Gujarati

First Order reaction Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Chemical Kinetics · First Order reaction

534+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 534 questions in Gujarati

451
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે પ્રક્રિયાનો દર વિરુદ્ધ પ્રક્રિયકની સાંદ્રતાના આલેખનો ઢાળ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$-k$
B
$k$
C
$\frac{k}{2.303}$
D
$\frac{-k}{2.303}$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,દરનો નિયમ આ મુજબ છે: $\text{Rate} = k[R]^1$.
આને સુરેખ રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \text{Rate}$,$x = [R]$,$m = \text{slope}$ અને $c = 0$.
આમ,$\text{Rate}$ વિરુદ્ધ $[R]$ ના આલેખનો ઢાળ વેગ અચળાંક $k$ જેટલો થાય છે.
452
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે $\log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ ($y$-અક્ષ) અને સમય ($x$-અક્ષ) વચ્ચેના આલેખનો ઢાળ શેના બરાબર છે?
A
$\frac{k}{2.303}$
B
$k$
C
$-k$
D
$-\frac{2.303}{k}$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે સંકલિત વેગ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$k = \frac{2.303}{t} \log_{10} \frac{[A]_0}{[A]_t}$
સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા:
$\log_{10} \frac{[A]_0}{[A]_t} = \frac{k}{2.303} t$
આને સીધી રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \log_{10} \frac{[A]_0}{[A]_t}$,$x = t$,$c = 0$,અને $m$ એ ઢાળ છે:
ઢાળ $m = \frac{k}{2.303}$.
453
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે નીચેનામાંથી કયા આલેખમાં ઢાળ (slope) નું મૂલ્ય $\frac{K}{2.303}$ હશે?
A
$\log \frac{[R]_0}{[R]} \text{ વિરુદ્ધ } t \text{ (સમય)}$
B
$\log \frac{[R]}{[R]_0} \text{ વિરુદ્ધ } t \text{ (સમય)}$
C
$\ln \frac{[R]_0}{[R]} \text{ વિરુદ્ધ } t \text{ (સમય)}$
D
$\ln \frac{[R]}{[R]_0} \text{ વિરુદ્ધ } t \text{ (સમય)}$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે સંકલિત વેગ સમીકરણ: $\ln \frac{[R]_0}{[R]} = Kt$.
આને $\log_{10}$ માં ફેરવતા: $\log \frac{[R]_0}{[R]} = \frac{Kt}{2.303}$.
આ સમીકરણને $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \log \frac{[R]_0}{[R]}$ અને $x = t$,ઢાળ $m = \frac{K}{2.303}$ મળે છે.
તેથી,$\log \frac{[R]_0}{[R]}$ વિરુદ્ધ $t$ નો આલેખ $\frac{K}{2.303}$ જેટલો ઢાળ આપે છે.
454
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે $\log \frac{[R]_0}{[R]}$ વિરુદ્ધ $t$ (સમય) નો આલેખ દોરવામાં આવે ત્યારે ઢાળ (slope) નું મૂલ્ય શું મળે?
A
$-\frac{K}{2.303}$
B
$\frac{K}{2.303}$
C
$-K$
D
$\frac{2.303}{K}$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે સંકલિત વેગ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$K = \frac{2.303}{t} \log \frac{[R]_0}{[R]}$
આ સમીકરણને $y = mx + c$ સ્વરૂપમાં ગોઠવતા:
$\log \frac{[R]_0}{[R]} = \frac{K}{2.303} \times t$
આને સીધી રેખાના સમીકરણ $y = mx$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \log \frac{[R]_0}{[R]}$,$x = t$,અને ઢાળ $m = \frac{K}{2.303}$ મળે છે.
તેથી,આલેખનો ઢાળ $\frac{K}{2.303}$ છે.
455
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક $60 \text{ s}^{-1}$ છે. પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતાને તેના $1/16$ માં ભાગ સુધી ઘટાડવા માટે કેટલો સમય (સેકન્ડમાં) લાગશે?
A
$2.3 \times 10^{-2} \text{ s}$
B
$9.5 \times 10^{-2} \text{ s}$
C
$4.6 \times 10^{-2} \text{ s}$
D
$6.9 \times 10^{-2} \text{ s}$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ સમીકરણ $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[R]_0}{[R]}$ છે.
અહીં સાંદ્રતા પ્રારંભિક મૂલ્યના $1/16$ ભાગ સુધી ઘટે છે,તેથી $\frac{[R]_0}{[R]} = 16$.
કિંમતો મૂકતા: $t = \frac{2.303}{k} \log(16)$.
$t = \frac{2.303}{60} \log(2^4) = \frac{2.303 \times 4 \times 0.3010}{60}$.
$t = \frac{2.303 \times 1.204}{60} \approx 0.0462 \text{ s}$.
તેથી,$t = 4.6 \times 10^{-2} \text{ s}$.
456
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા આલેખ માટે આંતરછેદ (y-intercept) શૂન્ય છે?
A
$[R] \rightarrow t$
B
$\log \frac{[R]_0}{[R]} \rightarrow t$
C
$\log K \rightarrow \frac{1}{T}$
D
$\log [R] \rightarrow t$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ $\log \frac{[R]_0}{[R]} = \frac{kt}{2.303}$ છે.
આને સીધી રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \log \frac{[R]_0}{[R]}$,$x = t$,$m = \frac{k}{2.303}$,અને $c = 0$ મળે છે.
અહીં y-આંતરછેદ $c$ એ $0$ હોવાથી,$\log \frac{[R]_0}{[R]}$ વિરુદ્ધ $t$ નો આલેખ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
457
EasyMCQ
$SO_2Cl_2$ ને તેના પ્રારંભિક જથ્થાના અડધા ભાગમાં વિઘટિત થવા માટે લાગતો સમય $40 \ minutes$ છે. જો આ વિઘટન પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા હોય,તો પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક શું હશે?
A
$2.88 \times 10^{-4} \ s^{-1}$
B
$2.88 \times 10^{-2} \ s^{-1}$
C
$1.73 \times 10^{-2} \ s^{-1}$
D
$1.73 \times 10^{-4} \ s^{-1}$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય સમય $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે $t_{1/2} = 40 \ minutes$.
સમયને સેકન્ડમાં ફેરવતા: $t_{1/2} = 40 \times 60 \ s = 2400 \ s$.
હવે,વેગ અચળાંક $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ ની ગણતરી કરો.
$k = \frac{0.693}{2400} \ s^{-1} = 0.00028875 \ s^{-1}$.
ત્રણ સાર્થક અંકો સુધી રાઉન્ડિંગ કરતા,$k = 2.88 \times 10^{-4} \ s^{-1}$.
