Fisheries Questions in Gujarati

(A) ક્રસ્ટેશિયન મત્સ્યઉદ્યોગ એટલે ક્રસ્ટેશિયન્સનો વ્યાપારી ધોરણે ઉછેર અને પકડવાની પ્રક્રિયા,જે આર્થ્રોપોડા સમુદાયનો એક ઉપસમુદાય છે. $Lobster$,$Prawn$ અને $Crab$ એ ક્રસ્ટેશિયન્સના સામાન્ય ઉદાહરણો છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Lobster$ અને $Prawn$ એ ક્રસ્ટેશિયન મત્સ્યઉદ્યોગમાં સામેલ મુખ્ય સજીવો છે.

(C) વિદેશી પ્રજાતિ એટલે એવી પ્રજાતિ જે કોઈ ચોક્કસ પ્રદેશની મૂળ વતની નથી. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Cyprinus$ (ખાસ કરીને $Cyprinus$ $carpio$,જેને સામાન્ય કાર્પ કહેવાય છે) એ એક વિદેશી માછલીની પ્રજાતિ છે જેને જળચરઉછેર (aquaculture) ના હેતુ માટે ભારતીય જળાશયોમાં દાખલ કરવામાં આવી હતી. $Clarias$ (કેટફિશ) અને $Labeo$ (રોહુ/લેબિયો) એ ભારતની સ્થાનિક પ્રજાતિઓ છે. $Daphnia$ એ નાની પ્લવક કવચધારી (crustaceans) જીવોની પ્રજાતિ છે,માછલી નથી.

(C) સામાન્ય રીતે ‘ઓઈલ સાર્ડીન’ તરીકે ઓળખાતી માછલી $Sardinella \ longiceps$ છે.
તે હિંદ મહાસાગરમાં,ખાસ કરીને ભારતના દરિયાકિનારે જોવા મળતી વ્યાપારી રીતે મહત્વની માછલીની પ્રજાતિ છે અને તે તેના ઉચ્ચ તેલના પ્રમાણ માટે જાણીતી છે.

(B) સેલ્મન એ એનાડ્રોમસ (anadromous) માછલી છે,જેનો અર્થ છે કે તે પ્રજનન કરવા માટે સમુદ્રમાંથી મીઠા પાણીની નદીઓમાં સ્થળાંતર કરે છે.
આ સ્થળાંતર વર્તણૂક સેલ્મન પ્રજાતિઓના જીવનચક્રની એક લાક્ષણિકતા છે.

(B) $Wallago \ attu$ સામાન્ય રીતે કેટફિશ તરીકે ઓળખાય છે. તે ખૂબ જ નાની આંખો અને સુવિકસિત સંવેદનાત્મક બાર્બલ્સ (sensory barbels) ધરાવે છે,જે તેને માર્ગ શોધવામાં અને ખોરાક મેળવવામાં મદદ કરે છે.

(B) ભારતમાં સંયુક્ત મત્સ્ય ઉછેર માટે $Catla$,$Labeo$ અને $Cirrhinus$ નું સંયોજન સામાન્ય રીતે સૂચવવામાં આવે છે.
આ મીઠા પાણીની માછલીઓ છે જે તળાવમાં અલગ-અલગ સ્તરે ખોરાક મેળવે છે,જેનાથી ઉપલબ્ધ ખોરાકનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ થઈ શકે છે.
$Catla$ સપાટી પરથી,$Labeo$ (રોહુ) મધ્ય ભાગમાંથી અને $Cirrhinus$ (મૃગલ) તળિયેથી ખોરાક મેળવે છે.
આ સંયોજન જળચરઉછેરમાં માછલીના ઉત્પાદનને મહત્તમ બનાવવા માટે વ્યાપકપણે ઉપયોગી છે.

(D) 'Fisheries' (મત્સ્યઉદ્યોગ) એ એક વિશાળ ઉદ્યોગ છે જેમાં માછલીઓ,કવચયુક્ત પ્રાણીઓ (shellfish) અને અન્ય જલીય સજીવોને પકડવા,પ્રક્રિયા કરવી અને વેચવાનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં દરિયાઈ (ખારા પાણી) અને મીઠા પાણીના માછલીના સ્ત્રોતોનું સંચાલન અને ઉપયોગ બંનેનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,તે માત્ર એક પ્રકારના જળાશય સુધી મર્યાદિત નથી,પરંતુ માનવ ઉપયોગ માટે મેળવવામાં આવતા તમામ જલીય પ્રાણી સ્ત્રોતોનો તેમાં સમાવેશ થાય છે.

