Carbohydrates Questions in Gujarati

(B) aldoheptose માં $5$ કાઈરલ કેન્દ્રો હોય છે,તેથી સ્ટીરિયો આઈસોમર્સની સંખ્યા $a = 2^5 = 32$ થાય.
ketoheptose માં $4$ કાઈરલ કેન્દ્રો હોય છે,તેથી સ્ટીરિયો આઈસોમર્સની સંખ્યા $b = 2^4 = 16$ થાય.
ગુણોત્તર $a/b = 32/16 = 2/1$ થાય.

(D) -ગ્લુકોઝમાં એક પ્રાથમિક આલ્કોહોલ સમૂહ અને એક આલ્ડિહાઈડ સમૂહ હોય છે.
$HNO_3$ (નાઈટ્રિક એસિડ) સાથે પ્રક્રિયા કરવાથી,આલ્ડિહાઈડ અને ટર્મિનલ પ્રાથમિક આલ્કોહોલ બંને સમૂહોનું કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહોમાં ઓક્સિડેશન થાય છે.
આ પ્રક્રિયાના પરિણામે $D$-ગ્લુકેરિક એસિડ (જેને સેકેરિક એસિડ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) બને છે.
પ્રક્રિયા: $CHO-(CHOH)_4-CH_2OH \xrightarrow[\Delta]{HNO_3} COOH-(CHOH)_4-COOH$.

(D) -ગ્લુકોઝ બ્રોમીન પાણી $(Br_2 / H_2O)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $D$-ગ્લુકોનિક એસિડ બનાવે છે,જે ઓક્સિડેશન પ્રક્રિયા છે.
$D$-ફ્રુક્ટોઝ બ્રોમીન પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી કારણ કે તે કીટોન છે અને આ હળવી પરિસ્થિતિઓમાં તેનું સરળતાથી ઓક્સિડેશન થતું નથી.
ફેહલિંગ દ્રાવણ,ટોલેન્સ પ્રક્રિયક અને બેનેડિક્ટ કસોટી ત્રણેય $D$-ગ્લુકોઝ અને $D$-ફ્રુક્ટોઝ બંને માટે હકારાત્મક પરિણામ આપે છે,કારણ કે ફ્રુક્ટોઝમાં $\alpha$-હાઇડ્રોક્સી કીટોન સમૂહ હોય છે જે બેઝિક માધ્યમમાં એલ્ડોઝમાં રૂપાંતરિત થાય છે.

(B) -ગ્લુકોઝ દ્રાવણમાં સંતુલનમાં ત્રણ મુખ્ય સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે:
$1$. ઓપન-ચેઈન સ્વરૂપ (આલ્ડિહાઈડ સ્વરૂપ).
$2$. $\alpha$-$D$-ગ્લુકોપાયરાનોઝ સ્વરૂપ.
$3$. $\beta$-$D$-ગ્લુકોપાયરાનોઝ સ્વરૂપ.
આમ,$x$ નું મૂલ્ય $3$ છે.

(B) આ પ્રક્રિયા શ્રેણી લોબ્રી ડી બ્રુઈન-વાન એકેનસ્ટીન ટ્રાન્સફોર્મેશન (Lobry de Bruyn-van Ekenstein transformation) દર્શાવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,આલ્ડોઝ અને કીટોઝ બેઝ-કેટેલાઈઝ્ડ આઈસોમેરાઈઝેશન દ્વારા સામાન્ય એનેડિઓલ મધ્યવર્તી સંયોજન બનાવે છે.
$D$-ગ્લુકોઝ,$D$-મેનોઝ અને $D$-ફ્રુક્ટોઝ એ આઈસોમર્સ છે જે આલ્કલાઇન દ્રાવણમાં સંતુલનમાં રહે છે.
તેથી,નીપજ $(A)$ એ $D$-ફ્રુક્ટોઝ છે.

