Mix Examples- Strategies for Enhancement in Food Production Questions in Gujarati

(B) સોયાબીન $(Glycine \ max)$ વનસ્પતિજન્ય પ્રોટીનનો સૌથી સમૃદ્ધ સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે.
તેમાં આશરે $40\%$ પ્રોટીન અને $20\%$ તેલ હોય છે.
તે એક કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિ છે જે ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત પ્રોટીન પ્રદાન કરે છે,જેના કારણે તે શાકાહારી આહારમાં પ્રોટીનના પૂરક તરીકે મુખ્ય સ્ત્રોત ગણાય છે.

(C) ક્વોરેન્ટાઇન નિયમન એ સરકાર દ્વારા લેવામાં આવતું એક કાયદાકીય પગલું છે,જેનો ઉદ્દેશ્ય દેશ કે પ્રદેશમાં જીવાતો,રોગકારકો અથવા રોગોના પ્રવેશ અને ફેલાવાને અટકાવવાનો છે. તેમાં એવી વનસ્પતિઓ,વનસ્પતિજન્ય ઉત્પાદનો અને અન્ય સામગ્રીઓ કે જેમાં હાનિકારક સજીવો હોઈ શકે છે,તેનું નિરીક્ષણ અને હેરફેર પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,તે મુખ્યત્વે દેશમાં રોગગ્રસ્ત વનસ્પતિઓ અથવા જીવાતોના પ્રવેશને અટકાવવા સાથે સંકળાયેલું છે.

(C) સૂર્યમુખી $(Helianthus \ annuus)$ એ એક મહત્વનો તેલીબિયાં પાક છે. તેનું વાવેતર મુખ્યત્વે તેના બીજમાંથી ખાદ્ય તેલ મેળવવા માટે કરવામાં આવે છે,જે અસંતૃપ્ત ફેટી એસિડથી ભરપૂર હોય છે.

(C) કૂટ ધાન્ય (pseudocereal) એટલે એવી વનસ્પતિ કે જેના બીજનો ઉપયોગ ધાન્ય તરીકે કરવામાં આવે છે,પરંતુ તે ઘાસ કુળ $(Poaceae)$ ની સભ્ય નથી.
બક ઘઉં $(Fagopyrum esculentum)$ એ કૂટ ધાન્યનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે કારણ કે તે $Polygonaceae$ કુળની દ્વિદળી વનસ્પતિ છે,જ્યારે સાચા ધાન્યો એકદળી હોય છે.
જુવાર અને બાજરી એ ઘાસ કુળની સાચી ધાન્ય વનસ્પતિઓ છે.

(B) કપાસ ($Gossypium$ $spp.$) એ ભારતનો સૌથી મહત્વનો રેસા આપતો પાક છે. શણ,ફ્લેક્સ કે અન્ય રેસા આપતા પાકોની સરખામણીમાં કપાસ સૌથી વધુ વિસ્તારમાં ઉગાડવામાં આવે છે. તે ભારતીય અર્થતંત્ર અને કાપડ ઉદ્યોગમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(B) ધાન્યો (જેમ કે ઘઉં,ચોખા,મકાઈ અને જવ) વૈશ્વિક સ્તરે માનવીઓ માટે ખોરાકનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. તે માનવ શરીરને જરૂરી મોટાભાગની કેલરી અને કાર્બોદિત પદાર્થો પૂરા પાડે છે. જોકે કઠોળ,બરછટ ધાન્યો અને તેલીબીયાં માનવ આહારના મહત્વના ઘટકો છે,પરંતુ વિશ્વની મોટાભાગની વસ્તી માટે ધાન્યો મુખ્ય ખોરાક (staple food) તરીકે ગણાય છે.

(B) મગફળી $(Arachis \text{ } hypogaea)$ એ મુખ્ય તેલીબિયાં પાક છે જે મુખ્યત્વે ખાદ્ય તેલ મેળવવા માટે ઉગાડવામાં આવે છે. સૂર્યમુખી પણ તેલીબિયાં છે, પરંતુ મગફળી ઘણા પ્રદેશોમાં ખાસ કરીને આ હેતુ માટે સૌથી વધુ વાવવામાં આવતા પાકોમાંનો એક છે. ગુલાબ અને ગલગોટા મુખ્યત્વે સુશોભન માટે ઉગાડવામાં આવે છે.