(D) પ્રેરિત પ્રજનન એ એક તકનીક છે જેનો ઉપયોગ હોર્મોન્સના ઇન્જેક્શન આપીને માછલીઓને કેદમાં પ્રજનન કરવા માટે ઉત્તેજિત કરવા માટે થાય છે. આ પ્રક્રિયા $Pisciculture$ (મત્સ્ય ઉછેર) માં માછલીના બીજનું ઉત્પાદન વધારવા માટે અત્યંત અસરકારક અને વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાય છે. તે એવી માછલીઓની પ્રજાતિઓના નિયંત્રિત પ્રજનનને મંજૂરી આપે છે જે કુદરતી રીતે મર્યાદિત વાતાવરણમાં પ્રજનન કરતી નથી.

(C) માંસ અને તેલ મેળવવા માટે માછલીઓનો ઉછેર,સંવર્ધન અને વ્યવસ્થાપનને 'Pisciculture' (મત્સ્યઉછેર) કહેવામાં આવે છે.

(A) મીઠા પાણીની માછલીઓ જે સામાન્ય રીતે ખાવામાં આવે છે અને ઉચ્ચ પોષણ મૂલ્ય ધરાવે છે તેમાં $Rohu$ ($Labeo$ $rohita$),$Catla$ ($Catla$ $catla$),$Clarias$ $(Magur)$,અને $Mystus$ નો સમાવેશ થાય છે.
ભારતમાં $Rohu$ અને $Catla$ સૌથી વધુ લોકપ્રિય ખાદ્ય મીઠા પાણીની માછલીઓ છે.
$Clarias$ અને $Mystus$ પણ વ્યાપકપણે ખાવામાં આવતી મીઠા પાણીની પ્રજાતિઓ છે.
$Hilsa$ એ એનાડ્રોમસ માછલી છે (જે પ્રજનન માટે દરિયામાંથી મીઠા પાણીમાં સ્થળાંતર કરે છે),અને $Salmon$ મુખ્યત્વે દરિયાઈ માછલી છે,જોકે કેટલીક પ્રજાતિઓ એનાડ્રોમસ હોય છે.

(D) ખાડી (Estuary) એ દરિયાકાંઠાનો એવો જળ વિસ્તાર છે જ્યાં નદીઓ કે ઝરણાંનું મીઠું પાણી સમુદ્રના ખારા પાણી સાથે મળે છે અને મિશ્રિત થાય છે.
ખાડીમાં મત્સ્ય ઉછેરમાં એવી માછલીઓની જાતિઓનો ઉછેર કરવામાં આવે છે જે આ ખારા પાણીની સ્થિતિમાં અનુકૂલિત હોય છે.
તેથી,તે એવા જલીય માધ્યમમાં માછલીઓનો ઉછેર છે જ્યાં મીઠું અને દરિયાઈ પાણી એકબીજા સાથે ભળે છે.

(A) મુખત્રિકોણ (Estuarine) મત્સ્ય ઉછેરમાં નદીના મીઠા પાણી અને સમુદ્રના ખારા પાણીના સંગમ સ્થાને માછલીઓનો ઉછેર કરવામાં આવે છે.
$Hilsa$ (હિલસા) અને $Liza$ (લિઝા) એ મુખત્રિકોણ વિસ્તારમાં જોવા મળતી જાણીતી માછલીઓ છે.
$Rohu$ (રોહુ), $Catla$ (કટલા) અને $Wallago$ (વાલાગો) મુખ્યત્વે મીઠા પાણીની માછલીઓ છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) કટલા $(Catla \, catla)$, સિંગારા $(Mystus \, seenghala)$, માગુર $(Clarias \, batrachus)$ અને સિંધિ માછલીઓ ભારતના વિવિધ મીઠા પાણીના જળાશયોમાં વ્યાપકપણે જોવા મળે છે. આ પ્રજાતિઓ સામાન્ય રીતે સમગ્ર દેશમાં ઉછેરવામાં આવે છે અને તેનો ખોરાક તરીકે ઉપયોગ થાય છે, જેના કારણે તે ભારતના મોટાભાગના પ્રદેશોમાં ઉપલબ્ધ છે. તેથી, તેઓ સમગ્ર ભારતમાં જોવા મળે છે.

