Sericulture Questions in Gujarati

(B) $Bombyx$ $mori$ (રેશમનો કીડો) ની ઇયળ વિકાસના વિવિધ તબક્કાઓમાંથી પસાર થાય છે. $4$ થી $5$ દિવસ સુધી ખોરાક લીધા પછી,ઇયળ ખોરાક લેવાનું બંધ કરે છે અને નિર્મોચન (ecdysis) ની તૈયારી માટે નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે. ઇયળ અવસ્થા દરમિયાન આ નિર્મોચનની પ્રક્રિયા $4$ વખત પુનરાવર્તિત થાય છે,ત્યારબાદ તે કોશેટો (cocoon) બનાવે છે. તેથી,નિર્મોચનની સાચી સંખ્યા $4$ છે.

(A) શેતૂરના છોડનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ $Morus$ પ્રજાતિનું છે.
$Morus$ એ $Moraceae$ કુળની સપુષ્પી વનસ્પતિઓની એક પ્રજાતિ છે.
$Antherea$ અને $Attacus$ એ રેશમના કીડાની પ્રજાતિઓ છે જે શેતૂરના પાંદડા ખાય છે,જ્યારે $Solanum$ એ બટાકા અને ટામેટા જેવી વનસ્પતિઓની પ્રજાતિ છે.

(B) 'સેરીકલ્ચર' (રેશમ મેળવવા માટે રેશમના કીડાઓનો ઉછેર) ની શરૂઆત ચીનમાં થઈ હતી.
ઐતિહાસિક દસ્તાવેજો દર્શાવે છે કે રેશમના દોરાની શોધ અને રેશમના કીડાના કોશેટાનો ઉપયોગ પ્રાચીન ચીનમાં થયો હતો.
દંતકથા અનુસાર,મહારાણી લેઈઝુએ સૌપ્રથમ રેશમના દોરા અને તેના સ્ત્રોત એવા રેશમના કીડાના કોશેટાની શોધ કરી હતી,જ્યારે એક કોશેટો તેમના ગરમ ચાના કપમાં પડ્યો હતો.

(B) $\text{ભારત}$ વિશ્વનો એકમાત્ર એવો દેશ છે જે કુદરતી રેશમની ચારેય જાણીતી વ્યાપારી જાતોનું ઉત્પાદન કરે છે: મલબરી, મૂંગા, ઓક ટસર અને ટ્રોપિકલ ટસર.
આ વિવિધતા દેશભરમાં હાજર રહેલી વિવિધ કૃષિ-આબોહવા પરિસ્થિતિઓને કારણે છે, જે આ જાતોના રેશમના કીડાઓ માટે જરૂરી વિવિધ યજમાન છોડના વિકાસને ટેકો આપે છે.

(D) રેશમ એ કુદરતી પ્રોટીન ફાઈબર છે,જેમાંથી કેટલાક પ્રકારના કાપડ વણી શકાય છે. રેશમનું પ્રોટીન બંધારણ મુખ્યત્વે બે પ્રોટીનનું બનેલું છે:
$1$. ફાઈબ્રોઈન: આ રેશમનું મુખ્ય બંધારણીય પ્રોટીન છે,જે ફાઈબરના વજનના લગભગ $75\%$ જેટલું હોય છે.
$2$. સેરીસીન: આ એક ચીકણું,ગુંદર જેવું પ્રોટીન છે જે ફાઈબ્રોઈન તંતુઓ પર આવરણ બનાવે છે અને તેમને એકસાથે જોડી રાખે છે.
તેથી,રેશમમાં ફાઈબ્રોઈન અને સેરીસીન બંને હોય છે. આમ,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.

(A) ઐતિહાસિક કૃષિ ડેટા રેકોર્ડ્સ અનુસાર,વર્ષ $1990-91$ માં વિશ્વમાં કાચા રેશમનું કુલ ઉત્પાદન $72879$ ટન હતું. આ આંકડો તે ચોક્કસ સમયગાળા દરમિયાન રેશમના કીડાઓમાંથી મેળવેલા રેશમના તંતુઓના વૈશ્વિક ઉત્પાદનને દર્શાવે છે.