(C) $Ag^{+}$ (ટોલેન્સ પ્રક્રિયક) સાથે તે અણુઓ પ્રક્રિયા કરે છે જે મુક્ત આલ્ડિહાઈડ સમૂહ ધરાવતા ઓપન-ચેઈન સ્વરૂપમાં અસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે (રિડ્યુસિંગ શર્કરા).
$(i)$ મિથાઈલ ગ્લુકોસાઈડ એ નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
$(ii)$ આ ગ્લાયકોસાઈલામાઈન વ્યુત્પન્ન છે.
$(iii)$ આ એક ડાયસેકેરાઈડ છે જેમાં મુક્ત હેમિયાસેટલ સમૂહ છે,તેથી તે રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
$(iv)$ આ એક ડાયસેકેરાઈડ છે જેમાં મુક્ત હેમિયાસેટલ સમૂહ છે,તેથી તે રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
$(v)$ ઈથાઈલ ગ્લુકોસાઈડ એ નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
$(vi)$ આ એક ડાયસેકેરાઈડ છે જેમાં મુક્ત હેમિયાસેટલ સમૂહ છે,તેથી તે રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(C) હેમિયાસેટલ એ એક ક્રિયાશીલ સમૂહ છે જે કાર્બન પરમાણુ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જે $-OH$ સમૂહ અને $-OR$ સમૂહ બંને સાથે જોડાયેલ હોય છે (જ્યાં $R$ એ આલ્કાઈલ અથવા એરાઈલ સમૂહ છે).
આપેલ બંધારણોમાં:
સંયોજન $A$ એ ડાયસેકેરાઈડ છે જેમાં એક શર્કરા એકમના એનોમેરિક કાર્બન પર હેમિયાસેટલ સમૂહ હોય છે.
સંયોજન $B$ એ ડાયસેકેરાઈડ છે જેમાં બંને એનોમેરિક કાર્બન ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજમાં સામેલ છે,એટલે કે તેમાં કોઈ હેમિયાસેટલ સમૂહ નથી.
સંયોજન $C$ એ આલ્કાઈલ ગ્લાયકોસાઈડ છે,જે એસેટલ છે,હેમિયાસેટલ નથી.
સંયોજન $D$ એ ટ્રાયસેકેરાઈડ છે જેમાં રિડ્યુસિંગ છેડા પર હેમિયાસેટલ સમૂહ હોય છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$B$ અને $C$ બંને એસેટલ છે,તેથી પ્રશ્ન ક્ષતિપૂર્ણ છે. જો કે,$C$ એ સ્પષ્ટપણે એસેટલ છે.

(D) $D^{-}$-ગ્લિસરાલ્ડિહાઈડનું ફિશર પ્રક્ષેપણ એ રીતે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે કે જેમાં સૌથી વધુ ઓક્સિડેશન પામેલ કાર્બન (આલ્ડિહાઈડ સમૂહ,$-CHO$) ઊભી રેખાની ટોચ પર હોય અને હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ કાઈરલ કાર્બનની જમણી બાજુએ હોય.
વિકલ્પો જોતા,જે બંધારણ આ ગોઠવણી સાથે મેળ ખાય છે તેમાં $-CHO$ ટોચ પર,$-CH_2OH$ નીચે અને $-OH$ જમણી બાજુએ છે.

(D) આઈસોમાલ્ટોઝની રચનામાં:
$1$. જ્યારે એક કાર્બન બે ઈથર ઓક્સિજન પરમાણુઓ ($-OR$ સમૂહો) સાથે જોડાયેલ હોય ત્યારે એસીટલ સમૂહ બને છે. આઈસોમાલ્ટોઝમાં,ગ્લાયકોસિડિક બંધ બે ગ્લુકોઝ એકમોને જોડે છે,જે એક એસીટલ કાર્બન બનાવે છે.
$2$. જ્યારે એક કાર્બન ઈથર ઓક્સિજન $(-OR)$ અને હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ બંને સાથે જોડાયેલ હોય ત્યારે હેમીએસીટલ સમૂહ બને છે. બીજા ગ્લુકોઝ એકમનો એનોમેરિક કાર્બન (જે ગ્લાયકોસિડિક બંધમાં સામેલ નથી) આ હેમીએસીટલ કાર્યક્ષમતા ધરાવે છે.
તેથી,આઈસોમાલ્ટોઝમાં $1$ એસીટલ અને $1$ હેમીએસીટલ સમૂહ હોય છે.
સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.

(A) એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં ગ્લુકોઝની મિથેનોલ સાથેની પ્રક્રિયા $(MeOH, H^+)$ એ ફિશર ગ્લાયકોસિડેશનનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એનોમેરિક હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ ($-OH$ at $C-1$) એસિડ ઉદ્દીપક દ્વારા પ્રોટોનેટેડ થઈને એક સારો લિવિંગ ગ્રુપ $(-OH_2^+)$ બનાવે છે.
પાણીના અણુના દૂર થવાથી એનોમેરિક કાર્બન $(C-1)$ પર રેઝોનન્સ-સ્થાયી ઓક્સોકાર્બેનિયમ આયન બને છે.
આ કાર્બોકેટાયન પર મિથેનોલ $(MeOH)$ દ્વારા ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો થવાથી મિથાઈલ ગ્લાયકોસાઈડ બને છે,ખાસ કરીને મિથાઈલ ગ્લુકોસાઈડ,જેમાં મિથોક્સી સમૂહ $(-OMe)$ એનોમેરિક કાર્બન $(C-1)$ સાથે જોડાયેલ હોય છે.

