોવાથી,$0 = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log K_C$.
આને ફરીથી ગોઠવતા: $\log K_C = \frac{n E^{\circ}_{cell}}{0.0591}$.
ડેનિયલ કોષ માટે,$n = 2$ હોવાથી,સમીકરણ: $\log K_C = \frac{2 E^{\circ}_{cell}}{0.0591}$ અથવા $K_C = 10^{\frac{n E^{\circ}_{cell}}{0.0591}}$ થાય છે.
210
Easy
કોઈપણ વિદ્યુત રાસાયણિક કોષ માટે સંતુલન અચળાંક $K_C$ ગણવાનું સૂત્ર આપો.

Solution

(N/A) સંતુલન સમયે,કોષ પોટેન્શિયલ $E_{cell} = 0$ હોય છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ:
$E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{RT}{nF} \ln Q_c$
સંતુલન સમયે,$Q_c = K_C$ અને $E_{cell} = 0$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$0 = E^{\circ}_{cell} - \frac{RT}{nF} \ln K_C$
$E^{\circ}_{cell} = \frac{RT}{nF} \ln K_C$
$298 \ K$ તાપમાને આ સમીકરણ નીચે મુજબ સરળ બને છે:
$E^{\circ}_{cell} = \frac{0.0591}{n} \log K_C$
તેથી,$K_C$ માટેનું સૂત્ર:
$\log K_C = \frac{n E^{\circ}_{cell}}{0.0591}$
211
Difficult
ખાલી જગ્યા પૂરો :
$1.$ નીપજોની સાંદ્રતા અને પ્રક્રિયકોની સાંદ્રતાનો ગુણોત્તર ........ છે.
$2.$ $\ln(\log(x)) =$ ............
$3.$ સંતુલન સમયે,$E_{cell}$ અને $E_{cell}^{o}$ વચ્ચે,......... શૂન્ય હશે.

Solution

(N/A) $1.$ નીપજોની સાંદ્રતા અને પ્રક્રિયકોની સાંદ્રતાનો ગુણોત્તર એ સંતુલન સમયે $\text{પ્રક્રિયા ભાગફળ } (Q_c)$ અથવા $\text{સંતુલન અચળાંક } (K_c)$ છે.
$2.$ $\ln(\log(x))$ એ એક ગાણિતિક પદ છે અને તે કોઈ પ્રમાણિત અચળાંકમાં સરળ બનતું નથી; તે $\ln(\log(x))$ જ રહે છે.
$3.$ સંતુલન સમયે,કોષ પોટેન્શિયલ $E_{cell}$ શૂન્ય હોય છે. સંબંધ $E_{cell} = E_{cell}^{o} - \frac{RT}{nF} \ln(K_c)$ છે,અને સંતુલન સમયે,$E_{cell} = 0$ થાય છે.
212
Medium
ડેનિયલ કોષમાં $E_{cell}$ પ્રક્રિયા માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ લખો. જ્યારે $Zn^{2+}$ આયનોની સાંદ્રતા વધારવામાં આવે ત્યારે $E_{cell}$ પર શું અસર થશે?

Solution

(N/A) ડેનિયલ કોષની પ્રક્રિયા $(Zn(s) + Cu^{2+}(aq) \rightarrow Zn^{2+}(aq) + Cu(s))$ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$E_{cell} = E^{o}_{cell} - \frac{0.0591}{2} \log_{10} \left( \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]} \right)$
જ્યારે $Zn^{2+}$ આયનોની સાંદ્રતા વધે છે,ત્યારે ગુણોત્તર $\frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$ વધે છે.
પરિણામે,$\log_{10} \left( \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]} \right)$ નું મૂલ્ય વધે છે.
આ પદ $E^{o}_{cell}$ માંથી બાદ થતું હોવાથી,$E_{cell}$ નું કુલ મૂલ્ય ઘટે છે.
213
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને વિષમીકરણ પ્રક્રિયા $2 Cu ^{+}( aq ) \rightleftharpoons Cu ( s ) + Cu ^{2+}( aq )$ માટે,$\ln K$ (જ્યાં $K$ એ સંતુલન અચળાંક છે) ....... $\times 10^{-1}$ છે.
આપેલ છે: $(E _{ Cu ^{2+} / Cu ^{+}}^{0} = 0.16 \ V, E _{ Cu ^{+} / Cu }^{0} = 0.52 \ V, \frac{ RT }{ F } = 0.025 \ V)$
A
$140$
B
$144$
C
$150$
D
$156$

Solution

(B) વિષમીકરણ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2 Cu ^{+}( aq ) \longrightarrow Cu ( s ) + Cu ^{2+}( aq )$
આ પ્રક્રિયાને બે અર્ધ-પ્રક્રિયાઓમાં વિભાજિત કરી શકાય:
ઓક્સિડેશન: $Cu ^{+}( aq ) \longrightarrow Cu ^{2+}( aq ) + e ^{-} \quad (E^{0} = -0.16 \ V)$
રિડક્શન: $Cu ^{+}( aq ) + e ^{-} \longrightarrow Cu ( s ) \quad (E^{0} = 0.52 \ V)$
$E_{cell}^{0} = E_{cathode}^{0} - E_{anode}^{0} = 0.52 \ V - 0.16 \ V = 0.36 \ V$
સંતુલન સમયે,$E_{cell}^{0}$ અને સંતુલન અચળાંક $K$ વચ્ચેનો સંબંધ:
$E_{cell}^{0} = \frac{RT}{nF} \ln K$
અહીં,$n = 1$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
$\ln K = \frac{E_{cell}^{0} \times n}{RT/F} = \frac{0.36 \times 1}{0.025} = 14.4$
$14.4$ ને $\times 10^{-1}$ સ્વરૂપમાં દર્શાવતા:
$14.4 = 144 \times 10^{-1}$
આમ,જવાબ $144$ છે.
214
DifficultMCQ
$Na$ (વર્ક ફંક્શન,$w_{0}=2.3 \ eV$) માંથી ફોટોઈલેક્ટ્રિક પ્રવાહને નીચેના કોષના આઉટપુટ વોલ્ટેજ દ્વારા અટકાવવામાં આવે છે:
$Pt_{(s)} | H_{2}(g, 1 \ bar) | HCl(aq, pH=1) | AgCl_{(s)} | Ag_{(s)}$
$K$ $(w_{0}=2.25 \ eV)$ માંથી ફોટોઈલેક્ટ્રિક પ્રવાહને અટકાવવા માટે જરૂરી જલીય $HCl$ નો $pH$,અન્ય તમામ પરિસ્થિતિઓ સમાન રહેતા,..........$\times 10^{-2}$ (નજીકના પૂર્ણાંકમાં) છે.
આપેલ છે,$2.303 \frac{RT}{F}=0.06 \ V; E_{AgCl|Ag|Cl^{-}}^{0}=0.22 \ V$
A
$146$
B
$150$
C
$142$
D
$154$

Solution

(C) કોષની પ્રક્રિયા:
$\frac{1}{2} H_{2}(g) + AgCl_{(s)} \rightarrow H^{+}_{(aq)} + Ag_{(s)} + Cl^{-}_{(aq)}$
કોષ પોટેન્શિયલ $E_{cell}$ નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ દ્વારા મળે છે:
$E_{cell} = E^{0}_{cell} - 0.06 \log([H^{+}][Cl^{-}]) = 0.22 - 0.06 \log(10^{-1} \times 10^{-1}) = 0.22 + 0.12 = 0.34 \ V$
$Na$ માટે,આપાત ફોટોનની ઉર્જા $h\nu$:
$h\nu = w_{0}(Na) + E_{cell} = 2.3 \ eV + 0.34 \ eV = 2.64 \ eV$
$K$ માટે,જરૂરી સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ $V_{s}$:
$V_{s} = h\nu - w_{0}(K) = 2.64 \ eV - 2.25 \ eV = 0.39 \ V$
અજ્ઞાત $pH$ $([H^{+}] = [Cl^{-}] = 10^{-pH})$ વાળા કોષ માટે નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$0.39 = 0.22 - 0.06 \log([H^{+}]^{2}) = 0.22 - 0.06 \times 2 \log[H^{+}] = 0.22 + 0.12 \ pH$
$0.12 \ pH = 0.39 - 0.22 = 0.17$
$pH = \frac{0.17}{0.12} = 1.4166 \approx 1.42$
આમ,$pH = 142 \times 10^{-2}$.
215
MediumMCQ
એક ઓક્સિડેશન-રિડક્શન પ્રક્રિયા જેમાં $3$ ઇલેક્ટ્રોનનું સ્થળાંતર થાય છે,તેની $25^{\circ} C$ તાપમાને $\Delta G^{\circ}$ નું મૂલ્ય $17.37 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. $E_{\text{cell}}^{\circ}$ નું મૂલ્ય ($V$ માં) ........ $\times 10^{-2} \ V$ છે.
$(1 \ F = 96,500 \ C \ mol^{-1})$
A
$6$
B
$8$
C
$10$
D
$12$