(A) રેશમના તંતુઓ રેશમના કીડા $Bombyx \text{ } mori$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
આ તંતુઓ ફાઈબ્રોઈન નામના મુખ્ય પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે, જે સેરિસીન નામના ગુંદર જેવા પ્રોટીનથી ઢંકાયેલા હોય છે.
સેરિસીન એક કુદરતી ગુંદર તરીકે કાર્ય કરે છે જે કોશેટાની રચનામાં રેશમના તંતુઓને એકસાથે જકડી રાખે છે.

(D) પુખ્ત $Bombyx$ $mori$ (રેશમનો કીડો) ખોરાક લેતું નથી અને તેનું આયુષ્ય ખૂબ જ ટૂંકું હોય છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પ્રજનન કરવાનો છે. પુખ્ત ફુદું સામાન્ય રીતે કોશેટામાંથી બહાર આવ્યા પછી લગભગ $3-4$ દિવસ જીવે છે.

(D) સેરીકલ્ચર (રેશમ કીટ ઉછેર),એટલે કે રેશમનું ઉત્પાદન,ભારતના વિવિધ ભાગોમાં એક મહત્વપૂર્ણ કૃષિ-આધારિત ઉદ્યોગ છે. મધ્યપ્રદેશના સંદર્ભમાં,$Ujjain$ (ઉજ્જૈન) જિલ્લો તેના રેશમ ઉત્પાદન માટે ઐતિહાસિક અને આર્થિક રીતે જાણીતો છે,ખાસ કરીને પરંપરાગત વણાટ અને સેરીકલ્ચર પદ્ધતિઓના સંદર્ભમાં.

(A) ભારતમાં રેશમ ઉદ્યોગ (સેરીકલ્ચર) ને લગતા ઐતિહાસિક કૃષિ ડેટા અને રેકોર્ડ મુજબ,$1990-91$ ના વર્ષ દરમિયાન રેશમનું કુલ ઉત્પાદન $12665$ ટન નોંધાયું હતું. આ આંકડો તે સમયગાળા દરમિયાન ભારતીય રેશમ ઉદ્યોગમાં થયેલી પ્રગતિ દર્શાવે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
સંવનન (copulation) પછી,માદા $Bombyx$ $mori$ ઈંડા મૂકવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરે છે,જે સામાન્ય રીતે $1$ થી $24$ કલાકમાં પૂર્ણ થાય છે.
એક માદા પતંગિયું આશરે $300$ થી $500$ ઈંડા મૂકે છે,જે આબોહવાની સ્થિતિ અને ખોરાકની ઉપલબ્ધતા પર આધાર રાખે છે.

(A) રેશમના ઉત્પાદન માટે રેશમના કીડાઓનો ઉછેર કરવાની પ્રક્રિયાને $Sericulture$ (રેશમ કીટ ઉછેર) કહેવામાં આવે છે.
$Pisciculture$ એટલે માછલીઓનો ઉછેર અને સંવર્ધન.
$Apiculture$ એટલે મધમાખીઓનો ઉછેર.
$Horticulture$ એટલે બાગાયતી ખેતી,જેમાં ફળો,શાકભાજી અને સુશોભિત છોડનો ઉછેર કરવામાં આવે છે.

(C) રેશમના કીડાના ઈંડાને સામાન્ય રીતે ડાયપોઝ (સુષુપ્ત અવસ્થા) માં જાળવી રાખવા માટે $2-5^{\circ}C$ તાપમાનની શ્રેણીમાં જંતુરહિત ટ્રેમાં સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે. આ કોલ્ડ સ્ટોરેજ ઈંડાને અકાળે સેવન (hatching) થતા અટકાવે છે જ્યાં સુધી તે ઉછેર માટે તૈયાર ન થાય.

(D) $Bombyx mori$, જેને સામાન્ય રીતે રેશમના કીડા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે સંપૂર્ણપણે પાલતુ કીટક છે. રેશમના ઉત્પાદન માટે હજારો વર્ષોથી તેનું પસંદગીયુક્ત સંવર્ધન કરવામાં આવ્યું છે. પરિણામે, તેણે જંગલી અવસ્થામાં ઉડવાની અને જીવવાની ક્ષમતા ગુમાવી દીધી છે, જેના કારણે તે તેના જીવનચક્ર અને પ્રજનન માટે સંપૂર્ણપણે મનુષ્યો પર નિર્ભર છે.