(C) ગ્લુકોઝ એ આલ્ડોઝ છે અને ફ્રુક્ટોઝ એ કીટોઝ છે.
બ્રોમીન વોટર ($Br_2$ વોટર) એક મંદ ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે ગ્લુકોઝના આલ્ડિહાઈડ સમૂહનું ગ્લુકોનિક એસિડમાં ઓક્સિડેશન કરે છે,પરંતુ તે ફ્રુક્ટોઝના કીટોન સમૂહનું ઓક્સિડેશન કરતું નથી.
તેથી,ગ્લુકોઝ બ્રોમીન વોટર સાથે પ્રક્રિયા કરીને તેનો રંગ દૂર કરે છે,જ્યારે ફ્રુક્ટોઝ તેમ કરતું નથી.
ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ બંને રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે અને તે ટોલેન્સ પ્રક્રિયક $(II)$ અને શિફના પ્રક્રિયક $(III)$ સાથે પ્રક્રિયા કરશે.
આમ,માત્ર બ્રોમીન વોટર $(I)$ જ તેમની વચ્ચે તફાવત પારખી શકે છે.

(C) મ્યુટારોટેશન એ રિડ્યુસિંગ શર્કરાનો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે જે મુક્ત હેમિયાસેટલ અથવા હેમિકેટલ સમૂહ (એનોમેરિક કાર્બન પર $-OH$ સમૂહ) ધરાવે છે.
આપેલ બંધારણોમાં:
$(I)$ એ હેમિયાસેટલ છે (એનોમેરિક કાર્બન પર $-OH$ છે),તેથી તે મ્યુટારોટેશન દર્શાવે છે.
$(II)$ એ મિથાઈલ ગ્લાયકોસાઈડ છે (એનોમેરિક કાર્બન પર $-OCH_3$ છે),તેથી તે મ્યુટારોટેશન દર્શાવતું નથી.
$(III)$ એ હેમિયાસેટલ છે (એનોમેરિક કાર્બન પર $-OH$ છે),તેથી તે મ્યુટારોટેશન દર્શાવે છે.
$(IV)$ એ મિથાઈલ ગ્લાયકોસાઈડ છે (એનોમેરિક કાર્બન પર $-OCH_3$ છે),તેથી તે મ્યુટારોટેશન દર્શાવતું નથી.
તેથી,સંયોજનો $(II)$ અને $(IV)$ મ્યુટારોટેશન દર્શાવતા નથી.

(A) એડેનોસિન એ ન્યુક્લિયોસાઇડ છે જે એડેનાઇન બેઇઝ સાથે રાઇબોઝ શર્કરાના જોડાણથી બને છે.
એડેનોસિનની રચનામાં,રાઇબોઝ શર્કરા એડેનાઇન પ્યુરિન રિંગના $N-9$ નાઇટ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
આપેલા વિકલ્પો જોતા,વિકલ્પ $A$ એડેનાઇન બેઇઝના $N-9$ સ્થાન સાથે જોડાયેલ રાઇબોઝ શર્કરાને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે,જે એડેનોસિનની લાક્ષણિક રચના છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
સુક્રોઝ એ $\alpha -D-$ ગ્લુકોઝ અને $\beta -D-$ ફ્રુક્ટોઝનું બનેલું છે જે $1,2-$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલ છે.
એમાયલોઝ એ $\alpha -D-$ ગ્લુકોઝ એકમોનો રેખીય પોલિમર છે જે $1,4-$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલ છે.
તેથી,સુક્રોઝ અને એમાયલોઝ $1,2-$ ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ ધરાવે છે તે વિધાન ખોટું છે.

(B) $1$. $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ અને $\beta-D$-ગ્લુકોઝ માત્ર $C-1$ કાર્બન (એનોમેરિક કાર્બન) પરના વિન્યાસમાં અલગ પડે છે,તેથી તેઓ એનોમર્સ છે. વિધાન $A$ સાચું છે.
$2$. એનાન્શિયોમર્સ એકબીજાના અરીસામાં પ્રતિબિંબ જેવા હોય છે જે એકબીજા પર અધ્યારોપિત થઈ શકતા નથી. $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ અને $\beta-D$-ગ્લુકોઝ ડાયાસ્ટીરિયોમર્સ છે,એનાન્શિયોમર્સ નથી. વિધાન $B$ ખોટું છે.
$3$. સેલ્યુલોઝ એ $\beta-D$-ગ્લુકોઝ એકમોનો રેખીય પોલિમર છે જે $\beta-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે. વિધાન $C$ સાચું છે.
$4$. ગ્લુકોઝના પેન્ટાએસીટેટમાં $C-1$ સ્થાન પર મુક્ત $-OH$ સમૂહ હોતો નથી,જેનો અર્થ છે કે તે હાઇડ્રોક્સિલ એમાઇન $(NH_2OH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરવા માટે ખુલ્લી શૃંખલા ધરાવતું આલ્ડિહાઇડ બંધારણ બનાવી શકતું નથી. વિધાન $D$ સાચું છે.
તેથી,ખોટું વિધાન $B$ છે.

(A) સ્ટાર્ચ એ $amylose$ અને $amylopectin$ પોલિસેકેરાઈડનું મિશ્રણ છે અને તેનો મોનોમર $glucose$ છે. તેથી,સંપૂર્ણ જળવિભાજન પર તે માત્ર $glucose$ આપે છે.

