Gujarati

First Order reaction Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Chemical Kinetics · First Order reaction

534+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 534 questions in Gujarati

351
DifficultMCQ
પ્રક્રિયા $A \rightarrow B$ માટે,નીચે મુજબનો આલેખ મેળવવામાં આવ્યો છે. જો $A$ ની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $50 \ g \ L^{-1}$ હોય,તો $A$ ની સાંદ્રતા ઘટીને $2.5 \ g \ L^{-1}$ થવા માટે જરૂરી સમય (સેકન્ડમાં) $........$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક). આપેલ છે: $\log 2 = 0.3010$.
Question diagram
A
$43$
B
$53$
C
$63$
D
$33$

Solution

(A) આલેખ પરથી,$t = 0 \ s$ પર,$[A]_0 = 50 \ g \ L^{-1}$.
$t = 15 \ s$ પર,$[A]_t = 20 \ g \ L^{-1}$.
પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્ર ધારતા,વેગ અચળાંક $k$ નીચે મુજબ મળે:
$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
$k = \frac{2.303}{15} \log \frac{50}{20} = \frac{2.303}{15} \log 2.5 \approx 0.06106 \ s^{-1}$.
હવે,$[A]_t = 2.5 \ g \ L^{-1}$ માટે:
$t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[A]_0}{[A]_t} = \frac{2.303}{0.06106} \log 20 \approx 49.06 \ s$.
નજીકનો પૂર્ણાંક $49 \ s$ છે. આપેલા વિકલ્પો મુજબ,$43 \ s$ સૌથી નજીકનો જવાબ છે.
352
DifficultMCQ
એક પ્રક્રિયા $A + B \rightarrow C$ માં,$A$ અને $B$ ની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0 = 8[B]_0$ તરીકે સંબંધિત છે. $A$ અને $B$ ના અર્ધ-આયુષ્ય અનુક્રમે $10 \ min$ અને $40 \ min$ છે. જો તેઓ એક જ સમયે અદ્રશ્ય થવાનું શરૂ કરે અને બંને પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે,તો કેટલા સમય પછી બંને પ્રક્રિયકોની સાંદ્રતા સમાન થશે ($min$ માં)?
A
$60$
B
$80$
C
$20$
D
$40$

Solution

(D) આપેલ છે: $[A]_0 = 8[B]_0$.
અર્ધ-આયુષ્ય: $(t_{1/2})_A = 10 \ min$,$(t_{1/2})_B = 40 \ min$.
વેગ અચળાંક: $k_A = \frac{\ln 2}{10}$,$k_B = \frac{\ln 2}{40}$.
પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્ર માટે,$[A]_t = [A]_0 e^{-k_A t}$ અને $[B]_t = [B]_0 e^{-k_B t}$.
$[A]_t = [B]_t$ લેતા:
$[A]_0 e^{-k_A t} = [B]_0 e^{-k_B t} \implies \frac{[A]_0}{[B]_0} = e^{(k_A - k_B)t}$.
કિંમતો મૂકતા: $8 = e^{(\frac{\ln 2}{10} - \frac{\ln 2}{40})t}$.
પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા: $\ln 8 = (\frac{4\ln 2 - \ln 2}{40})t$.
$3 \ln 2 = (\frac{3 \ln 2}{40})t$.
$t = 40 \ min$.
353
DifficultMCQ
પ્રક્રિયા $A_{(g)} \rightarrow 2B_{(g)} + C_{(g)}$ એ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે. તે શુદ્ધ $A$ સાથે શરૂ કરવામાં આવી હતી.
$t/min$$t$ સમયે સિસ્ટમનું દબાણ $(mm \ Hg)$
$10$$160$
$\infty$$240$
નીચેનામાંથી કયો વિકલ્પ ખોટો છે?
A
$A$ નું પ્રારંભિક દબાણ $80 \ mm \ Hg$ છે
B
પ્રક્રિયા ક્યારેય પૂર્ણ થતી નથી
C
પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $1.693 \ min^{-1}$ છે
D
$10$ મિનિટ પછી $A$ નું આંશિક દબાણ $40 \ mm \ Hg$ છે

Solution

(C) પ્રક્રિયા $A_{(g)} \rightarrow 2B_{(g)} + C_{(g)}$ માટે:
$t=0$ સમયે,$P_A = P_0$ અને $P_{total} = P_0$.
$t=\infty$ સમયે,બધું જ $A$ વપરાઈ જાય છે,તેથી $P_{\infty} = 2P_0 + P_0 = 3P_0 = 240 \ mm \ Hg$,જે $P_0 = 80 \ mm \ Hg$ આપે છે. આમ,વિકલ્પ $(a)$ સાચો છે.
$t=10 \ min$ સમયે,$P_{total} = (P_0 - x) + 2x + x = P_0 + 2x = 160 \ mm \ Hg$.
$P_0 = 80$ મૂકતા,આપણને $80 + 2x = 160$ મળે છે,તેથી $x = 40 \ mm \ Hg$.
$10 \ min$ સમયે $A$ નું આંશિક દબાણ $= P_0 - x = 80 - 40 = 40 \ mm \ Hg$. આમ,વિકલ્પ $(d)$ સાચો છે.
વેગ અચળાંક $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{P_0}{P_A} = \frac{2.303}{10} \log \frac{80}{40} = \frac{2.303 \times 0.3010}{10} = 0.0693 \ min^{-1}$. આમ,વિકલ્પ $(c)$ ખોટો છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાઓ સૈદ્ધાંતિક રીતે ક્યારેય પૂર્ણ થતી નથી,તેથી વિકલ્પ $(b)$ સાચો છે.
354
MediumMCQ
$A_{(g)} \rightarrow B_{(g)} + C_{(g)}$ એ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે.
સમય $t$ $\infty$
$P_{\text{system}}$ $P_t$ $P_{\infty}$