(B) $Catla$ એ મીઠા પાણીની અને ભારતભરમાં જોવા મળતી સૌથી મોટી ભારતીય કાર્પ માછલી છે.
તે તેના ઉત્તમ સ્વાદ અને પોષક મૂલ્યને કારણે એક મહત્વની ખાદ્ય માછલી ગણાય છે.

(A) પ્રેરિત પ્રજનન એ એક એવી તકનીક છે જેનો ઉપયોગ હોર્મોનલ ઇન્જેક્શન અથવા પર્યાવરણીય ફેરફારો દ્વારા માછલીઓને કૃત્રિમ વાતાવરણમાં પ્રજનન કરવા માટે ઉત્તેજિત કરવા માટે થાય છે.
આ તકનીક $Pisciculture$ (મત્સ્યઉછેર) માં એક પાયાની પદ્ધતિ છે,જેનો ઉપયોગ કૃત્રિમ જળાશયો,તળાવો અને ટાંકીઓમાં માછલીના બીજનું ઉત્પાદન સુનિશ્ચિત કરવા માટે થાય છે.
તેથી,પ્રેરિત પ્રજનન $Pisciculture$ માં અસરકારક છે અને મુખ્યત્વે ત્યાં જ ઉપયોગમાં લેવાય છે.

(C) આઈસિંગ્લાસ એ ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત કોલેજન પદાર્થ છે જે કેટલીક માછલીઓ,જેમ કે કેટફિશ અને કાર્પના સૂકવેલા વાયુ કોથળી (air bladder) અથવા સ્વિમ બ્લેડરમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
તેનો મુખ્ય ઉપયોગ બીયર અને વાઇનના ઉત્પાદનમાં શુદ્ધિકરણ એજન્ટ તરીકે થાય છે.

(C) ઇઝિંગ્લાસ એ માછલીના,ખાસ કરીને સ્ટર્જન માછલીના સૂકવેલા વાયુકોષ્ઠો (swim bladders) માંથી મેળવવામાં આવતું કોલેજનનું એક સ્વરૂપ છે.
તેનો મુખ્ય ઉપયોગ વાઇન,બીયર અને સરકો જેવા આલ્કોહોલિક પીણાઓમાં રહેલા નિલંબિત કણોને દૂર કરીને તેને શુદ્ધ કરવા માટે થાય છે.
વધુમાં,તેનો ઉપયોગ પુસ્તક બાઈન્ડિંગ અને રિબન બનાવવા માટે વપરાતા વિશિષ્ટ ગુંદરના ઉત્પાદનમાં પણ થાય છે.

(C) પ્રેરિત પ્રજનન અથવા હાયપોફિઝેશન એ જળચરઉછેરમાં માછલીઓને પ્રજનન માટે ઉત્તેજિત કરવાની એક તકનીક છે.
આ પ્રક્રિયામાં માછલીના શરીરમાં પિટ્યુટરી ગ્રંથિના અર્કનું ઈન્જેક્શન આપવામાં આવે છે.
પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાં ગોનાડોટ્રોપિક હોર્મોન્સ ($FSH$ અને $LH$) હોય છે જે જનનપિંડો (અંડાશય અને શુક્રપિંડ) ને પરિપક્વ થવા અને જનનકોષો મુક્ત કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
તેથી,સાચી પદ્ધતિ શરીરમાં પિટ્યુટરી અર્કનું ઈન્જેક્શન આપવાની છે.

(D) એક્વાકલ્ચર એટલે જલીય સજીવો જેવા કે માછલી,મૃદુકાય,કવચયુક્ત પ્રાણીઓ અને જલીય વનસ્પતિઓનું સંવર્ધન. તેમાં નિયંત્રિત જલીય વાતાવરણમાં આ સજીવોની ખેતીનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં દરિયાઈ મત્સ્યપાલન (મેરીકલ્ચર) અને અંતઃસ્થલીય મત્સ્યપાલન (મીઠા પાણીનું એક્વાકલ્ચર) બંનેનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,આ શબ્દમાં $(b)$ અને $(c)$ બંનેનો સમાવેશ થાય છે.