(D) મ્યુટારોટેશન એ રિડ્યુસિંગ શર્કરાનો ગુણધર્મ છે જેની પાસે મુક્ત હેમિયાસીટલ અથવા હેમિકેટલ સમૂહ હોય છે,જે તેમને તેમની ઓપન-ચેઈન અને ચક્રીય સ્વરૂપો વચ્ચે સંતુલનમાં રહેવા દે છે.
સુક્રોઝ એ નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે કારણ કે તેનું ગ્લાયકોસિડિક જોડાણ ગ્લુકોઝના $C1$ અને ફ્રુક્ટોઝના $C2$ વચ્ચે બનેલું હોય છે,જે બંને એનોમેરિક કાર્બનને બ્લોક કરે છે.
સુક્રોઝમાં મુક્ત આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોનિક સમૂહ હોતો નથી,તેથી તે મ્યુટારોટેશન દર્શાવી શકતું નથી.

(D) થાઈમિન એ $5$-મિથાઈલયુરેસિલ છે. તેની રાસાયણિક રચનામાં $2$ અને $4$ સ્થાન પર કાર્બોનિલ સમૂહ અને $5$ સ્થાન પર મિથાઈલ સમૂહ ધરાવતી પિરિમિડિન રિંગ હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,થાઈમિનનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી રચના તે છે જેમાં $2$ અને $4$ સ્થાન પર કાર્બોનિલ સમૂહ અને $5$-સ્થાન પર મિથાઈલ સમૂહ હોય છે.

(B) ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ એ એક પ્રકારનો સહસંયોજક બંધ છે જે કાર્બોહાઈડ્રેટ (શર્કરા) ના અણુને બીજા જૂથ સાથે જોડે છે.
આ લિંકેજમાં,બે મોનોસેકેરાઈડ એકમો એક ઓક્સિજન પરમાણુ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,જે ઈથર ક્રિયાશીલ સમૂહ $(R-O-R')$ ની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજને રાસાયણિક રીતે ઈથર બંધ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) મોનોસેકેરાઈડ્સના ફિશર પ્રોજેક્શનમાં,$D$ અથવા $L$ વિન્યાસ કાર્બોનિલ સમૂહથી સૌથી દૂર રહેલા કાયરલ કાર્બન પરમાણુ (સૌથી વધુ ક્રમાંકિત કાયરલ કાર્બન) પરના $-OH$ સમૂહના સ્થાન દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
ગ્લુકોઝ માટે,આલ્ડિહાઈડ સમૂહથી સૌથી દૂરનો કાયરલ કાર્બન $C-5$ કાર્બન છે.
$D$-ગ્લુકોઝમાં,$C-5$ કાર્બન પરનો $-OH$ સમૂહ ફિશર પ્રોજેક્શનમાં જમણી બાજુએ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) ગ્લાયકોજનને પ્રાણી સ્ટાર્ચ કહેવામાં આવે છે અને તે પ્રાણી કોષોમાં જોવા મળે છે. તે પ્રાણીઓમાં સંગ્રહિત ખોરાક છે,વનસ્પતિઓમાં નહીં. તેથી,ગ્લાયકોજન વનસ્પતિઓનો ખોરાક સંગ્રહ છે તે વિધાન ખોટું છે.

(A) એમાયલોપેક્ટીન એ સ્ટાર્ચનો પાણીમાં અદ્રાવ્ય ઘટક છે. તે $\alpha-D-glucose$ એકમોનો શાખિત શૃંખલા ધરાવતો પોલીમર છે,જેમાં શૃંખલાઓ $C1-C4$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા બને છે અને શાખાઓ $C1-C6$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા રચાય છે.

(C) સુક્રોઝ એ નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે કારણ કે તેમાં મુક્ત હેમિયાસીટલ અથવા હેમિકેટલ સમૂહ હોતો નથી.
તે ફેહલિંગના દ્રાવણ અથવા ટોલેન્સના પ્રક્રિયકનું રિડક્શન કરતી નથી.

(A) માલ્ટોઝ એ એક ડાયસેકેરાઇડ છે જે બે $D$-ગ્લુકોઝ એકમોનો બનેલો છે,જે એક ગ્લુકોઝ એકમના $C_1$ અને બીજાના $C_4$ વચ્ચે $\alpha$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
મંદ એસિડ (જેમ કે $HCl$) સાથે જળવિભાજન કરવાથી,ગ્લાયકોસિડિક બંધ તૂટે છે અને $D$-ગ્લુકોઝના બે અણુઓ મળે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $\text{માલ્ટોઝ} + H_2O \xrightarrow{H^+} 2 \text{ } D\text{-ગ્લુકોઝ}$.