(B) રેશમનું ઉત્પાદન અમુક કીટકોની ઈયળો દ્વારા થાય છે,જેમાં રેશમનો કીડો સૌથી મુખ્ય છે.
$Bombyx mori$ એ પાળેલા રેશમના કીડાનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે,જે વ્યાવસાયિક રેશમનું મુખ્ય ઉત્પાદક છે.
$Bombus indica$ એ ભમરાની એક પ્રજાતિ છે.
પતંગિયા $Lepidoptera$ શ્રેણીમાં આવે છે પરંતુ તેનો ઉપયોગ વ્યાવસાયિક રેશમ ઉત્પાદન માટે થતો નથી.
$Dysdercus koenigii$ ને લાલ કપાસના કીડા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે કપાસના પાક માટે હાનિકારક જીવાત છે.

(B) રેશમ રેશમના કીડાના ડિંભ (Larva) દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે. ડિંભ તેની લાળ ગ્રંથીઓમાંથી પ્રોટીનયુક્ત પ્રવાહીનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે હવાના સંપર્કમાં આવતા સખત થઈને રેશમના તાર બનાવે છે,જેનો ઉપયોગ કોશેટો બનાવવા માટે થાય છે.

(B) $Bombyx mori$,જેને સામાન્ય રીતે મલબરી રેશમના કીડા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે વ્યાવસાયિક રેશમનો મુખ્ય ઉત્પાદક છે. તે અન્ય જંગલી રેશમની જાતિઓની તુલનામાં સૌથી શ્રેષ્ઠ,સમાન અને ઉચ્ચ ગુણવત્તાના રેશમના તંતુઓ ઉત્પન્ન કરે છે. જ્યારે $Antheraea$ જેવી અન્ય જાતિઓ જંગલી રેશમ (જેમ કે મુગા અથવા ટસર) ઉત્પન્ન કરે છે,ત્યારે $Bombyx mori$ તેની શ્રેષ્ઠ કાપડ ગુણવત્તા માટે વૈશ્વિક સ્તરે જાણીતું છે.

(B) મલબરી રેશમને શ્રેષ્ઠ ગુણવત્તાનું રેશમ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે $Bombyx$ \text{ } $mori$ નામના રેશમના કીડા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે, જે ફક્ત મલબરી (શેતૂર) ના પાંદડા ખાય છે.
અન્ય પ્રકારના રેશમ જેવા કે એરી અથવા ટસરની સરખામણીમાં તે તેની શ્રેષ્ઠ બનાવટ, વધુ ચમક, ટકાઉપણું અને સમાન રંગ માટે જાણીતું છે.

(C) રેશમનો કીડો એ રેશમના ફૂદા (મુખ્યત્વે $Bombyx \text{ mori}$) ની ઈયળ અથવા કેટરપિલર અવસ્થા છે.
જોકે તેને સામાન્ય રીતે 'કૃમિ' (worm) કહેવામાં આવે છે, પરંતુ જૈવિક રીતે તે $Lepidoptera$ ગોત્રમાં આવતું એક કીટક છે.
તેથી, રેશમના કીડાની પુખ્ત અવસ્થા એ ફૂદું (Moth) છે.

(C) રેશમના કીડાની ઈયળ તેના ચોથા નિર્મોચન (moult) પછી,ખાવાનું બંધ કરી દે છે અને નિષ્ક્રિય બની જાય છે.
ત્યારબાદ તે તેના લાળ ગ્રંથિઓમાંથી સ્પિનરેટ દ્વારા ચીકણું પ્રવાહી સ્ત્રાવ કરવાનું શરૂ કરે છે.
આ પ્રવાહી હવાના સંપર્કમાં આવતા જ ઘન બનીને રેશમનો પાતળો તાર બનાવે છે.
ઈયળ આ તારને તેના શરીરની આસપાસ બહારથી અંદરની તરફ વણીને કોશેટો (cocoon) બનાવે છે.