Solution

(A) પ્રમાણિત ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જા ફેરફાર અને પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $\Delta G^{\circ} = -nFE_{\text{cell}}^{\circ}$.
આપેલ છે: $\Delta G^{\circ} = 17.37 \ kJ \ mol^{-1} = 17370 \ J \ mol^{-1}$,$n = 3$,અને $F = 96500 \ C \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $17370 = -3 \times 96500 \times E_{\text{cell}}^{\circ}$.
$E_{\text{cell}}^{\circ} = -\frac{17370}{3 \times 96500} \ V$.
$E_{\text{cell}}^{\circ} = -\frac{17370}{289500} \ V \approx -0.06 \ V$.
$E_{\text{cell}}^{\circ} = -6 \times 10^{-2} \ V$.
આમ,મૂલ્ય $6 \times 10^{-2} \ V$ છે.
216
MediumMCQ
આપેલ કોષ $Cu(s) | Cu^{2+}(C_1 \ M) || Cu^{2+}(C_2 \ M) | Cu(s)$ માટે,ગિબ્સ ઉર્જામાં ફેરફાર $(\Delta G)$ ઋણ હોય,જો:
A
$C_1 = 2C_2$
B
$C_2 = \frac{C_1}{\sqrt{2}}$
C
$C_1 = C_2$
D
$C_2 > C_1$

Solution

(D) ગિબ્સ ઉર્જામાં ફેરફાર $\Delta G = -nFE_{cell}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\Delta G$ ઋણ હોવા માટે,$E_{cell}$ ધન હોવો જોઈએ.
કોષ પ્રક્રિયા એક સાંદ્રતા કોષ છે:
એનોડ: $Cu(s) \longrightarrow Cu^{2+}(C_1) + 2e^-$
કેથોડ: $Cu^{2+}(C_2) + 2e^- \longrightarrow Cu(s)$
કુલ પ્રક્રિયા: $Cu^{2+}(C_2) \longrightarrow Cu^{2+}(C_1)$,જ્યાં $E^{\circ}_{cell} = 0$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log Q = 0 - \frac{0.0591}{2} \log \left( \frac{C_1}{C_2} \right)$.
$E_{cell} > 0$ માટે,આપણે $\log \left( \frac{C_1}{C_2} \right) < 0$ ની જરૂર છે,જેનો અર્થ છે કે $\frac{C_1}{C_2} < 1$,અથવા $C_2 > C_1$.
217
MediumMCQ
$25^{\circ} C$ તાપમાને કોષનો $emf$ ગણો.
કોષની સંજ્ઞા: $M | M^{2+} (0.01 \ M) || M^{2+} (0.0001 \ M) | M$
આપેલ છે: $E_{cell}^{o} = 4 \ V$ અને $\frac{RT}{F} \ln 10 = 0.06$. ($V$ માં)
A
$3.94$
B
$4.06$
C
$2.03$
D
$8.18$

Solution

(A) કોષની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$M(s) + M^{2+}(0.0001 \ M) \rightarrow M^{2+}(0.01 \ M) + M(s)$
નર્ન્સ્ટ સમીકરણ:
$E_{cell} = E_{cell}^{o} - \frac{RT}{nF} \ln Q$
અહીં $\frac{RT}{F} \ln 10 = 0.06$ આપેલ છે,તેથી $\frac{RT}{nF} \ln Q = \frac{0.06}{n} \log Q$.
અહીં $n = 2$ અને $Q = \frac{[M^{2+}]_{product}}{[M^{2+}]_{reactant}} = \frac{0.01}{0.0001} = 100 = 10^2$.
$E_{cell} = 4 - \frac{0.06}{2} \log(10^2)$
$E_{cell} = 4 - 0.03 \times 2$
$E_{cell} = 4 - 0.06 = 3.94 \ V$.
218
MediumMCQ
$298 \, K$ તાપમાને,$pH = 10$ ધરાવતા $HCl$ ના દ્રાવણમાં પ્લેટિનમનો તાર ડુબાડીને અને $1 \, atm$ દબાણે પ્લેટિનમ તારની આસપાસ હાઇડ્રોજન વાયુ પસાર કરીને હાઇડ્રોજન ગેસ ઇલેક્ટ્રોડ બનાવવામાં આવે છે. ઇલેક્ટ્રોડનો પોટેન્શિયલ ......... $V$ હશે.
A
$0.59$
B
$0.118$
C
$1.18$
D
$0.059$

Solution

(A) હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ પર થતી પ્રક્રિયા: $H_{2}(g) \rightarrow 2H^{+}(aq) + 2e^{-}$.
આપેલ $pH = 10$,તેથી $[H^{+}] = 10^{-10} \, M$.
$H_{2}$ વાયુનું દબાણ,$P_{H_{2}} = 1 \, atm$.
ઓક્સિડેશન પોટેન્શિયલ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{ox} = E^{\circ}_{ox} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[H^{+}]^{2}}{P_{H_{2}}}$
$S.H.E$ માટે $E^{\circ}_{ox} = 0 \, V$ અને $n = 2$ હોવાથી:
$E_{ox} = 0 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{(10^{-10})^{2}}{1}$
$E_{ox} = -0.02955 \times \log(10^{-20})$
$E_{ox} = -0.02955 \times (-20) = 0.591 \, V$.
બે દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,પોટેન્શિયલ $0.59 \, V$ મળે છે.
219
MediumMCQ
જો $25^{\circ} C$ તાપમાને $H^{+}$ સાંદ્રતા $1 \, M$ થી ઘટાડીને $10^{-4} \, M$ કરવામાં આવે,તો $MnO_4^- / Mn^{2+}$ યુગ્મની ઓક્સિડેશન ક્ષમતામાં થતા ફેરફારનું મૂલ્ય $x \times 10^{-4} \, V$ છે. ($H^{+}$ સાંદ્રતામાં ફેરફાર વખતે $MnO_4^-$ અને $Mn^{2+}$ ની સાંદ્રતા સમાન રહે છે તેમ ધારો). $x$ નું મૂલ્ય ....... છે.
(નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો)
$[\text{આપેલ છે} : \frac{2.303 RT}{F} = 0.059]$
A
$3776$
B
$3800$
C
$4276$
D
$1552$

Solution

(A) રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા:
$MnO_4^- + 8H^{+} + 5e^- \rightarrow Mn^{2+} + 4H_2O$
ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E = E^0 - \frac{0.059}{5} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[MnO_4^-][H^{+}]^8}$
કિસ્સો $I$: જ્યારે $[H^{+}] = 1 \, M$
$E_1 = E^0 - \frac{0.059}{5} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[MnO_4^-]}$
કિસ્સો $II$: જ્યારે $[H^{+}] = 10^{-4} \, M$
$E_2 = E^0 - \frac{0.059}{5} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[MnO_4^-] \times (10^{-4})^8}$
$E_2 = E^0 - \frac{0.059}{5} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[MnO_4^-]} + \frac{0.059}{5} \log (10^{-4})^8$
$E_2 = E^0 - \frac{0.059}{5} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[MnO_4^-]} + \frac{0.059}{5} \times (-32)$
ફેરફારનું મૂલ્ય $|E_1 - E_2|$ ગણતા:
$|E_1 - E_2| = \frac{0.059}{5} \times 32$
$|E_1 - E_2| = 0.0118 \times 32 = 0.3776 \, V$
આપેલ ફેરફાર $x \times 10^{-4} \, V$ છે:
$0.3776 \, V = 3776 \times 10^{-4} \, V$
તેથી,$x = 3776$.
220
MediumMCQ
$298 \,K$ તાપમાને નીચેના કોષનો $Emf$ $V$ માં $x \times 10^{-2}$ છે. $Zn | Zn^{2+}(0.1 \,M) || Ag^{+}(0.01 \,M) | Ag$. $x$ નું મૂલ્ય .... છે. (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો) [આપેલ છે: $E^{0}_{Zn^{2+}/Zn} = -0.76 \,V$; $E^{0}_{Ag^{+}/Ag} = +0.80 \,V$; $\frac{2.303 RT}{F} = 0.059$]
A
$147$
B
$157$
C
$188$
D
$288$