(D) સેલિવનોફની કસોટીનો ઉપયોગ એલ્ડોઝ (જેમ કે $ \text{glucose} $) અને કીટોઝ (જેમ કે $ \text{fructose} $) વચ્ચે તફાવત કરવા માટે થાય છે.
આ કસોટીમાં,કીટોઝ એલ્ડોઝ કરતા વધુ ઝડપથી નિર્જલીકરણ પામીને ફર્ફ્યુરલ ડેરિવેટિવ્ઝ બનાવે છે,જે રિસોર્સિનોલ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઘેરો લાલ રંગ આપે છે.
ગ્લુકોઝ એ એલ્ડોઝ છે,જ્યારે ફ્રુક્ટોઝ એ કીટોઝ છે,તેથી આ તફાવત કરવા માટેની સાચી કસોટી છે.

(A) સુક્રોઝ એ $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝના $C_1$ અને $\beta$-$D$-ફ્રુક્ટોઝના $C_2$ વચ્ચે ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ દ્વારા બનેલી ડાયસેકેરાઇડ છે. બંને એનોમેરિક કાર્બન લિંકેજમાં સામેલ હોવાથી,તે નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે. જળવિભાજન પર,તે ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝનું સમાન મોલર મિશ્રણ આપે છે,જેને ઇન્વર્ટ શુગર કહેવાય છે. તેથી,$\alpha$-ગ્લુકોઝના $C_1$ અને $\beta$-ફ્રુક્ટોઝના $C_1$ વચ્ચે લિંકેજ છે તેવું વિધાન ખોટું છે.

(C) એમાયલોપેક્ટીન એ શાખિત શૃંખલા ધરાવતો પોલીસેકેરાઈડ છે જે $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ એકમોનો હોમોપોલિમર છે.
તેમાં $C_1-C_4$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ એકમોની રેખીય શૃંખલા હોય છે.
વધુમાં,અમુક સ્થાનો પર શાખાઓ જોવા મળે છે જ્યાં $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ એકમો $C_1-C_6$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.

(A) -ગ્લુકોઝ $(CHO-(CHOH)_4-CH_2OH)$ ના રેખીય બંધારણમાં,$C_2, C_3, C_4,$ અને $C_5$ સ્થાન પર $4$ કાયરલ કાર્બન (સ્ટીરિયો સેન્ટર્સ) હોય છે.
$\alpha-D$-ગ્લુકોઝના ચક્રીય બંધારણમાં,હેમિયાસીટલ બંધના નિર્માણને કારણે એનોમેરિક કાર્બન $(C_1)$ પર એક નવું કાયરલ કેન્દ્ર બને છે.
આમ,ચક્રીય બંધારણમાં $5$ સ્ટીરિયો સેન્ટર્સ ($C_1, C_2, C_3, C_4,$ અને $C_5$) હોય છે.

(A) ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝ એ $C-4$ સ્થાન પર એપિમર છે.
$D$-ગ્લુકોઝમાં,$C-4$ પરનો હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ ઇક્વેટોરિયલ સ્થાનમાં હોય છે (હાવર્થ પ્રોજેક્શનમાં,તે સમતલની નીચે હોય છે).
$D$-ગેલેક્ટોઝમાં,$C-4$ પરનો હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ એક્સિયલ સ્થાનમાં હોય છે (હાવર્થ પ્રોજેક્શનમાં,તે સમતલની ઉપર હોય છે).
તેથી,તેઓ માત્ર $C-4$ કાર્બન પરમાણુ પર જ બંધારણમાં અલગ પડે છે.

(D) ગ્લાયકોજન એ ખૂબ જ શાખિત પોલિસેકેરાઈડ છે,સીધી શૃંખલા ધરાવતું પોલિમર નથી. તેને ઘણીવાર પ્રાણી સ્ટાર્ચ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે $\alpha -D-$ગ્લુકોઝ એકમોનું બનેલું છે જે રેખીય શૃંખલાઓમાં $\alpha -1,4-$ગ્લાયકોસિડિક બંધ અને શાખાના બિંદુઓ પર $\alpha -1,6-$ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે. તેથી,તે એમાયલોઝ જેવું સીધી શૃંખલા ધરાવતું પોલિમર છે તે વિધાન $INCORRECT$ (ખોટું) છે.

(B) ગ્લુકોઝમાં આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ અને અનેક હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ હોય છે.
તે $Phenyl hydrazine$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ગ્લુકોઝોન બનાવે છે.
તે $CH_3OH/H^+$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મિથાઈલ ગ્લુકોસાઈડ બનાવે છે.
તે $HCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સાયનોહાઈડ્રીન બનાવે છે.
જોકે,ગ્લુકોઝ $2,4-DNP$ (બ્રેડીના પ્રક્રિયક) સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી,જે આલ્ડિહાઈડ અને કીટોન માટેની લાક્ષણિક કસોટી છે. આનું કારણ એ છે કે ગ્લુકોઝમાં આલ્ડિહાઈડ સમૂહ મુખ્યત્વે ચક્રીય હેમીએસીટલ સ્વરૂપમાં હોય છે,જે $2,4-DNP$ બનાવવા માટે જરૂરી ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા કરવા માટે મુક્ત હોતું નથી.