(D) $IPM$ (ઈન્ટીગ્રેટેડ પેસ્ટ મેનેજમેન્ટ) એ એક ઇકોસિસ્ટમ-આધારિત વ્યૂહરચના છે જે જૈવિક નિયંત્રણ,રહેઠાણમાં ફેરફાર,ખેતીની પદ્ધતિઓમાં ફેરફાર અને પ્રતિકારક જાતોના ઉપયોગ જેવી તકનીકોના સંયોજન દ્વારા જીવાતો અથવા તેમના નુકસાનને લાંબા ગાળે અટકાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
$1$. પ્રતિકારક જાતોનો ઉપયોગ $(A)$ એ $IPM$ નો મુખ્ય ઘટક છે.
$2$. પાકની ફેરબદલી $(B)$ જીવાતોના જીવનચક્રને તોડવામાં મદદ કરે છે અને તે $IPM$ ની પ્રમાણભૂત પદ્ધતિ છે.
$3$. જૈવિક અને યાંત્રિક નિયંત્રણ $(C)$ એ રસાયણો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે $IPM$ માં વપરાતી મુખ્ય પદ્ધતિઓ છે.
$4$. પાકની શરૂઆતથી અંત સુધી પેસ્ટીસાઈડ્સનો નિયમિત અને વધુ માત્રામાં ઉપયોગ $(D)$ એ $IPM$ ના સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ છે,જેનો ઉદ્દેશ્ય રાસાયણિક ઉપયોગને ઘટાડવાનો અને જ્યારે અન્ય પદ્ધતિઓ નિષ્ફળ જાય ત્યારે જ તેનો ઉપયોગ કરવાનો છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ એ $IPM$ નો ભાગ નથી.

(D) સોયાબીન એ વનસ્પતિજન્ય પ્રોટીન અને ચરબીનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે. તેનો ઉપયોગ 'સોયા મિલ્ક' બનાવવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે,જે સોયાબીનને પાણીમાં પલાળી,દળીને અને ઉકાળીને તૈયાર કરવામાં આવતો દૂધ જેવો પદાર્થ છે. આ ગાયના દૂધના ડેરી-મુક્ત વિકલ્પ તરીકે લોકપ્રિય છે.

(C) રીકાલ્સીટ્રન્ટ બીજ એવા બીજ છે જે $ex-situ$ સંરક્ષણ દરમિયાન સૂકવણી અને ઠંડું પાડવાની પ્રક્રિયામાં ટકી શકતા નથી. તેઓ ભેજ ગુમાવવા અને નીચા તાપમાન પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $Tea$ (ચા - $Camellia \text{ } sinensis$) રીકાલ્સીટ્રન્ટ બીજ ઉત્પન્ન કરે છે, જ્યારે ઘઉં, મકાઈ અને ચોખા ઓર્થોડોક્સ બીજ ઉત્પન્ન કરે છે જેને સૂકવીને લાંબા સમય સુધી સંગ્રહિત કરી શકાય છે.

(A) પાકની ફેરબદલી એ એક જ વિસ્તારમાં ક્રમિક ઋતુઓમાં વિવિધ પ્રકારના પાક ઉગાડવાની પદ્ધતિ છે.
પાકની ફેરબદલીનો મુખ્ય હેતુ ચોક્કસ પોષક તત્વોના ઘટાડાને અટકાવીને જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવી રાખવાનો અથવા વધારવાનો છે.
ઉદાહરણ તરીકે,કઠોળ વર્ગના પાક વાવવાથી નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન થાય છે,જે જમીનમાં નાઈટ્રોજનનું પ્રમાણ વધારે છે,જેનાથી ત્યારબાદ વાવવામાં આવતા અન્ય પાકને ફાયદો થાય છે.

(D) $IARI$ (ઇન્ડિયન એગ્રીકલ્ચરલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ),નવી દિલ્હીએ કેટલાક શાકભાજીના પાકો બહાર પાડ્યા છે જે વિટામિન અને ખનીજતત્વોથી સમૃદ્ધ છે.
ઉદાહરણ તરીકે,વિટામિન $A$ થી સમૃદ્ધ ગાજર,પાલક અને કોળું; વિટામિન $C$ થી સમૃદ્ધ કારેલા,બથુઆ,સરસવ અને ટામેટાં; અને આયર્ન અને કેલ્શિયમથી સમૃદ્ધ પાલક અને બથુઆ.
તેથી,આ પાકો વિટામિન અને ખનીજતત્વો બંનેથી સમૃદ્ધ છે.