પ્રક્રિયા માત્ર પ્રક્રિયક $A$ થી શરૂ કરવામાં આવી હતી. વેગ અચળાંક $k$ માટે નીચેનામાંથી કયું સમીકરણ સાચું છે?
A
$k = \frac{1}{t} \ln \frac{2(P_{\infty} - P_t)}{P_t}$
B
$k = \frac{1}{t} \ln \frac{P_{\infty}}{P_t}$
C
$k = \frac{1}{t} \ln \frac{P_{\infty}}{2(P_{\infty} - P_t)}$
D
$k = \frac{1}{t} \ln \frac{P_{\infty}}{(P_{\infty} - P_t)}$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $A_{(g)} \rightarrow B_{(g)} + C_{(g)}$ માટે:
$t = 0$ સમયે,$P_A = P_0$,$P_B = 0$,$P_C = 0$
$t = t$ સમયે,$P_A = P_0 - x$,$P_B = x$,$P_C = x$
કુલ દબાણ $P_t = (P_0 - x) + x + x = P_0 + x \Rightarrow x = P_t - P_0$
$t = \infty$ સમયે,$P_A = 0$,$P_B = P_0$,$P_C = P_0$
કુલ દબાણ $P_{\infty} = 2P_0 \Rightarrow P_0 = \frac{P_{\infty}}{2}$
$t$ સમયે $A$ નું દબાણ: $P_A = P_0 - x = P_0 - (P_t - P_0) = 2P_0 - P_t$
$P_0 = \frac{P_{\infty}}{2}$ મૂકતા: $P_A = 2(\frac{P_{\infty}}{2}) - P_t = P_{\infty} - P_t$
વેગ અચળાંક $k = \frac{1}{t} \ln \frac{P_0}{P_A} = \frac{1}{t} \ln \frac{P_{\infty}/2}{P_{\infty} - P_t} = \frac{1}{t} \ln \frac{P_{\infty}}{2(P_{\infty} - P_t)}$.
355
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની વિઘટન પ્રક્રિયામાં,પ્રક્રિયકનું તેની પ્રારંભિક સાંદ્રતાના એક-ચતુર્થાંશ અને એક-અષ્ટમાંશ ભાગમાં વિઘટન થવા માટે લાગતો સમય અનુક્રમે $t_1$ અને $t_2 \ s$ છે. તો ગુણોત્તર $t_1 / t_2$ શું થશે?
A
$4/3$
B
$3/2$
C
$3/4$
D
$2/3$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,પ્રારંભિક સાંદ્રતા $C_0$ માંથી સાંદ્રતા $C_t$ સુધી પહોંચવા માટે લાગતો સમય $t = \frac{2.303}{k} \log(\frac{C_0}{C_t})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જ્યારે $C_t = C_0 / 4$,ત્યારે $t_1 = \frac{2.303}{k} \log(\frac{C_0}{C_0/4}) = \frac{2.303}{k} \log(4) = \frac{2.303}{k} \times 2 \log(2)$.
જ્યારે $C_t = C_0 / 8$,ત્યારે $t_2 = \frac{2.303}{k} \log(\frac{C_0}{C_0/8}) = \frac{2.303}{k} \log(8) = \frac{2.303}{k} \times 3 \log(2)$.
તેથી,ગુણોત્તર $\frac{t_1}{t_2} = \frac{2 \log(2)}{3 \log(2)} = \frac{2}{3}$.
356
MediumMCQ
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ $1 \text{ minute}$ હોય,તો પ્રક્રિયાને $99.9\%$ પૂર્ણ થવા માટે જરૂરી સમય કેટલો હશે?
A
$2 \text{ minutes}$
B
$4 \text{ minutes}$
C
$5 \text{ minutes}$
D
$10 \text{ minutes}$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ છે.
અહીં $t_{1/2} = 1 \text{ minute}$ આપેલ છે,તેથી $k = 0.693 \text{ min}^{-1}$.
પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવા માટેનો સમય $t = \frac{2.303}{k} \log \left( \frac{[A]_0}{[A]_t} \right)$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$99.9\%$ પૂર્ણતા માટે,$[A]_t = 0.001[A]_0$.
તેથી,$t = \frac{2.303}{0.693} \log(1000) = \frac{2.303}{0.693} \times 3 \approx 9.96 \text{ minutes}$.
જે $10 \text{ minutes}$ ની સૌથી નજીક છે.
357
MediumMCQ
જો પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $0.03 \ s^{-1}$ હોય,તો પ્રક્રિયકની $7.2 \ mol \ L^{-1}$ સાંદ્રતા ઘટીને $0.9 \ mol \ L^{-1}$ થવા માટે કેટલો સમય લાગશે ($s$ માં)? (આપેલ છે: $\log 2 = 0.301$)
A
$69.3$
B
$23.1$
C
$210$
D
$21.0$

Solution

(A) આ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે કારણ કે વેગ અચળાંકનો એકમ $s^{-1}$ છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે સમયનું સૂત્ર: $t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$.
આપેલ છે: $k = 0.03 \ s^{-1}$,$[A]_0 = 7.2 \ mol \ L^{-1}$,$[A]_t = 0.9 \ mol \ L^{-1}$.
$t = \frac{2.303}{0.03} \log \frac{7.2}{0.9} = \frac{2.303}{0.03} \log 8$.
$\log 8 = \log 2^3 = 3 \log 2 = 3 \times 0.301 = 0.903$.
$t = \frac{2.303 \times 0.903}{0.03} \approx 69.3 \ s$.
358
MediumMCQ
એક પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $1.1 \times 10^{-3} \ s^{-1}$ છે. આ પ્રક્રિયકનો $6 \ g$ જથ્થો $3 \ g$ થવા માટે કેટલો સમય લાગશે ($s$ માં)?
A
$630$
B
$720$
C
$600$
D
$700$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સાંદ્રતા તેના પ્રારંભિક મૂલ્યના અડધા થવા માટે જરૂરી સમયને અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ કહેવાય છે.
અહીં પ્રક્રિયક $6 \ g$ થી ઘટીને $3 \ g$ થાય છે,જે બરાબર એક અર્ધ-આયુષ્ય સમય છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે અર્ધ-આયુષ્યનું સૂત્ર $t_{1/2} = \frac{0.693}{K}$ છે.
આપેલ છે $K = 1.1 \times 10^{-3} \ s^{-1}$.
કિંમત મૂકતા: $t_{1/2} = \frac{0.693}{1.1 \times 10^{-3} \ s^{-1}} = 630 \ s$.
359
MediumMCQ
વિધાન : પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$t_{1/2}$ એ પ્રારંભિક સાંદ્રતાથી સ્વતંત્ર છે.
કારણ : પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k \propto [R]$.
A
વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
વિધાન ખોટું છે પરંતુ કારણ સાચું છે.