Solution

(A) કોષની પ્રક્રિયા: $Zn_{(s)} + 2Ag^{+}_{(aq)} \rightarrow Zn^{2+}_{(aq)} + 2Ag_{(s)}$
$E^{0}_{cell} = E^{0}_{cathode} - E^{0}_{anode} = 0.80 - (-0.76) = 1.56 \,V$
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^{0}_{cell} - \frac{0.059}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Ag^{+}]^{2}}$
અહીં,$n = 2$,$[Zn^{2+}] = 0.1$,અને $[Ag^{+}] = 0.01$
$E_{cell} = 1.56 - \frac{0.059}{2} \log \frac{0.1}{(0.01)^{2}}$
$E_{cell} = 1.56 - 0.0295 \times \log(1000)$
$E_{cell} = 1.56 - 0.0295 \times 3 = 1.56 - 0.0885 = 1.4715 \,V$
$E_{cell} = 147.15 \times 10^{-2} \,V$
નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરતા,$x = 147$.
221
EasyMCQ
ગેલ્વેનિક કોષ માટે,
$Zn_{(s)} + Cu^{2+}(0.02 \ M) \rightarrow Zn^{2+}(0.04 \ M) + Cu_{(s)}$
$E_{cell} = ...... \times 10^{-2} \ V \text{ (નજીકનો પૂર્ણાંક) }$
$[\text{ઉપયોગ કરો}: E_{Cu^{2+}/Cu}^{0} = 0.34 \ V, E_{Zn^{2+}/Zn}^{0} = -0.76 \ V]$
$[\frac{2.303 \ RT}{F} = 0.059 \ V]$
A
$1090$
B
$109$
C
$10.9$
D
$1.09$

Solution

(B) કોષની પ્રક્રિયા: $Zn_{(s)} + Cu^{2+}_{(aq)} \rightarrow Zn^{2+}_{(aq)} + Cu_{(s)}$
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E_{cell}^{0} = E_{cathode}^{0} - E_{anode}^{0} = 0.34 \ V - (-0.76 \ V) = 1.10 \ V$
$298 \ K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{cell} = E_{cell}^{0} - \frac{0.059}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$
અહીં,$n = 2$,$[Zn^{2+}] = 0.04 \ M$,અને $[Cu^{2+}] = 0.02 \ M$
$E_{cell} = 1.10 - \frac{0.059}{2} \log \frac{0.04}{0.02}$
$E_{cell} = 1.10 - 0.0295 \times \log(2)$
$E_{cell} = 1.10 - 0.0295 \times 0.3010 \approx 1.10 - 0.00888 = 1.09112 \ V$
$E_{cell} = 109.112 \times 10^{-2} \ V$
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,આપણને $109$ મળે છે.
222
DifficultMCQ
નીચેની પ્રક્રિયા ધરાવતા કોષ માટે ધારો:
$Cu_{(s)} + 2 Ag^{+} (1 \times 10^{-3} \, M) \rightarrow Cu^{2+} (0.250 \, M) + 2 Ag_{(s)}$
$E_{Cell}^{\ominus} = 2.97 \, V$
ઉપરની પ્રક્રિયા માટે $E_{cell} = .... \, V.$ (નજીકનો પૂર્ણાંક)
[આપેલ છે: $\log 2.5 = 0.3979, T = 298 \, K]$
A
$5$
B
$2$
C
$3$
D
$9$

Solution

(C) કોષ પ્રક્રિયા માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ:
$E_{cell} = E_{cell}^{\ominus} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Cu^{2+}]}{[Ag^{+}]^2}$
અહીં,$n = 2$,$[Cu^{2+}] = 0.250 \, M$,અને $[Ag^{+}] = 1 \times 10^{-3} \, M$.
$E_{cell} = 2.97 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{0.250}{(1 \times 10^{-3})^2}$
$E_{cell} = 2.97 - 0.02955 \log (2.5 \times 10^5)$
$E_{cell} = 2.97 - 0.02955 (0.3979 + 5)$
$E_{cell} = 2.97 - 0.1595 \approx 2.81 \, V$
નજીકનો પૂર્ણાંક $3 \, V$ છે.
223
DifficultMCQ
$25^{\circ} C$ પર કોષને ધ્યાનમાં લો:
$Zn | Zn^{2+}_{(aq)} (1 \ M) || Fe^{3+}_{(aq)}, Fe^{2+}_{(aq)} | Pt_{(s)}$
$1.500 \ V$ ના કોષ પોટેન્શિયલ પર $Fe^{3+}$ આયન તરીકે હાજર કુલ આયર્નનો અંશ $X \times 10^{-2}$ છે. $X$ નું મૂલ્ય $.....$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક).
(આપેલ છે $E^{0}_{Fe^{3+} / Fe^{2+}} = 0.77 \ V, E^{0}_{Zn^{2+} / Zn} = -0.76 \ V$)
A
$20$
B
$21$
C
$22$
D
$24$
224
DifficultMCQ
કોષ $Cu_{(s)}|Cu^{2+}_{(aq)}(0.1 \ M) || Ag^{+}_{(aq)}(0.01 \ M)| Ag_{(s)}$ માટે કોષ પોટેન્શિયલ $E_{1} = 0.3095 \ V$ છે.
કોષ $Cu_{(s)}|Cu^{2+}_{(aq)}(0.01 \ M) || Ag^{+}_{(aq)}(0.001 \ M)| Ag_{(s)}$ માટે કોષ પોટેન્શિયલ $= ..... \times 10^{-2} \ V$ થાય.
(નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો).
[ઉપયોગ કરો: $\frac{2.303 \ RT}{F} = 0.059$]
A
$4$
B
$14$
C
$28$
D
$36$

Solution

(C) કોષ પ્રક્રિયા છે: $Cu_{(s)} + 2Ag^{+}_{(aq)} \rightarrow Cu^{2+}_{(aq)} + 2Ag_{(s)}$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ: $E_{\text{cell}} = E^{\circ}_{\text{cell}} - \frac{0.059}{2} \log \frac{[Cu^{2+}]}{[Ag^{+}]^2}$.
પ્રથમ કોષ માટે: $0.3095 = E^{\circ}_{\text{cell}} - \frac{0.059}{2} \log \frac{0.1}{(0.01)^2} = E^{\circ}_{\text{cell}} - \frac{0.059}{2} \times 3$.
$E^{\circ}_{\text{cell}} = 0.3095 + 0.0885 = 0.398 \ V$.
બીજા કોષ માટે: $E_{2} = 0.398 - \frac{0.059}{2} \log \frac{0.01}{(0.001)^2} = 0.398 - \frac{0.059}{2} \times 4 = 0.398 - 0.118 = 0.28 \ V$.
$0.28 \ V = 28 \times 10^{-2} \ V$.
225
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને નીચેની પ્રક્રિયા માટે કોષનો $emf$ શોધો (in $V$):
$Ni_{(s)} + 2Ag^{+}(0.001 \ M) \rightarrow Ni^{2+}(0.001 \ M) + 2Ag_{(s)}$
(આપેલ છે: $E_{cell}^{\circ} = 10.5 \ V$,$\frac{2.303 RT}{F} = 0.059$ at $298 \ K$)
A
$1.385$
B
$10.4115$
C
$1.05$
D
$1.0385$

Solution

(B) કોષની પ્રક્રિયા: $Ni_{(s)} + 2Ag^{+}(0.001 \ M) \rightarrow Ni^{2+}(0.001 \ M) + 2Ag_{(s)}$
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E_{cell}^{\circ} - \frac{0.059}{n} \log \frac{[Ni^{2+}]}{[Ag^{+}]^2}$
અહીં,$n = 2$,$[Ni^{2+}] = 10^{-3} \ M$,અને $[Ag^{+}] = 10^{-3} \ M$.
$E_{cell} = 10.5 - \frac{0.059}{2} \log \frac{10^{-3}}{(10^{-3})^2}$
$E_{cell} = 10.5 - \frac{0.059}{2} \log \frac{10^{-3}}{10^{-6}}$
$E_{cell} = 10.5 - \frac{0.059}{2} \log 10^3$
$E_{cell} = 10.5 - \frac{0.059}{2} \times 3$
$E_{cell} = 10.5 - 0.0885 = 10.4115 \ V$
226
MediumMCQ
નીચેના કોષ માટે કોષ પોટેન્શિયલ
$Pt \mid H_{2(g)} \mid H^{+}_{(aq)} \parallel Cu^{2+}(0.01 \, M) \mid Cu_{(s)}$
$298 \, K$ તાપમાને $0.576 \, V$ છે. દ્રાવણનો $pH$ $......$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક)
A
$50$
B
$5$
C
$15$
D
$25$