(B) ધાન્યો (જેમ કે ઘઉં,ચોખા,મકાઈ વગેરે) વૈશ્વિક સ્તરે મનુષ્યો માટે ખોરાક અને પશુઓ માટે પશુચારાનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. તે કેલરીના મોટા ભાગનો પુરવઠો પૂરો પાડે છે અને કૃષિ ઉત્પાદકતા માટે આવશ્યક છે.

(D) ઉત્તર પ્રદેશ ભારતમાં શેરડીનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક રાજ્ય છે. શેરડી એ એક મુખ્ય રોકડિયો પાક છે,અને રાજ્યના ફળદ્રુપ ગંગાના મેદાનો તેના વાવેતર માટે આદર્શ પરિસ્થિતિઓ પૂરી પાડે છે. તે દેશના કુલ ખાંડના ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર ફાળો આપે છે.

(A) એલ્ડ્રીન અને ડાયેલ્ડ્રીન એ ઓર્ગેનોક્લોરિન જંતુનાશકો છે જેનો ઐતિહાસિક રીતે બિલ્ડિંગમાં ઉધઈના નિયંત્રણ માટે અને જમીનની સારવાર માટે વ્યાપકપણે ઉપયોગ થતો હતો. આ રસાયણો પર્યાવરણમાં લાંબા સમય સુધી ટકી રહે છે અને તેમની ઝેરી અસર તથા જૈવિક સંચય (bioaccumulation) ના ગુણધર્મોને કારણે હવે મોટાભાગે પ્રતિબંધિત અથવા મર્યાદિત છે. તેથી,$A$ એ સાચો જવાબ છે.

(D) જંતુનાશકો એ રાસાયણિક અથવા જૈવિક એજન્ટો છે જે પાકને નુકસાન પહોંચાડતા અથવા માનવ સ્વાસ્થ્યને અસર કરતા જીવાતોને નિયંત્રિત કરવા માટે વપરાય છે. 'જંતુનાશક' શબ્દ એક વ્યાપક શ્રેણી છે જેમાં ચોક્કસ સજીવોને લક્ષ્ય બનાવવા માટે રચાયેલ વિવિધ પ્રકારના એજન્ટોનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. $Insecticides$ (કીટનાશકો): જીવજંતુઓને મારવા માટે વપરાય છે.
$2$. $Herbicides$ (નીંદણનાશકો): અનિચ્છનીય છોડ અથવા નીંદણને મારવા માટે વપરાય છે.
$3$. $Fungicides$ (ફૂગનાશકો): ફૂગના વિકાસને નિયંત્રિત કરવા માટે વપરાય છે.
$4$. $Nematicides$ (સૂત્રકૃમિનાશકો): સૂત્રકૃમિઓને મારવા માટે વપરાય છે.
$5$. $Rodenticides$ (ઊંદરનાશકો): ઉંદર જેવા કૃંતકોને મારવા માટે વપરાય છે.
આમ,આપેલા તમામ વિકલ્પો $(A, B, C)$ જીવાત નિયંત્રણ માટે વપરાતા વિવિધ પ્રકારના રાસાયણિક એજન્ટો દર્શાવે છે,તેથી સાચો જવાબ 'ઉપરોક્ત બધા' છે.

(B) લીલો પડવાશ એ એક પ્રકારનો આવરણ પાક છે જે મુખ્યત્વે જમીનમાં પોષક તત્વો અને કાર્બનિક પદાર્થો ઉમેરવા માટે ઉગાડવામાં આવે છે.
ભારતમાં,$Crotalaria \ juncea$,જેને સામાન્ય રીતે શણ (Sunn hemp) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે લીલા પડવાશ માટે સૌથી વધુ વપરાતી વનસ્પતિ છે.
તે એક દ્વિદળી (leguminous) વનસ્પતિ છે જે તેના મૂળની ગાંઠોમાં રહેલા સહજીવી બેક્ટેરિયા દ્વારા વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું જમીનમાં સ્થાપન કરે છે,જેનાથી જમીનની ફળદ્રુપતામાં વધારો થાય છે.

(C) તેલીબિયાંનો પાક એટલે એવી વનસ્પતિ કે જે મુખ્યત્વે તેના બીજમાં રહેલા તેલ માટે ઉગાડવામાં આવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $\text{સૂર્યમુખી}$ ($Helianthus$ $annuus$) એ જાણીતો તેલીબિયાંનો પાક છે. $\text{ડાંગર}$ એ ધાન્ય પાક છે, $\text{કેરીઓપ્સીસ}$ એ ઘાસમાં જોવા મળતા ફળનો એક પ્રકાર છે, અને $\text{ક્રાયસેન્થેમમ}$ એ સુશોભન માટેનો ફૂલછોડ છે.