(D) ભારતમાં મત્સ્ય ઉછેર એક મોટો ઉદ્યોગ છે। મીઠા પાણીની સૌથી સામાન્ય રીતે ઉછેરવામાં આવતી માછલીઓની પ્રજાતિઓમાં કટલા $(Catla \, catla)$, રોહુ $(Labeo \, rohita)$ અને મૃગલ $(Cirrhinus \, mrigala)$ નો સમાવેશ થાય છે। આ માછલીઓને સામૂહિક રીતે 'ઇન્ડિયન મેજર કાર્પ્સ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે। આપેલા વિકલ્પોમાંથી, રોહુ અને કટલા એ ભારતમાં ઉછેરવામાં આવતી માછલીઓના સૌથી યોગ્ય ઉદાહરણો છે।

(A) સામાન્ય મીઠા પાણીની માછલીઓમાં કટલા,રોહુ અને કોમન કાર્પનો સમાવેશ થાય છે.
મેક્રેરેલ,પોમફ્રેટ અને હીલ્સા એ દરિયાઈ માછલીઓના ઉદાહરણો છે.
તેથી,કટલા એ સાચો જવાબ છે.

(A) પ્રેરિત સંકરણ એ $Fisheries$ (ખાસ કરીને $Pisciculture$) માં વપરાતી એક તકનીક છે,જે માછલીઓને કૃત્રિમ વાતાવરણમાં પ્રજનન કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
આ પ્રક્રિયામાં માછલીઓને અંતઃસ્ત્રાવો (જેમ કે પિટ્યુટરી અર્ક અથવા કૃત્રિમ એનાલોગ) ના ઇન્જેક્શન આપવામાં આવે છે,જેથી તેઓ મર્યાદિત પરિસ્થિતિઓમાં પ્રજનન કરી શકે.
આ પદ્ધતિ જળચરઉછેર માટે ગુણવત્તાયુક્ત માછલીના બીજની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરે છે.

(C) અંતઃજમીન મત્સ્ય ઉછેર એટલે નદીઓ,સરોવરો,તળાવો અને જળાશયો જેવા મીઠા પાણીના સ્ત્રોતોમાં માછલીઓનો ઉછેર કરવો અને તેને પકડવાની પ્રક્રિયા.
દરિયાઈ મત્સ્ય ઉછેરથી વિપરીત,જેમાં મહાસાગરો અને સમુદ્રોમાં માછીમારી કરવામાં આવે છે,અંતઃજમીન મત્સ્ય ઉછેર માત્ર મીઠા પાણીના નિવસનતંત્ર પૂરતો મર્યાદિત છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) મત્સ્ય ઉછેર એ માછલીઓ,કવચયુક્ત જળચર પ્રાણીઓ (shellfish) અથવા અન્ય જળચર પ્રાણીઓને પકડવા,પ્રક્રિયા કરવા અથવા વેચવા માટે સમર્પિત ઉદ્યોગ છે. તેમાં માછલીઓ,મૃદુકાય (મોલસ્કા) અને કવચધારી (ઝીંગા,કરચલા વગેરે) નો ઉછેર,પકડવાની પ્રક્રિયા અને વેચાણનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,મત્સ્ય ઉછેરનું મુખ્ય ધ્યાન માછલીઓના ઉત્પાદન અને ઉછેર પર છે.

(D) દરિયાઈ મત્સ્યઉદ્યોગમાં ખારા પાણીના વાતાવરણમાં રહેતી માછલીઓનો ઉછેર અને પકડવાનો સમાવેશ થાય છે.
ખાવાલાયક દરિયાઈ માછલીઓના સામાન્ય ઉદાહરણોમાં $Mackerel$ (મેકરેલ),$Pomfret$ (પોમ્ફ્રેટ),$Sardine$ (સારડીન),$Hilsa$ (હિલસા) અને $Tuna$ (ટુના) નો સમાવેશ થાય છે.
આપેલા તમામ વિકલ્પો ($Mackerel$,$Pomfret$,અને $Sardine$) જાણીતી દરિયાઈ માછલીઓ હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) મીઠા પાણીની માછલીઓ એવી માછલીઓ છે જે તેમનું જીવન નદીઓ અને તળાવો જેવા મીઠા પાણીમાં વિતાવે છે, જેમાં ક્ષારતા $0.05\%$ કરતા ઓછી હોય છે.
$1$. $\text{રોહુ}$ ($Labeo$ $rohita$) એ જાણીતી મીઠા પાણીની માછલી છે.
$2$. $\text{પોમ્ફ્રેટ}$, $\text{સારડીન}$ અને $\text{સાલ્મન}$ મુખ્યત્વે દરિયાઈ માછલીઓ છે, જોકે $\text{સાલ્મન}$ ની કેટલીક જાતિઓ એનાડ્રોમસ (મીઠા અને ખારા પાણી વચ્ચે સ્થળાંતર કરતી) હોય છે.