Solution

(B) કોષની પ્રક્રિયા છે: $Cu^{2+} + H_{2(g)} \rightarrow Cu_{(s)} + 2H^{+}_{(aq)}$
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E_{cell}^{0} = E_{cathode}^{0} - E_{anode}^{0} = 0.34 \, V - 0.00 \, V = 0.34 \, V$.
$298 \, K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{cell} = E_{cell}^{0} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[H^{+}]^{2}}{[Cu^{2+}] \cdot P_{H_2}}$
$P_{H_2} = 1 \, bar$ લેતા:
$0.576 = 0.34 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{[H^{+}]^{2}}{0.01}$
$0.236 = -0.02955 \cdot \log \frac{[H^{+}]^{2}}{10^{-2}}$
$-7.986 = \log [H^{+}]^{2} - \log 10^{-2}$
$-7.986 = 2 \log [H^{+}] + 2$
$-9.986 = 2 \log [H^{+}]$
$\log [H^{+}] = -4.993$
$pH = -\log [H^{+}] = 4.993 \approx 5$.
227
DifficultMCQ
$Cu_{(s)} + Sn^{2+}(0.001 \ M) \rightarrow Cu^{2+}(0.01 \ M) + Sn_{(s)}$
$298 \ K$ તાપમાને ઉપરની પ્રક્રિયા માટે ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જાનો ફેરફાર $x \times 10^{-1} \ kJ \ mol^{-1}$ છે;
$x$ નું મૂલ્ય ..... છે [નજીકનો પૂર્ણાંક] $\left[\text{આપેલ છે}: E^{\ominus}_{Cu^{2+}/Cu} = 0.34 \ V; E^{\ominus}_{Sn^{2+}/Sn} = -0.14 \ V; F = 96500 \ C \ mol^{-1}\right]$
A
$123$
B
$983$
C
$552$
D
$631$

Solution

(B) કોષ પ્રક્રિયા: $Cu_{(s)} + Sn^{2+}(0.001 \ M) \rightarrow Cu^{2+}(0.01 \ M) + Sn_{(s)}$
$E^{\ominus}_{cell} = E^{\ominus}_{cathode} - E^{\ominus}_{anode} = E^{\ominus}_{Sn^{2+}/Sn} - E^{\ominus}_{Cu^{2+}/Cu}$
$E^{\ominus}_{cell} = -0.14 \ V - 0.34 \ V = -0.48 \ V$
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^{\ominus}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Cu^{2+}]}{[Sn^{2+}]}$
$E_{cell} = -0.48 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{0.01}{0.001} = -0.48 - 0.02955 \times \log(10) = -0.48 - 0.02955 = -0.50955 \ V$
ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જાનો ફેરફાર: $\Delta G = -nFE_{cell}$
$\Delta G = -2 \times 96500 \times (-0.50955) = 98343.15 \ J \ mol^{-1} = 98.343 \ kJ \ mol^{-1}$
આપેલ છે કે $\Delta G = x \times 10^{-1} \ kJ \ mol^{-1}$,તેથી $x = 983.43$
$x$ નું નજીકનું પૂર્ણાંક મૂલ્ય $983$ છે.
228
MediumMCQ
$298 \, K$ તાપમાને આપેલ કોષ $Pt \mid H_2 (g, 1 \, bar) \mid H^{+}_{(aq)} \parallel Cu^{2+}_{(aq)} \mid Cu_{(s)}$ માટે કોષ પોટેન્શિયલ $0.31 \, V$ છે. એસિડિક દ્રાવણની $pH$ $3$ છે,જ્યારે $Cu^{2+}$ ની સાંદ્રતા $10^{-x} \, M$ છે. $x$ નું મૂલ્ય $.....$ છે. (આપેલ છે: $E^{\ominus}_{Cu^{2+}/Cu} = 0.34 \, V$ અને $\frac{2.303 RT}{F} = 0.06 \, V$)
A
$70$
B
$7$
C
$75$
D
$90$

Solution

(B) કોષની પ્રક્રિયા: $H_{2(g)} + Cu^{2+}_{(aq)} \rightarrow 2 H^{+}_{(aq)} + Cu_{(s)}$
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^{\ominus}_{cell} - \frac{0.06}{n} \log \frac{[H^{+}]^2}{[Cu^{2+}]}$
અહીં,$n = 2$,$E_{cell} = 0.31 \, V$,$E^{\ominus}_{cell} = 0.34 \, V$.
$pH = 3$ હોવાથી,$[H^{+}] = 10^{-3} \, M$.
કિંમતો મૂકતા: $0.31 = 0.34 - \frac{0.06}{2} \log \frac{(10^{-3})^2}{[Cu^{2+}]}$
$-0.03 = -0.03 \log \frac{10^{-6}}{[Cu^{2+}]}$
$1 = \log \frac{10^{-6}}{[Cu^{2+}]}$
$10^1 = \frac{10^{-6}}{[Cu^{2+}]}$
$[Cu^{2+}] = 10^{-7} \, M$.
$10^{-x} \, M$ સાથે સરખાવતા,$x = 7$ મળે છે.
229
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને $Zn | Zn^{2+}_{(aq)} || Sn^{x+}| Sn$ કોષ માટે કોષ પોટેન્શિયલ $0.801 \ V$ છે. ઉપરની પ્રક્રિયા માટે પ્રક્રિયા ભાગફળ (reaction quotient) $10^{-2}$ છે. આપેલ વિદ્યુતરાસાયણિક કોષ પ્રક્રિયામાં સંકળાયેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા શોધો. (આપેલ છે: $E^{0}_{Zn^{2+}|Zn} = -0.763 \ V, E^{0}_{Sn^{x+}|Sn} = +0.008 \ V$ અને $\frac{2.303 \ RT}{F} = 0.06 \ V$)
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) નર્ન્સ્ટ સમીકરણ: $E_{cell} = E^{0}_{cell} - \frac{0.06}{n} \log Q$
પ્રથમ,પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલની ગણતરી કરો: $E^{0}_{cell} = E^{0}_{cathode} - E^{0}_{anode} = 0.008 \ V - (-0.763 \ V) = 0.771 \ V$
આપેલ કિંમતોને નર્ન્સ્ટ સમીકરણમાં મૂકતા: $0.801 = 0.771 - \frac{0.06}{n} \log(10^{-2})$
$0.801 - 0.771 = -\frac{0.06}{n} \times (-2)$
$0.03 = \frac{0.12}{n}$
$n = \frac{0.12}{0.03} = 4$
આમ,પ્રક્રિયામાં સંકળાયેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $4$ છે.
230
MediumMCQ
એક કોષ $Cu_{(s)} \mid Cu^{2+}(0.001\,M) \mid\mid Ag^{+}(0.01\,M) \mid Ag_{(s)}$ માટે,$298\,K$ તાપમાને કોષ પોટેન્શિયલ $0.43\,V$ મળે છે. $Cu^{2+}/Cu$ માટે પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલનું મૂલ્ય $......... \times 10^{-2}\,V$ છે. $[\text{આપેલ છે}: E^{\Theta}_{Ag^{+}/Ag} = 0.80\,V \text{ અને } \frac{2.303RT}{F} = 0.06\,V]$
A
$33$
B
$32$
C
$34$
D
$31$

Solution

(C) કોષ પ્રક્રિયા: $Cu_{(s)} + 2Ag^{+}_{(aq)} \rightarrow Cu^{2+}_{(aq)} + 2Ag_{(s)}$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{\text{cell}} = E^{\Theta}_{\text{cell}} - \frac{0.06}{n} \log \frac{[Cu^{2+}]}{[Ag^{+}]^2}$.
અહીં,$n = 2$,$[Cu^{2+}] = 10^{-3} \, M$,અને $[Ag^{+}] = 10^{-2} \, M$.
$0.43 = E^{\Theta}_{\text{cell}} - \frac{0.06}{2} \log \frac{10^{-3}}{(10^{-2})^2}$.
$0.43 = E^{\Theta}_{\text{cell}} - 0.03 \log(10) = E^{\Theta}_{\text{cell}} - 0.03$.
$E^{\Theta}_{\text{cell}} = 0.46 \, V$.
$E^{\Theta}_{\text{cell}} = E^{\Theta}_{Ag^{+}/Ag} - E^{\Theta}_{Cu^{2+}/Cu}$.
$0.46 = 0.80 - E^{\Theta}_{Cu^{2+}/Cu}$.
$E^{\Theta}_{Cu^{2+}/Cu} = 0.34 \, V = 34 \times 10^{-2} \, V$.
231
DifficultMCQ
નીચે દર્શાવેલ વિદ્યુતરાસાયણિક કોષ માટે:
$Pt \mid H_{2}(p=1 \, atm) \mid H^{+}(aq., x \, M) \mid\mid Cu^{2+}(aq., 1.0 \, M) \mid Cu_{(s)}$
$298 \, K$ તાપમાને પોટેન્શિયલ $0.49 \, V$ છે. દ્રાવણનો $pH$ કોની નજીક છે?
[આપેલ છે: $Cu^{2+}/Cu$ માટે પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $E^{\circ} = 0.34 \, V$; વાયુ અચળાંક $R = 8.31 \, J \, K^{-1} \, mol^{-1}$; ફેરાડે અચળાંક $F = 9.65 \times 10^{4} \, J \, V^{-1} \, mol^{-1}$]
A
$1.2$
B
$8.3$
C
$2.5$
D
$3.2$