(D) રિડ્યુસિંગ શર્કરા એ કાર્બોહાઇડ્રેટ છે જે રિડ્યુસિંગ કર્તા તરીકે કામ કરી શકે છે કારણ કે તેમાં મુક્ત આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન સમૂહ હોય છે.
$Fructose$ એ રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે કારણ કે,આલ્કલાઇન માધ્યમમાં,તે ટૉટોમેરાઇઝેશન (enolization) દ્વારા $glucose$ અને $mannose$ બનાવે છે,જેમાં મુક્ત આલ્ડિહાઇડ સમૂહ હોય છે.

(A) સુક્રોઝને ઇન્વર્ટ સુગર કહેવામાં આવે છે કારણ કે જળવિભાજન પહેલાં ડેક્સ્ટ્રોરોટેટરી $(+)$ માંથી જળવિભાજન પછી લેવોરોટેટરી $(-)$ માં પ્રકાશીય પરિભ્રમણની નિશાનીમાં ફેરફાર થાય છે.
સુક્રોઝના જળવિભાજનથી $D-(+)$-ગ્લુકોઝ અને $D-(-)$-ફ્રુક્ટોઝનું સમાન મોલર મિશ્રણ મળે છે.

(A) $Tollen's$ પ્રક્રિયકનો ઉપયોગ રિડ્યુસિંગ અને નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા વચ્ચે તફાવત કરવા માટે થાય છે.
$\text{ગ્લુકોઝ}$ એ રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે કારણ કે તેમાં મુક્ત હેમિયાસીટલ જૂથ હોય છે જે આલ્ડિહાઈડ બનાવવા માટે ખુલી શકે છે,જે $Tollen's$ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિલ્વર મિરર બનાવે છે.
$\text{સુક્રોઝ}$ એ નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે કારણ કે તેના ગ્લાયકોસિડિક બંધમાં ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ બંનેના એનોમેરિક કાર્બન સામેલ હોય છે,જે મુક્ત આલ્ડિહાઈડ જૂથ બનતા અટકાવે છે.
તેથી,$\text{ગ્લુકોઝ}$ અને $\text{સુક્રોઝ}$ ને $Tollen's$ પ્રક્રિયકનો ઉપયોગ કરીને અલગ પાડી શકાય છે.

(D) રિડ્યુસિંગ શર્કરા એ કાર્બોહાઇડ્રેટ છે જેમાં મુક્ત આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન સમૂહ હોય છે,જે તેને રિડ્યુસિંગ કર્તા તરીકે કાર્ય કરવા દે છે.
$Starch$,$Cellulose$,અને $Glycogen$ એ પોલિસેકેરાઇડ્સ છે અને તે નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
$Fructose$ એ મોનોસેકેરાઇડ છે જેમાં કીટોનિક સમૂહ હોય છે. જોકે તે કીટોઝ છે,તે આલ્કલાઇન દ્રાવણમાં ટોટોમેરાઇઝેશન દ્વારા ગ્લુકોઝ અને મેનોઝ બનાવે છે,જેમાં આલ્ડિહાઇડ સમૂહ હોય છે. તેથી,$Fructose$ રિડ્યુસિંગ શર્કરા તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) વ્યાખ્યા મુજબ,$Mutarotation$ એ સમય સાથે ઓપ્ટિકલ રોટેશનમાં થતો ફેરફાર છે જે દ્રાવણમાં ચક્રીય શર્કરાના $\alpha$ અને $\beta$ એનોમેરિક સ્વરૂપોના આંતરરૂપાંતરણને કારણે થાય છે જ્યાં સુધી સંતુલન પ્રાપ્ત ન થાય.
આ પ્રક્રિયામાં એનોમેરિક કાર્બન પર રિંગનું ખુલવું અને બંધ થવું સામેલ છે.

(B) સેલ્યુલોઝ એ સીધી શૃંખલા ધરાવતો પોલીસેકેરાઈડ છે.
તે ફક્ત $D$-ગ્લુકોઝ એકમોનો બનેલો છે.
આ એકમો $\beta$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.

(B) આપેલ બંધારણ એ શર્કરાનું છ-સભ્યયુક્ત ચક્રીય સ્વરૂપ છે,જેને પાયરેનોઝ રીંગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
એનોમેરિક કાર્બન $(C_1)$ નું અવલોકન કરતા,$-OH$ સમૂહ નીચેની તરફ (એક્સિયલ) છે,જે $\alpha$-એનોમર સૂચવે છે.
આ શર્કરામાં છ કાર્બન અને આલ્ડિહાઇડ સમૂહ (એનોમેરિક કાર્બન પર હાઇડ્રોજન પરમાણુની હાજરી દ્વારા સૂચિત) હોવાથી,તે આલ્ડોહેક્સોઝ છે.
તેથી,આ બંધારણ $\alpha$-$D$-ગ્લુકોપાયરેનોઝ દર્શાવે છે,જે એક આલ્ડોહેક્સોઝ છે.