(D) $Clarias$ $gariepinus$ (આફ્રિકન કેટફિશ) એ વિદેશી પ્રજાતિ છે જેને ભારતની બહારથી દાખલ કરવામાં આવી છે. તેને ઘણીવાર આક્રમક પ્રજાતિ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે સંસાધનો માટે સ્થાનિક માછલીઓની પ્રજાતિઓ સાથે સ્પર્ધા કરે છે અને સ્થાનિક જળચર ઇકોસિસ્ટમને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. અન્ય વિકલ્પો જેમ કે $Labeo$ $rohita$ (રોહુ), $Mystus$ $seenghala$ અને $Clarias$ $batrachus$ (માગુર) એ ભારતીય જળાશયોની સ્થાનિક પ્રજાતિઓ છે.

(C) મત્સ્ય ઉછેર એટલે માછલીઓનું નિયંત્રિત સંવર્ધન,ઉછેર અને વ્યવસ્થાપન. તે જળચર ઉછેર (Aquaculture) ની એક શાખા છે જે ખાસ કરીને ખોરાક અથવા અન્ય વ્યાપારી હેતુઓ માટે માછલીઓના ઉત્પાદન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) ખાદ્યમાછલીઓને મીઠા પાણીની અને દરિયાઈ માછલીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે。
$1$. મીઠા પાણીની માછલીઓમાં $Catla$ (કટલા), $Rohu$ (રોહુ) અને $Common \text{ } carp$ (મ્રિગલ પણ મીઠા પાણીની માછલી છે) નો સમાવેશ થાય છે。
$2$. દરિયાઈ માછલીઓમાં $Hilsa$ (હિલસા), $Sardines$ (સારડાઈન), $Mackerel$ (મેક્રેરેલ) અને $Pomfrets$ (પોમ્ફ્રેટ) નો સમાવેશ થાય છે。
તેથી, $Mackerel$ (મેક્રેરેલ) એ દરિયાઈ ખાદ્યમાછલી છે。

(D) મેજરકાર્પ એ મીઠા પાણીની માછલીઓ છે જે આર્થિક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે અને ભારતમાં મોટા પાયે ઉછેરવામાં આવે છે.
સામાન્ય રીતે જાણીતી મેજરકાર્પ માછલીઓમાં કટલા (Catla catla),રોહુ (Labeo rohita) અને મ્રિગલ (Cirrhinus mrigala) નો સમાવેશ થાય છે.
સારડિન,હિલ્સા અને પોમ્ફ્રેટ એ દરિયાઈ માછલીઓ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(i), (ii)$ અને $(vi)$ છે.

(B) $(i)$ દરિયાઈ નિવાસસ્થાનોમાં ઉત્પાદન વધારવા માટે આધુનિક પદ્ધતિઓ (મેરિકલ્ચર) નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(ii)$ કટલા,રોહુ અને મ્રિગલ એ મીઠા પાણીની મેજર કાર્પ છે,પરંતુ હિલ્સા દરિયાઈ માછલી છે. તેથી આ વિધાન ખોટું છે.
$(iii)$ રોહુ અને મ્રિગલ મીઠા પાણીની માછલીઓ છે,દરિયાઈ નથી. તેથી આ વિધાન ખોટું છે.
$(iv)$ મત્સ્યઉદ્યોગને કેપ્ચર ફિશરીઝ અને કલ્ચર ફિશરીઝમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે,જે ખારા પાણી અથવા મીઠા પાણીના હોઈ શકે છે. આ વિધાન સાચું છે.
આમ,વિધાન $(i)$ અને $(iv)$ સાચા છે.