(D) બાસમતી ચોખા એ લાંબા દાણાવાળા સુગંધિત ચોખાની એક પ્રીમિયમ જાત છે જે પરંપરાગત રીતે ઇન્ડો-ગેંગેટિક મેદાનોમાં ઉગાડવામાં આવે છે.
ભારતમાં,બાસમતી ચોખાના ઉત્પાદનમાં મુખ્ય રાજ્યોમાં પંજાબ,હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશનો સમાવેશ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ઉત્તર પ્રદેશ બાસમતી ચોખાનું એક મહત્વનું ઉત્પાદક રાજ્ય છે.

(D) લીલા પડવાશનું ઉત્પાદન જમીનની ફળદ્રુપતા વધારવા માટે લીલી વનસ્પતિના પેશીઓને જમીનમાં ભેળવીને કરવામાં આવે છે. આ હેતુ માટે કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓનો સામાન્ય રીતે ઉપયોગ થાય છે કારણ કે તેઓ તેમના મૂળની ગાંઠોમાં રહેલા સહજીવી બેક્ટેરિયા દ્વારા વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે. $Crotalaria \text{ } juncea$ (સણ), $Vigna \text{ } sinensis$ (ચોળી), અને $Berseem$ $(Trifolium \text{ } alexandrinum)$ એ તમામ કઠોળ વર્ગના પાક છે જેનો લીલા પડવાશ તરીકે વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે. તેથી, સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) ભારત વિશ્વમાં કૃષિ ચીજવસ્તુઓના સૌથી મોટા ઉત્પાદકોમાંનું એક છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,શક્કરિયાં,ચા અને મકાઈની સરખામણીમાં ભારતમાં $Potato$ (બટાટા - $Solanum$ $tuberosum$) નું ઉત્પાદન સૌથી વધુ થાય છે. ભારત વૈશ્વિક સ્તરે બટાટાના ટોચના ઉત્પાદકોમાં સતત સ્થાન ધરાવે છે,જે દેશની ખાદ્ય સુરક્ષા અને અર્થતંત્રમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપે છે.

(C) આપેલા વિકલ્પોમાંથી, મગફળી $(Arachis \text{ } hypogaea)$ એ પ્રોટીનનો સૌથી સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે.
મગફળીમાં આશરે $25-28\%$ પ્રોટીન હોય છે, જે ઘઉં, મકાઈ અથવા ચોખા જેવા અનાજમાં જોવા મળતા પ્રોટીન કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે.
સામાન્ય રીતે કઠોળ અને તેલીબિયાંને અનાજની સરખામણીમાં વનસ્પતિ-આધારિત પ્રોટીનના વધુ સારા સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે.

(B) સોયાબીન $(Glycine \text{ } max)$ વનસ્પતિ આધારિત પ્રોટીનનો સૌથી સમૃદ્ધ સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે. તેમાં આશરે $40\%$ પ્રોટીન અને $20\%$ તેલ હોય છે. તે એક કઠોળ છે જે સંપૂર્ણ એમિનો એસિડ પ્રોફાઇલ પ્રદાન કરે છે, જે તેને શાકાહારીઓ માટે ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત પ્રોટીન સ્ત્રોત બનાવે છે.

(C) $Guayule$ (વૈજ્ઞાનિક નામ: $Parthenium$ $argentatum$) એ દક્ષિણ-પશ્ચિમ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઉત્તર મેક્સિકોનું રણ પ્રદેશનું ક્ષુપ છે. તે મુખ્યત્વે કુદરતી રબરના સ્ત્રોત તરીકે જાણીતું છે,જે $Hevea$ $brasiliensis$ નામના રબરના વૃક્ષમાંથી મળતા રબરનો એક વિકલ્પ છે. તે ખાસ કરીને મૂલ્યવાન છે કારણ કે તે હાઇપોએલર્જેનિક (એલર્જી ન કરે તેવું) રબર ઉત્પન્ન કરે છે.

(B) કોફી $(Coffea \ arabica)$ ના ઉદ્ભવનું પ્રાથમિક કેન્દ્ર ઈથોપિયા છે. જોકે,બ્રાઝિલ અને સેન્ટ્રલ અમેરિકાને કોફીના ઉત્પાદન માટેના દ્વિતીયક કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે,કારણ કે અનુકૂળ આબોહવાકીય પરિસ્થિતિઓને કારણે તેઓ વિશ્વમાં કોફીના સૌથી મોટા ઉત્પાદકો બની ગયા છે.