(C) જ્યારે મોનોસેકેરાઈડ્સ ફિનાઈલ હાઈડ્રાઝીન સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તેઓ ઓસાઝોન બનાવે છે.
જે મોનોસેકેરાઈડ્સ ફક્ત $C-1$ અને $C-2$ કાર્બન પરમાણુઓના વિન્યાસમાં અલગ પડે છે,તેઓ સમાન ઓસાઝોન બનાવે છે કારણ કે આ પ્રક્રિયામાં $C-2$ હાઈડ્રોક્સિલ જૂથનું ઓક્સિડેશન અને $C-1$ તથા $C-2$ પર હાઈડ્રાઝોનનું નિર્માણ થાય છે.
$D^{-}$-ગ્લુકોઝ,$D^{-}$-ફ્રુક્ટોઝ અને $D^{-}$-મેનોઝ ત્રણેય સમાન ઓસાઝોન બનાવે છે કારણ કે તેઓ $C-3, C-4, C-5$ અને $C-6$ પર સમાન વિન્યાસ ધરાવે છે.
તેથી,$D^{-}$-ગ્લુકોઝ અને $D^{-}$-ફ્રુક્ટોઝની જોડી સમાન ઓસાઝોન બનાવશે.

(C) $1$. એપિમર્સ એ ડાયાસ્ટીરિયોમર્સ છે જે ફક્ત એક કાયરલ કેન્દ્ર પર વિન્યાસમાં અલગ પડે છે.
$2$. ગ્લુકોઝ અને મેનોઝ $C_2$ કાર્બન પર અલગ પડે છે,તેથી તેઓ $C_2$ એપિમર્સ છે. આ સાચું છે.
$3$. એનોમર્સ એ એપિમર્સનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે જે એનોમેરિક કાર્બન $(C_1)$ પર અલગ પડે છે. $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ અને $\beta-D$-ગ્લુકોઝ એનોમર્સ છે. આ સાચું છે.
$4$. ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝ $C_4$ કાર્બન પર અલગ પડે છે,જે તેમને $C_4$ એપિમર્સ બનાવે છે,$C_2$ એપિમર્સ નહીં. તેથી,આ ખોટી રીતે જોડાયેલું છે.
$5$. માલ્ટોઝ અને લેક્ટોઝ રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે કારણ કે તેમાં મુક્ત હેમિયાસેટલ જૂથ હોય છે. આ સાચું છે.

(D) કાર્બોહાઇડ્રેટનું $D/L$ કોન્ફિગ્યુરેશન કાર્બોનિલ ગ્રુપ (આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન) થી સૌથી દૂરના કાઇરલ કાર્બન પરમાણુ પરના $-OH$ ગ્રુપના સ્થાન દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
ફિશર પ્રોજેક્શનમાં,જો આ ચોક્કસ કાઇરલ કાર્બન પર $-OH$ ગ્રુપ જમણી બાજુ હોય,તો તે $D$-આઇસોમર છે; જો તે ડાબી બાજુ હોય,તો તે $L$-આઇસોમર છે.
વિકલ્પ $(d)$ માં,છેલ્લા કાઇરલ કાર્બન $(C3)$ પરનું $-OH$ ગ્રુપ ડાબી બાજુએ છે,જે $L$-કોન્ફિગ્યુરેશન દર્શાવે છે.

(C) નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરાઓ તે છે જે અન્ય અણુઓને ઇલેક્ટ્રોન આપી શકતી નથી અને રિડ્યુસિંગ એજન્ટ તરીકે કામ કરી શકતી નથી.
સુક્રોઝ એ નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે કારણ કે તેના બંને મોનોસેકેરાઇડ એકમો (ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ) ના એનોમેરિક કાર્બન પરમાણુઓ ગ્લાયકોસિડિક બંધના નિર્માણમાં સામેલ હોય છે.

(B) જ્યારે ગ્લુકોઝ બ્રોમીન પાણી $(Br_2 - H_2O)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે ગ્લુકોઝનો આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ માં ઓક્સિડાઈઝ થાય છે,જેના પરિણામે ગ્લુકોનિક એસિડ બને છે.
બ્રોમીન પાણી એક મંદ ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે ગ્લુકોઝની શૃંખલાના હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહોને અસર કર્યા વિના ફક્ત આલ્ડિહાઈડ સમૂહનું ઓક્સિડેશન કરે છે.