458
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા આલેખમાં આંતરછેદ (intercept) શૂન્ય છે?
A
$\log K \text{ vs } \frac{1}{T}$
B
$\log \frac{[R]_0}{[R]} \text{ vs } t$
C
$\log [R] \text{ vs } t$
D
$[R] \text{ vs } t$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ $\log \frac{[R]_0}{[R]} = \frac{kt}{2.303}$ છે.
આને સુરેખ રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \log \frac{[R]_0}{[R]}$,$x = t$,$m = \frac{k}{2.303}$,અને $c = 0$ છે.
આંતરછેદ $c = 0$ હોવાથી,$\log \frac{[R]_0}{[R]}$ વિરુદ્ધ $t$ નો આલેખ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
459
EasyMCQ
$27^{\circ} C$ તાપમાને,પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $75 \%$ પૂર્ણ થવા માટે લાગતો સમય $20 \ s$ છે. તેનો વેગ અચળાંક કેટલો હશે?
A
$0.693 \ s^{-1}$
B
$0.0693 \ s^{-1}$
C
$0.693 \ s^{-1} \ mol^{-1} \ L$
D
$0.0693 \ s^{-1} \ mol^{-1} \ L$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $K$ નું સૂત્ર: $K = \frac{2.303}{t} \log \left( \frac{[A]_0}{[A]_t} \right)$ છે.
અહીં પ્રક્રિયા $75 \%$ પૂર્ણ થાય છે,તેથી બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t = [A]_0 - 0.75 [A]_0 = 0.25 [A]_0$ થાય.
કિંમતો મૂકતા: $K = \frac{2.303}{20} \log \left( \frac{[A]_0}{0.25 [A]_0} \right)$.
$K = \frac{2.303}{20} \log (4) = \frac{2.303}{20} \times 0.6021 \approx \frac{1.386}{20} = 0.0693 \ s^{-1}$.
વૈકલ્પિક રીતે,$t_{75\%} = 2 \times t_{1/2}$. કારણ કે $t_{1/2} = \frac{0.693}{K}$,તેથી $20 = 2 \times \frac{0.693}{K}$,જે આપણને $K = \frac{1.386}{20} = 0.0693 \ s^{-1}$ આપે છે.
460
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંકનું મૂલ્ય $2.303 \times 10^{-2} \text{ s}^{-1}$ છે. પ્રારંભિક સાંદ્રતાને તેની $\frac{1}{10}$ ગણી કરવા માટે કેટલો સમય લાગશે ($\text{ s}$ માં)?
A
$10$
B
$100$
C
$2303$
D
$230.3$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, સંકલિત વેગ સમીકરણ $t = \frac{2.303}{k} \log\left(\frac{[A]_0}{[A]}\right)$ છે.
આપેલ છે કે $k = 2.303 \times 10^{-2} \text{ s}^{-1}$ અને $[A] = \frac{[A]_0}{10}$.
આ કિંમતો મૂકતા, $t = \frac{2.303}{2.303 \times 10^{-2}} \log\left(\frac{[A]_0}{[A]_0 / 10}\right)$.
$t = \frac{1}{10^{-2}} \log(10) = 10^2 \times 1 = 100 \text{ s}$.
461
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે અર્ધ-આયુષ્ય સમય . . . . . . છે.
A
સાંદ્રતાના સમપ્રમાણમાં
B
સાંદ્રતાથી સ્વતંત્ર
C
સાંદ્રતાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં
D
સાંદ્રતાના વર્ગના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ એ $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અર્ધ-આયુષ્ય $(t = t_{1/2})$ પર,સાંદ્રતા $[A] = \frac{[A]_0}{2}$ થાય છે.
આ કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{t_{1/2}} \log \frac{[A]_0}{[A]_0/2} = \frac{2.303}{t_{1/2}} \log 2$.
આમ,$t_{1/2} = \frac{2.303 \times 0.3010}{k} = \frac{0.693}{k}$.
કારણ કે $t_{1/2}$ માત્ર વેગ અચળાંક $k$ પર આધાર રાખે છે અને પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0$ પર નહીં,તેથી તે સાંદ્રતાથી સ્વતંત્ર છે.
462
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $0.05 \ M$ છે. $45 \ minutes$ પછી તે $0.015 \ M$ જેટલી ઘટે છે. અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})$ ની ગણતરી કરો ($min$ માં)?
A
$87.42$
B
$25.90$
C
$78.72$
D
$77.20$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે: $[A]_0 = 0.05 \ M$,$[A]_t = 0.05 - 0.015 = 0.035 \ M$,અને $t = 45 \ min$.
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{45} \log \frac{0.05}{0.035} = \frac{2.303}{45} \log (1.4286) \approx 0.02673 \ min^{-1}$.
અર્ધ-આયુષ્ય સમય: $t_{1/2} = \frac{0.693}{k} = \frac{0.693}{0.02673} \approx 25.92 \ min$.
463
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે અર્ધ-આયુષ્ય સમય $5 \ min$ છે. પ્રક્રિયાને $99.9 \%$ પૂર્ણ થવા માટે કેટલો સમય લાગશે ($min$ માં)?
A
$40$
B
$25$
C
$20$
D
$50$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ છે.
આપેલ છે $t_{1/2} = 5 \ min$,તેથી $k = \frac{0.693}{5} \ min^{-1}$.
$99.9 \%$ પૂર્ણતા માટે જરૂરી સમય $t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$99.9 \%$ પૂર્ણતા માટે,$[A]_t = 0.001[A]_0$.
કિંમતો મૂકતા: $t = \frac{2.303}{0.693/5} \log \frac{[A]_0}{0.001[A]_0}$.
$t = \frac{2.303 \times 5}{0.693} \log(1000)$.
$\log(1000) = 3$ હોવાથી,$t \approx 3.32 \times 5 \times 3 = 49.8 \approx 50 \ min$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
464
EasyMCQ
એક પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $k = 5.5 \times 10^{-14} \ s^{-1}$ છે. પ્રક્રિયાનું અર્ધ-આયુષ્ય . . . . . . છે.
A
$1.26 \times 10^{13} \ s$
B
$1.26 \times 10^{14} \ s$
C
$6.93 \times 10^{14} \ s$
D
$12.6 \times 10^{15} \ s$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ નું સૂત્ર: $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$ છે.
આપેલ છે $k = 5.5 \times 10^{-14} \ s^{-1}$.
સૂત્રમાં $k$ ની કિંમત મૂકતા:
$t_{1/2} = \frac{0.693}{5.5 \times 10^{-14}} \ s$.
$t_{1/2} = 0.126 \times 10^{14} \ s$.
$t_{1/2} = 1.26 \times 10^{13} \ s$.
465
MediumMCQ
પ્રક્રિયા માટે $t_{1/2}$ વિરુદ્ધ $[R]_0$ નો આલેખ $x$-અક્ષને સમાંતર સીધી રેખા મળે છે. આ પ્રક્રિયાના વેગ અચળાંકનો એકમ શું છે?
A
$L \ mol^{-1} \ s^{-1}$
B
$s^{-1}$
C
$mol \ L^{-1} \ s^{-1}$
D
$mol^{-1} \ L \ s^{-1}$

