Pearl culture Questions in Gujarati

(A) ઓયસ્ટર $Pinctada \text{ } vulgaris$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા મોતીને સામાન્ય રીતે $Lingha$ મોતી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે મોતીની વિવિધ જાતોમાં શ્રેષ્ઠ ગુણવત્તા ધરાવતું હોવા માટે ઉદ્યોગમાં વ્યાપકપણે જાણીતું છે.

(C) મોતીનો સ્ત્રાવ મોલસ્કાના મેન્ટલ (પ્રાવર) સ્તર દ્વારા થાય છે.
મેન્ટલ એ એક વિશિષ્ટ પેશી છે જે કવચના ઘટકોનો સ્ત્રાવ કરે છે.
જ્યારે કોઈ વિદેશી કણ (જેમ કે પરોપજીવી અથવા રેતીનો કણ) મેન્ટલ અને કવચની વચ્ચે પ્રવેશે છે,ત્યારે મેન્ટલના કોષો નરમ શરીરના રક્ષણ માટે તે કણની આસપાસ નેકર (કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ અને કોન્કિઓલિન) ના સ્તરોનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે અંતે મોતી બનાવે છે.
તેથી,મોતીના સ્ત્રાવ માટે મેન્ટલ એ મુખ્ય અંગ છે.

(B) મોતીનું નિર્માણ મૃદુકાય (mollusk) પ્રાણીના મેન્ટલના સ્ત્રાવ દ્વારા થાય છે. મેન્ટલ કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_3)$ ના સ્તરોને એરેગોનાઈટ અને કોન્કિઓલિનના સ્વરૂપમાં સ્ત્રાવિત કરે છે. છીપલાનું અંદરનું સ્તર,જેને નેક્રિયસ સ્તર અથવા 'મધર-ઓફ-પર્લ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે મોતી જેવા જ પદાર્થનું બનેલું હોય છે. તેથી,મોતીનું બંધારણ નેક્રિયસ સ્તર સાથે ખૂબ જ સમાનતા ધરાવે છે.

(B) મોતીના છીપલાઓને વાયરની જાળીથી બનેલા પાંજરામાં ઉછેરવામાં આવે છે.
છીપલાના મેન્ટલ અને કવચના સૌથી અંદરના સ્તરની વચ્ચે રેતીનો એક નાનો કણ અથવા કોઈ બળતરા પેદા કરનાર પદાર્થ દાખલ કરવામાં આવે છે.
આ પાંજરાને લાંબા સમય સુધી સમુદ્રમાં લટકતા રાખવામાં આવે છે.
આમ,પ્રાણીઓ દ્વારા કૃત્રિમ રીતે મોતીનો સ્ત્રાવ થાય છે,જેને મોતી ઉછેર (Pearl culture) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. જાપાન,કોરિયા અને ચીન એ મોતી ઉછેર કરતા મુખ્ય દેશો છે. જાપાન મોતી સંવર્ધન (pearl culture) માં વિશ્વમાં પ્રથમ ક્રમે છે.

(A) મોતી એ એક કિંમતી રત્ન છે જે અમુક મૃદુકાય પ્રાણીઓ દ્વારા સ્ત્રાવિત ઉત્પાદન તરીકે ઉત્પન્ન થાય છે.
તે મુખ્યત્વે પર્લ ઓયસ્ટર (જેમ કે $Pinctada$ પ્રજાતિઓ) અને મસલની વિવિધ જાતિઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
આ સજીવો $Mollusca$ સમુદાય અને $Bivalvia$ વર્ગના સભ્યો છે.

(D) મોતીનું નિર્માણ એ એક જૈવિક પ્રક્રિયા છે જે અમુક મોલસ્કમાં મેન્ટલ પોલાણમાં પ્રવેશતા વિદેશી કણો (જેમ કે રેતી અથવા પરોપજીવીઓ) સામે રક્ષણાત્મક પદ્ધતિ તરીકે થાય છે.
આપેલા જૂથોમાંથી,$Pelecypods$ (જેને $Bivalves$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) મોતીના સંવર્ધનમાં વપરાતું પ્રાથમિક જૂથ છે.
ખાસ કરીને,$Pteriidae$ કુળના સભ્યો,જેમ કે $Pinctada$ પ્રજાતિ (મોતીના છીપલા),$Pelecypoda$ વર્ગના છે અને તેનો વ્યાપારી ધોરણે મોતીના ઉત્પાદન માટે મોટા પાયે ઉપયોગ થાય છે.