(B) બાજરીનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Pennisetum$ $typhoides$ (જેને $Pennisetum$ $glaucum$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) છે.
$Triticum$ $aestivum$ એ ઘઉંનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
$Zea$ $mays$ એ મકાઈનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
$Sorghum$ $vulgare$ એ જુવારનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.

(D) કપાસ ($Gossypium$ $spp.$) એ ભારતમાં સૌથી વધુ વાવેતર થતો રેસા આપતો પાક છે. તે એક મુખ્ય રોકડિયો પાક છે જે કાપડ ઉદ્યોગ માટે પ્રાથમિક કાચા માલ તરીકે કામ કરે છે. જોકે શણ અને સન હેમ્પ પણ રેસા આપતા પાકો છે,પરંતુ ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્રમાં કપાસનું આર્થિક મહત્વ અને વાવેતર વિસ્તાર સૌથી વધુ છે.

(A) 'નવું વિશ્વ' (New World) એટલે અમેરિકા ખંડ. ઘણા પાકો જે આજે ભારતમાં સામાન્ય છે, તે મૂળભૂત રીતે અમેરિકામાંથી લાવવામાં આવ્યા હતા. આ પાકોમાં $\text{કાજુ}$, $\text{બટાટા}$, $\text{રબર}$, $\text{તમાકુ}$, $\text{મરચાં}$, $\text{ટામેટા}$ અને $\text{મકાઈ}$ નો સમાવેશ થાય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $\text{કાજુ}$, $\text{બટાટા}$ અને $\text{રબર}$ એવા પાકો છે જે નવા વિશ્વમાં ઉદ્ભવ્યા હતા અને ભારતમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા.

(B) નુડલ્સ સામાન્ય રીતે સેમોલિના (રવા) માંથી બનાવવામાં આવે છે,જે $Triticum$ $durum$ (ડ્યુરમ ઘઉં) માંથી મેળવવામાં આવે છે. $Triticum$ $durum$ એ સખત ઘઉંની જાત છે જે તેના ઉચ્ચ પ્રોટીન અને ગ્લુટેન શક્તિ માટે જાણીતી છે,જે તેને પાસ્તા અને નુડલ્સ બનાવવા માટે આદર્શ બનાવે છે.

(C) લીલું ખાતર એ જમીનમાં ઉગાડવામાં આવતા પાકને જમીનમાં દબાવીને તૈયાર કરવામાં આવે છે,જેથી તે જમીનને પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે.
$Crotalaria juncea$ (શણ) એ કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિ છે.
કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓના મૂળમાં નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા બેક્ટેરિયા $(Rhizobium)$ ધરાવતી મૂળગંડિકાઓ હોય છે,જે જમીનને નાઈટ્રોજનથી સમૃદ્ધ બનાવે છે.
તેથી,$Crotalaria juncea$ એ સાચો જવાબ છે.

(D) પોમેટો એ બટાકા ($Solanum$ $tuberosum$) અને ટામેટા ($Solanum$ $lycopersicum$) ના પ્રોટોપ્લાસ્ટના સંલયન દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલ દૈહિક સંકર છે.
દૈહિક સંકરણ એ એક એવી તકનીક છે જેમાં બે અલગ-અલગ વનસ્પતિ પ્રજાતિઓના પ્રોટોપ્લાસ્ટને જોડીને એક એવો સંકર છોડ બનાવવામાં આવે છે જેમાં બંને પિતૃઓના લક્ષણો હોય છે.
પરિણામી સંકરમાં બંને પિતૃ પ્રજાતિઓના રંગસૂત્રોના સંપૂર્ણ સેટ હોવાથી,તેને એલોપોલીપ્લોઈડ તરીકે પણ વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,$(A)$ અને $(B)$ બંને પોમેટો કેવી રીતે ઉત્પન્ન થાય છે અને તેનું વર્ગીકરણ કેવી રીતે થાય છે તેનું સાચું વર્ણન છે.

(C) ગુજરાત ભારતમાં મગફળીનું સૌથી વધુ ઉત્પાદન કરતું રાજ્ય છે. રાજ્યની અનુકૂળ આબોહવા અને જમીનના પ્રકારોને કારણે તે દેશના કુલ મગફળીના ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર હિસ્સો ધરાવે છે.