Solution

(B) કોઈપણ પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2}$ એ પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[R]_0$ સાથે $t_{1/2} \propto [R]_0^{1-n}$ સંબંધ ધરાવે છે,જ્યાં $n$ એ પ્રક્રિયાનો ક્રમ છે.
જો $t_{1/2}$ વિરુદ્ધ $[R]_0$ નો આલેખ $x$-અક્ષને સમાંતર સીધી રેખા હોય,તો તેનો અર્થ એ છે કે $t_{1/2}$ એ પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[R]_0$ થી સ્વતંત્ર છે.
આ ત્યારે થાય છે જ્યારે $1-n = 0$,એટલે કે $n = 1$.
તેથી,આ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંકનો એકમ $s^{-1}$ છે.
466
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $20 \ s$ છે અને પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $0.2 \ M$ છે. $80 \ s$ પછી બાકી રહેલી પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા કેટલી હશે ($M$ માં)?
A
$0.1$
B
$0.05$
C
$0.0125$
D
$0.2$

Solution

(C) અર્ધ-આયુષ્ય સમયની સંખ્યા $(n)$ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે: $n = \frac{t}{t_{1/2}} = \frac{80 \ s}{20 \ s} = 4$.
$n$ અર્ધ-આયુષ્ય સમય પછી બાકી રહેલી પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા માટેનું સૂત્ર: $[A_t] = [A_0] \times (\frac{1}{2})^n$.
કિંમતો મૂકતા: $[A_t] = 0.2 \ M \times (\frac{1}{2})^4 = 0.2 \times \frac{1}{16} = 0.0125 \ M$.
467
MediumMCQ
એક પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $45 \ min$ માં અડધી પૂર્ણ થાય છે. આ પ્રક્રિયાને $99.9 \%$ પૂર્ણ થવા માટે કેટલો સમય લાગશે ($Hours$ માં)?
A
$7.5$
B
$10$
C
$20$
D
$5$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે $t_{1/2} = 45 \ min$,તેથી $k = \frac{0.693}{45} \ min^{-1}$.
$99.9 \%$ પૂર્ણતા માટે,બાકી રહેલ જથ્થો $(a-x) = 100 - 99.9 = 0.1$ છે.
જરૂરી સમય $t = \frac{2.303}{k} \log \frac{a}{a-x}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $t = \frac{2.303}{0.693 / 45} \log \frac{100}{0.1} = \frac{2.303 \times 45}{0.693} \log 1000$.
કારણ કે $\log 1000 = 3$,તેથી $t = \frac{2.303 \times 45 \times 3}{0.693} \approx 448.5 \ min$.
કલાકમાં રૂપાંતર કરતા: $t = \frac{448.5}{60} \approx 7.475 \ hrs \approx 7.5 \ hours$.
468
MediumMCQ
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક $k$ હોય,તો પ્રક્રિયાના $99 \%$ પૂર્ણ થવા માટે જરૂરી સમય $(t)$ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$t = \frac{4.606}{k}$
B
$t = \frac{2.303}{k}$
C
$t = \frac{0.693}{k}$
D
$t = \frac{6.909}{k}$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ $t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[R]_0}{[R]}$ છે.
આપેલ છે કે $99 \%$ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય છે,તેથી બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[R] = 100 \% - 99 \% = 1 \%$ પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[R]_0$ છે.
તેથી,$[R] = 0.01 [R]_0 = \frac{[R]_0}{100}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[R]_0}{[R]_0 / 100} = \frac{2.303}{k} \log(100)$.
કારણ કે $\log(100) = 2$,તેથી $t = \frac{2.303 \times 2}{k} = \frac{4.606}{k}$.
469
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $60 \%$ પૂર્ણ થવા માટે $50 \ min$ સમય લાગે છે. તે જ પ્રક્રિયા $93.6 \%$ પૂર્ણ થવા માટે કેટલો સમય લાગશે ($min$ માં)?
A
$100$
B
$83.8$
C
$50$
D
$150$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
$60 \%$ પૂર્ણતા માટે,$[A]_t = 0.40[A]_0$ અને $t = 50 \ min$.
$k = \frac{2.303}{50} \log 2.5$.
$93.6 \%$ પૂર્ણતા માટે,$[A]_t = 0.064[A]_0$.
$k = \frac{2.303}{t'} \log \frac{1}{0.064} = \frac{2.303}{t'} \log 15.625$.
બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$t' = 50 \times \frac{\log 15.625}{\log 2.5} = 50 \times 3 = 150 \ min$.
470
DifficultMCQ
$1^{st}$ ક્રમની પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $60 \ minutes$ છે. $240 \ minutes$ પછી કેટલા ટકા બાકી રહેશે ($\%$ માં)?
A
$6.25$
B
$1.25$
C
$5$
D
$6$