(D) મેળવવામાં આવતા મોતી વિવિધ આકારો અને કદના હોય છે. તે સફેદ,ક્રીમ અથવા ગુલાબી-લાલ રંગના હોઈ શકે છે. મેઘધનુષી રંગના ગોળાકાર મોતી ભાગ્યે જ જોવા મળે છે અને તે ખૂબ જ દુર્લભ માનવામાં આવે છે.

(D) મૃદુકાય (molluscs) ના કવચ,ખાસ કરીને જેનો ઉપયોગ પરંપરાગત દવાઓ અને મોતી ઉછેરમાં થાય છે,તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_3)$ ના બનેલા હોય છે.
જોકે,મલમ જેવી ઔષધીય તૈયારીઓના સંદર્ભમાં,આ કવચનું મૂલ્ય એટલા માટે છે કારણ કે તે $Zinc$ (ઝિંક) અને $Iodine$ (આયોડિન) જેવા ખનિજોથી સમૃદ્ધ હોય છે.
$Zinc$ ત્વચાના રૂઝ લાવવાના ગુણધર્મો માટે જાણીતું છે અને $Iodine$ એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,$Zinc$ અને $Iodine$ બંને આ મલમના ઉપચારાત્મક મૂલ્યમાં ફાળો આપે છે.

(C) મોતીનું નિર્માણ એ એક જૈવિક પ્રક્રિયા છે જે અમુક મૃદુકાય (mollusks) પ્રાણીઓમાં,મુખ્યત્વે દ્વિ-કપાટી (bivalves) માં થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Pinctada$ (જે સામાન્ય રીતે મોતીના છીપ તરીકે ઓળખાય છે) એ પ્રજાતિ છે જેનો વ્યાપારી ધોરણે મોતીના ઉત્પાદન માટે સૌથી વધુ ઉપયોગ થાય છે.
જ્યારે રેતીનો કણ અથવા કોઈ પરોપજીવી જેવા બાહ્ય પદાર્થ છીપના મેન્ટલ (mantle) માં પ્રવેશે છે,ત્યારે મૃદુકાય પ્રાણી તેના નરમ પેશીઓના રક્ષણ માટે તેની આસપાસ નેકર (nacre - કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ) ના સ્તરોનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે અંતે મોતીનું સ્વરૂપ ધારણ કરે છે.

(D) મોતી એ ઓયસ્ટર દ્વારા કુદરતી સંરક્ષણ પદ્ધતિ તરીકે બનાવવામાં આવે છે. જ્યારે રેતીનો કણ,પરોપજીવી અથવા છીપનો ટુકડો જેવા કોઈ બાહ્ય કણ ઓયસ્ટરના મેન્ટલ પેશીમાં પ્રવેશ કરે છે,ત્યારે તે બળતરા પેદા કરે છે. પોતાની જાતને બચાવવા માટે,ઓયસ્ટર આ વિદેશી પદાર્થની આસપાસ નેકર (કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ અને કોન્કિઓલિન) ના સ્તરોનો સ્ત્રાવ કરે છે. સમય જતાં,આ સ્તરો જમા થઈને મોતી બનાવે છે.

(C) સૌથી કિંમતી મોતી $Pinctada$ પ્રજાતિની દરિયાઈ મોતીની છીપ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
ખાસ કરીને, $Pinctada$ $\text{fucata}$ (જેને $Pinctada$ $\text{martensii}$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) જેવી પ્રજાતિઓ જાપાન અને ચીન સહિત પૂર્વ એશિયાના દરિયાકાંઠાના પાણીમાં વ્યાપકપણે જોવા મળે છે અને તે ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા, ચમકદાર મોતી ઉત્પન્ન કરવા માટે જાણીતી છે.
$Melegrina$ એ $Pinctada$ માટેનું જૂનું નામ છે, પરંતુ $Pinctada$ એ હાલમાં સ્વીકૃત વૈજ્ઞાનિક પ્રજાતિનું નામ છે.
$Ostrea$ એ ખાવાલાયક છીપ (edible oysters) માટે વપરાય છે અને $Mytilus$ એ મસલ્સ (mussels) માટે વપરાય છે.