(D) શેતૂરના રેશમના કીડા ($Bombyx$ $mori$) નું જીવનચક્ર ચાર તબક્કાઓ ધરાવે છે: ઈંડું, ડિંભ (larva), કોષિત (pupa) અને પુખ્ત.
ઈંડા માટેનો સેવનકાળ આશરે $10$ દિવસનો હોય છે.
ડિંભ અવસ્થા આશરે $20-25$ દિવસ સુધી ચાલે છે.
કોષિત અવસ્થા (કોશેટો નિર્માણ) આશરે $10-12$ દિવસ સુધી ચાલે છે.
પુખ્ત અવસ્થા $3-4$ દિવસ સુધી ચાલે છે.
આ તમામ તબક્કાઓનો સરવાળો કરતા, કુલ સમયગાળો આશરે $45$ દિવસ થાય છે.

(B) રેશમનો તંતુ મુખ્યત્વે $Fibroin$ નામના પ્રોટીનના મધ્ય ભાગનો બનેલો હોય છે,જે તંતુને માળખાકીય મજબૂતી અને લવચીકતા પ્રદાન કરે છે.
આ $Fibroin$ ના ગર્ભની આસપાસ $Sericin$ નામના અન્ય પ્રોટીનનું પડ હોય છે,જે તંતુઓને એકસાથે પકડી રાખવા માટે ગુંદર તરીકે કાર્ય કરે છે.
$Fibroin$ ના અણુઓ $\beta$-pleated sheets સ્વરૂપે ગોઠવાયેલા હોય છે,જે રેશમના વિશિષ્ટ ગુણધર્મો માટે જવાબદાર છે.

(A) વ્યાવસાયિક રેશમ રેશમના કીડા $(Bombyx \text{ } mori)$ ના $Cocoon$ (કોશેટો) અવસ્થામાંથી મેળવવામાં આવે છે.
પ્યુપા અવસ્થા દરમિયાન, ઈયળ તેની લાળ ગ્રંથીઓ દ્વારા પ્રોટીનયુક્ત પદાર્થનો સ્ત્રાવ કરે છે, જે હવાના સંપર્કમાં આવતા સખત બને છે અને રેશમના તંતુઓ બનાવે છે જે પ્યુપાની આસપાસ વીંટળાઈને $Cocoon$ બનાવે છે.
ત્યારબાદ આ $Cocoon$ પર પ્રક્રિયા કરીને રેશમનો દોરો મેળવવામાં આવે છે.

(B) . $Bombyx$ $mori$,જેને સામાન્ય રીતે રેશમના કીડા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે રેશમના ઉત્પાદન માટે ઉપયોગી એક વ્યાપારી મહત્વ ધરાવતું કીટક છે.

(D) એરી રેશમના કીડા,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Samia\, cynthia\, ricini$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેનો ઉછેર મુખ્યત્વે એરંડાના છોડ $(Ricinus\, communis)$ ના પાન પર કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) રેશમના ઉત્પાદન માટે રેશમના કીડાઓનો ઉછેર કરવાની પ્રક્રિયાને $Sericulture$ (રેશમ કીટ ઉછેર) કહેવામાં આવે છે.
$Apiculture$ એટલે મધમાખીઓનો ઉછેર.
$Pisciculture$ એટલે માછલીઓનો ઉછેર.
$Horticulture$ એટલે ફળો,શાકભાજી અને સુશોભન છોડની ખેતી સાથે સંબંધિત બાગાયત વિદ્યા.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
સેન્ટ્રોલેસીથલ ઈંડામાં,જરદી (yolk) ઈંડાના કેન્દ્રમાં એકત્રિત થાય છે,જે કોષરસના પરિઘીય સ્તર દ્વારા ઘેરાયેલું હોય છે.
આ પ્રકારના ઈંડા મોટાભાગના કીટકોમાં જોવા મળે છે,જેમાં રેશમના કીડા $(Bombyx \ mori)$ નો પણ સમાવેશ થાય છે.

(B) સામાન્ય રેશમનો કીડો,જેનો ઉપયોગ રેશમ ઉત્પાદન માટે રેશમ ઉદ્યોગમાં વ્યાપકપણે થાય છે,તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Bombyx$ $mori$ છે.
તે $Bombycidae$ કુળનો સભ્ય છે અને મુખ્યત્વે શેતૂરના પાંદડાઓ પર ખોરાક તરીકે નભે છે.