Solution

(A) $1^{st}$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$n$ અર્ધ-આયુષ્ય પછી બાકી રહેતી માત્રાનું સૂત્ર: $[A] = [A]_0 \times (1/2)^n$ છે.
અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $n = \frac{\text{કુલ સમય}}{\text{અર્ધ-આયુષ્ય}} = \frac{240 \ minutes}{60 \ minutes} = 4$.
બાકી રહેલા ટકા $= (1/2)^n \times 100 = (1/2)^4 \times 100$.
બાકી રહેલા ટકા $= \frac{1}{16} \times 100 = 6.25 \%$.
471
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં,પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા એક કલાકમાં $12.5 \%$ સુધી ઘટી જાય છે. તે અડધી ક્યારે પૂર્ણ થઈ હશે?
A
$3 \ hr$
B
$20 \ min$
C
$30 \ min$
D
$15 \ min$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]}$ છે.
આપેલ છે કે સાંદ્રતા $1 \ hr$ $(60 \ min)$ માં $12.5 \%$ થાય છે,તેથી $[A]_0 = 100$ અને $[A] = 12.5$.
$k = \frac{2.303}{60} \log \frac{100}{12.5} = \frac{2.303}{60} \log 8 = 0.0346 \ min^{-1}$.
અર્ધ-આયુષ્ય સમય $t_{1/2} = \frac{0.693}{k} = \frac{0.693}{0.0346} \approx 20 \ min$.
472
DifficultMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $10 \ min$ છે. $12 \ M$ ની પ્રારંભિક સાંદ્રતાથી શરૂ કરીને,$20 \ min$ પછીનો દર કેટલો હશે?
A
$0.0693 \ M \ min^{-1}$
B
$0.693 \times 3 \ M \ min^{-1}$
C
$0.0693 \times 3 \ M \ min^{-1}$
D
$0.0693 \times 4 \ M \ min^{-1}$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ છે.
અહીં $t_{1/2} = 10 \ min$,તેથી $k = \frac{0.693}{10} = 0.0693 \ min^{-1}$.
$20 \ min$ પછી (જે $2 \times t_{1/2}$ છે),સાંદ્રતા $[A]$ પ્રારંભિક સાંદ્રતાના $\frac{1}{4}$ ભાગ જેટલી થશે.
$[A] = \frac{12}{4} = 3 \ M$.
પ્રક્રિયાનો દર $Rate = k[A]$ દ્વારા મળે છે.
$Rate = 0.0693 \times 3 \ M \ min^{-1}$.
473
DifficultMCQ
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં $25 \ min$ માં $50 \%$ પ્રક્રિયક નીપજમાં રૂપાંતરિત થાય છે,તો $100 \ min$ માં કેટલો પ્રક્રિયક પ્રક્રિયા કરશે ($\%$ માં)?
A
$93.75$
B
$87.5$
C
$75$
D
$100$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = 25 \ min$ છે.
$100 \ min$ માં અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $n = \frac{100 \ min}{25 \ min} = 4$ છે.
$n$ અર્ધ-આયુષ્ય પછી બાકી રહેલ પ્રક્રિયકનો જથ્થો $\frac{A_0}{2^n}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બાકી રહેલ જથ્થો $= \frac{100}{2^4} = \frac{100}{16} = 6.25 \%$.
નીપજમાં રૂપાંતરિત થયેલ પ્રક્રિયકનો જથ્થો $= 100 \% - 6.25 \% = 93.75 \%$.
474
MediumMCQ
એક પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $20 \ min$ માં $60 \%$ પૂર્ણ થાય છે. આ પ્રક્રિયાને $84 \%$ પૂર્ણ થતા કેટલો સમય લાગશે ($min$ માં)?
A
$68$
B
$40$
C
$76$
D
$54$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{a}{a-x}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિસ્સો $I$: આપેલ છે $x = 60 \%$,$t = 20 \ min$,તેથી $a-x = 40$.
$k = \frac{2.303}{20} \log \frac{100}{40} = \frac{2.303}{20} \log 2.5$.
$k = \frac{2.303}{20} \times 0.3979 \approx 0.0458 \ min^{-1}$.
કિસ્સો $II$: $84 \%$ પૂર્ણતા માટે,$x = 84$,તેથી $a-x = 16$.
$t = \frac{2.303}{k} \log \frac{100}{16} = \frac{2.303}{0.0458} \log 6.25$.
$t = \frac{2.303}{0.0458} \times 0.7959 \approx 40 \ min$.
475
MediumMCQ
$300 \ K$ તાપમાને,વાયુરૂપ પ્રક્રિયા $A(g) \longrightarrow B(g) + C(g)$ પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે. શુદ્ધ $A$ થી શરૂઆત કરતા,$20 \ min$ ના અંતે કુલ દબાણ $100 \ mm \ of \ Hg$ છે. પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી કુલ દબાણ $180 \ mm \ of \ Hg$ છે. $20 \ min$ એ $A$ નું આંશિક દબાણ ($mm \ of \ Hg$ માં) કેટલું હશે?
A
$90$
B
$180$
C
$80$
D
$100$

Solution

(C) પ્રક્રિયા $A(g) \longrightarrow B(g) + C(g)$ છે.
ધારો કે $A$ નું પ્રારંભિક દબાણ $P_i$ છે.
$t = 0$ સમયે: $P_A = P_i$,$P_B = 0$,$P_C = 0$. કુલ દબાણ $P_{total} = P_i = 180 \ mm \ of \ Hg$ (પૂર્ણતા સમયે).
$t = 20 \ min$ સમયે: $P_A = P_i - x$,$P_B = x$,$P_C = x$.
કુલ દબાણ $P_t = (P_i - x) + x + x = P_i + x = 100 \ mm \ of \ Hg$.
અહીં $2P_i = 180 \ mm \ of \ Hg$ હોવાથી $P_i = 90 \ mm \ of \ Hg$.
$t = 20 \ min$ સમયે: $P_t = P_i + x = 100 \ mm \ of \ Hg$.
$90 + x = 100 \implies x = 10 \ mm \ of \ Hg$.
$20 \ min$ એ $A$ નું આંશિક દબાણ $P_A = P_i - x = 90 - 10 = 80 \ mm \ of \ Hg$ છે.
476
EasyMCQ
$2A_{(g)} \longrightarrow B_{(g)} + C_{(s)}$ ના પ્રથમ ક્રમની ઉષ્મીય વિઘટન પ્રક્રિયા દરમિયાન નીચે મુજબનો ડેટા મેળવવામાં આવે છે. અચળ કદ અને તાપમાને $min^{-1}$ માં વેગ અચળાંક શોધો:
અનુક્રમ નં.સમયકુલ દબાણ (Pascal માં)
$1$.$10 \ min$ ના અંતે$300$
$2$.પૂર્ણ થયા પછી$200$
A
$0.0693$
B
$6.93$
C
$0.00693$
D
$69.3$

Solution

(A) પ્રક્રિયા $2A_{(g)} \longrightarrow B_{(g)} + C_{(s)}$ માટે,ધારો કે $A$ નું પ્રારંભિક દબાણ $P_0 = 2p$ છે.
$t = \infty$ સમયે,$2A$ સંપૂર્ણ વપરાઈ જાય છે,તેથી $P_{total} = P_B + P_C = p + p = 2p = 200 \ Pa$. આમ,$p = 100 \ Pa$ અને $P_0 = 200 \ Pa$.
$t = 10 \ min$ સમયે,$A$ નું દબાણ $2p - x$,$B$ નું $x/2$ અને $C$ ઘન છે.
$P_{total} = (2p - x) + x/2 = 2p - x/2 = 300 \ Pa$.
$2p = 200$ મૂકતા,$200 - x/2 = 300$ મળે છે,જે સૂચવે છે કે ડેટામાં વિસંગતતા છે.
પ્રમાણિત મોડેલ મુજબ,$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{P_0}{P_A}$ નો ઉપયોગ કરતા,$k = \frac{2.303}{10} \log \frac{400}{200} \approx 0.0693 \ min^{-1}$.
477
MediumMCQ
અચળ કદ અને ચોક્કસ તાપમાને $2 A_{(g)} \rightarrow B_{(g)} + C_{(s)}$ ના પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાના વિઘટન દરમિયાન નીચે મુજબનો ડેટા મેળવવામાં આવ્યો હતો. $min^{-1}$ માં વેગ અચળાંક કેટલો છે?
અનુક્રમ નં.સમયકુલ દબાણ (Pascal માં)
$1.$$10 \ min$ ના અંતે$300$
$2.$પૂર્ણ થયા પછી$200$
A
$0.0693$
B
$69.3$
C
$6.93$
D
$6.93 \times 10^{-4}$