Solution

(C) કોષની પ્રક્રિયા: $H_{2}(g) + Cu^{2+}(aq) \rightarrow 2H^{+}(aq) + Cu(s)$ છે.
અહીં,$n = 2$.
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = 0.34 \, V - 0 \, V = 0.34 \, V$ છે.
$298 \, K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[H^{+}]^{2}}{P_{H_{2}} [Cu^{2+}]}$
$0.49 = 0.34 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{x^{2}}{1 \times 1}$
$0.15 = -\frac{0.0591}{2} \times 2 \log x$
$0.15 = -0.0591 \times \log x$
$\log x = -\frac{0.15}{0.0591} \approx -2.538$
$pH = -\log [H^{+}] = -\log x$ હોવાથી,$pH \approx 2.54$ મળે છે.
સૌથી નજીકની કિંમત $2.5$ છે.
232
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયા $298 \, K$ તાપમાને બે ધાતુઓ $A$ અને $B$ ધરાવતા વિદ્યુતરાસાયણિક કોષમાં થાય છે,
$A^{2+}_{(aq)} + B_{(s)} \rightarrow B^{2+}_{(aq)} + A_{(s)}$
જ્યાં $[A^{2+}] = 4 \times 10^{-3} \, M$ અને $[B^{2+}] = 2 \times 10^{-3} \, M$ છે,અને કોષનો $EMF$ $1.091 \, V$ છે.
પ્રક્રિયાનો સંતુલન અચળાંક કોની નજીક છે?
A
$4 \times 10^{36}$
B
$2 \times 10^{37}$
C
$2 \times 10^{34}$
D
$4 \times 10^{37}$

Solution

(A) પ્રક્રિયા માટે,$A^{2+}_{(aq)} + B_{(s)} \longrightarrow B^{2+}_{(aq)} + A_{(s)}$
$298 \, K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ:
$E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[B^{2+}]}{[A^{2+}]}$
અહીં $n = 2$,$E_{cell} = 1.091 \, V$,$[A^{2+}] = 4 \times 10^{-3} \, M$,અને $[B^{2+}] = 2 \times 10^{-3} \, M$ છે.
$1.091 = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{2} \log \left( \frac{2 \times 10^{-3}}{4 \times 10^{-3}} \right)$
$1.091 = E^{\circ}_{cell} - 0.02955 \log(0.5)$
$1.091 = E^{\circ}_{cell} + 0.00889$
$E^{\circ}_{cell} = 1.08211 \, V$
હવે,$E^{\circ}_{cell} = \frac{0.0591}{n} \log K_{eq}$ સંબંધનો ઉપયોગ કરતા:
$\log K_{eq} = \frac{1.08211 \times 2}{0.0591} \approx 36.61$
$K_{eq} = 10^{36.61} \approx 4.07 \times 10^{36} \approx 4 \times 10^{36}$
233
MediumMCQ
$Zn \mid Zn^{2+} \parallel Cu^{2+} \mid Cu$ માટે પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $1.10 \ V$ છે. જ્યારે કોષ સંપૂર્ણપણે ડિસ્ચાર્જ થાય છે,ત્યારે $\log ([Zn^{2+}] / [Cu^{2+}])$ નું મૂલ્ય $.....$ ની નજીક હોય છે.
A
$37.3$
B
$0.026$
C
$18.7$
D
$0.052$

Solution

(A) કોષ પ્રક્રિયા: $Zn_{(s)} + Cu^{2+}_{(aq)} \longrightarrow Zn^{2+}_{(aq)} + Cu_{(s)}$
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ:
$E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$
જ્યારે કોષ સંપૂર્ણપણે ડિસ્ચાર્જ થાય,ત્યારે $E_{cell} = 0$ અને $n = 2$.
કિંમતો મૂકતા:
$0 = 1.10 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$
$1.10 = \frac{0.0591}{2} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]}$
$\log \frac{[Zn^{2+}]}{[Cu^{2+}]} = \frac{1.10 \times 2}{0.0591} = \frac{2.20}{0.0591} \approx 37.225$
આમ,મૂલ્ય $37.3$ ની નજીક છે.
234
MediumMCQ
નીચેના વિદ્યુતરાસાયણિક કોષને ધ્યાનમાં લો,$Zn_{(s)} + 2Ag^{+}(0.04\, M) \longrightarrow Zn^{2+}(0.28\, M) + 2Ag_{(s)}$. જો $E_{\text{cell}}^{\circ} = 2.57\, V$ હોય,તો $298\, K$ તાપમાને કોષનો $emf$ $......\, V$ છે. ($.5$ માં)
A
$2$
B
$1$
C
$0$
D
$-0$

Solution

(A) કોષની પ્રક્રિયા $Zn_{(s)} + 2Ag^{+} \longrightarrow Zn^{2+} + 2Ag_{(s)}$ છે.
અહીં,$n = 2$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
$298\, K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{\text{cell}} = E_{\text{cell}}^{\circ} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Ag^{+}]^2}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$E_{\text{cell}} = 2.57 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{0.28}{(0.04)^2}$
$E_{\text{cell}} = 2.57 - 0.02955 \log \frac{0.28}{0.0016}$
$E_{\text{cell}} = 2.57 - 0.02955 \log(175)$
કારણ કે $\log(175) \approx 2.243$,
$E_{\text{cell}} = 2.57 - 0.02955 \times 2.243$
$E_{\text{cell}} = 2.57 - 0.0663 \approx 2.50\, V$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
235
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને,$10 \ mmol \ Cr_2O_7^{2-}$ અને $100 \ mmol \ Cr^{3+}$ ધરાવતા $1 \ L$ દ્રાવણનો $pH$ $3.0$ છે. આપેલ છે: $Cr_2O_7^{2-} \rightarrow Cr^{3+}; E^0 = 1.330 \ V$ અને $\frac{2.303 RT}{F} = 0.059 \ V$. અર્ધ-કોષ પ્રક્રિયા માટેનો પોટેન્શિયલ $x \times 10^{-3} \ V$ છે. $x$ નું મૂલ્ય $........$ છે.
A
$916$
B
$915$
C
$917$
D
$914$

Solution

(C) અર્ધ-કોષ પ્રક્રિયા: $Cr_2O_7^{2-} + 14H^{+} + 6e^{-} \rightarrow 2Cr^{3+} + 7H_2O$.
સાંદ્રતા: $[Cr_2O_7^{2-}] = 0.01 \ M$,$[Cr^{3+}] = 0.1 \ M$,$[H^{+}] = 10^{-3} \ M$.
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E = E^0 - \frac{0.059}{6} \log \frac{[Cr^{3+}]^2}{[Cr_2O_7^{2-}][H^{+}]^{14}}$.
કિંમતો મૂકતા: $E = 1.33 - \frac{0.059}{6} \log \frac{(0.1)^2}{(0.01)(10^{-3})^{14}}$.
$E = 1.33 - \frac{0.059}{6} \times 42 = 0.917 \ V$.
તેથી,$E = 917 \times 10^{-3} \ V$,એટલે કે $x = 917$.
236
MediumMCQ
કોષને ધ્યાનમાં લો:
$Pt_{(s)} | H_{2(g)}(1 \ atm) | H^{+}_{(aq)}, [H^{+}]=1 \ M || Fe^{3+}_{(aq)}, Fe^{2+}_{(aq)} | Pt_{(s)}$
આપેલ છે: $E^0_{Fe^{3+}/Fe^{2+}} = 0.771 \ V$ અને $E^0_{H^{+}/\frac{1}{2}H_2} = 0 \ V$,$T = 298 \ K$ પર.
જો કોષનો પોટેન્શિયલ $0.712 \ V$ હોય,તો $Fe^{2+}$ અને $Fe^{3+}$ ની સાંદ્રતાનો ગુણોત્તર $........$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
A
$100$
B
$10$
C
$105$
D
$852$