(C) સેન્ટ્રલ રાઈસ રીસર્ચ ઈન્સ્ટિટયૂટ $(CRRI)$ ભારતના ઓડિશા રાજ્યના કટ્ટક શહેરમાં આવેલું છે. તેની સ્થાપના $23$ એપ્રિલ $1946$ ના રોજ ડાંગરની ખેતી અને તેના સુધારણા પર સંશોધન કરવા માટે કરવામાં આવી હતી.

(D) કૃષિ ઉત્પાદન આધુનિક ખેતી પદ્ધતિઓ દ્વારા વધારવામાં આવે છે,જેમ કે કૃષિનું યાંત્રિકીકરણ $(A)$,સિંચાઈની સગવડતામાં વધારો $(B)$,અને ખાતરોનો યોગ્ય ઉપયોગ $(C)$.
વનનાશ $(D)$ એ જંગલોનો નાશ કરવાની પ્રક્રિયા છે,જે જમીનનું ધોવાણ,જૈવવિવિધતાનો નાશ અને જલચક્રમાં વિક્ષેપ તરફ દોરી જાય છે. આ પ્રક્રિયા લાંબા ગાળે પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડે છે અને કૃષિ ઉત્પાદન વધારવાને બદલે તેને નુકસાનકારક સાબિત થાય છે.

(D) ખાંડના ઉત્પાદન માટે ઉગાડવામાં આવતી સામાન્ય શેરડીનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ $Saccharum$ $officinarum$ છે.
$Saccharum$ $barberi$ એ શેરડીની અન્ય એક પ્રજાતિ છે,પરંતુ $Saccharum$ $officinarum$ એ તેની વધુ ખાંડની માત્રા અને જાડા પ્રકાંડ માટે જાણીતી સૌથી વધુ ઉગાડવામાં આવતી પ્રજાતિ છે.

(C) $\text{સૂર્યમુખી}$ ($Helianthus$ $annuus$) એ $Asteraceae$ કુળની વનસ્પતિ છે। તે તેલીબિયાં આપતા પાક તરીકે વ્યાપકપણે ઉગાડવામાં આવે છે કારણ કે તેના બીજ ખાદ્ય તેલથી સમૃદ્ધ હોય છે। ગલગોટા, ગુલાબ અને ક્રાયસેન્થેમમ મુખ્યત્વે સુશોભન માટે ઉગાડવામાં આવતા છોડ છે।

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $a$. મેન્ડલને જનીનશાસ્ત્રના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેથી $a-ii$.
$2$. $b$. નોર્મન બોરલોગને હરિતક્રાંતિના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેથી $b-iii$.
$3$. $c$. ફ્રાન્સિસ ગાલ્ટનને સુપ્રજનનશાસ્ત્ર (Eugenics) ના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેથી $c-iv$.
$4$. $d$. એરિસ્ટોટલને પ્રાણીશાસ્ત્રના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેથી $d-i$.
તેથી, સાચો ક્રમ $a-ii, b-iii, c-iv, d-i$ છે.

(B) બોઈલર્સ એ તરૂણ મરઘા છે જે ખાસ કરીને માંસના ઉત્પાદન માટે ઉછેરવામાં આવે છે. તેઓ ઝડપથી વૃદ્ધિ પામે છે અને કુમળું માંસ મેળવવા માટે તેમને સામાન્ય રીતે નાની ઉંમરે ($6-8$ અઠવાડિયા) કાપવામાં આવે છે. મરઘી એ પુખ્ત માદા મરઘી છે,કોકરીએલ્સ એ તરૂણ નર મરઘા છે,અને પુલેટ્સ એ ઈંડાના ઉત્પાદન માટે ઉછેરવામાં આવતી તરૂણ માદા મરઘીઓ છે.

(A) $MOET$ એટલે મલ્ટિપલ ઓવ્યુલેશન એમ્બ્રિયો ટ્રાન્સફર ટેકનોલોજી.
આ પ્રક્રિયામાં,ગાયને ફોલિક્યુલર પરિપક્વતા અને સુપરઓવ્યુલેશન માટે અંતઃસ્ત્રાવો (જેમ કે $FSH$) આપવામાં આવે છે,જેનાથી એકને બદલે $6-8$ અંડકોષો ઉત્પન્ન થાય છે.
ત્યારબાદ પ્રાણીને ખાસ નર સાથે સમાગમ કરાવવામાં આવે છે અથવા કૃત્રિમ વીર્યદાન કરવામાં આવે છે.
$8-32$ કોષીય અવસ્થા ધરાવતા ફલિત અંડકોષોને બિન-શસ્ત્રક્રિયા પદ્ધતિ દ્વારા એકઠા કરવામાં આવે છે અને સરગોટ માતામાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે $8-32$ કોષીય અવસ્થા ધરાવતા ફલિત અંડકોષોને એકઠા કરવામાં આવે છે અને બિન-શસ્ત્રક્રિયા પદ્ધતિનો ઉપયોગ થાય છે.