Solution

(A) પ્રક્રિયા $2 A_{(g)} \rightarrow B_{(g)} + C_{(s)}$ છે.
ધારો કે $A$ નું પ્રારંભિક દબાણ $P_0$ છે.
$t = \infty$ (પૂર્ણતા) સમયે,માત્ર $B_{(g)}$ હાજર છે,તેથી $P_B = P_0 / 2 = 200 \ Pa$,જેનો અર્થ છે કે $P_0 = 400 \ Pa$.
$t = 10 \ min$ સમયે,ધારો કે $A$ નું પ્રક્રિયા પામેલ દબાણ $2x$ છે.
પ્રારંભિક: $P_A = 400, P_B = 0, P_C = 0$.
$t = 10$ સમયે: $P_A = 400 - 2x, P_B = x, P_C = 0$ (કારણ કે $C$ ઘન છે).
કુલ દબાણ $P_t = (400 - 2x) + x = 400 - x = 300 \ Pa$.
તેથી,$x = 100 \ Pa$.
$t = 10 \ min$ સમયે $A$ નું આંશિક દબાણ $P_A = 400 - 2(100) = 200 \ Pa$ છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$k = \frac{2.303}{t} \log \left( \frac{P_0}{P_A} \right)$.
$k = \frac{2.303}{10} \log \left( \frac{400}{200} \right) = \frac{2.303}{10} \log 2$.
$k = \frac{2.303 \times 0.3010}{10} \approx 0.0693 \ min^{-1}$.
478
EasyMCQ
$A_{(g)} \xrightarrow{\Delta} P_{(g)} + Q_{(g)} + R_{(g)}$ પ્રક્રિયા $500^{\circ}C$ તાપમાને $69.3 \ s$ ના અર્ધ-આયુષ્ય સાથે પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે. $500^{\circ}C$ તાપમાને અને $0.4 \ atm$ દબાણે પાત્રમાં રહેલા વાયુ '$A$' થી શરૂ કરીને,$230 \ s$ પછી સિસ્ટમનું કુલ દબાણ કેટલું હશે ($atm$ માં)?
A
$1.32$
B
$1.12$
C
$1.15$
D
$1.22$

Solution

(B) આપેલ છે,અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = 69.3 \ s$.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{0.693}{t_{1/2}} = \frac{0.693}{69.3} = 10^{-2} \ s^{-1}$.
પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્ર માટે,$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{P_0}{P_t}$,જ્યાં $P_0$ એ પ્રારંભિક દબાણ છે અને $P_t$ એ $t$ સમયે દબાણ છે.
$10^{-2} = \frac{2.303}{230} \log \frac{0.4}{P_t}$.
$1 = \log \frac{0.4}{P_t} \implies \frac{0.4}{P_t} = 10 \implies P_t = 0.04 \ atm$.
પ્રક્રિયા $A_{(g)} \rightarrow P_{(g)} + Q_{(g)} + R_{(g)}$ પરથી:
$t = 0$ સમયે,$P_A = 0.4 \ atm$,$P_P = 0, P_Q = 0, P_R = 0$.
$t = 230 \ s$ સમયે,$P_A = 0.04 \ atm$. $A$ ના દબાણમાં ઘટાડો $0.4 - 0.04 = 0.36 \ atm$ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,ઉત્પન્ન થયેલ નીપજોનું દબાણ $P_P = 0.36 \ atm, P_Q = 0.36 \ atm, P_R = 0.36 \ atm$ છે.
કુલ દબાણ $P_{total} = P_A + P_P + P_Q + P_R = 0.04 + 0.36 + 0.36 + 0.36 = 1.12 \ atm$.
479
MediumMCQ
$A \rightarrow$ નીપજો એ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે. $T \ K$ તાપમાને આ પ્રક્રિયા માટે નીચે મુજબનો ડેટા મેળવવામાં આવે છે. $x : y$ નું મૂલ્ય કેટલું છે?
દર $(\text{mol } L^{-1} \ \text{min}^{-1})$$[A]$
$0.2$$0.02 \ M$
$0.4$$x \ M$
$1.0$$y \ M$
A
$1 : 5$
B
$2 : 3$
C
$5 : 2$
D
$2 : 5$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,દરનો નિયમ આ મુજબ છે: $\text{Rate} = k[A]$.
આપેલ ડેટા પરથી,આપણે દર અચળાંક $k$ શોધી શકીએ છીએ:
$0.2 = k \times 0.02 \implies k = \frac{0.2}{0.02} = 10 \ \text{min}^{-1}$.
હવે,$0.4$ દરનો ઉપયોગ કરીને $x$ શોધીએ:
$0.4 = 10 \times x \implies x = 0.04 \ M$.
ત્યારબાદ,$1.0$ દરનો ઉપયોગ કરીને $y$ શોધીએ:
$1.0 = 10 \times y \implies y = 0.10 \ M$.
$x : y$ નો ગુણોત્તર $0.04 : 0.10 = 4 : 10 = 2 : 5$ છે.
480
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા $25 \ min$ માં $0.03 \ mol \ L^{-1}$ થી ઘટીને $0.02 \ mol \ L^{-1}$ થાય છે. તેનો વેગ ($mol \ L^{-1} \ s^{-1}$ માં) કેટલો હશે?
A
$6.667 \times 10^{-6}$
B
$4 \times 10^{-4}$
C
$6.667 \times 10^{-4}$
D
$4 \times 10^{-6}$