(C) રેશમના કીડા $(Bombyx \ mori)$ ના જીવનચક્રમાં,લાર્વા અવસ્થા પ્યુપા બનાવવા માટે કાયાંતરણ (metamorphosis) માંથી પસાર થાય છે.
પ્યુપાની નળાકાર,લંબાયેલી અવસ્થા,જે લાર્વા દ્વારા કોશેટો (cocoon) બનાવ્યા પછી તરત જ રચાય છે,તેને ખાસ કરીને $Chrysalis$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,રેશમના કીડાની પ્રારંભિક પ્યુપા અવસ્થા માટેનો સાચો શબ્દ $Chrysalis$ છે.

(D) રેશમ એ રેશમ ગ્રંથિઓનો સ્ત્રાવ છે,જે $Bombyx$ $mori$ નામના કીટકના ડિંભ (larvae) અથવા ઈયળમાં જોવા મળતી રૂપાંતરિત લાળ ગ્રંથિઓ છે. આ કીટકને સામાન્ય રીતે ચાઈનીઝ અથવા મલબરી સિલ્ક મોથ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ ગ્રંથિઓ પ્રોટીનયુક્ત પ્રવાહી ઉત્પન્ન કરે છે,જે હવાના સંપર્કમાં આવતા જ સખત થઈને રેશમના તંતુઓ બનાવે છે.

(B) રેશમના કીડાના ઈંડા થોડા દિવસોમાં સેવાયને ક્રીમ રંગની,ઝડપથી હલનચલન કરતી ઈયળોમાં ફેરવાય છે.
આ ઈયળો તાજા શેતૂરના પાન પર ખૂબ જ ઉત્સાહથી ખોરાક લે છે,ઝડપથી વૃદ્ધિ પામે છે અને સામાન્ય રીતે રેશમના કીડા તરીકે ઓળખાય છે.

(C) રેશમ એ એક કુદરતી પ્રોટીન ફાઇબર છે,જેમાંથી કેટલાક પ્રકારોને કાપડમાં વણી શકાય છે.
તે મુખ્યત્વે બે પ્રોટીન,$Fibroin$ અને $Sericin$ થી બનેલું છે.
$Fibroin$ એ રેશમનું માળખાકીય કેન્દ્ર છે,જ્યારે $Sericin$ એ તેની આસપાસનું ચીકણું દ્રવ્ય છે.

(A) રેશમના કીડા $(Bombyx \text{ } mori)$ ની ઈયળમાં રેશમ ગ્રંથિઓ તરીકે ઓળખાતી વિશિષ્ટ ગ્રંથિઓની એક જોડી હોય છે, જે રૂપાંતરિત લાળ ગ્રંથિઓ છે.
આ ગ્રંથિઓ ફાઈબ્રોઈન પ્રોટીન ધરાવતું ચીકણું પ્રવાહી સ્ત્રાવ કરે છે, જે હવાના સંપર્કમાં આવતા સખત થઈને રેશમનો તાર બનાવે છે, જેનો ઉપયોગ ઈયળ તેના કોશેટા (cocoon) બનાવવા માટે કરે છે.
તેથી, રેશમ એ ઈયળની લાળ ગ્રંથિઓનો સ્ત્રાવ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. ભારત ચાર મુખ્ય પ્રકારના રેશમ: મલબરી,ટસર,મૂગા અને એરીના ઉત્પાદન માટે જાણીતું છે.
$1$. $Bombyx mori$ એ મલબરી રેશમના ઉત્પાદન માટે વપરાતી મુખ્ય પ્રજાતિ છે.
$2$. $Antheraea paphia$ એ જંગલી રેશમના કીડાની પ્રજાતિ છે જેનો ઉપયોગ ટસર રેશમ બનાવવા માટે થાય છે.
$3$. $Antheraea assama$ એ સોનેરી મૂગા રેશમ ઉત્પન્ન કરવા માટે જવાબદાર પ્રજાતિ છે,જે ભારત (ખાસ કરીને આસામ) માં જોવા મળે છે.
આ તમામ પ્રજાતિઓ ભારતમાં રેશમ ઉત્પાદન માટે ઉછેરવામાં આવે છે અથવા જોવા મળે છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) એક્વાકલ્ચર (જળચર ખેતી) એ નિયંત્રિત વાતાવરણમાં માછલીઓ,ક્રસ્ટેશિયન્સ,મોલસ્કા અને જળચર વનસ્પતિઓ જેવા જળચર સજીવોની ખેતી છે.
$A$. ઓયસ્ટર એ મોલસ્કા છે જેની ખેતી એક્વાકલ્ચરમાં થાય છે.
$B$. રેશમના કીડાનું ઉત્પાદન સેરીકલ્ચરમાં થાય છે,જે રેશમના ઉત્પાદન માટે રેશમના કીડા ઉછેરવાની પ્રક્રિયા છે,તે એક્વાકલ્ચર નથી.
$C$. સિંગોડા એ જળચર વનસ્પતિ છે જે જળાશયોમાં ઉગાડવામાં આવે છે.
$D$. દેડકાને ખોરાક અથવા સંશોધન હેતુઓ માટે એક્વાકલ્ચર સિસ્ટમમાં ઉછેરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(A) રેશમનો તંતુ મુખ્યત્વે બે પ્રોટીનનો બનેલો છે: $Fibroin$ અને $Sericin$. $Fibroin$ એ બંધારણીય પ્રોટીન છે જે રેશમના તંતુનો મુખ્ય ભાગ બનાવે છે,જે તેને મજબૂતી અને સ્થિતિસ્થાપકતા આપે છે. $Sericin$ એ ચીકણું પ્રોટીન છે જે $Fibroin$ ના તંતુઓને એકસાથે પકડી રાખવા માટે ગુંદર તરીકે કામ કરે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Fibroin$ સાચો જવાબ છે કારણ કે તે રેશમનો મુખ્ય બંધારણીય ઘટક છે.

(B) $Bombyx$ (રેશમના કીડા) એ એક કીટક છે જે મનુષ્યો માટે આર્થિક રીતે ઉપયોગી છે કારણ કે તે રેશમનું ઉત્પાદન કરે છે.
$Musca$ (ઘરમાખી) એ રોગો ફેલાવનાર વાહક છે.
$Pheretima$ (અળસિયું) એ નૂપુરક (Annelida) સમુદાયનું પ્રાણી છે,કીટક નથી.
$Periplaneta$ (વંદા) એ એક જીવાત છે જે ખોરાકને દૂષિત કરે છે અને રોગકારકો ફેલાવે છે.

(C) રેશમ એ કુદરતી પ્રોટીનયુક્ત રેસો છે, જેમાંથી કેટલાક પ્રકારના કાપડ વણી શકાય છે। રેશમનો સૌથી જાણીતો પ્રકાર મલબેરી રેશમના કીડા $Bombyx$ $mori$ ના કોશેટામાંથી મેળવવામાં આવે છે। પ્યુપા અવસ્થા દરમિયાન, લાર્વા તેની લાળગ્રંથિઓમાંથી પ્રોટીનયુક્ત પદાર્થનો સ્ત્રાવ કરે છે, જે હવાના સંપર્કમાં આવતા સખત બનીને એક રક્ષણાત્મક આવરણ બનાવે છે જેને કોશેટો કહેવામાં આવે છે। તેથી, વ્યાવસાયિક રીતે રેશમ કોશેટાની અવસ્થામાંથી મેળવવામાં આવે છે।

(A) ટસર સિલ્ક એ $Antheraea$ પ્રજાતિના રેશમના કીડા દ્વારા ઉત્પન્ન થતું એક પ્રકારનું જંગલી રેશમ છે. ખાસ કરીને, $Antheraea$ $paphia$ એ ટસર સિલ્કના ઉત્પાદન માટે ઉપયોગમાં લેવાતી મુખ્ય પ્રજાતિ છે।
$Bombyx$ $mori$ એ મલબરી સિલ્ક (શેતૂરના રેશમ) ના ઉત્પાદન માટે વપરાતો પાળેલું રેશમનો કીડો છે।
$Apis$ $indica$ અને $Apis$ $dorsata$ એ મધમાખીની પ્રજાતિઓ છે, રેશમના કીડા નથી।

(B) કોશેટામાંથી રેશમ મેળવવાની પ્રક્રિયાને 'રીલિંગ' (Reeling) કહેવામાં આવે છે. રેશમનો તંતુ સળંગ હોય છે અને તે કોશેટાની આસપાસ એક ચોક્કસ ભાતમાં વીંટળાયેલો હોય છે. રેશમ મેળવવા માટે,કોશેટાને ગરમ પાણીમાં ઉકાળવામાં આવે છે જેથી પ્યુપા નાશ પામે અને સેરીસિન (એક પ્રકારનું પ્રોટીન જે ગુંદર તરીકે કામ કરે છે) નરમ પડે. ત્યારબાદ,રેશમના તારને કોશેટાના બહારના પડથી શરૂ કરીને અંદરના પડ તરફ ઉકેલવામાં આવે છે. તેથી,રીલિંગની પ્રક્રિયા બહારથી અંદરની તરફ થાય છે.

(A) ઈરી રેશમનો કીડો,જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Samia$ $ricini$ છે,તે પાલતુ રેશમના કીડાની એક પ્રજાતિ છે.
તે મુખ્યત્વે ઈરી રેશમના ઉત્પાદન માટે ઉછેરવામાં આવે છે.
ઈરી રેશમના કીડાનો મુખ્ય ખોરાક એરંડીના છોડ ($Ricinus$ $communis$) ના પર્ણો છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) ઓક સીલ્કવોર્મ વૈજ્ઞાનિક રીતે $Antheraea \ roylei$ તરીકે ઓળખાય છે.
$Bombyx \ mori$ એ સામાન્ય મલબેરી સીલ્કવોર્મ છે.
$Antheraea \ assamensis$ એ મુગા સીલ્કવોર્મ છે.
$Attacus \ ricini$ એ એરી સીલ્કવોર્મ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) સેરીકલ્ચર એ રેશમના ઉત્પાદન માટે રેશમના કીડાઓનો વ્યાવસાયિક ઉછેર છે.
$A$. રેશમ ઉછેર (સેરીકલ્ચર)
$B$. મધમાખી ઉછેર (એપિકલ્ચર)
$C$. મત્સ્ય ઉછેર (પિસિકલ્ચર)
$D$. બાગાયત (ફળો,શાકભાજી અને ફૂલોની ખેતી)
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) કર્ણાટક એ ભારતમાં સિલ્કનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક રાજ્ય છે. તે દેશના કુલ કાચા સિલ્કના ઉત્પાદનનો નોંધપાત્ર હિસ્સો ધરાવે છે,ખાસ કરીને મલબરી સિલ્ક. રાજ્યની અનુકૂળ આબોહવાની પરિસ્થિતિઓ અને પરંપરાગત રેશમ ઉદ્યોગની પદ્ધતિઓ તેને આ ઉદ્યોગમાં અગ્રણી સ્થાન અપાવે છે.

(C) પેબ્રિન એ રેશમના કીડા $(Bombyx \ mori)$ ને અસર કરતો એક ગંભીર રોગ છે.
તે $Nosema \ bombycis$ તરીકે ઓળખાતા માઇક્રોસ્પોરિડિયન પરોપજીવી દ્વારા થાય છે.
આ રોગ ચેપગ્રસ્ત માદા ફુદાના ઈંડા દ્વારા તેની સંતતિમાં ફેલાય છે,જેના કારણે રેશમ ઉદ્યોગમાં મોટું નુકસાન થાય છે.

(D) રેશમ રેશમના કીડા $(Bombyx mori)$ ના $\text{કોશેટો}$ (પ્યુપા) તબક્કામાંથી મેળવવામાં આવે છે.
રેશમના કીડાના જીવનચક્ર દરમિયાન, ઈયળ પોતાની આસપાસ એક રક્ષણાત્મક આવરણ બનાવે છે જેને $\text{કોશેટો}$ કહેવામાં આવે છે.
આ $\text{કોશેટો}$ સતત રેશમના તંતુઓનો બનેલો હોય છે.
સેરીકલ્ચર ઉદ્યોગમાં, પ્યુપા પુખ્ત ફુદામાં રૂપાંતરિત થાય તે પહેલાં રેશમના તાર મેળવવા માટે $\text{કોશેટો}$ એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને તેના પર પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે.

(A) $Bombyx$ $mori$ એ રેશમના કીડાનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે. રેશમના કીડાના જીવનચક્રમાં ઈંડું,લાર્વા (ઈયળ),પ્યુપા અને પુખ્ત અવસ્થાનો સમાવેશ થાય છે. $Bombyx$ $mori$ ની લાર્વા અવસ્થાને સામાન્ય રીતે ઈયળ (Caterpillar) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ અવસ્થા દરમિયાન તે શેતૂરના પાંદડા ખાય છે અને રેશમ ઉત્પન્ન કરે છે.