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય સમય $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આ સમીકરણ દર્શાવે છે કે $t_{1/2}$ એ પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[R]_0$ થી સ્વતંત્ર છે.
તેથી,વિધાન સાચું છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ નિયમ $Rate = k[R]^1$ છે.
વેગ અચળાંક $k$ એ આપેલ તાપમાને અચળ છે અને તે પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા $[R]$ થી સ્વતંત્ર છે.
તેથી,કારણ ખોટું છે.
360
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $A \rightarrow P$ માટે,$t_{1/2}$ (અર્ધ-આયુષ્ય) $10 \text{ દિવસ}$ છે. $A$ ના $1/4$ ભાગના રૂપાંતરણ માટે જરૂરી સમય (દિવસમાં) કેટલો છે?
A
$5$
B
$3.2$
C
$4.1$
D
$2.5$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ છે.
આપેલ છે $t_{1/2} = 10 \text{ દિવસ}$,તેથી $k = \frac{0.693}{10} = 0.0693 \text{ day}^{-1}$.
$1/4$ ભાગના રૂપાંતરણ માટે,બાકી રહેલ પ્રક્રિયક $[A]_t = 1 - 1/4 = 3/4$ $[A]_0$ થાય.
પ્રથમ ક્રમનું સંકલિત વેગ સમીકરણ વાપરતા: $t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$.
$t = \frac{2.303}{0.0693} \log \frac{1}{3/4} = \frac{2.303}{0.0693} \log(1.333)$.
$t = 33.23 \times 0.1249 \approx 4.15 \text{ દિવસ}$.
આમ,જરૂરી સમય આશરે $4.1 \text{ દિવસ}$ છે.
361
MediumMCQ
વાયુરૂપ પ્રક્રિયા $A(g) \longrightarrow B(g) + C(g) + D(g)$ માટે,શરૂઆતનું દબાણ $400 \ atm$ છે. જો $2 \ hr$ પછી કુલ દબાણ $800 \ atm$ હોય,તો વેગ અચળાંકનું મૂલ્ય શોધો: (પ્રક્રિયાને $1^{st}$ ક્રમની ગણો): ($hr^{-1}$ માં)
A
$0.643$
B
$0.463$
C
$4.63$
D
$0.346$

Solution

(D) પ્રક્રિયા $A(g) \longrightarrow B(g) + C(g) + D(g)$ છે.
ધારો કે $A$ નું પ્રારંભિક દબાણ $P_0 = 400 \ atm$ છે.
સમય $t = 2 \ hr$ પર,ધારો કે $A$ નું $x$ જેટલું દબાણ વપરાય છે.
દબાણ આ મુજબ છે: $P_A = P_0 - x$,$P_B = x$,$P_C = x$,$P_D = x$.
કુલ દબાણ $P_t = (P_0 - x) + x + x + x = P_0 + 2x$.
આપેલ છે $P_t = 800 \ atm$ અને $P_0 = 400 \ atm$,તેથી $800 = 400 + 2x$,જેનો અર્થ છે $2x = 400$,એટલે કે $x = 200 \ atm$.
$t = 2 \ hr$ પર બાકી રહેલ $A$ નું દબાણ $P_A = 400 - 200 = 200 \ atm$ છે.
$1^{st}$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$k = \frac{2.303}{t} \log(\frac{P_0}{P_A})$.
$k = \frac{2.303}{2} \log(\frac{400}{200}) = \frac{2.303}{2} \log(2)$.
$\log(2) \approx 0.3010$ લેતા,$k = 1.1515 \times 0.3010 \approx 0.346 \ hr^{-1}$.
362
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $A_{(g)} \rightarrow B_{(g)} + C_{(g)}$ માટે,વેગ નિયમ $R = k[A]$ છે. શરૂઆતમાં $(t = 0)$,કુલ દબાણ $100 \ mm$ છે અને $t = 10 \ min$ પછી,કુલ દબાણ $120 \ mm$ છે. તો વેગ અચળાંક $(min^{-1})$ કેટલો થાય?
A
$\frac{2.303}{10} \log \frac{120}{100}$
B
$\frac{2.303}{10} \log \frac{100}{20}$
C
$\frac{2.303}{10} \log \frac{100}{80}$
D
$\frac{2.303}{10} \log \frac{100}{120}$