(B) $Opuntia$ (થોર) એ કોચીનેલ કીટક ($Dactylopius$ $coccus$) માટે યજમાન વનસ્પતિ છે.
આ કીટકોનો ઉછેર થોર પર કરવામાં આવે છે જેથી કુદરતી લાલ રંગ મેળવી શકાય,જેને કાર્માઇન અથવા કોચીનેલ અર્ક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ રંગનો ઉપયોગ ખોરાક,સૌંદર્ય પ્રસાધનો અને કાપડ ઉદ્યોગમાં થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) મરઘાપાલનમાં,ઓલાદોને દેશી (સ્થાનિક) અને વિદેશી (એક્ઝોટિક) પ્રકારોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. દેશી ઓલાદોમાં $Aseel$ (એસીલ),$Chittagong$ (ચિત્તાગોંગ) અને $Kadaknath$ (કડકનાથ) નો સમાવેશ થાય છે.
$2$. વિદેશી ઓલાદો ઈંડા આપવાની ક્ષમતા અથવા માંસની ગુણવત્તા જેવા ઉત્પાદન લક્ષણોને સુધારવા માટે અન્ય દેશોમાંથી આયાત કરવામાં આવે છે.
$3$. $White \ Leghorn$ (વ્હાઈટ લેગ્હોર્ન) અને $Rhode \ Island \ Red$ (રહોડે આઈલેન્ડ રેડ) એ જાણીતી વિદેશી ઓલાદો છે જેનો ઉપયોગ મરઘા ઉદ્યોગમાં વધુ ઈંડાના ઉત્પાદન માટે વ્યાપકપણે થાય છે.

(D) એક જ તળાવમાં માછલીઓની વિવિધ જાતિઓનો ઉછેર કરવાની પદ્ધતિને સંયુક્ત મત્સ્ય ઉછેર (Composite Fish Farming) કહેવામાં આવે છે. કટલા,લેબીયો અને સીરહીનાની પસંદગી એટલા માટે કરવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ તળાવમાં ખોરાક મેળવવા માટે અલગ-અલગ સ્તરો (niches) ધરાવે છે. કટલા સપાટી પરથી ખોરાક મેળવે છે,લેબીયો (રોહુ) મધ્ય સ્તરેથી ખોરાક મેળવે છે,અને સીરહીના (મૃગલ) તળિયેથી ખોરાક મેળવે છે. તેઓ અલગ-અલગ સ્તરે ખોરાક મેળવતા હોવાથી,તેઓ એકબીજા સાથે ખોરાક માટે હરીફાઈ કરતા નથી,જેના પરિણામે ઉપલબ્ધ પોષક તત્વોનો મહત્તમ ઉપયોગ થાય છે અને કુલ ઉત્પાદન વધે છે.

(A) ઓક સિલ્કવોર્મ,જે ટસર રેશમનું ઉત્પાદન કરે છે,તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Antheraea roylei$ છે.
$Bombyx mori$ એ સામાન્ય મલબેરી સિલ્કવોર્મ (શેતૂરના રેશમના કીડા) છે.
$Apis florea$ એ મધમાખીની એક પ્રજાતિ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) ફાયદાકારક કીટકો એવા કીટકો છે જે મનુષ્યો માટે આર્થિક મૂલ્ય ધરાવતી પેદાશો પૂરી પાડે છે.
$1$. મધમાખી ($Apis$ $indica$) મધ અને મીણ આપે છે.
$2$. લાખના કીટક ($Laccifer$ $lacca$) લાખનું ઉત્પાદન કરે છે,જેનો ઉપયોગ વિવિધ ઉદ્યોગોમાં થાય છે.
$3$. કોચીનીલ કીટક ($Dactylopius$ $coccus$) નો ઉપયોગ કાર્માઈન રંગ બનાવવા માટે થાય છે.
રેશમના કીડા પણ ફાયદાકારક છે,પરંતુ વિકલ્પ $A$ માં આપેલી જોડ ખાસ કરીને તેમના આર્થિક ઉત્પાદનો માટે જાણીતી છે. વંદો એ જીવાત ગણાય છે અને તે ફાયદાકારક નથી.