(C) $NCERT$ જીવવિજ્ઞાન પાઠ્યપુસ્તક મુજબ,મત્સ્ય ઉદ્યોગ એ માછલીઓ,શેલફિશ અથવા અન્ય જળચર પ્રાણીઓને પકડવા,પ્રોસેસ કરવા અથવા વેચવા માટે સમર્પિત ઉદ્યોગ છે. માનવ વસ્તીનો મોટો હિસ્સો ખોરાક માટે માછલી,માછલીની બનાવટો અને અન્ય જળચર પ્રાણીઓ જેવા કે ઝીંગા,કરચલા,લોબસ્ટર,ખાદ્ય ઓયસ્ટર વગેરે પર નિર્ભર છે. મીઠા પાણીની કેટલીક સામાન્ય માછલીઓમાં કેટલા,રોહુ અને કોમન કાર્પનો સમાવેશ થાય છે. દરિયાઈ માછલીઓ જે ખાવામાં આવે છે તેમાં હિલ્સા,સાર્ડીન,મેકરેલ અને પોમ્ફ્રેટનો સમાવેશ થાય છે. એવો અંદાજ છે કે વિશ્વનું લગભગ $90\%$ મત્સ્ય ઉત્પાદન દરિયામાંથી (દરિયાઈ પર્યાવરણ) આવે છે.

(D) દરિયાઈ ખાદ્ય મત્સ્ય એટલે એવી માછલીઓ જે દરિયાના ખારા પાણીમાં રહે છે અને ખોરાક તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે.
$1$. કટલા,રોહુ,મ્રિગલ અને કોમન કાર્પ એ મીઠા પાણીની (freshwater) માછલીઓ છે.
$2$. હિલ્સા,મેકરેલ,સારડીન અને પોમ્ફ્રેટ એ દરિયાઈ ખાદ્ય મત્સ્યના સામાન્ય ઉદાહરણો છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ સારડીન,હિલ્સા,મેકરેલ અને પોમ્ફ્રેટ છે.

(A) $NCERT$ જીવવિજ્ઞાનના પાઠ્યપુસ્તક મુજબ,ઘણા વિકાસશીલ દેશોમાં લાખો લોકો તેમની આજીવિકા માટે મત્સ્યઉદ્યોગ પર આધાર રાખે છે. ખાસ કરીને,એવો અંદાજ છે કે $500$ મિલિયન લોકો તેમના ખોરાક અને આવક માટે સીધી કે આડકતરી રીતે મત્સ્યઉદ્યોગ પર નિર્ભર છે.

(A) હિલ્સા (વૈજ્ઞાનિક નામ: $Tenualosa$ $ilisha$) એ $Clupeidae$ કુળની એક લોકપ્રિય અને વ્યાપારી રીતે મહત્વની માછલી છે। તે એક 'એનાડ્રોમસ' (anadromous) માછલી છે, જેનો અર્થ એ છે કે તે પ્રજનન માટે દરિયામાંથી મીઠા પાણીની નદીઓમાં સ્થળાંતર કરે છે। દક્ષિણ એશિયામાં, ખાસ કરીને ભારત અને બાંગ્લાદેશમાં, તે ખોરાક તરીકે મોટા પ્રમાણમાં લેવામાં આવે છે।

(C) ફિશરીઝ (મત્સ્ય ઉદ્યોગ) એ માછલીઓ,કવચયુક્ત જળચર પ્રાણીઓ અથવા અન્ય જળચર સજીવોને પકડવા,પ્રક્રિયા કરવા અથવા વેચવા માટે સમર્પિત ઉદ્યોગ છે. તેમાં જળચર સંસાધનોના લણણીના હેતુ માટે ચોક્કસ વિસ્તારમાં માછલીઓ અને માછીમારોનું સંગઠન સામેલ છે.
$A$. મેન્ગ્રુવ્ઝ એ ક્ષાર-સહિષ્ણુ જંગલ ઇકોસિસ્ટમ છે.
$B$. મેક્રેરલ એ પેલેજિક માછલીઓની ઘણી પ્રજાતિઓ માટેનું સામાન્ય નામ છે.
$D$. એપિકલ્ચર એ મનુષ્યો દ્વારા મધમાખીની વસાહતોની જાળવણી છે,જે સામાન્ય રીતે મધપૂડામાં કરવામાં આવે છે.