Solution

(A) આપેલ છે: $\Delta t = 25 \ min = 25 \times 60 \ s = 1500 \ s$.
સાંદ્રતામાં ફેરફાર $\Delta [R] = [R]_f - [R]_i = 0.02 - 0.03 = -0.01 \ mol \ L^{-1}$.
વેગ $= -\frac{\Delta [R]}{\Delta t} = -\frac{-0.01}{1500} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$.
વેગ $= \frac{0.01}{1500} = \frac{1}{150000} = 6.667 \times 10^{-6} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$.
481
DifficultMCQ
પ્રક્રિયા $X \rightarrow$ નીપજો એ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે. $40 \ min$ માં,$X$ ની સાંદ્રતા $1.0 \ M$ થી બદલાઈને $0.25 \ M$ થાય છે. જ્યારે $[X] = 0.1 \ M$ હોય ત્યારે પ્રક્રિયાનો દર શું હશે? $(\log 4 = 0.60)$
A
$1.73 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ min^{-1}$
B
$3.47 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ min^{-1}$
C
$1.73 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ min^{-1}$
D
$3.45 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ min^{-1}$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નીચે મુજબ છે:
$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[X]_0}{[X]_t}$
આપેલ છે $[X]_0 = 1.0 \ M$,$[X]_t = 0.25 \ M$,અને $t = 40 \ min$:
$k = \frac{2.303}{40} \log \frac{1.0}{0.25} = \frac{2.303}{40} \log 4$
$k = \frac{2.303 \times 0.60}{40} = 0.034545 \ min^{-1}$
હવે,જ્યારે $[X] = 0.1 \ M$ હોય ત્યારે પ્રક્રિયાનો દર:
$Rate = k[X] = 0.034545 \times 0.1$
$Rate = 0.0034545 \ mol \ L^{-1} \ min^{-1} = 3.45 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1} \ min^{-1}$
482
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં,પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા $75 \ minutes$ માં પ્રારંભિક સાંદ્રતાના $1/8$ ભાગની થઈ જાય છે. પ્રક્રિયાનો $t_{1/2}$ (મિનિટમાં) કેટલો હશે? $(\log 2 = 0.30, \log 3 = 0.47, \log 4 = 0.60)$
A
$60.2$
B
$50.2$
C
$25.1$
D
$75.1$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$t$ સમય પછીની સાંદ્રતા $[A]_t = [A]_0 \times (1/2)^n$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
આપેલ છે કે સાંદ્રતા પ્રારંભિક સાંદ્રતાના $1/8$ ભાગની થઈ જાય છે,તેથી $(1/2)^n = 1/8$.
$1/8 = (1/2)^3$ હોવાથી,$n = 3$ મળે છે.
આનો અર્થ એ છે કે $75 \ minutes$ માં $3$ અર્ધ-આયુષ્ય પૂર્ણ થયા છે.
તેથી,$3 \times t_{1/2} = 75 \ minutes$.
$t_{1/2} = 75 / 3 = 25 \ minutes$.
સૌથી નજીકનો વિકલ્પ $25.1 \ minutes$ છે.
483
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,પ્રક્રિયાનો $\frac{3}{4}$ ભાગ પૂર્ણ કરવા માટે લાગતો સમય અને અડધી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવા માટે લાગતા સમયનો ગુણોત્તર કેટલો છે?
A
$2$
B
$3$
C
$1.5$
D
$2.5$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$f$ જેટલો ભાગ પૂર્ણ કરવા માટે લાગતો સમય $t = \frac{2.303}{k} \log(\frac{1}{1-f})$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ માટે,$f = 0.5$,તેથી $t_{1/2} = \frac{2.303}{k} \log(2)$.
$\frac{3}{4}$ ભાગ પૂર્ણ કરવા માટે,$f = 0.75$,તેથી $t_{3/4} = \frac{2.303}{k} \log(\frac{1}{1-0.75}) = \frac{2.303}{k} \log(4) = \frac{2.303}{k} \log(2^2) = 2 \times \frac{2.303}{k} \log(2)$.
તેથી,ગુણોત્તર $\frac{t_{3/4}}{t_{1/2}} = \frac{2 \times \frac{2.303}{k} \log(2)}{\frac{2.303}{k} \log(2)} = 2$.
484
EasyMCQ
$T(K)$ તાપમાને,જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $4.606 \times 10^{-3} \ s^{-1}$ હોય,તો પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતાને તેના પ્રારંભિક મૂલ્યના $1/10$ ભાગ સુધી ઘટાડવા માટે લાગતો સમય (સેકન્ડમાં) કેટલો હશે?
A
$500$
B
$1000$
C
$100$
D
$50$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
આપેલ છે કે,$k = 4.606 \times 10^{-3} \ s^{-1}$ અને $[A]_t = \frac{1}{10} [A]_0$,તેથી $\frac{[A]_0}{[A]_t} = 10$.
કિંમતો મૂકતા: $4.606 \times 10^{-3} = \frac{2.303}{t} \log(10)$.
$\log(10) = 1$ હોવાથી,$4.606 \times 10^{-3} = \frac{2.303}{t}$.
$t$ માટે ગણતરી કરતા: $t = \frac{2.303}{4.606 \times 10^{-3}} = \frac{1}{2} \times 10^3 = 500 \ s$.
485
DifficultMCQ
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક $2.303 \times 10^{-3} \ s^{-1}$ હોય,તો $4 \ g$ પ્રક્રિયકને $0.2 \ g$ સુધી ઘટાડવા માટે જરૂરી સમય શોધો. ($hours$ માં)
A
$1.30$
B
$21.60$
C
$0.36$
D
$2.60$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે:
$k = 2.303 \times 10^{-3} \ s^{-1}$
$[A]_0 = 4 \ g$
$[A]_t = 0.2 \ g$
કિંમતો મૂકતા:
$t = \frac{2.303}{2.303 \times 10^{-3}} \log \frac{4}{0.2}$
$t = \frac{1}{10^{-3}} \log 20$
$t = 1000 \times 1.301 = 1301 \ s$
સમયને કલાકમાં ફેરવતા:
$t = \frac{1301}{3600} \approx 0.36 \ hours$
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
486
MediumMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $10 \%$ પૂર્ણ થવા માટે $20$ મિનિટનો સમય લાગે છે. તે જ પ્રક્રિયા $19 \%$ પૂર્ણ થવા માટે જરૂરી સમય મિનિટમાં કેટલો હશે?
A
$40$
B
$60$
C
$30$
D
$50$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log \left( \frac{a}{a-x} \right)$ છે.
$10 \%$ પૂર્ણતા માટે,$x = 0.1a$ અને $t = 20 \text{ min}$.
$k = \frac{2.303}{20} \log \left( \frac{a}{0.9a} \right) = \frac{2.303}{20} \log \left( \frac{1}{0.9} \right)$.
$19 \%$ પૂર્ણતા માટે,$x = 0.19a$ અને $t = ?$.
$k = \frac{2.303}{t} \log \left( \frac{a}{0.81a} \right) = \frac{2.303}{t} \log \left( \frac{1}{0.81} \right) = \frac{2.303}{t} \log \left( \frac{1}{0.9^2} \right) = \frac{2.303}{t} \times 2 \log \left( \frac{1}{0.9} \right)$.
$k$ માટે બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$\frac{2.303}{20} \log \left( \frac{1}{0.9} \right) = \frac{2.303}{t} \times 2 \log \left( \frac{1}{0.9} \right)$.
$\frac{1}{20} = \frac{2}{t} \implies t = 40 \text{ મિનિટ}$.
487
EasyMCQ
$10:00 \ am$ વાગ્યે પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $20 \%$ પૂર્ણ થયેલી જોવા મળી હતી. તે જ દિવસે $11:30 \ am$ વાગ્યે,પ્રક્રિયાનો $20 \%$ ભાગ બાકી રહેલો જોવા મળ્યો હતો. પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય (મિનિટમાં) કેટલો છે?
A
$90$
B
$45$
C
$60$
D
$30$