Solution

(B) કોષની પ્રક્રિયા: $\frac{1}{2}H_{2(g)} + Fe^{3+}_{(aq)} \longrightarrow H^{+}_{(aq)} + Fe^{2+}_{(aq)}$
નર્ન્સ્ટ સમીકરણ: $E_{cell} = E^0_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[H^{+}][Fe^{2+}]}{[Fe^{3+}](P_{H_2})^{1/2}}$
અહીં,$n = 1$,$[H^{+}] = 1 \ M$,$P_{H_2} = 1 \ atm$,અને $E^0_{cell} = 0.771 \ V$.
કિંમતો મૂકતા: $0.712 = 0.771 - 0.0591 \log \frac{[Fe^{2+}]}{[Fe^{3+}]}$
$0.0591 \log \frac{[Fe^{2+}]}{[Fe^{3+}]} = 0.059$
$\log \frac{[Fe^{2+}]}{[Fe^{3+}]} = 1$
તેથી,$\frac{[Fe^{2+}]}{[Fe^{3+}]} = 10$.
237
DifficultMCQ
$Pt_{(s)} | H_{2(g)}(1 \ bar) | H^{+}_{(aq)}(1 \ M) || M^{3+}_{(aq)}, M^{+}_{(aq)} | Pt_{(s)}$
આપેલ કોષ માટે $298 \ K$ તાપમાને $E_{cell} = 0.1115 \ V$ છે,જ્યારે $\frac{[M^{+}_{(aq)}]}{[M^{3+}_{(aq)}]} = 10^{a}$ હોય.
$a$ નું મૂલ્ય શોધો.
આપેલ છે : $E^{\circ}_{M^{3+}/M^{+}} = 0.2 \ V$
$\frac{2.303 \ RT}{F} = 0.059 \ V$
A
$2$
B
$6$
C
$8$
D
$3$

Solution

(D) કોષની પ્રક્રિયા:
$H_{2(g)} + M^{3+}_{(aq)} \longrightarrow 2H^{+}_{(aq)} + M^{+}_{(aq)}$
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.059}{n} \log Q$
અહીં,$n = 2$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
$E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = 0.2 \ V - 0 \ V = 0.2 \ V$.
કિંમતો મૂકતા:
$0.1115 = 0.2 - \frac{0.059}{2} \log \frac{[M^{+}] [H^{+}]^2}{[M^{3+}] P_{H_2}}$
કારણ કે $[H^{+}] = 1 \ M$ અને $P_{H_2} = 1 \ bar$:
$0.1115 = 0.2 - 0.0295 \log \frac{[M^{+}]}{[M^{3+}]}$
$0.0885 = 0.0295 \log \frac{[M^{+}]}{[M^{3+}]}$
$\log \frac{[M^{+}]}{[M^{3+}]} = \frac{0.0885}{0.0295} = 3$
આપેલ છે કે $\frac{[M^{+}]}{[M^{3+}]} = 10^{a}$,તેથી $10^a = 10^3$,જેનો અર્થ છે કે $a = 3$.
238
DifficultMCQ
કોષ $Pt_{(s)} \mid H_2(g, 1\,atm) \mid H^{+}(aq, 1\,M) \parallel Fe^{3+}_{(aq)}, Fe^{2+}_{(aq)} \mid Pt_{(s)}$ ધ્યાનમાં લો.
જ્યારે $298\,K$ તાપમાને કોષનો પોટેન્શિયલ $0.712\,V$ હોય,ત્યારે ગુણોત્તર $[Fe^{2+}] / [Fe^{3+}]$ $.......$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક).
આપેલ છે: $Fe^{3+} + e^- \longrightarrow Fe^{2+}$,$E^{\circ}_{Fe^{3+}/Fe^{2+}} = 0.771\,V$
$\frac{2.303 RT}{F} = 0.06\,V$
A
$30$
B
$10$
C
$20$
D
$50$

Solution

(B) કોષ પ્રક્રિયા: $H_2(g) + 2Fe^{3+}(aq) \longrightarrow 2H^+(aq) + 2Fe^{2+}(aq)$ છે.
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = 0.771\,V - 0\,V = 0.771\,V$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.06}{n} \log Q$,જ્યાં $n = 2$.
$0.712 = 0.771 - \frac{0.06}{2} \log \frac{[H^+]^2 [Fe^{2+}]^2}{[H_2] [Fe^{3+}]^2}$.
આપેલ છે $[H^+] = 1\,M$,$P_{H_2} = 1\,atm$,તેથી $0.712 = 0.771 - 0.06 \log \frac{[Fe^{2+}]}{[Fe^{3+}]}$.
$0.06 \log \frac{[Fe^{2+}]}{[Fe^{3+}]} = 0.059$.
$\log \frac{[Fe^{2+}]}{[Fe^{3+}]} \approx 1$.
$\frac{[Fe^{2+}]}{[Fe^{3+}]} = 10$.
239
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને નીચેના અર્ધકોષનો ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ:
$X | X^{2+}(0.001 \ M) || Y^{2+}(0.01 \ M) | Y$
$....... \times 10^{-2} \ V$ (નજીકનો પૂર્ણાંક) છે.
આપેલ છે: $E^0_{X^{2+} | X} = -2.36 \ V$,$E^0_{Y^{2+} | Y} = +0.36 \ V$,$\frac{2.303 \ RT}{F} = 0.06 \ V$.
A
$274$
B
$273$
C
$272$
D
$275$

Solution

(D) કોષની પ્રક્રિયા: $X(s) + Y^{2+}(aq) \rightarrow X^{2+}(aq) + Y(s)$ છે.
પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ $E^0_{cell} = E^0_{cathode} - E^0_{anode} = 0.36 \ V - (-2.36 \ V) = 2.72 \ V$ છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^0_{cell} - \frac{0.06}{n} \log \frac{[X^{2+}]}{[Y^{2+}]}$.
અહીં,$n = 2$,$[X^{2+}] = 0.001 \ M$,અને $[Y^{2+}] = 0.01 \ M$ છે.
$E_{cell} = 2.72 - \frac{0.06}{2} \log \frac{0.001}{0.01} = 2.72 - 0.03 \log(0.1) = 2.72 - 0.03(-1) = 2.72 + 0.03 = 2.75 \ V$.
આમ,$E_{cell} = 275 \times 10^{-2} \ V$ થાય.
240
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $Pd^{2+}{(aq)} + 4Cl^{-}{(aq)} \rightleftharpoons PdCl_4^{2-}{(aq)}$ માટે સંતુલન અચળાંકનો લઘુગણક (logarithm) કેટલો થાય? (નજીકનો પૂર્ણાંક)
આપેલ છે: $\frac{2.303 RT}{F} = 0.06 \ V$
$Pd^{2+}{(aq)} + 2e^{-} \rightleftharpoons Pd_{(s)} \quad E^{\circ} = 0.83 \ V$
$PdCl_4^{2-}{(aq)} + 2e^{-} \rightleftharpoons Pd_{(s)} + 4Cl^{-}{(aq)} \quad E^{\circ} = 0.65 \ V$
A
$3$
B
$4$
C
$12$
D
$6$

Solution

(D) કોષ પ્રક્રિયા એ $Pd^{2+}$ નું રિડક્શન અને $Pd_{(s)}$ નું $PdCl_4^{2-}$ માં ઓક્સિડેશનનો સરવાળો છે.
$Pd^{2+}{(aq)} + 2e^{-} \rightleftharpoons Pd_{(s)} \quad E^{\circ}_{red} = 0.83 \ V$
$Pd_{(s)} + 4Cl^{-}{(aq)} \rightleftharpoons PdCl_4^{2-}{(aq)} + 2e^{-} \quad E^{\circ}_{ox} = -0.65 \ V$
આ બંનેનો સરવાળો કરતા,કુલ કોષ પ્રક્રિયા $Pd^{2+}{(aq)} + 4Cl^{-}{(aq)} \rightleftharpoons PdCl_4^{2-}{(aq)}$ મળે છે,જેમાં $E^{\circ}_{cell} = 0.83 - 0.65 = 0.18 \ V$ છે.
સંતુલન અચળાંક $K$ અને પ્રમાણિત કોષ પોટેન્શિયલ વચ્ચેનો સંબંધ $\log K = \frac{n E^{\circ}_{cell}}{0.06}$ છે.
અહીં,$n = 2$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
$\log K = \frac{2 \times 0.18}{0.06} = \frac{0.36}{0.06} = 6$.
આમ,સંતુલન અચળાંકનો લઘુગણક $6$ છે.
241
MediumMCQ
કયા $pH$ પર,આપેલ હાફ સેલ $MnO_4^{-} (0.1 \ M) \mid Mn^{2+} (0.001 \ M)$ નો ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $1.282 \ V$ હશે? (નજીકનો પૂર્ણાંક) આપેલ છે $E_{MnO_4^{-} / Mn^{2+}}^{o} = 1.54 \ V, \frac{2.303 RT}{F} = 0.059 \ V$
A
$3$
B
$2$
C
$1$
D
$6$