(D) ભારતમાં મત્સ્ય ઉદ્યોગ એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ઉદ્યોગ છે. તેમાં માછલીઓ,કવચવાળા જળચર પ્રાણીઓ અને અન્ય જલીય સજીવોને પકડવા,પ્રક્રિયા કરવી અને તેનું વેચાણ કરવાનો સમાવેશ થાય છે. ભારત પાસે વિશાળ દરિયાકિનારો અને અસંખ્ય આંતરિક જળસ્ત્રોતો હોવાથી,મત્સ્ય ઉદ્યોગ ખાદ્ય સુરક્ષા,રોજગારી અને નિકાસની આવક માટે એક મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્ર છે.

(B) દરિયાઈ વિસ્તારની નજીક રહેતા લોકો માટે મહાસાગરો અને સમુદ્રો સરળતાથી ઉપલબ્ધ હોય છે। પરિણામે, તેઓ તેમના ખોરાક અને પ્રોટીનના મુખ્ય સ્ત્રોત તરીકે $\text{મત્સ્ય}$ $\text{પેદાશો}$ (માછલી, મૃદુકાય અને કવચયુક્ત પ્રાણીઓ) પર ખૂબ આધાર રાખે છે। આ વિશ્વભરના દરિયાઈ વિસ્તારોમાં એક પરંપરાગત અને ટકાઉ પદ્ધતિ છે।

(B) સામાન્ય મીઠાપાણીની માછલીઓ $Rohu$,$Catla$ અને $Mrigal$ છે.
$Sardine$ એ દરિયાઈ માછલી છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) મત્સ્ય ઉદ્યોગમાં માછલીઓ, કવચયુક્ત પ્રાણીઓ (shellfish) અથવા અન્ય જલીય પ્રાણીઓને પકડવા, પ્રક્રિયા કરવી અથવા તેનું વેચાણ કરવાનો સમાવેશ થાય છે। $\text{દરિયો}$ (દરિયાઈ પાણી) એ વૈશ્વિક સ્તરે મત્સ્ય પેદાશોનો સૌથી મોટો અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ સ્રોત છે, જે માનવ વપરાશ અને ઔદ્યોગિક ઉપયોગ માટે માછલીઓ અને અન્ય જલીય સજીવોની વિશાળ વિવિધતા પૂરી પાડે છે।

(A) જળચર ઉછેરમાં વપરાતી મીઠા પાણીની સામાન્ય માછલીઓ મેજર કાર્પ છે, જેમાં $Catla$ $(Catla \, catla)$, $Rohu$ $(Labeo \, rohita)$ અને $Mrigal$ $(Cirrhinus \, mrigala)$ નો સમાવેશ થાય છે.
$Sardine$, $Mackerel$, $Pomfret$ અને $Hilsa$ એ દરિયાઈ માછલીઓના ઉદાહરણો છે.

(D) મત્સ્યદ્યોગ એ માછલીઓ,કવચયુક્ત પ્રાણીઓ (shellfish) અથવા અન્ય જલીય પ્રાણીઓને પકડવા,તેમના પર પ્રક્રિયા કરવા અથવા તેમનું વેચાણ કરવા સાથે સંકળાયેલો ઉદ્યોગ છે.
તેમાં જલીય સજીવોના લણણી (harvesting) થી લઈને તેમના વ્યાપારી વિતરણ અને પ્રક્રિયા સુધીની સમગ્ર મૂલ્ય શૃંખલાનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(D) $Catla$,$Rohu$ અને $Mrigal$ એ ભારતમાં જોવા મળતી સામાન્ય મીઠા પાણીની ખાદ્ય માછલીઓ છે. $Hilsa$ (Tenualosa ilisha) એ એક એનાડ્રોમસ (anadromous) માછલી છે,જેનો અર્થ છે કે તે દરિયાના (ખારા) પાણીમાં રહે છે અને પ્રજનન માટે મીઠા પાણીની નદીઓમાં સ્થળાંતર કરે છે. તેથી,$Hilsa$ ને સામાન્ય મીઠા પાણીની માછલી ગણવામાં આવતી નથી.

(C) માછલીની જાતિઓને દરિયાઈ અને મીઠા પાણીની માછલીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. સારડિન, પૉમ્ફ્રેટ અને હિલ્સા એ સામાન્ય દરિયાઈ ખાદ્યમાછલીઓ છે.
$2$. કટલા $(Catla \, catla)$, રોહુ અને કોમન કાર્પ એ જાણીતી મીઠા પાણીની ખાદ્યમાછલીઓ છે.
તેથી, કટલા એ મીઠા પાણીની ખાદ્યમાછલી છે.