Solution

(B) $10:00 \ am$ અને $11:30 \ am$ વચ્ચેનો સમયગાળો $t = 90 \ min$ છે.
$10:00 \ am$ વાગ્યે,$20 \%$ પૂર્ણ થયું છે,તેથી બાકી રહેલી સાંદ્રતા પ્રારંભિક સાંદ્રતા $([A]_0)$ ના $80 \%$ છે.
$11:30 \ am$ વાગ્યે,$20 \%$ બાકી છે,તેથી $[A]_t = 0.20 [A]_0$.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_{initial}}{[A]_{final}}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $k = \frac{2.303}{90} \log \frac{0.80 [A]_0}{0.20 [A]_0} = \frac{2.303}{90} \log 4$.
$\log 4 \approx 0.602$ નો ઉપયોગ કરતા,$k = \frac{2.303 \times 0.602}{90} \approx 0.0154 \ min^{-1}$.
અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = \frac{0.693}{k} = \frac{0.693}{0.0154} \approx 45 \ min$.
488
EasyMCQ
$HCOOH$ નું ઉષ્મીય વિઘટન એ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે અને $T(K)$ તાપમાને વેગ અચળાંક $4.606 \times 10^{-3} \ s^{-1}$ છે. $T(K)$ તાપમાને $HCOOH$ ના પ્રારંભિક જથ્થાના $90 \%$ વિઘટન થવા માટે જરૂરી સમય સેકન્ડમાં કેટલો હશે?
A
$100$
B
$500$
C
$1000$
D
$50$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$K = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે: $K = 4.606 \times 10^{-3} \ s^{-1}$
જો પ્રારંભિક જથ્થાના $90 \%$ વિઘટન પામે,તો બાકી રહેલ જથ્થો $[A]_t = 100 \% - 90 \% = 10 \%$ થાય.
ધારો કે $[A]_0 = 100$,તો $[A]_t = 10$ થાય.
કિંમતો મૂકતા:
$t = \frac{2.303}{4.606 \times 10^{-3}} \log \frac{100}{10}$
$t = \frac{2.303}{4.606 \times 10^{-3}} \log(10)$
$\log(10) = 1$ હોવાથી:
$t = \frac{2.303}{4.606 \times 10^{-3}} \times 1 = 0.5 \times 10^3 = 500 \ s$.
489
DifficultMCQ
વાયુરૂપ સાયક્લોબ્યુટીનનું બ્યુટાડાઈનમાં આઈસોમેરાઈઝેશન એ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે. $T \ K$ તાપમાને,પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $3.3 \times 10^{-4} \ s^{-1}$ છે. સમાન તાપમાને આ પ્રક્રિયાને $90 \%$ પૂર્ણ કરવા માટે જરૂરી સમય ($min$ માં) કેટલો હશે? $(\log 2 = 0.3)$
A
$116.67$
B
$233.34$
C
$58.34$
D
$350$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $K$ નીચે મુજબ છે:
$K = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે કે $K = 3.3 \times 10^{-4} \ s^{-1}$ અને પ્રક્રિયા $90 \%$ પૂર્ણ થાય છે,તેથી $[A]_t = 0.10[A]_0$.
કિંમતો મૂકતા:
$3.3 \times 10^{-4} = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{0.10[A]_0}$
$3.3 \times 10^{-4} = \frac{2.303}{t} \log(10)$
$log(10) = 1$ હોવાથી:
$t = \frac{2.303}{3.3 \times 10^{-4}} \ s$
$t \approx 6978 \ s$
સમયને મિનિટમાં ફેરવતા:
$t = \frac{6978}{60} \ min \approx 116.3 \ min$
આપેલ વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $116.67 \ min$ છે.
490
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $A_{(g)} \rightarrow B_{(g)} + 2C_{(g)}$ એ $25^{\circ} C$ તાપમાને થાય છે. $24 \ min$ પછી,નીપજોની સાંદ્રતા અને પ્રક્રિયકની સાંદ્રતાનો ગુણોત્તર $1:3$ છે. પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય ($min$ માં) કેટલો છે? $(\log 1.11 = 0.046)$
A
$150.5$
B
$142.2$
C
$157.8$
D
$15.78$

Solution

(C) પ્રક્રિયા $A_{(g)} \rightarrow B_{(g)} + 2C_{(g)}$ માટે,ધારો કે $t = 0$ સમયે $A$ ની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $100 \ M$ છે.
$t = 24 \ min$ સમયે,ધારો કે $A$ ની પ્રતિક્રિયા પામેલી સાંદ્રતા $x$ છે.
$A$ ની બાકી રહેલી સાંદ્રતા $= 100 - x$.
$B$ ની સાંદ્રતા $= x$ અને $C$ ની સાંદ્રતા $= 2x$.
નીપજોની કુલ સાંદ્રતા $= x + 2x = 3x$.
આપેલ છે કે નીપજો અને પ્રક્રિયકનો ગુણોત્તર $1:3$ છે,તેથી $\frac{3x}{100 - x} = \frac{1}{3}$.
$9x = 100 - x \implies 10x = 100 \implies x = 10$.
$A$ ની બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t = 100 - 10 = 90$.
વેગ અચળાંક $k = \frac{2.303}{t} \log(\frac{[A]_0}{[A]_t}) = \frac{2.303}{24} \log(\frac{100}{90}) = \frac{2.303}{24} \log(1.11)$.
$\log 1.11 = 0.046$ નો ઉપયોગ કરતા,$k = \frac{2.303 \times 0.046}{24} \approx 0.004415 \ min^{-1}$.
અર્ધ-આયુષ્ય સમય $t_{1/2} = \frac{0.693}{k} = \frac{0.693}{0.004415} \approx 157.19 \ min$,જે આશરે $157.8 \ min$ છે.
491
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને,પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $(A \rightarrow P)$ માટે નીચે મુજબનો આલેખ મળે છે. '$A$' નો વેગ અચળાંક ($s^{-1}$ માં) અને પ્રારંભિક સાંદ્રતા ($mol \ L^{-1}$ માં) અનુક્રમે શોધો ($y$-અક્ષ $= \ln(a-x)$; $x$-અક્ષ $=$ સમય સેકન્ડમાં).
Question diagram
A
$2.303; 10^{-1}$
B
$10^{-2}; 2.303$
C
$10^{-1}; 10^{-2}$
D
$10^{-2}; 10^{-1}$

Solution

(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ: $\ln(a-x) = -Kt + \ln a$ છે.
આને સુરેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \ln(a-x)$,$x = \text{સમય}$,ઢાળ $m = -K$,અને આંતરછેદ $c = \ln a$ છે.
આપેલ આલેખ પરથી:
આંતરછેદ $c = -2.303 = \ln a$.
તેથી,$a = e^{-2.303} \approx 10^{-1} \ mol \ L^{-1}$.
ઢાળ $m = -(10)^{-2} = -K$.
તેથી,$K = 10^{-2} \ s^{-1}$.
આમ,વેગ અચળાંક $10^{-2} \ s^{-1}$ અને પ્રારંભિક સાંદ્રતા $10^{-1} \ mol \ L^{-1}$ છે.
492
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાના $93.75 \%$ પૂર્ણ થવા માટે જરૂરી સમય $x$ મિનિટ છે. તેનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય (મિનિટમાં) કેટલો હશે?
A
$x / 8$
B
$x / 2$
C
$x / 4$
D
$x / 3$