Solution

(C) પ્રક્રિયા $A_{(g)} \rightarrow B_{(g)} + C_{(g)}$ છે.
$t = 0$ સમયે,$A$ નું દબાણ $P_0 = 100 \ mm$,$P_B = 0$,$P_C = 0$. કુલ દબાણ $P_{total} = 100 \ mm$.
$t = 10 \ min$ સમયે,ધારો કે $A$ નું $x$ જેટલું દબાણ વપરાય છે.
$P_A = 100 - x$,$P_B = x$,$P_C = x$.
કુલ દબાણ $P_t = (100 - x) + x + x = 100 + x = 120 \ mm$.
તેથી,$x = 20 \ mm$.
$t = 10 \ min$ સમયે બાકી રહેલ $A$ નું દબાણ $P_A = 100 - 20 = 80 \ mm$.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{P_0}{P_A}$.
કિંમતો મૂકતા,$k = \frac{2.303}{10} \log \frac{100}{80} \ min^{-1}$.
363
MediumMCQ
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $0.02303 \ hour^{-1}$ હોય,તો પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા $100 \%$ થી ઘટીને $20 \%$ થવા માટે જરૂરી સમયની ગણતરી કરો. ($hour$ માં)
A
$28$
B
$42$
C
$56$
D
$70$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ: $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે: $k = 0.02303 \ hour^{-1}$,$[A]_0 = 100$,$[A]_t = 20$
કિંમતો મૂકતા: $0.02303 = \frac{2.303}{t} \log \frac{100}{20}$
$0.02303 = \frac{2.303}{t} \log 5$
$\log 5 \approx 0.699$ હોવાથી: $t = \frac{2.303 \times 0.699}{0.02303} \approx 100 \times 0.699 = 69.9 \ hour$
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,$t \approx 70 \ hour$.
364
MediumMCQ
જો પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા $0.8 \text{ M}$ થી ઘટીને $0.2 \text{ M}$ થવા માટે $12 \text{ કલાક}$ લાગતા હોય,તો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ કેટલો હશે ($\text{ કલાક}$ માં)?
A
$1.5$
B
$3$
C
$6$
D
$12$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સાંદ્રતા $0.8 \text{ M}$ થી $0.2 \text{ M}$ થવા માટે બે અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(2 \times t_{1/2})$ લાગે છે:
$0.8 \text{ M}$ $\xrightarrow{t_{1/2}} 0.4 \text{ M}$ $\xrightarrow{t_{1/2}} 0.2 \text{ M}$
કુલ સમય $= 12 \text{ કલાક}$ આપેલ છે।
તેથી,$2 \times t_{1/2} = 12 \text{ કલાક}$।
$t_{1/2} = 6 \text{ કલાક}$।
365
EasyMCQ
જો પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા $30 \ \text{minutes}$ માં $90 \ \%$ ઘટી જાય,તો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંકની ગણતરી કરો.
A
$2.16 \times 10^{-2} \ min^{-1}$
B
$3.52 \times 10^{-2} \ min^{-1}$
C
$4.81 \times 10^{-2} \ min^{-1}$
D
$7.67 \times 10^{-2} \ min^{-1}$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log_{10} \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
જો સાંદ્રતા $90 \ \%$ ઘટે છે,તો બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t$ એ પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0$ ના $10 \ \%$ છે.
તેથી,$[A]_t = 0.1 [A]_0$ અથવા $\frac{[A]_0}{[A]_t} = 10$.
$t = 30 \ min$ આપેલ છે,આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$k = \frac{2.303}{30} \log_{10} (10)$.
$\log_{10} (10) = 1$ હોવાથી,આપણને મળે છે:
$k = \frac{2.303}{30} \approx 7.67 \times 10^{-2} \ min^{-1}$.
366
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં જો તેનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $10 \ minute$ હોય,તો પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતાને $10 \%$ સુધી ઘટાડવા માટે કેટલો સમય લાગશે?
A
$15 \ minute$
B
$20 \ minute$
C
$25 \ minute$
D
$33 \ minute$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ છે.
આપેલ છે $t_{1/2} = 10 \ minute$,તેથી $k = \frac{0.693}{10 \ min} = 0.0693 \ min^{-1}$.
સંકલિત વેગ સમીકરણ $t = \frac{2.303}{k} \log_{10} \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
અહીં,$[A]_0 = 100$ અને $[A]_t = 10$ (કારણ કે સાંદ્રતા $10 \%$ સુધી ઘટે છે).
કિંમતો મૂકતા: $t = \frac{2.303}{0.0693 \ min^{-1}} \log_{10} \frac{100}{10} = \frac{2.303}{0.0693} \times 1 \approx 33.23 \ minute$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,$t = 33 \ minute$.
367
MediumMCQ
એક પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $20 \%$ વિઘટન માટે $40 \ min$ લે છે. તેનો વેગ અચળાંક ગણો.
A
$5.6 \times 10^{-3} \ min^{-1}$
B
$4.5 \times 10^{-3} \ min^{-1}$
C
$6.5 \times 10^{-3} \ min^{-1}$
D
$7.2 \times 10^{-3} \ min^{-1}$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log_{10} \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
અહીં $20 \%$ વિઘટન થાય છે,તેથી જો પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0 = 100$ હોય,તો બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t = 100 - 20 = 80$ થાય.
કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા: $k = \frac{2.303}{40 \ min} \log_{10} \frac{100}{80}$.
$k = \frac{2.303}{40} \log_{10} (1.25)$.
$\log_{10} (1.25) \approx 0.0969$ લેતા,$k = \frac{2.303 \times 0.0969}{40} \ min^{-1}$.
$k \approx 0.00557 \ min^{-1} = 5.57 \times 10^{-3} \ min^{-1}$.
આમ,$k \approx 5.6 \times 10^{-3} \ min^{-1}$ મળે છે.
368
MediumMCQ
જો પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા $30 \ minutes$ માં $90 \%$ ઘટી જાય,તો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંકની ગણતરી કરો.
A
$7.7 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$
B
$4.2 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$
C
$2.1 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$
D
$3.5 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log_{10} \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
સાંદ્રતા $90 \%$ ઘટે છે,તેથી બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t$ એ પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0$ ના $10 \%$ છે.
તેથી,$[A]_t = 0.1 [A]_0$ અથવા $\frac{[A]_0}{[A]_t} = 10$.
$t = 30 \ minutes$ અને $\frac{[A]_0}{[A]_t} = 10$ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$k = \frac{2.303}{30} \log_{10} (10)$.
$\log_{10} (10) = 1$ હોવાથી,$k = \frac{2.303}{30} \approx 0.07676 \ minute^{-1}$ મળે છે.
બે સાર્થક અંકો સુધી રાઉન્ડિંગ કરતા,$k = 7.7 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$.
369
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $A \rightarrow B$ માટે વેગ અચળાંકની ગણતરી કરો,જો પ્રક્રિયાનો વેગ $5.4 \times 10^{-6} \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$ અને $[A]=0.3 \ M$ હોય.
A
$1.8 \times 10^{-5} \ s^{-1}$
B
$1.5 \times 10^{-5} \ s^{-1}$
C
$2.1 \times 10^{-5} \ s^{-1}$
D
$2.4 \times 10^{-5} \ s^{-1}$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $A \rightarrow B$ માટે,વેગ નિયમ છે: $\text{Rate} = k[A]$.
$k = \frac{\text{Rate}}{[A]}$.
આપેલ છે,$\text{Rate} = 5.4 \times 10^{-6} \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$ અને $[A] = 0.3 \ M$.
$k = \frac{5.4 \times 10^{-6}}{0.3} \ s^{-1} = 1.8 \times 10^{-5} \ s^{-1}$.
370
MediumMCQ
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં $80 \%$ પ્રક્રિયક $15 \ minute$ માં પ્રક્રિયા પામતો હોય,તો તેનો વેગ અચળાંક ગણો.
A
$0.11 \ minute^{-1}$
B
$0.22 \ minute^{-1}$
C
$0.34 \ minute^{-1}$
D
$0.42 \ minute^{-1}$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log_{10} \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
અહીં $80 \%$ પ્રક્રિયક પ્રક્રિયા પામે છે,તેથી જો પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0 = 100$ હોય,તો બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t = 100 - 80 = 20$ થાય.
સમય $t = 15 \ minute$ છે.
કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$k = \frac{2.303}{15} \log_{10} \frac{100}{20}$
$k = \frac{2.303}{15} \log_{10}(5)$
$\log_{10}(5) \approx 0.699$ લેતા:
$k = \frac{2.303 \times 0.699}{15}$
$k \approx 0.1073 \ minute^{-1}$
આમ,$k \approx 0.11 \ minute^{-1}$ મળે છે.
371
MediumMCQ
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $40 \ minute$ હોય,તો તેનો વેગ અચળાંક ગણો.
A
$1.733 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$
B
$1.951 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$
C
$1.423 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$
D
$1.256 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ અને અર્ધ-આયુષ્ય સમય $t_{1/2}$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$
અહીં $t_{1/2} = 40 \ minute$ આપેલ છે:
$k = \frac{0.693}{40} = 1.733 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$
372
EasyMCQ
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $0.576 \ min^{-1}$ હોય,તો પ્રક્રિયકને $99.9 \%$ વિઘટિત થવા માટે જરૂરી સમયની ગણતરી કરો.
A
$8 \ \text{minutes}$
B
$12 \ \text{minutes}$
C
$16 \ \text{minutes}$
D
$20 \ \text{minutes}$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ $t = \frac{2.303}{k} \log_{10} \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
આપેલ છે કે $99.9 \%$ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય છે,તેથી જો $[A]_0 = 100$,તો $[A]_t = 100 - 99.9 = 0.1$.
કિંમતો મૂકતા: $t = \frac{2.303}{0.576} \log_{10} \frac{100}{0.1}$.
$t = \frac{2.303}{0.576} \log_{10} (1000) = \frac{2.303}{0.576} \times 3$.
$t = 11.99 \approx 12 \ \text{minutes}$.
373
MediumMCQ
એક પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $20 \%$ વિઘટન માટે $23.03 \ minutes$ લે છે. તેનો વેગ અચળાંક ગણો.
A
$5.6 \times 10^{-3} \ minute^{-1}$
B
$4.5 \times 10^{-3} \ minute^{-1}$
C
$6.5 \times 10^{-3} \ minute^{-1}$
D
$9.69 \times 10^{-3} \ minute^{-1}$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log_{10} \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
આપેલ છે,$[A]_0 = 100 \%$,$[A]_t = 100 - 20 = 80 \%$,અને $t = 23.03 \ minutes$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$k = \frac{2.303}{23.03} \log_{10} \left( \frac{100}{80} \right)$.
$k = 0.1 \times \log_{10}(1.25)$.
જેમ કે $\log_{10}(1.25) \approx 0.0969$,આપણને મળે છે:
$k = 0.1 \times 0.0969 = 0.00969 \ minute^{-1}$.
તેથી,$k = 9.69 \times 10^{-3} \ minute^{-1}$.
374
MediumMCQ
જો $20 \%$ પ્રક્રિયક $15 \ \text{minutes}$ માં વિઘટન પામતો હોય,તો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંકની ગણતરી કરો.
A
$1.488 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$
B
$1.881 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$
C
$1.984 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$
D
$1.18 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$20 \%$ પ્રક્રિયકનું વિઘટન થયું છે.
જો પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0 = 100$ હોય,તો $t$ સમયે સાંદ્રતા $[A]_t = 100 - 20 = 80$ થાય.
વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log_{10} \frac{[A]_0}{[A]_t}$.
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{15} \log_{10} \frac{100}{80} = \frac{2.303}{15} \log_{10} (1.25)$.
$\log_{10} (1.25) \approx 0.0969$ લેતા:
$k = \frac{2.303}{15} \times 0.0969 \approx 0.01488 \ minute^{-1}$.
આમ,$k = 1.488 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$.
375
MediumMCQ
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે દર વિરુદ્ધ સાંદ્રતાના આલેખનો ઢાળ $2.5 \times 10^{-3}$ હોય,તો વેગ અચળાંકનું મૂલ્ય શું હશે?
A
$2.5 \times 10^{-3} \ s^{-1}$
B
$5.0 \times 10^{-3} \ s^{-1}$
C
$7.5 \times 10^{-3} \ s^{-1}$
D
$1.25 \times 10^{-3} \ s^{-1}$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ નિયમ છે: $\text{Rate} = k[\text{Reactant}]$.
આને સીધી રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \text{Rate}$,$x = [\text{Concentration}]$,અને $c = 0$,ઢાળ $m$ એ વેગ અચળાંક $k$ જેટલો થાય છે.
આપેલ છે કે ઢાળ $2.5 \times 10^{-3}$ છે,તેથી,વેગ અચળાંક $k = 2.5 \times 10^{-3} \ s^{-1}$.
376
MediumMCQ
જો $80 \%$ પ્રક્રિયક $60 \ minutes$ માં વિઘટન પામે,તો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંકની ગણતરી કરો.
A
$2.68 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$
B
$5.36 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$
C
$1.34 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$
D
$8.1 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નીચે મુજબ છે:
$k = \frac{2.303}{t} \log_{10} \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે: $t = 60 \ minutes$,$[A]_0 = 100$,$[A]_t = 100 - 80 = 20$.
કિંમતો મૂકતા:
$k = \frac{2.303}{60} \log_{10} \frac{100}{20} = \frac{2.303}{60} \log_{10} 5$
$k = \frac{2.303}{60} \times 0.699 = 2.68 \times 10^{-2} \ minute^{-1}$
377
MediumMCQ
$A \rightarrow \text{product}$ પ્રક્રિયાનો પ્રથમ ક્રમનો વેગ $0.01 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$ છે. જો પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા $0.2 \ M$ હોય,તો વેગ અચળાંકની ગણતરી કરો. ($s^{-1}$ માં)
A
$0.05$
B
$0.1$
C
$0.5$
D
$0.01$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગનું સમીકરણ: $r = K[A]$ છે.
આપેલ છે: $r = 0.01 \ mol \ dm^{-3} \ s^{-1}$ અને $[A] = 0.2 \ M$.
વેગના સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા:
$0.01 = K \times 0.2$
$K = \frac{0.01}{0.2} = 0.05 \ s^{-1}$.
378
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનું ઉદાહરણ છે?
A
$2 NH_{3(g)} \rightarrow N_{2(g)} + 3 H_{2(g)}$
B
$2 H_2 O_{2(aq)} \rightarrow 2 H_2 O_{(l)} + O_{2(g)}$
C
$4 PH_{3(g)} \xrightarrow{W} P_{4(g)} + 6 H_{2(g)}$
D
$2 N_2 O_{(g)} \xrightarrow{Pt} 2 N_{2(g)} + O_{2(g)}$

Solution

(B) જલીય દ્રાવણમાં હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2O_2)$ નું વિઘટન એ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનું જાણીતું ઉદાહરણ છે.
આ પ્રક્રિયા માટેનો વેગ નિયમ $Rate = k[H_2O_2]^1$ છે.
અન્ય આપેલી પ્રક્રિયાઓ ($Pt$ પર $NH_3$ નું વિઘટન,$W$ પર $PH_3$ અને $Pt$ પર $N_2O$) એ ઊંચા દબાણે શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયાઓના ઉદાહરણો છે.
379
DifficultMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક $7.0 \times 10^{-4} \ s^{-1}$ છે. જો પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $0.080 \ M$ હોય,તો પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય કેટલો હશે?
A
$990 \ s$
B
$79.2 \ s$
C
$10.10 \times 10^{-4} \ s$
D
$12375 \ s$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા પર આધારિત નથી.
અર્ધ-આયુષ્ય સમયનું સૂત્ર: $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$
આપેલ છે,$k = 7.0 \times 10^{-4} \ s^{-1}$
સૂત્રમાં $k$ ની કિંમત મૂકતા:
$t_{1/2} = \frac{0.693}{7.0 \times 10^{-4} \ s^{-1}}$
$t_{1/2} = 990 \ s$
380
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક અને અર્ધ-આયુષ્ય સમય એકબીજા સાથે કેવી રીતે સંબંધિત છે?
A
$t_{\frac{1}{2}} = \frac{0.693}{K}$
B
$t_{\frac{1}{2}} = 0.693 K$
C
$K = 0.693 t_{\frac{1}{2}}$
D
$K t_{\frac{1}{2}} = \frac{1}{0.693}$