(A) હિલ્સા $(Tenualosa \text{ } ilisha)$ એ માછલીની એક ખૂબ જ લોકપ્રિય અને આર્થિક રીતે મહત્વપૂર્ણ પ્રજાતિ છે। તે એક એનાડ્રોમસ $(anadromous)$ માછલી છે, જેનો અર્થ છે કે તે પ્રજનન માટે દરિયામાંથી મીઠા પાણીની નદીઓમાં સ્થળાંતર કરે છે। તે દક્ષિણ એશિયામાં, ખાસ કરીને ભારત અને બાંગ્લાદેશમાં મોટા પ્રમાણમાં ખોરાક તરીકે લેવામાં આવે છે।

(C) મત્સ્ય ઉદ્યોગમાં માછલીઓ,મૃદુકાય (mollusks) અને કવચયુક્ત પ્રાણીઓ (crustaceans) ને ઉછેરવા,પકડવા અને વેચવાનો સમાવેશ થાય છે. દરિયાઈ મત્સ્ય ઉદ્યોગ (Marine fisheries) એ વિશ્વભરમાં મત્સ્ય પેદાશોનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત છે,જે આંતરિક મત્સ્ય ઉદ્યોગ (નદીઓ,તળાવો અને ખેત તલાવડીઓ) ની તુલનામાં કુલ માછલીના ઉત્પાદનમાં સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવે છે.

(A) ગુજરાતનો દરિયાકિનારો ભારતમાં સૌથી લાંબો છે,જેની લંબાઈ આશરે $1600\, km$ છે. આ વિશાળ દરિયાકિનારો રાજ્યના મત્સ્યઉદ્યોગ અને દરિયાઈ વેપારમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(B) ભારતમાં કૃષિ અને ડેરી ઉદ્યોગ પર નોંધપાત્ર ધ્યાન અને તકનીકી પ્રગતિ કરવામાં આવી છે,પરંતુ અન્ય ઘણા દેશોની તુલનામાં મત્સ્ય ઉદ્યોગના ક્ષેત્રમાં માળખાકીય સુવિધાઓ,આધુનિક તકનીક અને વ્યવસ્થિત વિકાસ પર ઐતિહાસિક રીતે ઓછું ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે. તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.

(D) મત્સ્ય ઉદ્યોગ $(Fisheries)$ એ માછલીઓ,કવચયુક્ત પ્રાણીઓ અથવા અન્ય જલીય સજીવોને પકડવા,પ્રક્રિયા કરવા અથવા વેચવા સાથે સંકળાયેલો ઉદ્યોગ છે.
$A$. મધમાખી ઉછેર $(Apiculture)$ એટલે મધના ઉત્પાદન માટે મધમાખીઓના ઉછેરની પદ્ધતિ.
$B$. દરિયાઈ ઉદ્યોગ એ એક વ્યાપક શબ્દ છે જે ખાસ કરીને જલીય ખાદ્ય ઉત્પાદન પૂરતો મર્યાદિત નથી.
$C$. જલસંવર્ધન $(Aquaculture)$ એટલે માછલીઓ,મૃદુકાય,કવચયુક્ત પ્રાણીઓ અને જલીય વનસ્પતિઓ સહિતના જલીય સજીવોની ખેતી.
$D$. મત્સ્ય ઉદ્યોગ ખાસ કરીને જલીય પ્રાણીઓને પકડવા,પ્રક્રિયા કરવા અને વેચવાની પ્રક્રિયાનો સમાવેશ કરે છે.

(D) દરિયાઈ વિસ્તારની નજીક રહેતા લોકો ભૌગોલિક રીતે મહાસાગરો કે સમુદ્રોની નજીક વસેલા હોય છે. આ વિસ્તારોમાં જળચર જીવોની વિપુલતા હોવાને કારણે,તેમનો ખોરાક અને આજીવિકાનો મુખ્ય સ્ત્રોત દરિયો છે. મત્સ્યઉદ્યોગમાં માછલીઓ,શેલફિશ અથવા અન્ય જળચર પ્રાણીઓને પકડવા,પ્રોસેસ કરવા અથવા વેચવાનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,તેઓ તેમની ખોરાકની જરૂરિયાતો માટે મુખ્યત્વે મત્સ્યઉદ્યોગ પર આધાર રાખે છે.