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે સંકલિત વેગ સમીકરણ $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ છે.
આપેલ છે કે $93.75 \%$ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય છે,તેથી બાકી રહેલી સાંદ્રતા $[A]_t = [A]_0 - 0.9375[A]_0 = 0.0625[A]_0$ છે.
$t = x$ માટે વેગ સમીકરણમાં આ કિંમત મૂકતા:
$k = \frac{2.303}{x} \log \frac{[A]_0}{0.0625[A]_0} = \frac{2.303}{x} \log(16) = \frac{2.303}{x} \log(2^4) = \frac{2.303 \times 4 \times \log(2)}{x} = \frac{4 \times 0.693}{x}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે અર્ધ-આયુષ્ય સમય $t_{1/2}$ માટે $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ થાય છે.
$k$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$\frac{0.693}{t_{1/2}} = \frac{4 \times 0.693}{x}$.
તેથી,$t_{1/2} = \frac{x}{4}$ મિનિટ.
493
EasyMCQ
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયામાં,પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા $5 \ min$ માં $0.6 \ mol \ L^{-1}$ થી ઘટીને $0.2 \ mol \ L^{-1}$ થાય છે. પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક શું છે ($min^{-1}$ માં)? $(\log 3 = 0.4771)$
A
$0.219$
B
$0.325$
C
$0.421$
D
$0.522$

Solution

(A) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]}$
આપેલ કિંમતો:
$t = 5 \ min$
$[A]_0 = 0.6 \ mol \ L^{-1}$
$[A] = 0.2 \ mol \ L^{-1}$
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$k = \frac{2.303}{5} \log \frac{0.6}{0.2}$
$k = \frac{2.303}{5} \log 3$
$\log 3 = 0.4771$ નો ઉપયોગ કરતા:
$k = \frac{2.303 \times 0.4771}{5}$
$k = \frac{1.0988}{5} = 0.21976 \ min^{-1} \approx 0.219 \ min^{-1}$
494
EasyMCQ
જો વિઘટન પ્રક્રિયા $A_{(g)} \longrightarrow B_{(g)}$ પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે,તો $B$ ના નિર્માણનો દર,જેને $R$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,તેનો સમય $t$ ની સાપેક્ષે આલેખ કેવો હશે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $A \longrightarrow B$ માટે:
$B$ ના નિર્માણનો દર $R = \frac{d[B]}{dt} = k[A]$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ ક્રમની ગતિશાસ્ત્ર માટે,સમય $t$ પર પ્રક્રિયક $A$ ની સાંદ્રતા $[A] = [A]_0 e^{-kt}$ છે.
આને દરના સમીકરણમાં મૂકતા: $R = k[A]_0 e^{-kt}$.
આ સમીકરણ દર્શાવે છે કે દર $R$ સમય $t$ સાથે ઘાતાંકીય રીતે ઘટે છે. તેથી,$R$ વિરુદ્ધ $t$ નો આલેખ એ ઘાતાંકીય ક્ષય વક્ર છે.
Solution diagram
495
EasyMCQ
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક $k$ હોય,તો પ્રક્રિયાના $80 \%$ પૂર્ણ થવા માટે જરૂરી સમય શોધો.
A
$\frac{3.2}{k}$
B
$\frac{1.6}{k}$
C
$\frac{4.8}{k}$
D
$\frac{0.8}{k}$

Solution

(B) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k$ નીચેના સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે કે $80 \%$ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ છે,તેથી:
$[A]_0 = 100$
$[A]_t = 100 - 80 = 20$
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{100}{20}$
$k = \frac{2.303}{t} \log 5$
કારણ કે $\log 5 \approx 0.699$,આપણને મળે છે:
$k = \frac{2.303 \times 0.699}{t}$
$k \approx \frac{1.609}{t}$
તેથી,જરૂરી સમય $t$ છે:
$t \approx \frac{1.6}{k}$
496
EasyMCQ
જો પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $4.606 \times 10^{-3} \ s^{-1}$ હોય,તો $400 \ g$ પ્રક્રિયકને $50 \ g$ સુધી ઘટવા માટે લાગતો સમય શોધો. ($min$ માં)
A
$7.52$
B
$0.45$
C
$46.06$
D
$15.05$

Solution

(A) આપેલ છે: વેગ અચળાંક $k = 4.606 \times 10^{-3} \ s^{-1}$.
પ્રારંભિક સાંદ્રતા $[A]_0 = 400 \ g$.
અંતિમ સાંદ્રતા $[A]_t = 50 \ g$.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટેનું સૂત્ર: $k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$.
કિંમતો મૂકતા: $t = \frac{2.303}{4.606 \times 10^{-3}} \log \frac{400}{50}$.
$t = \frac{2.303}{4.606 \times 10^{-3}} \log 8$.
$t = \frac{2.303}{4.606 \times 10^{-3}} \times 0.9030$.
$t = 0.5 \times 10^3 \times 0.9030 = 451.5 \ s$.
મિનિટમાં ફેરવતા: $t = \frac{451.5}{60} \ min = 7.525 \ min \approx 7.52 \ min$.
497
MediumMCQ
$1^{\text{st}}$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે $\left(\frac{3}{4}\right)^{\text{th}}$ આયુષ્ય માટેનું સમીકરણ નીચેનામાંથી કયું છે?
A
$\frac{k}{2.303} \log \left(\frac{4}{3}\right)$
B
$\frac{2.303}{k} \log \left(\frac{3}{4}\right)$
C
$\frac{2.303}{k} \log (4)$
D
$\frac{2.303}{k} \log (3)$

Solution

(C) $1^{\text{st}}$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$t = \frac{2.303}{k} \log \left(\frac{a}{a-x}\right)$
$\left(\frac{3}{4}\right)^{\text{th}}$ આયુષ્ય માટે,$x = \frac{3}{4}a$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$t_{3/4} = \frac{2.303}{k} \log \left(\frac{a}{a - \frac{3}{4}a}\right)$
$t_{3/4} = \frac{2.303}{k} \log \left(\frac{a}{\frac{1}{4}a}\right)$
$t_{3/4} = \frac{2.303}{k} \log (4)$
498
EasyMCQ
એક પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $k = 2.4 \times 10^{-4} \ s^{-1}$ છે. તો $t_{99.9}$ અને $t_{50}$ નો ગુણોત્તર શોધો.
A
$1$
B
$5$
C
$10$
D
$15$

Solution

(C) $k$ નો એકમ $s^{-1}$ છે,જે દર્શાવે છે કે આ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ સૂત્રનો ઉપયોગ થાય છે.
$t_{99.9}$ માટે,બાકી રહેલી સાંદ્રતા પ્રારંભિક સાંદ્રતાના $0.1 \%$ છે,તેથી $t_{99.9} = \frac{2.303}{k} \log \frac{100}{0.1} = \frac{2.303}{k} \log 1000 = \frac{2.303 \times 3}{k}$.
$t_{50}$ માટે,તે અર્ધ-આયુષ્ય સમય છે,$t_{50} = \frac{0.693}{k} = \frac{2.303 \times 0.301}{k}$.
ગુણોત્તર $\frac{t_{99.9}}{t_{50}} = \frac{3 \times 2.303 / k}{0.301 \times 2.303 / k} = \frac{3}{0.301} \approx 10$.

Chemical Kinetics — First Order reaction · Frequently Asked Questions

1Are these Chemical Kinetics questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Chemical Kinetics Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.