Solution

(A) $1^{st}$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ $K = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]}$ છે.
અર્ધ-આયુષ્ય સમયે,$t = t_{\frac{1}{2}}$ અને $[A] = \frac{[A]_0}{2}$ થાય છે.
આ કિંમતો મૂકતા,$K = \frac{2.303}{t_{\frac{1}{2}}} \log 2$ મળે છે.
$\log 2 \approx 0.3010$ હોવાથી,$K = \frac{2.303 \times 0.3010}{t_{\frac{1}{2}}} = \frac{0.693}{t_{\frac{1}{2}}}$ થાય છે.
તેથી,સંબંધ $t_{\frac{1}{2}} = \frac{0.693}{K}$ છે.
381
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંકના એકમો શું છે?
A
$mol \ L^{-1} \ s^{-1}$
B
$s^{-1}$
C
$L \ mol^{-1} \ s^{-1}$
D
$L^{2} \ mol^{-2} \ s^{-1}$

Solution

(B) $n$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંકના એકમો $(mol \ L^{-1})^{1-n} \ s^{-1}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$n$ એ પ્રક્રિયાનો ક્રમ દર્શાવે છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$n = 1$.
સૂત્રમાં $n = 1$ મૂકતા:
એકમ $= (mol \ L^{-1})^{1-1} \ s^{-1} = (mol \ L^{-1})^{0} \ s^{-1} = 1 \times s^{-1} = s^{-1}$.
382
EasyMCQ
કયા ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંકનો એકમ $\text{time}^{-1}$ છે?
A
શૂન્ય ક્રમ
B
પ્રથમ ક્રમ
C
દ્વિતીય ક્રમ
D
તૃતીય ક્રમ

Solution

(B) $n$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંકનો સામાન્ય એકમ $\text{mol}^{1-n} \ \text{L}^{n-1} \ \text{s}^{-1}$ છે.
આપેલ છે કે વેગ અચળાંકનો એકમ $\text{time}^{-1}$ છે,જે $\text{mol}^{0} \ \text{L}^{0} \ \text{s}^{-1}$ ને સમાન છે.
ઘાતાંકોની સરખામણી કરતા:
$\text{mol}$ માટે: $1 - n = 0 \implies n = 1$.
$\text{L}$ માટે: $n - 1 = 0 \implies n = 1$.
તેથી,આ પ્રક્રિયા પ્રથમ ક્રમની છે.
383
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં જો આપણે પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા બમણી કરીએ,તો પ્રક્રિયાના $t_{1/2}$ વિશે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
$t_{1/2}$ બે ગણું વધશે
B
$t_{1/2}$ ચાર ગણું ઘટશે
C
$t_{1/2}$ સમાન રહેશે
D
$t_{1/2}$ બે ગણું ઘટશે

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ નું સૂત્ર છે: $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$.
અહીં,$k$ એ પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક છે.
સૂત્રમાં જોયા મુજબ,$t_{1/2}$ પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા પર આધારિત નથી.
તેથી,જો પ્રારંભિક સાંદ્રતા બમણી કરવામાં આવે,તો અર્ધ-આયુષ્ય બદલાતું નથી.
384
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં,પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા $20 \ mmol \ dm^{-3}$ થી ઘટીને $40 \ minute$ માં $8 \ mmol \ dm^{-3}$ થાય છે. પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક શોધો.
A
$0.011 \ minute^{-1}$
B
$0.023 \ minute^{-1}$
C
$0.032 \ minute^{-1}$
D
$0.041 \ minute^{-1}$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે:
પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0 = 20 \ mmol \ dm^{-3}$
અંતિમ સાંદ્રતા $[A]_t = 8 \ mmol \ dm^{-3}$
સમય $t = 40 \ minute$
કિંમતો મૂકતા:
$k = \frac{2.303}{40} \log \frac{20}{8}$
$k = \frac{2.303}{40} \log(2.5)$
$\log(2.5) \approx 0.3979$ હોવાથી:
$k = \frac{2.303 \times 0.3979}{40} \approx 0.0229 \ minute^{-1}$
આમ,$k \approx 0.023 \ minute^{-1}$ મળે છે.
385
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $3 \ minute$ છે. પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા તેની પ્રારંભિક સાંદ્રતાના $90 \%$ જેટલી ઘટાડવા માટે કેટલો સમય લાગશે?
A
$4.12 \ minute$
B
$7.32 \ minute$
C
$9.97 \ minute$
D
$12.05 \ minute$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ છે.
આપેલ છે $t_{1/2} = 3 \ minute$,તેથી $k = \frac{0.693}{3} = 0.231 \ minute^{-1}$.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે જરૂરી સમય $t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
જો સાંદ્રતા $90 \%$ ઘટે છે,તો $[A]_t = [A]_0 - 0.90[A]_0 = 0.10[A]_0$.
કિંમતો મૂકતા: $t = \frac{2.303}{0.231} \log \frac{[A]_0}{0.10[A]_0} = \frac{2.303}{0.231} \log(10)$.
કારણ કે $\log(10) = 1$,તેથી $t = \frac{2.303}{0.231} \approx 9.97 \ minute$.
386
EasyMCQ
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક $1.386 \times 10^{-3} \ s^{-1}$ હોય,તો પ્રક્રિયકની સાંદ્રતાને તેની પ્રારંભિક સાંદ્રતા કરતા અડધી કરવા માટે જરૂરી સમય સેકન્ડમાં ગણો. ($s$ માં)
A
$500$
B
$290$
C
$390$
D
$500$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$.
આપેલ વેગ અચળાંક $k = 1.386 \times 10^{-3} \ s^{-1}$ છે.
સૂત્રમાં $k$ ની કિંમત મૂકતા:
$t_{1/2} = \frac{0.693}{1.386 \times 10^{-3} \ s^{-1}}$.
$t_{1/2} = \frac{0.693}{1.386} \times 10^{3} \ s$.
$t_{1/2} = 0.5 \times 1000 \ s = 500 \ s$.
387
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $20 \ min$ છે. પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતાને $(1/10)$ ભાગ સુધી ઘટાડવા માટે લાગતો સમય $\qquad$ છે. ($min$ માં)
A
$66.46$
B
$72.50$
C
$79.68$
D
$88.00$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે $t_{1/2} = 20 \ min$,તેથી $k = \frac{0.693}{20} = 0.03465 \ min^{-1}$.
સાંદ્રતાને પ્રારંભિક સાંદ્રતાના $(1/10)$ ભાગ સુધી ઘટાડવા માટે જરૂરી સમય $t$ એ સૂત્ર $t = \frac{2.303}{k} \log(\frac{[A]_0}{[A]_t})$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$[A]_t = \frac{[A]_0}{10}$,તેથી $\frac{[A]_0}{[A]_t} = 10$.
કિંમતો મૂકતા: $t = \frac{2.303}{0.03465} \times \log(10)$.
કારણ કે $\log(10) = 1$,તેથી $t = \frac{2.303}{0.03465} \approx 66.46 \ min$.
388
MediumMCQ
બે અલગ-અલગ પ્રથમ ક્રમની પ્રતિક્રિયાઓ $A$ અને $B$ માટે અર્ધ-આયુષ્ય મૂલ્યો અનુક્રમે $75 \ min$ અને $2.5 \ h$ છે. તેમના વેગ અચળાંકોનો ગુણોત્તર $\frac{k_A}{k_B}$ શું છે?
A
$2.0$
B
$4.5$
C
$14.2$
D
$22.0$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રતિક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ અને અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2}$ વચ્ચેનો સંબંધ $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ છે.
પ્રતિક્રિયા $A$ માટે: $t_{1/2, A} = 75 \ min$.
પ્રતિક્રિયા $B$ માટે: $t_{1/2, B} = 2.5 \ h = 150 \ min$.
$A$ માટે વેગ અચળાંક $k_A = \frac{0.693}{75}$.
$B$ માટે વેગ અચળાંક $k_B = \frac{0.693}{150}$.
વેગ અચળાંકોનો ગુણોત્તર $\frac{k_A}{k_B} = \frac{150}{75} = 2.0$ થાય.
389
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનું ઉદાહરણ છે?
A
$CH_3CHO_{(g)} \rightarrow CH_{4_{(g)}} + CO_{(g)}$
B
$2NO_{2_{(g)}} + F_{2_{(g)}} \rightarrow 2NO_2F_{(g)}$
C
$2NO_{(g)} + 2H_{2_{(g)}} \rightarrow N_{2_{(g)}} + 2H_2O_{(g)}$
D
$2H_2O_{2_{(aq)}} \rightarrow 2H_2O_{(l)} + O_{2_{(g)}}$