(C) -ગ્લુકોઝ અને $L$-ગ્લુકોઝ એકબીજાના અરીસામાં દેખાતા પ્રતિબિંબ છે જે એકબીજા પર બંધબેસતા નથી.
તેઓ તમામ કાયરલ કેન્દ્રોના વિન્યાસમાં અલગ પડે છે.
તેથી,તેઓ એનાન્ટિઓમર્સ તરીકે ઓળખાય છે.

(B) મ્યુટારોટેશન એ રિડ્યુસિંગ શર્કરાનો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે જે મુક્ત હેમિયાસીટલ અથવા હેમીકીટલ સમૂહ (એનોમેરિક કાર્બન પર $-OH$ સમૂહ) ધરાવે છે.
$(a)$ આ $\alpha$-$D$-ગ્લુકોપાયરાનોઝ છે,જે $C1$ સ્થાન પર મુક્ત હેમિયાસીટલ સમૂહ ધરાવે છે અને મ્યુટારોટેશન દર્શાવશે.
$(b)$ આ $\beta$-$D$-ફ્રુક્ટોફ્યુરાનોઝ છે,જે $C2$ સ્થાન પર મુક્ત હેમીકીટલ સમૂહ ધરાવે છે અને મ્યુટારોટેશન દર્શાવશે.
$(c)$ આ મિથાઈલ ગ્લાયકોસાઈડ (મિથાઈલ $\alpha$-$D$-ગ્લુકોપાયરાનોસાઈડ) છે,જેમાં હેમિયાસીટલ $-OH$ સમૂહ $-OCH_3$ દ્વારા બદલાયેલ છે. તે રેખીય સ્વરૂપમાં ખુલી શકતું નથી અને તેથી મ્યુટારોટેશન દર્શાવતું નથી.
$(d)$ આ પણ એક મિથાઈલ ગ્લાયકોસાઈડ છે,જે મ્યુટારોટેશન દર્શાવતું નથી.
તેથી,માત્ર સંયોજનો $(a)$ અને $(b)$ મ્યુટારોટેશન દર્શાવે છે.

(B) જ્યારે ગ્લુકોઝ $(CHO(CHOH)_4CH_2OH)$ બ્રોમીન પાણી $(Br_2 - H_2O)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે આલ્ડિહાઇડ સમૂહનું પસંદગીયુક્ત ઓક્સિડેશન થઈને કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ બને છે,જે ગ્લુકોનિક એસિડ $(COOH(CHOH)_4CH_2OH)$ બનાવે છે.
બ્રોમીન પાણી એક મંદ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ પ્રક્રિયા સાબિત કરે છે કે ગ્લુકોઝમાં રહેલો કાર્બોનિલ સમૂહ આલ્ડિહાઇડ સમૂહ છે.

(A) $\alpha-D$-ગ્લુકોપાયરાનોઝ અને $\beta-D$-ગ્લુકોપાયરાનોઝ માત્ર $C-1$ કાર્બન પરમાણુ પરના હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહના વિન્યાસમાં જ અલગ પડે છે,જે એનોમેરિક કાર્બન છે.
આવા આઇસોમર્સને ખાસ કરીને એનોમર્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
એનોમર્સ એ ડાયાસ્ટિરિયોમર્સનો એક પ્રકાર હોવાથી,તેઓ તકનીકી રીતે ડાયાસ્ટિરિયોમર્સ પણ છે,પરંતુ આ બંધારણો માટે સૌથી સચોટ અને યોગ્ય વર્ગીકરણ એનોમર્સ છે.

(B) પિરિયોડિક એસિડ $(HIO_4)$ એ વિસિનલ ડાયોલ્સ અને $\alpha$-હાઇડ્રોક્સી કાર્બોનિલ સંયોજનોના $C-C$ બંધનું વિભાજન કરે છે.
ગ્લુકોઝ $(CHO-(CHOH)_4-CH_2OH)$ માં,આવા $5$ બંધોનું વિભાજન થાય છે.
આલ્ડિહાઇડ સમૂહ $(-CHO)$ અને ચાર દ્વિતીયક આલ્કોહોલ સમૂહો $(-CHOH-)$ નું ઓક્સિડેશન ફોર્મિક એસિડ $(HCOOH)$ માં થાય છે,જ્યારે છેડાનો પ્રાથમિક આલ્કોહોલ સમૂહ $(-CH_2OH)$ નું ઓક્સિડેશન ફોર્માલ્ડિહાઇડ $(HCHO)$ માં થાય છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CHO-(CHOH)_4-CH_2OH + 5HIO_4 \rightarrow 5HCOOH + HCHO + 5HIO_3 + H_2O$

(D) ગ્લુકોઝ અને મેનોઝ $C-2$ કાર્બન પરમાણુ પરના વિન્યાસમાં અલગ પડે છે.
આવા ડાયાસ્ટીરિયોમર્સ જે ફક્ત એક સ્ટીરિયોસેન્ટર પરના વિન્યાસમાં અલગ પડે છે તેને એપિમર્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,ગ્લુકોઝ અને મેનોઝ એ $C-2$ એપિમર્સ છે.