Solution

(A) રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $MnO_4^{-} + 8H^{+} + 5e^{-} \rightleftharpoons Mn^{2+} + 4H_2O$
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E = E^{\circ} - \frac{0.059}{5} \log \frac{[Mn^{2+}]}{[MnO_4^{-}] [H^{+}]^8}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $1.282 = 1.54 - \frac{0.059}{5} \log \frac{10^{-3}}{10^{-1} \times [H^{+}]^8}$
$-0.258 = -\frac{0.059}{5} \log \frac{10^{-2}}{[H^{+}]^8}$
$\frac{0.258 \times 5}{0.059} = \log (10^{-2}) - \log ([H^{+}]^8)$
$21.86 = -2 + 8 \ pH$
$8 \ pH = 23.86$
$pH = 2.98 \approx 3$
242
MediumMCQ
સીસાની વિદ્યુતરાસાયણિક પ્રક્રિયામાં,પ્રમાણિત તાપમાને,જો $E^0_{(Pb^{2+}/Pb)} = m \ V$ અને $E^0_{(Pb^{4+}/Pb)} = n \ V$ હોય,તો $E^0_{(Pb^{2+}/Pb^{4+})}$ નું મૂલ્ય $m - x n$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. $x$ નું મૂલ્ય $...........$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$2$

Solution

(D) પ્રમાણિત ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જા ફેરફાર $\Delta G^0$ એ પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $E^0$ સાથે $\Delta G^0 = -nFE^0$ સમીકરણ દ્વારા સંબંધિત છે.
પ્રક્રિયા $Pb^{2+} + 2e^{-} \rightarrow Pb$ માટે,$\Delta G^0_1 = -2Fm$.
પ્રક્રિયા $Pb^{4+} + 4e^{-} \rightarrow Pb$ માટે,$\Delta G^0_2 = -4Fn$.
આપણે $Pb^{2+} \rightarrow Pb^{4+} + 2e^{-}$ માટે પોટેન્શિયલ શોધીએ છીએ,જે બીજી પ્રક્રિયાની ઉલટી પ્રક્રિયાને પ્રથમ પ્રક્રિયામાં ઉમેરવાથી મળે છે.
$\Delta G^0_3 = \Delta G^0_1 - \Delta G^0_2 = -2Fm - (-4Fn) = -2Fm + 4Fn$.
કારણ કે $\Delta G^0_3 = -2FE^0_{(Pb^{2+}/Pb^{4+})}$,તેથી $-2FE^0_{(Pb^{2+}/Pb^{4+})} = -2Fm + 4Fn$.
$-2F$ વડે ભાગતા,આપણને $E^0_{(Pb^{2+}/Pb^{4+})} = m - 2n$ મળે છે.
$m - xn$ સાથે સરખાવતા,આપણને $x = 2$ મળે છે.
243
DifficultMCQ
$298 \, K$ તાપમાને,$Cu^{2+}/Cu$ ઇલેક્ટ્રોડ માટે પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $0.34 \, V$ છે.
આપેલ છે: $K_{sp} \text{ of } Cu(OH)_2 = 1 \times 10^{-20}$
$\frac{2.303 RT}{F} = 0.059 \, V$ લો.
ઉપરોક્ત યુગ્મ માટે $pH = 14$ પર રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(-)x \times 10^{-2} \, V$ છે. $x$ નું મૂલ્ય $........$ છે.
A
$24$
B
$23$
C
$22$
D
$25$

Solution

(D) દ્રાવ્યતા સંતુલન $Cu(OH)_{2(s)} \rightleftharpoons Cu^{2+}_{(aq)} + 2OH^{-}_{(aq)}$ છે.
$K_{sp} = [Cu^{2+}][OH^{-}]^2 = 1 \times 10^{-20}$.
$pH = 14$ પર,$pOH = 14 - 14 = 0$,તેથી $[OH^{-}] = 10^0 = 1 \, M$.
$[Cu^{2+}] = \frac{K_{sp}}{[OH^{-}]^2} = \frac{10^{-20}}{1^2} = 10^{-20} \, M$.
$Cu^{2+} + 2e^{-} \rightarrow Cu_{(s)}$ માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E = E^{\circ} - \frac{0.059}{2} \log_{10} \frac{1}{[Cu^{2+}]}$.
$E = 0.34 - \frac{0.059}{2} \log_{10} \frac{1}{10^{-20}}$.
$E = 0.34 - \frac{0.059}{2} \times 20 = 0.34 - 0.59 = -0.25 \, V$.
આપેલ છે કે $E = -x \times 10^{-2} \, V$,તેથી $-0.25 = -x \times 10^{-2}$,એટલે કે $x = 25$.
244
DifficultMCQ
હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડને $25^{\circ} C$ તાપમાને $pH=3$ ધરાવતા દ્રાવણમાં ડુબાડવામાં આવે છે. ઇલેક્ટ્રોડનો પોટેન્શિયલ . . . . . . $\times 10^{-2} \ V$ હશે. $\left(\frac{2.303 RT}{F}=0.059 \ V\right)$
A
$30$
B
$75$
C
$45$
D
$-17.7$

Solution

(D) હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ માટેની અર્ધ-કોષ પ્રક્રિયા: $2 H^{+}_{(aq)} + 2 e^{-} \rightarrow H_{2(g)}$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E = E^{\circ} - \frac{0.059}{n} \log \frac{1}{[H^{+}]}$.
પ્રમાણિત હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ માટે,$E^{\circ} = 0 \ V$ અને $n = 1$.
$E = 0 - 0.059 \times \log \frac{1}{[H^{+}]}$.
$pH = -\log[H^{+}]$ હોવાથી,$\log \frac{1}{[H^{+}]} = pH$.
તેથી,$E = -0.059 \times pH$.
$pH = 3$ આપેલ હોવાથી,$E = -0.059 \times 3 = -0.177 \ V$.
આપેલ ફોર્મેટમાં ફેરવતા: $-0.177 \ V = -17.7 \times 10^{-2} \ V$.
245
DifficultMCQ
$298 \ K$ તાપમાને આપેલ હાફ સેલ માટે પોટેન્શિયલ $(-) \ldots \ldots \ldots \times 10^{-2} \ V$ છે.
$2 H^{+}_{(aq)} + 2 e^- \rightarrow H_{2(g)}$
$[H^{+}] = 1 \ M, P_{H_2} = 2 \ atm$
(આપેલ છે: $2.303 RT / F = 0.06 \ V, \log 2 = 0.3$)
A
$0$
B
$1$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ હાફ-સેલ પ્રક્રિયા માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ:
$E = E^0_{H^+/H_2} - \frac{0.06}{n} \log \frac{P_{H_2}}{[H^+]^2}$
અહીં $E^0_{H^+/H_2} = 0.00 \ V$,$n = 2$,$P_{H_2} = 2 \ atm$,અને $[H^+] = 1 \ M$ છે:
$E = 0.00 - \frac{0.06}{2} \log \frac{2}{(1)^2}$
$E = -0.03 \times \log 2$
$E = -0.03 \times 0.3 = -0.009 \ V$
$x \times 10^{-2} \ V$ સ્વરૂપમાં ફેરવતા:
$E = -0.9 \times 10^{-2} \ V$
આમ,કિંમત $0.9$ મળે છે,જે આપેલ વિકલ્પોમાં $1$ ની સૌથી નજીક છે.
246
MediumMCQ
$25^{\circ} C$ તાપમાને શુદ્ધ પાણીમાં હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડનો $emf$ શૂન્ય કરવા માટે $H_2$ નું કેટલું દબાણ $(bar)$ જરૂરી છે?
A
$10^{-14}$
B
$10^{-7}$
C
$1$
D
$0.5$