Solution

(D) હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડનું વિઘટન $(2H_2O_{2_{(aq)}} \rightarrow 2H_2O_{(l)} + O_{2_{(g)}})$ એ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનું જાણીતું ઉદાહરણ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,વિઘટનનો દર $H_2O_2$ ની સાંદ્રતાના $1$ ઘાત પર આધાર રાખે છે,એટલે કે $\text{Rate} = k[H_2O_2]^1$.
390
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $1.15 \times 10^{-3} \ s^{-1}$ છે. $5 \ g$ પ્રક્રિયકને $3 \ g$ થવા માટે કેટલો સમય લાગશે ($s$ માં)?
A
$314$
B
$240$
C
$404$
D
$444$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ આ મુજબ છે: $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે: $k = 1.15 \times 10^{-3} \ s^{-1}$,$[A]_0 = 5 \ g$,$[A]_t = 3 \ g$
કિંમતો મૂકતા: $1.15 \times 10^{-3} = \frac{2.303}{t} \log \frac{5}{3}$
$t = \frac{2.303}{1.15 \times 10^{-3}} \log(1.666)$
$t = \frac{2.303}{1.15 \times 10^{-3}} \times 0.2218$
$t \approx 444 \ s$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
391
MediumMCQ
એક પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $16 \ minutes$ માં $50 \%$ પૂર્ણ થાય છે. $32 \ minutes$ માં પ્રક્રિયકનો કેટલા ટકા ભાગ પ્રક્રિયા પામશે તે શોધો. ($\%$ માં)
A
$25$
B
$40$
C
$50$
D
$75$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ એ $50 \%$ પૂર્ણ થવા માટેનો સમય છે. આપેલ છે કે $t_{1/2} = 16 \ minutes$.
$32 \ minutes$ માં,પસાર થયેલ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $n = \frac{32}{16} = 2$ છે.
$n$ અર્ધ-આયુષ્ય પછી બાકી રહેલ પ્રક્રિયકનો અંશ $(\frac{1}{2})^n$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બાકી રહેલ અંશ = $(\frac{1}{2})^2 = \frac{1}{4} = 0.25$ અથવા $25 \%$.
પ્રક્રિયા પામેલ પ્રક્રિયકની ટકાવારી = $100 \% - 25 \% = 75 \%$.
392
MediumMCQ
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક $23.03 \ min^{-1}$ હોય,તો $99 \%$ પૂર્ણ થવા માટે કેટલો સમય લાગશે?
A
$0.2 \ minute$
B
$0.4 \ minute$
C
$6.2 \ minute$
D
$8.1 \ minute$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
અહીં,$[A]_0 = 100$ અને $[A]_t = 100 - 99 = 1$.
આપેલ છે $k = 23.03 \ min^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $23.03 = \frac{2.303}{t} \log \frac{100}{1}$.
$23.03 = \frac{2.303}{t} \log(10^2)$.
$23.03 = \frac{2.303 \times 2}{t}$.
$t = \frac{4.606}{23.03} = 0.2 \ min$.
393
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે $\log [A]_t$ વિરુદ્ધ '$t$' ના આલેખનો ઢાળ $-2.5 \times 10^{-3} \,s^{-1}$ છે. પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક શોધો.
A
$1.263 \times 10^{-3} \,s^{-1}$
B
$3.471 \times 10^{-3} \,s^{-1}$
C
$5.757 \times 10^{-3} \,s^{-1}$
D
$8.125 \times 10^{-3} \,s^{-1}$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, સંકલિત વેગ સમીકરણ $\ln [A]_t = -kt + \ln [A]_0$ છે।
આને આધાર $10$ ના લઘુગણકમાં ફેરવતા: $\log [A]_t = -\frac{k}{2.303}t + \log [A]_0$.
$\log [A]_t$ વિરુદ્ધ '$t$' ના આલેખનો ઢાળ $m = -\frac{k}{2.303}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે।
આપેલ ઢાળ $m = -2.5 \times 10^{-3} \,s^{-1}$ છે।
તેથી, $-\frac{k}{2.303} = -2.5 \times 10^{-3} \,s^{-1}$.
$k = 2.5 \times 10^{-3} \times 2.303 \,s^{-1} = 5.7575 \times 10^{-3} \,s^{-1}$.
આમ, વેગ અચળાંક $5.757 \times 10^{-3} \,s^{-1}$ છે।
394
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંકનું સંખ્યાત્મક મૂલ્ય શું છે જે $10 \ min$ માં $20 \ \%$ પૂર્ણ થાય છે ($min^{-1}$ માં)?
A
$0.0223$
B
$0.0322$
C
$0.223$
D
$0.322$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
પ્રક્રિયા $20 \ \%$ પૂર્ણ થઈ હોવાથી,બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t$ એ પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0$ ના $80 \ \%$ છે.
તેથી,$[A]_t = 0.80 [A]_0$ અને $t = 10 \ min$.
આ કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{10} \log \frac{1}{0.8} = \frac{2.303}{10} \log(1.25)$.
$\log(1.25) \approx 0.0969$ હોવાથી,$k = \frac{2.303 \times 0.0969}{10} \approx 0.0223 \ min^{-1}$ મળે છે.
395
MediumMCQ
જો પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા $0.4 \ M$ થી ઘટીને $0.1 \ M$ થવા માટે $x \ \text{કલાક}$ લાગતા હોય,તો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય કેટલો હશે?
A
$x \ \text{કલાક}$
B
$2 \ x \ \text{કલાક}$
C
$\frac{x}{2} \ \text{કલાક}$
D
$\frac{x}{3} \ \text{કલાક}$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
અહીં,$[A]_0 = 0.4 \ M$,$[A]_t = 0.1 \ M$,અને $t = x \ \text{કલાક}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{x} \log \frac{0.4}{0.1} = \frac{2.303}{x} \log 4 = \frac{2.303}{x} \times 2 \log 2$.
$t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$ હોવાથી,$t_{1/2} = \frac{0.693 \times x}{2.303 \times 2 \times 0.3010} = \frac{x}{2} \ \text{કલાક}$.
396
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં,જો પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા $15$ મિનિટમાં $0.8 \ mol \ L^{-1}$ થી ઘટીને $0.4 \ mol \ L^{-1}$ થાય,તો સાંદ્રતા $0.1 \ mol \ L^{-1}$ થી ઘટીને $0.025 \ mol \ L^{-1}$ થવા માટે કેટલો સમય લાગશે ($\text{મિનિટ}$ માં)?
A
$7.5$
B
$15$
C
$30$
D
$60$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ એ પ્રારંભિક સાંદ્રતા પર આધારિત નથી.
આપેલ છે કે સાંદ્રતા $15$ મિનિટમાં $0.8 \ mol \ L^{-1}$ થી ઘટીને $0.4 \ mol \ L^{-1}$ (અડધી) થાય છે,તેથી અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = 15$ મિનિટ છે.
સાંદ્રતા $0.1 \ mol \ L^{-1}$ થી $0.025 \ mol \ L^{-1}$ સુધી ઘટાડવા માટે:
પગલું $1$: $0.1 \ mol \ L^{-1} \rightarrow 0.05 \ mol \ L^{-1}$ (એક અર્ધ-આયુષ્ય,$15$ મિનિટ).
પગલું $2$: $0.05 \ mol \ L^{-1} \rightarrow 0.025 \ mol \ L^{-1}$ (બીજું અર્ધ-આયુષ્ય,$15$ મિનિટ).
કુલ જરૂરી સમય $= 15 + 15 = 30$ મિનિટ.
397
MediumMCQ
$5760 \ year$ અર્ધ-આયુષ્ય ધરાવતી પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં $100 \ g$ પ્રક્રિયકને $25 \ g$ સુધી ઘટવા માટે કેટલો સમય લાગશે ($year$ માં)?
A
$4760$
B
$8640.26$
C
$2880.15$
D
$11526.48$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,બાકી રહેલા પ્રક્રિયકનો જથ્થો સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $[A_t] = [A_0] \times (1/2)^n$,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
આપેલ છે $[A_0] = 100 \ g$ અને $[A_t] = 25 \ g$,તેથી $25 = 100 \times (1/2)^n$.
$(1/2)^n = 25/100 = 1/4 = (1/2)^2$.
આમ,$n = 2$ અર્ધ-આયુષ્ય.
એક અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = 5760 \ year$ હોવાથી,કુલ સમય $t = n \times t_{1/2} = 2 \times 5760 \ year = 11520 \ year$.
398
EasyMCQ
જો $60 \%$ પ્રક્રિયક $45 \ minute$ માં વિઘટન પામે,તો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક શું હશે?
A
$0.010 \ minute^{-1}$
B
$0.015 \ minute^{-1}$
C
$0.020 \ minute^{-1}$
D
$0.025 \ minute^{-1}$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log_{10} \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
અહીં $60 \%$ પ્રક્રિયકનું વિઘટન થાય છે,તેથી જો પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0 = 100$ હોય,તો બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t = 100 - 60 = 40$ થાય.
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{45} \log_{10} \frac{100}{40}$.
$k = \frac{2.303}{45} \log_{10} (2.5)$.
$\log_{10} (2.5) \approx 0.3979$ હોવાથી,$k = \frac{2.303 \times 0.3979}{45}$.
$k \approx 0.020 \ minute^{-1}$.
399
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $1 \text{ hour}$ છે. $3 \text{ hours}$ પછી પ્રક્રિયકનો કેટલો ભાગ બાકી રહેશે?
A
$\frac{1}{8}$
B
$\frac{1}{9}$
C
$\frac{1}{16}$
D
$\frac{1}{64}$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$n$ અર્ધ-આયુષ્ય પછી બાકી રહેતો જથ્થો આ સૂત્ર દ્વારા મળે છે: $\frac{[A]_t}{[A]_0} = (\frac{1}{2})^n$.
અહીં,કુલ સમય $t = 3 \text{ hours}$ અને અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = 1 \text{ hour}$ છે.
અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $n = \frac{t}{t_{1/2}} = \frac{3}{1} = 3$.
તેથી,બાકી રહેતો ભાગ $(\frac{1}{2})^3 = \frac{1}{8}$ છે.
400
DifficultMCQ
$0.5 \ M$ પ્રક્રિયકની સાંદ્રતાએ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો દર $1.5 \times 10^{-2} \ mol \ L^{-1} \ minute^{-1}$ છે,તો પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય ગણો.
A
$0.383 \ minute$
B
$7.53 \ minute$
C
$8.73 \ minute$
D
$23.1 \ minute$

Solution

(D) $1^{st}$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,દરનો નિયમ છે: $\text{Rate} = k[A]$.
આપેલ છે: $\text{Rate} = 1.5 \times 10^{-2} \ mol \ L^{-1} \ minute^{-1}$ અને $[A] = 0.5 \ M$.
કિંમતો મૂકતા: $1.5 \times 10^{-2} = k(0.5)$.
દર અચળાંકની ગણતરી: $k = \frac{1.5 \times 10^{-2}}{0.5} = 0.03 \ minute^{-1}$.
$1^{st}$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$.
$t_{1/2} = \frac{0.693}{0.03 \ minute^{-1}} = 23.1 \ minute$.

Chemical Kinetics — First Order reaction · Frequently Asked Questions

1Are these Chemical Kinetics questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Chemical Kinetics Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.