(A) કુદરતી મોતી ચોક્કસ મૃદુકાય (mollusks) દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,ખાસ કરીને દ્વિ-કપાટી (bivalves) જેવા કે ઓઇસ્ટર અને મસલ્સ.
જ્યારે રેતીનો કણ અથવા પરોપજીવી જેવો કોઈ વિદેશી પદાર્થ દ્વિ-કપાટીના મેન્ટલ પોલાણમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે પ્રાણી તેના નરમ પેશીઓને બચાવવા માટે આ ઉત્તેજક પદાર્થની આસપાસ નેકર (કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ) ના સ્તરોનો સ્ત્રાવ કરે છે.
સમય જતાં,આ સ્તરો જમા થઈને મોતી બનાવે છે.

(B) મોતી એ મોતી આપતી છીપના નેક્રિયસ (nacreous) સ્તર દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે,જે મેન્ટલ કેવિટીમાં પ્રવેશતા પરોપજીવીઓ અથવા રેતીના કણો જેવા વિદેશી પદાર્થો સામે રક્ષણ મેળવવા માટેની એક સંરક્ષણ પ્રક્રિયા છે. છીપ આ ઉત્તેજક પદાર્થની આસપાસ નેકરના સ્તરો જમા કરે છે જેથી તેને અલગ કરી શકાય,અને અંતે તેમાંથી મોતી બને છે.

(C) $Kokichi\, Mikimoto$ $(1858-1954)$ ને 'મોતી ઉદ્યોગના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,કારણ કે તેમણે જાપાનમાં સંવર્ધિત મોતી (cultured pearls) ઉત્પન્ન કરવાની પદ્ધતિ સફળતાપૂર્વક વિકસાવી હતી.

(B) મોતીનું નિર્માણ મોલસ્કા સમુદાયના પ્રાણીઓ,ખાસ કરીને પર્લ ઓયસ્ટર (મોતીના છીપ) માં મેન્ટલ પેશીના સ્ત્રાવ દ્વારા થાય છે.
જ્યારે કોઈ બાહ્ય કણ છીપ અને મેન્ટલની વચ્ચે પ્રવેશે છે,ત્યારે મેન્ટલના અધિચ્છદ કોષો તે કણની આસપાસ નેકર (કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ) ના સ્તરોનો સ્ત્રાવ કરીને પ્રતિક્રિયા આપે છે.
નેકરના સ્ત્રાવ માટે જવાબદાર આ વિશિષ્ટ કોષો મેન્ટલના સ્તંભાકાર અધિચ્છદ કોષો છે.

(A) $Cliona$ એ બોરિંગ સ્પોન્જ (છિદ્રક વાદળી) નું એક પ્રજાતિ છે જે મોતીના છીપલા સહિતના મૃદુકાય પ્રાણીઓના કવચમાં કાણાં પાડે છે.
આ પ્રવૃત્તિ કવચને નુકસાન પહોંચાડે છે અને તેનાથી છીપલાનું મૃત્યુ થઈ શકે છે અથવા નબળી ગુણવત્તાવાળા મોતીનું ઉત્પાદન થાય છે,જે મોતી ઉદ્યોગ માટે અત્યંત હાનિકારક છે.
$Pinctada$ એ પોતે મોતી આપતી છીપલાની પ્રજાતિ છે,જ્યારે $Euspongia$ એ બાથ સ્પોન્જ છે.

(C) મોતીની ખેતી એ મૃદુકાયના મેન્ટલમાં ન્યુક્લિયસ દાખલ કરીને મોતી ઉત્પન્ન કરવાની પ્રક્રિયા છે.
જ્યારે $Pinctada$ (પર્લ ઓયસ્ટર) દરિયાઈ મોતીની ખેતી માટે સૌથી સામાન્ય પ્રજાતિ છે,ત્યારે $Anodonta$ (મીઠા પાણીની છીપ) એ મીઠા પાણીના વાતાવરણમાં મોતીના ઉત્પાદન માટે જાણીતી પ્રજાતિ છે.
$Haliotis$ (એબલોન) અને $Mytilus$ (મસલ) મુખ્યત્વે દરિયાઈ સજીવો છે.