Solution

(A) હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડ પ્રક્રિયા માટે: $2H^{+}_{(aq)} + 2e^{-} \rightarrow H_{2(g)}$
નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E = E^{0} - \frac{0.059}{n} \log \frac{P_{H_2}}{[H^{+}]^2}$
અહીં $E = 0$,$E^{0} = 0$,$n = 2$,અને શુદ્ધ પાણી માટે $[H^{+}] = 10^{-7} \ M$ છે:
$0 = 0 - \frac{0.059}{2} \log \frac{P_{H_2}}{(10^{-7})^2}$
$0 = \log \frac{P_{H_2}}{10^{-14}}$
બંને બાજુ એન્ટિલોગ લેતા:
$1 = \frac{P_{H_2}}{10^{-14}}$
$P_{H_2} = 10^{-14} \ bar$
247
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને $Tl | Tl^+_{(0.001M)} || Cu^{2+}_{(0.01M)} | Cu$ કોષનું $emf$ $0.83 \ V$ છે. તેને નીચેનામાંથી શેના દ્વારા વધારી શકાય છે?
A
$Tl^+$ આયનોની સાંદ્રતા વધારીને
B
$Tl^+$ અને $Cu^{2+}$ બંને આયનોની સાંદ્રતા વધારીને
C
$Tl^+$ અને $Cu^{2+}$ બંને આયનોની સાંદ્રતા ઘટાડીને
D
$Cu^{2+}$ આયનોની સાંદ્રતા વધારીને

Solution

(D) કોષની પ્રક્રિયા છે: $2Tl_{(s)} + Cu^{2+}_{(aq)} \rightarrow 2Tl^+_{(aq)} + Cu_{(s)}$
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ:
$E_{cell} = E^o_{cell} - \frac{0.0591}{2} \log \frac{[Tl^+]^2}{[Cu^{2+}]}$
$E_{cell}$ વધારવા માટે,લઘુગણકીય પદ $\frac{[Tl^+]^2}{[Cu^{2+}]}$ નું મૂલ્ય ઘટવું જોઈએ.
આ પ્રક્રિયક $[Cu^{2+}]$ ની સાંદ્રતા વધારીને અથવા નીપજ $[Tl^+]$ ની સાંદ્રતા ઘટાડીને પ્રાપ્ત કરી શકાય છે.
તેથી,$Cu^{2+}$ આયનોની સાંદ્રતા વધારવાથી $E_{cell}$ વધશે.
248
AdvancedMCQ
$298 \ K$ તાપમાને નીચેના વિદ્યુતરાસાયણિક કોષ માટે,
$Pt_{(s)} \mid H_2(g, 1 \ bar) \mid H^{+}(aq, 1 \ M) \parallel M^{4+}_{(aq)}, M^{2+}_{(aq)} \mid Pt_{(s)}$
જ્યારે $\frac{[M^{2+}_{(aq)}]}{[M^{4+}_{(aq)}]} = 10^x$ હોય ત્યારે $E_{\text{cell}} = 0.092 \ V$ છે.
આપેલ છે: $E^0_{M^{4+}/M^{2+}} = 0.151 \ V$; $2.303 \frac{RT}{F} = 0.059 \ V$
$x$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$-2$
B
$-1$
C
$1$
D
$2$

Solution

(D) કોષમાં થતી પ્રક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
એનોડ પર: $H_{2(g)} \rightarrow 2H^{+}_{(aq)} + 2e^{-}$
કેથોડ પર: $M^{4+}_{(aq)} + 2e^{-} \rightarrow M^{2+}_{(aq)}$
કુલ પ્રક્રિયા: $H_{2(g)} + M^{4+}_{(aq)} \rightarrow M^{2+}_{(aq)} + 2H^{+}_{(aq)}$
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણ મુજબ:
$E_{\text{cell}} = E^0_{\text{cell}} - \frac{0.059}{n} \log \frac{[M^{2+}][H^{+}]^2}{[M^{4+}][P_{H_2}]}$
અહીં $E^0_{\text{cell}} = E^0_{M^{4+}/M^{2+}} - E^0_{H^{+}/H_2} = 0.151 - 0 = 0.151 \ V$,$[H^{+}] = 1 \ M$,$P_{H_2} = 1 \ bar$,અને $n = 2$ છે:
$0.092 = 0.151 - \frac{0.059}{2} \log \frac{[M^{2+}] \times (1)^2}{[M^{4+}] \times 1}$
$0.092 = 0.151 - 0.0295 \log (10^x)$
$0.0295 \log (10^x) = 0.151 - 0.092 = 0.059$
$\log (10^x) = \frac{0.059}{0.0295} = 2$
$x = 2$
249
AdvancedMCQ
જૈવિક કોષની અંદર પોટેશિયમ આયનોની સાંદ્રતા બહારની સાંદ્રતા કરતા ઓછામાં ઓછી વીસ ગણી વધારે હોય છે. કોષમાં ઉદ્ભવતો પોટેન્શિયલ તફાવત ચેતા આવેગોના પ્રસારણ અને આયન સંતુલન જાળવવા જેવી ઘણી પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વપૂર્ણ છે. ધાતુ $M$ ધરાવતા આવા સાંદ્રતા કોષ માટેનું એક સરળ મોડેલ છે:
$M_{(s)} \mid M^{+}(aq; 0.05 \ M) \parallel M^{+}(aq; 1 \ M) \mid M_{(s)}$
ઉપરોક્ત ઇલેક્ટ્રોલિટીક કોષ માટે કોષ પોટેન્શિયલનું મૂલ્ય $|E_{cell}|=70 \ mV$ છે.
$1.$ ઉપરોક્ત કોષ માટે
$(A)$ $E_{cell} < 0 ; \Delta G > 0$ $(B)$ $E_{cell} > 0 ; \Delta G < 0$
$(C)$ $E_{cell} < 0 ; \Delta G^{\circ} > 0$ $(D)$ $E_{cell} > 0 ; \Delta G^{\circ} > 0$
$2.$ જો $0.05 \ M$ $M^{+}$ ના દ્રાવણને $0.0025 \ M$ $M^{+}$ ના દ્રાવણ દ્વારા બદલવામાં આવે,તો કોષ પોટેન્શિયલનું મૂલ્ય કેટલું થશે?
$(A)$ $35 \ mV$ $(B)$ $70 \ mV$ $(C)$ $140 \ mV$ $(D)$ $700 \ mV$
પ્રશ્ન $1$ અને $2$ ના જવાબ આપો.
A
$(B, D)$
B
$(B, C)$
C
$(A, D)$
D
$(A, B)$
250
DifficultMCQ
નીચેની કોષ પ્રક્રિયા ધ્યાનમાં લો:
$2 Fe_{(s)} + O_{2_{(g)}} + 4 H_{(aq)}^{+} \rightarrow 2 Fe_{(aq)}^{2+} + 2 H_2O_{(l)} \quad E^{\circ} = 1.67 \ V$. જો $[Fe^{2+}] = 10^{-3} \ M, P(O_2) = 0.1 \ atm$ અને $pH = 3$ હોય,તો $25^{\circ} C$ તાપમાને કોષ પોટેન્શિયલ કેટલો થાય ($V$ માં)?
A
$1.47$
B
$1.77$
C
$1.87$
D
$1.57$

Solution

(D) આપેલ કોષ પ્રક્રિયા માટે નર્ન્સ્ટ સમીકરણ:
$E_{cell} = E^{\circ}_{cell} - \frac{0.0591}{n} \log Q$
અહીં,$n = 4$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
પ્રક્રિયા ભાગફળ $Q$ નીચે મુજબ છે:
$Q = \frac{[Fe^{2+}]^2}{P(O_2) \times [H^+]^4}$
આપેલ છે કે $[Fe^{2+}] = 10^{-3} \ M$,$P(O_2) = 0.1 \ atm$,અને $pH = 3$,તેથી $[H^+] = 10^{-3} \ M$.
$Q = \frac{(10^{-3})^2}{0.1 \times (10^{-3})^4} = \frac{10^{-6}}{0.1 \times 10^{-12}} = 10^7$
હવે,નર્ન્સ્ટ સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા:
$E_{cell} = 1.67 - \frac{0.0591}{4} \log(10^7)$
$E_{cell} = 1.67 - \frac{0.0591 \times 7}{4}$
$E_{cell} = 1.67 - 0.1034 \approx 1.57 \ V$

Electrochemistry — Nernst equation and ECS · Frequently Asked Questions

1Are these Electrochemistry questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Electrochemistry Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.