(B) હેમ્પ, કપાસ અને ફલેક્સ એ તમામ વનસ્પતિ આધારિત રેસા છે જે વનસ્પતિના પ્રકાંડ અથવા બીજમાંથી મેળવવામાં આવે છે। બીજી તરફ, રેશમ એ પ્રાણીજ ઉત્પાદન છે જે રેશમના કીડા $(Bombyx \text{ } mori)$ ના કોશેટામાંથી મેળવવામાં આવે છે। તેથી, રેશમ એ વનસ્પતિ ઉત્પાદન નથી।

(B) સોયાબીન $(Glycine \ max)$ વનસ્પતિજન્ય પ્રોટીનનો સૌથી સમૃદ્ધ સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે. તેમાં આશરે $40\%$ પ્રોટીન અને $20\%$ તેલ હોય છે. તે પ્રોટીનનો સંપૂર્ણ સ્ત્રોત છે કારણ કે તેમાં માનવ શરીર માટે જરૂરી તમામ આવશ્યક એમિનો એસિડ્સ રહેલા હોય છે.

(D) વિધાન $(1)$ સાચું છે: $Atlas$ $66$ એ બાયોફોર્ટિફાઇડ ઘઉંની જાત છે જે તેના ઉચ્ચ પ્રોટીન સામગ્રી માટે જાણીતી છે.
વિધાન $(2)$ સાચું છે: $Single$ $Cell$ $Protein$ $(SCP)$ માનવ અને પ્રાણીઓના પોષણ માટે પ્રોટીનનો વૈકલ્પિક સ્ત્રોત છે.
વિધાન $(3)$ ખોટું છે: માઈક્રોપ્રોપોગેશન દ્વારા વિકસિત વનસ્પતિઓ પિતૃ વનસ્પતિની ક્લોન હોય છે અને તે જનીનિક રીતે સમાન હોય છે,અલગ હોતી નથી.
વિધાન $(4)$ સાચું છે: અર્ધ-વામન ડાંગરની જાતો ખરેખર $IR-8$ ($IRRI$,ફિલિપાઇન્સ ખાતે વિકસિત) અને $Taichung$ $Native-1$ (તાઇવાનથી) માંથી વિકસાવવામાં આવી હતી.
તેથી,વિધાનો $(1), (2)$ અને $(4)$ સાચા છે.

(A) વિશ્વના ખાદ્ય પુરવઠામાં સૌથી વધુ યોગદાન આપતા ત્રણ મુખ્ય ધાન્ય પાકો ઘઉં,ચોખા અને મકાઈ છે. આ પાકો વિશ્વની મોટી વસ્તી માટે મુખ્ય ખોરાક છે અને તેમના ઉચ્ચ ઉત્પાદન અને પોષક મૂલ્યને કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં મોટા પાયે ઉગાડવામાં આવે છે.

(A) ઘઉં ($Triticum$ $aestivum$) એ વિશ્વભરના સમશીતોષ્ણ પ્રદેશોમાં ઉગાડવામાં આવતો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ધાન્ય પાક છે.
તે વિશ્વની મોટી વસ્તી માટે મુખ્ય ખોરાક છે.
જોકે જવ પણ સમશીતોષ્ણ પ્રદેશોમાં ઉગાડવામાં આવે છે,પરંતુ વૈશ્વિક ઉત્પાદન અને મુખ્ય ધાન્ય પાક તરીકે વપરાશની દ્રષ્ટિએ ઘઉં વધુ મહત્વના છે.

(B) લીલો પડવાશ એ એક પ્રકારનો આવરણ પાક છે જે મુખ્યત્વે જમીનમાં પોષક તત્વો અને કાર્બનિક પદાર્થો ઉમેરવા માટે ઉગાડવામાં આવે છે.
ભારતમાં, $Crotalaria \text{ } juncea$, જેને સામાન્ય રીતે શણ (Sunn hemp) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે લીલા પડવાશ માટે સૌથી વધુ વપરાતી વનસ્પતિ છે.
તે એક શિંબીકુળની (leguminous) વનસ્પતિ છે જે વાતાવરણના નાઈટ્રોજનનું જમીનમાં સ્થાપન કરે છે, જેનાથી જમીનની ફળદ્રુપતામાં વધારો થાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે.