Apiculture Questions in Gujarati

(C) મધમાખી ઉછેર એટલે મધ અને અન્ય ઉત્પાદનો જેવા કે મીણ,રોયલ જેલી અને પ્રોપોલિસ મેળવવા માટે મનુષ્યો દ્વારા મધમાખીઓની વસાહતોનું જાળવણી અથવા ઉછેર. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) $Apis$ એ મધમાખી માટેનું પ્રજાતિગત નામ (genus name) છે. મધમાખીની ઘણી પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે,જેમાં $Apis$ $dorsata$ (રોક બી),$Apis$ $indica$ (ભારતીય મધમાખી),$Apis$ $florea$ (નાની મધમાખી) અને $Apis$ $mellifera$ (યુરોપિયન મધમાખી) નો સમાવેશ થાય છે. તેથી,$Apis$ એ મધમાખીને દર્શાવે છે.

(B) કામદાર મધમાખીના પાછળના ટિબિયાની બહારની સપાટી પર $Pollen \text{ } basket$ (પરાગરજની ટોપલી) નામની વિશિષ્ટ રચના આવેલી હોય છે.
આ રચના ખાસ કરીને ફૂલોમાંથી પરાગરજ એકત્રિત કરવા અને તેને મધપૂડા સુધી પહોંચાડવા માટે અનુકૂલિત થયેલી હોય છે.

(C) મધનું ઉત્પાદન મધમાખીઓ દ્વારા ફૂલોમાંથી નેક્ટર (રસ) એકત્રિત કરીને કરવામાં આવે છે.
એકત્રિત કર્યા પછી,નેક્ટરને મધમાખીની લાળમાં રહેલા ઉત્સેચકો સાથે મિશ્રિત કરવામાં આવે છે.
આ મિશ્રણને પછી મધની કોથળી (હની સેક) માં સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે,જ્યાં તેમાં રાસાયણિક ફેરફારો થાય છે અને તે મધમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
તેથી,સાચું વર્ણન એ છે કે તે લાળ સાથે મિશ્રિત અને મધની કોથળીમાં સંગ્રહિત નેક્ટર છે.

(A) મધમાખીની રાણી એ વસાહતમાં એકમાત્ર પ્રજનનક્ષમ માદા છે.
તે મધપૂડાની વસ્તી જાળવી રાખવા માટે ઈંડા મૂકવા માટે જવાબદાર છે.
એક તંદુરસ્ત મધમાખીની રાણી સામાન્ય રીતે ઋતુ,ખોરાકની ઉપલબ્ધતા અને અન્ય પર્યાવરણીય પરિબળોના આધારે દરરોજ લગભગ $1,500$ થી $2,000$ ઈંડા મૂકે છે.

(A) મધને હની સેક (મધની કોથળી) નામની સ્નાયુબદ્ધ ગુહામાં સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે. આ કોથળીમાં,ઇન્વર્ટેઝ અને એમાયલેઝ જેવા ઉત્સેચકો નેક્ટરમાં ઉમેરવામાં આવે છે. આ ઉત્સેચકો નેક્ટરમાં રહેલી જટિલ શર્કરાને સરળ શર્કરામાં,ખાસ કરીને ફ્રુક્ટોઝ અને ગ્લુકોઝમાં રૂપાંતરિત કરે છે.

(D) મધમાખીઓ અનેક આર્થિક અને પર્યાવરણીય ફાયદાઓ આપે છે.
$1$. તેઓ મધ ઉત્પન્ન કરે છે,જે અત્યંત પૌષ્ટિક ખોરાકનો સ્ત્રોત છે.
$2$. તેઓ મધમાખીનું મીણ (beeswax) ઉત્પન્ન કરે છે,જેનો ઉપયોગ સૌંદર્ય પ્રસાધનો અને પોલિશ સહિતના વિવિધ ઉદ્યોગોમાં થાય છે.
$3$. તેઓ ઘણા પાક અને ફૂલોના પરાગનયનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જે કૃષિ ઉત્પાદકતા અને જૈવવિવિધતા માટે અનિવાર્ય છે.
તેથી,મધમાખીઓ સાથે આ ત્રણેય ફાયદાઓ જોડાયેલા છે.

(C) મધમાખીની વસાહતમાં શ્રમનું વિભાજન જોવા મળે છે.
$1$. રાણી મધમાખી વસાહતમાં એકમાત્ર ફળદ્રુપ માદા છે અને તેનું મુખ્ય કાર્ય વસ્તીની સાતત્યતા જાળવવા માટે ઈંડા મૂકવાનું છે.
$2$. કામદાર મધમાખીઓ વંધ્ય માદાઓ છે જે મધપૂડાની જાળવણી,માવજત અને ખોરાક એકત્રિત કરવા જેવા કાર્યો માટે જવાબદાર છે.
$3$. નર મધમાખીઓ (ડ્રોન્સ) ફળદ્રુપ નર છે જેનું મુખ્ય કાર્ય રાણી સાથે પ્રજનન કરવાનું છે.
તેથી,રાણી મધમાખી ઈંડા મૂકવા માટે વિશિષ્ટ છે.

(B) મધમાખીઓ ખોરાકના સ્ત્રોતનું સ્થાન ચોક્કસ હલનચલન દ્વારા જણાવે છે,જેને નૃત્ય કહેવામાં આવે છે.
$1$. $Round \ Dance$ (ગોળાકાર નૃત્ય) નો ઉપયોગ ત્યારે થાય છે જ્યારે ખોરાકનો સ્ત્રોત મધપૂડાની નજીક હોય (સામાન્ય રીતે $50-100 \ m$ ની અંદર). તે ખોરાકની હાજરી સૂચવે છે પરંતુ ચોક્કસ દિશાની માહિતી આપતું નથી.
$2$. $Tail-wagging \ Dance$ (પૂંછડી હલાવતું નૃત્ય) નો ઉપયોગ ત્યારે થાય છે જ્યારે ખોરાકનો સ્ત્રોત વધુ અંતરે હોય. આ નૃત્ય સૂર્યની સ્થિતિના સંદર્ભમાં ખોરાકના સ્ત્રોતનું અંતર અને ચોક્કસ દિશા બંને દર્શાવે છે.

(B) મધના ઉત્પાદન માટે મધમાખીના મધપૂડાની જાળવણીને $Apiculture$ (મધમાખી ઉછેર) કહેવામાં આવે છે.
$Sericulture$ એ રેશમના ઉત્પાદન માટે રેશમના કીડાનો ઉછેર છે.
$Tissue$ $culture$ એ વનસ્પતિના કોષો,પેશીઓ અથવા અંગોને જંતુરહિત વાતાવરણમાં ઉગાડવાની તકનીક છે.
$Pisciculture$ એ માછલીઓનું સંવર્ધન,ઉછેર અને સ્થળાંતર છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Apiculture$ છે.

(A) મધમાખીઓ તેમના મધપૂડાના અન્ય સભ્યોને ખોરાકના સ્ત્રોતનું સ્થાન જણાવવા માટે ચોક્કસ પ્રકારના નૃત્યનો ઉપયોગ કરે છે.
$1$. જ્યારે ખોરાકનો સ્ત્રોત મધપૂડાથી ટૂંકા અંતરે,સામાન્ય રીતે $100$ મીટરથી ઓછું હોય,ત્યારે $round$ $dance$ (ગોળાકાર નૃત્ય) કરવામાં આવે છે.
$2$. જ્યારે ખોરાકનો સ્ત્રોત વધુ અંતરે (સામાન્ય રીતે $100$ મીટરથી વધુ) હોય,ત્યારે $waggle$ $dance$ કરવામાં આવે છે.
$3$. પ્રશ્નમાં $round$ $dance$ નો ઉલ્લેખ હોવાથી,અંતર ટૂંકું હોવું જોઈએ,જે આશરે $100$ મીટર કે તેથી ઓછા અંતરને અનુરૂપ છે.

(D) મધમાખીની વસાહતમાં,સામાન્ય રીતે દરેક મધપૂડામાં માત્ર $1$ જ રાણી મધમાખી હોય છે.
રાણી એ વસાહતની એકમાત્ર ફળદ્રુપ માદા છે અને તે ઈંડા મૂકવા માટે જવાબદાર છે.
તે તેના સમગ્ર જીવન દરમિયાન રોયલ જેલી પર નભે છે,જે તેને તેના પ્રજનન અંગો વિકસાવવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $1$ છે.

(C) $\text{રાણી}$ એ મધપૂડામાં એકમાત્ર ફળદ્રુપ માદા મધમાખી છે。
તેનામાં સુવિકસિત અંડપિંડ હોય છે અને તે મધપૂડાની વસ્તી જાળવી રાખવા માટે ઈંડા મૂકવાનું કાર્ય કરે છે。
$\text{ડ્રોન}$ એ ફળદ્રુપ નર છે, જ્યારે $\text{કામદાર}$ માખીઓ વંધ્ય માદાઓ છે。

(A) મધના ઉત્પાદન માટે જવાબદાર મુખ્ય કીટક મધમાખી $(Apis)$ છે.
મધમાખીઓ ફૂલોમાંથી મધુરસ એકત્રિત કરે છે અને તેને તેમના શરીરમાં પ્રક્રિયા કરીને મધ બનાવે છે,જેનો સંગ્રહ તેઓ ખોરાકના સ્ત્રોત તરીકે મધપૂડામાં કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.

(C) મધમાખીઓમાં,ડંખ એ રૂપાંતરિત અંડનિક્ષેપક $(ovipositor)$ છે. $Queen$ $bee$ (રાણી મધમાખી) પાસે લીસો અને કાંટા વગરનો ડંખ હોય છે,જેનો ઉપયોગ તે મુખ્યત્વે હરીફ રાણીઓને મારવા માટે કરે છે. તેનાથી વિપરીત,$Worker$ $bees$ (કામદાર માખીઓ) પાસે કાંટાવાળા ડંખ હોય છે,જેના કારણે ડંખ પીડિતની ત્વચામાં ફસાઈ જાય છે,પરિણામે ડંખ માર્યા પછી કામદાર માખીનું મૃત્યુ થાય છે. $Drone$ $bees$ (નર) માં ડંખ હોતો જ નથી.

(C) મધમાખીના સમૂહમાં,કામદાર મધમાખીઓના ઉદરના વક્ષ ભાગમાં મીણ ગ્રંથિઓ આવેલી હોય છે. આ ગ્રંથિઓ મીણનો સ્ત્રાવ કરે છે,જેનો ઉપયોગ મધપૂડો બનાવવા માટે થાય છે. રાણી મધમાખી અને નર મધમાખીમાં કાર્યક્ષમ મીણ ગ્રંથિઓ હોતી નથી.

(D) મધમાખીના ઉત્પાદનોને વનસ્પતિમાંથી એકત્રિત કરેલા અને મધમાખી દ્વારા પોતે સ્ત્રાવિત કરેલા ઉત્પાદનોમાં વર્ગીકૃત કરી શકાય છે.
મધ મુખ્યત્વે ફૂલોમાંથી એકત્રિત કરેલા અમૃત (નેક્ટર) માંથી મેળવવામાં આવે છે.
મધમાખીનું મીણ એ કામદાર મધમાખીઓની મીણ ગ્રંથીઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થતો કુદરતી સ્ત્રાવ છે.
પ્રોપોલિસ એ એક રેઝિનયુક્ત મિશ્રણ છે જે મધમાખીઓ વૃક્ષની કળીઓ અને રસમાંથી એકત્રિત કરે છે,જેને તેઓ પછી તેમના પોતાના સ્ત્રાવ સાથે મિશ્રિત કરે છે.
તેથી,મધમાખીનું મીણ અને પ્રોપોલિસ બંને એવા ઉત્પાદનો માનવામાં આવે છે જેમાં મધમાખીઓના પોતાના સ્ત્રાવ અથવા પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે,તેથી $(d)$ સાચો જવાબ છે.

(B) મનુષ્ય માટે મધમાખીનું સૌથી મોટું મૂલ્ય ફૂલોના પરાગનયનમાં છે.
જોકે મધમાખીઓ મધ અને મીણના ઉત્પાદન માટે પણ આર્થિક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે,પરંતુ પર-પરાગનયનમાં તેમની ભૂમિકા સૌથી મહત્વપૂર્ણ યોગદાન છે,કારણ કે તે ઘણા પાકોના ઉત્પાદન માટે અનિવાર્ય છે.

(B) મધમાખીની વસાહતમાં,રાણી માખી ફલિત અને અફલિત બંને પ્રકારના ઈંડા મૂકે છે.
ફલિત ઈંડામાંથી માદા માખીઓનો વિકાસ થાય છે,જે તેમના ખોરાક (રોયલ જેલી) ના આધારે કામદાર માખી અથવા રાણી માખી બની શકે છે.
અફલિત ઈંડામાંથી નર માખીઓનો વિકાસ થાય છે,જેને ડ્રોન કહેવામાં આવે છે.
તેથી,કામદાર માખીઓ વંધ્ય માદાઓ હોય છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
વર્કર મધમાખીઓ મધમાખીના સમૂહમાં સૌથી નાની જાતિ છે.
ઈંડામાંથી પુખ્ત મધમાખી બનવા માટે તેમને લગભગ $21$ દિવસ લાગે છે.
પુખ્ત વર્કર મધમાખીનું કુલ આયુષ્ય સામાન્ય રીતે $6$ અઠવાડિયાનું હોય છે.

(A) મધનો $pH$ સામાન્ય રીતે $3.4$ થી $6.1$ ની વચ્ચે હોય છે,જેની સરેરાશ કિંમત આશરે $3.9$ છે.
$pH$ નું મૂલ્ય $7$ કરતા ઓછું હોવાથી,મધ સ્વભાવે એસિડિક છે.

(A) ભારતમાં,$Apis$ $indica$ (જેને ભારતીય મધમાખી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ને સામાન્ય રીતે કૃત્રિમ મધપૂડામાં ઉછેરવામાં આવે છે.
આ જાતિ તેના શાંત સ્વભાવ,મધ ઉત્પાદનની ઉચ્ચ ક્ષમતા અને કૃત્રિમ માળખામાં અનુકૂલન સાધવાની ક્ષમતાને કારણે મધમાખી ઉછેર (Apiculture) માટે પસંદ કરવામાં આવે છે.

(D) સાચું વિધાન એ છે કે કાર્લ વોન ફ્રિશે મધમાખીઓમાં સંવાદ (વેગલ ડાન્સ) ની શોધ કરી હતી.
- ડ્રોન એકકીય (haploid) હોય છે,દ્વિતીય (diploid) નહીં.
- Apis dorsata એ સૌથી મોટી જંગલી મધમાખી છે,Apis indica નહીં.
- મીણ એ કામદાર મધમાખીઓની મીણ ગ્રંથિઓમાંથી નીકળતો સ્ત્રાવ છે,તે ઉત્સર્ગ પદાર્થ નથી.

(B) $Apis \ indica$ એ મધમાખીની એક પ્રજાતિ છે જે સામાન્ય રીતે ભારતના જંગલ અને મેદાની વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે.
આ પ્રજાતિ તેના સૌમ્ય સ્વભાવ માટે જાણીતી છે,જેના કારણે તેને મધમાખી ઉછેર (apiculture) માટે સરળતાથી પાળી શકાય છે.
તે મધનું ઉત્પાદન કરે છે,જોકે પ્રતિ મધપૂડા દીઠ ઉત્પાદન પ્રમાણમાં ઓછું હોય છે,જે સામાન્ય રીતે $6$ થી $7$ પાઉન્ડ જેટલું હોય છે.

(C) રોયલ જેલી એ કામદાર મધમાખીઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થતો પ્રોટીનયુક્ત સ્ત્રાવ છે.
તે યુવાન નર્સ મધમાખીઓના માથાના ભાગમાં આવેલી હાઈપોફેરીન્જિયલ ગ્રંથિઓ (જેને ફેરીન્જિયલ ગ્રંથિઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
આ પદાર્થનો ઉપયોગ ડિંભ (larvae) અને રાણી મધમાખીના વિકાસ અને આયુષ્ય વધારવા માટે ખોરાક તરીકે કરવામાં આવે છે.

$(C)$ "પરાગરજની ટોપલી" (જેને કોર્બિક્યુલા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ કામદાર મધમાખીઓના પાછળના પગ (પશ્વવક્ષીય પગ) ના ટીબિયા (tibia) ની બહારની સપાટી પર જોવા મળતી એક વિશિષ્ટ રચના છે. તેનો ઉપયોગ પરાગરજ એકત્રિત કરવા અને તેને મધપૂડા સુધી પહોંચાડવા માટે થાય છે.

(A) $Apis$ $dorsata$ એ રોક બી (ખડક મધમાખી) નું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
તે દક્ષિણ અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં જોવા મળતી મોટી મધમાખીની પ્રજાતિ છે,જે ઊંચા ખડકો અથવા ઊંચા વૃક્ષો પર મોટા,એકલ-પુંજવાળા મધપૂડા બનાવવા માટે જાણીતી છે.

(B) મધમાખીના સંસ્થાનમાં,તમામ ફલિત ઈંડાં માદા ડિંભમાં વિકસે છે. જ્યારે કોઈ ચોક્કસ ડિંભને માત્ર 'રોયલ જેલી' આપવામાં આવે છે,જે યુવાન કામદાર માખીઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થતો પોષક તત્વોથી ભરપૂર ખોરાક છે,ત્યારે તે રાણીમાં વિકસે છે. અન્ય ડિંભો,જેમને સામાન્ય ખોરાક (પરાગરજ અને મધ) આપવામાં આવે છે,તેઓ કામદાર માખીઓ તરીકે વિકસે છે.

(C) મધમાખીઓ ફૂલોમાંથી મધુરસ એકત્રિત કરે છે અને તેને તેમના પાચનતંત્રના એક વિશિષ્ટ ભાગમાં સંગ્રહિત કરે છે જેને $Crop$ અથવા $Honey \ Stomach$ કહેવામાં આવે છે.
$Crop$ માં,મધુરસ ઉત્સેચકો સાથે ભળે છે જે જટિલ શર્કરાને સરળ શર્કરામાં તોડવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરે છે.
આ પછી,મધમાખી મધુરસને બહાર કાઢે છે જેથી તેને વધુ પ્રક્રિયા કરીને મધપૂડામાં સંગ્રહિત કરી શકાય.

(C) મધના ઉત્પાદન માટે મધપૂડાની જાળવણીને $Apiculture$ (મધમાખી ઉછેર) કહેવામાં આવે છે.
$Apiculture$ એ મધ અને મીણના ઉત્પાદન માટે મધપૂડામાં મધમાખીઓને રાખવાની અને તેમનું સંચાલન કરવાની પદ્ધતિ છે.
$Apiary$ (એપિએરી) એ એવી જગ્યા છે જ્યાં મધપૂડા રાખવામાં આવે છે,તે પ્રક્રિયા નથી.
$Horticulture$ (બાગાયત) એ બગીચાની ખેતી અને વ્યવસ્થાપનની કળા અથવા પદ્ધતિ છે.
$Poultry$ $farming$ (મરઘા પાલન) એ ઈંડા અથવા માંસ માટે પાળેલા પક્ષીઓના ઉછેરને સંદર્ભિત કરે છે.

(B) સાચી જોડ એપીકલ્ચર - મધમાખી છે.
- $\text{સેરિકલ્ચર}$ (Sericulture) એટલે રેશમ ઉત્પાદન માટે રેશમના કીડાઓનો ઉછેર.
- $\text{એપીકલ્ચર}$ (Apiculture) એટલે મધના ઉત્પાદન માટે મધમાખીઓના મધપૂડાની જાળવણી.
- $\text{મત્સ્ય ઉછેર}$ (Pisciculture) એટલે માછલીઓનું સંવર્ધન, ઉછેર અને સ્થળાંતર.
- $\text{સિલ્વીકલ્ચર}$ (Silviculture) એટલે વૃક્ષોનો ઉછેર અને ખેતી.