(C) જ્યારે રેતીનો કણ અથવા પરોપજીવી જેવો કોઈ વિદેશી પદાર્થ શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે,ત્યારે તે મેન્ટલ સાથે ચોંટી જાય છે.
મેન્ટલનું અધિચ્છદ (epithelium) તરત જ આ પદાર્થની આસપાસ કોથળીના સ્વરૂપમાં વૃદ્ધિ પામે છે અને તેને ઘેરી લે છે.
આ મેન્ટલ અધિચ્છદ વિદેશી પદાર્થની આસપાસ નેકર (nacre) ના કેન્દ્રિત સ્તરોનો સ્ત્રાવ કરવાનું શરૂ કરે છે.
આ પૂર્ણ થયેલી રચનાને મોતી કહેવામાં આવે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$Apis$ $indica$ એ ભારતીય મધમાખી છે,જે મધ ઉત્પન્ન કરે છે.
$Laccifer$ $lacca$ એ લાખનું કીટક છે,જે લાખ ઉત્પન્ન કરે છે.
$Bombyx$ $mori$ એ રેશમનો કીડો છે,જે રેશમ ઉત્પન્ન કરે છે.
$Pila$ $globosa$ એ મીઠા પાણીની ગોકળગાય છે,જેનો ઉપયોગ મોતીના ઉત્પાદન માટે થતો નથી. મોતીનું ઉત્પાદન સામાન્ય રીતે $Pinctada$ જેવી મોતીની છીપ દ્વારા કરવામાં આવે છે. તેથી,$Pila$ $globosa$ - મોતીની જોડ અસંગત છે.

(A) સમુદાય $Mollusca$ ના વર્ગ $Bivalvia$ (અગાઉ $Pelecypoda$) માં આવતું $Pinctada$ મોતીના નિર્માણ માટે પ્રખ્યાત છે.
$Pinctada$ ને સામાન્ય રીતે મોતી છીપ (pearl oyster) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) પર્લ ઓયસ્ટરનું મેન્ટલ ત્રણ અલગ-અલગ સ્તરોનું બનેલું હોય છે: બહારનું પેરિઓસ્ટ્રેકમ,મધ્યનું પ્રિઝમેટિક સ્તર અને અંદરનું નેકરિયસ સ્તર. તેથી,વિધાન સાચું છે.
નેકરનો સ્ત્રાવ કરતા કોષો (જેને મેન્ટલ એપિથેલિયલ કોષો પણ કહેવાય છે) ખરેખર નેકરિયસ સ્તરની બરાબર નીચે આવેલા હોય છે જે તેના નિર્માણમાં મદદ કરે છે. તેથી,કારણ પણ સાચું છે.
જો કે,નેકરનો સ્ત્રાવ કરતા કોષો નેકરિયસ સ્તરની નીચે આવેલા છે તે હકીકત એ સમજાવતી નથી કે મેન્ટલ પોતે ત્રણ સ્તરોનું શા માટે બનેલું છે. તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.

(C) મોતી આપતી ઓઇસ્ટર એ એક મૃદુકાય પ્રાણી છે જેમાંથી મોતી મેળવવામાં આવે છે.
ભારતમાં, મોતીના સંવર્ધન માટે સૌથી સામાન્ય પ્રજાતિ $Pinctada \text{ } fucata$ (જેને જૂના સાહિત્યમાં ઘણીવાર $Pinctada \text{ } vulgaris$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) છે।
$Pinctada \text{ } vulgaris$ ભારતીય દરિયાકિનારે, ખાસ કરીને મન્નારના અખાતમાં વ્યાપકપણે જોવા મળે છે અને તે ભારતમાં વ્યાવસાયિક મોતી ઉત્પાદન માટે ઉપયોગમાં લેવાતી મુખ્ય પ્રજાતિ છે।