(A) મધમાખીઓ મધપૂડાના અન્ય સભ્યોને ખોરાકના સ્ત્રોતનું સ્થાન જણાવવા માટે ચોક્કસ પ્રકારના નૃત્યનો ઉપયોગ કરે છે.
$1$. જ્યારે ખોરાકનો સ્ત્રોત મધપૂડાથી નજીક,સામાન્ય રીતે $100 \ m$ કરતા ઓછા અંતરે હોય ત્યારે મધમાખી $Round \ Dance$ (ગોળ નૃત્ય) કરે છે.
$2$. જ્યારે ખોરાકનો સ્ત્રોત વધુ અંતરે (સામાન્ય રીતે $100 \ m$ થી વધુ) હોય ત્યારે $Waggle \ Dance$ (વેગલ નૃત્ય) કરવામાં આવે છે.
$3$. પ્રશ્નમાં ગોળ નૃત્યનો ઉલ્લેખ હોવાથી,અંતર ટૂંકા અંતરની શ્રેણીમાં એટલે કે આશરે $100 \ m$ કે તેથી ઓછું હોવું જોઈએ.

(D) મધ એ મધમાખી ($Apis$ પ્રજાતિ) દ્વારા બનાવવામાં આવતો એક મીઠો અને ઘટ્ટ ખાદ્ય પદાર્થ છે. મધમાખીઓ ફૂલોમાંથી મધુરસ (nectar) એકઠું કરે છે અને તેને ઉલટી દ્વારા અને ઉત્સેચકીય પ્રક્રિયા દ્વારા પ્રક્રિયા કરીને મધપૂડામાં વસાહતના ખોરાક તરીકે સંગ્રહિત કરે છે.

(B) મધ અને મીણના ઉત્પાદન માટે મધમાખીઓનો ઉછેર કરવો તેને $Apiculture$ (મધમાખી ઉછેર) કહેવામાં આવે છે.
$Sericulture$ (રેશમ ઉછેર) એટલે રેશમના ઉત્પાદન માટે રેશમના કીડાઓનો ઉછેર.
$Tissue culture$ (પેશી સંવર્ધન) એ વનસ્પતિના કોષો,પેશીઓ અથવા અંગોને જંતુરહિત વાતાવરણમાં ઉછેરવાની એક તકનીક છે.
$Pisciculture$ (મત્સ્ય ઉછેર) એટલે માછલીઓનું સંવર્ધન,ઉછેર અને સ્થળાંતર.

(B) મધમાખીઓમાં લિંગ નિશ્ચયન વ્યક્તિગત સજીવને મળતા રંગસૂત્રોના સેટની સંખ્યા પર આધારિત છે. રાણી મધમાખી બે પ્રકારના ઈંડા મૂકે છે:
$1$. ફલિત ઈંડા $(2n = 32)$: આ માદામાં વિકસે છે,જે રાણી (જો રોયલ જેલી આપવામાં આવે તો) અથવા કામદાર માખી (જો બી બ્રેડ આપવામાં આવે તો) બની શકે છે.
$2$. અફલિત ઈંડા $(n = 16)$: આ અસંયોગીજનન (parthenogenesis) દ્વારા નરમાખીમાં વિકસે છે,જેને ડ્રોન કહેવામાં આવે છે.
તેથી,રાણી બે પ્રકારના ઈંડા મૂકે છે,એક જે માદા (રાણી અને કામદાર) તરફ દોરી જાય છે અને બીજું જે નર (ડ્રોન) તરફ દોરી જાય છે.

(B) મધમાખીઓ મધુરસના નવા સ્ત્રોતનું સ્થાન ચોક્કસ પ્રકારના નૃત્ય દ્વારા જણાવે છે.
$1$. જો ખોરાકનો સ્ત્રોત નજીક હોય (સામાન્ય રીતે $100 \ m$ ની અંદર),તો મધમાખી ખોરાકની હાજરી સૂચવવા માટે 'ગોળ નૃત્ય' (round dance) કરે છે.
$2$. જો ખોરાકનો સ્ત્રોત વધુ અંતરે હોય,તો મધમાખી 'પૂંછડી હલાવીને નૃત્ય' (waggle dance) કરે છે.
$3$. આ નૃત્ય સૂર્યની સ્થિતિના સંદર્ભમાં ખોરાકના સ્ત્રોતનું અંતર અને દિશા બંને વિશે માહિતી આપે છે.
આમ,વસાણી અન્ય મધમાખીઓને માહિતી આપવા માટે બંને પ્રકારના નૃત્યનો ઉપયોગ થાય છે.

(C) મધમાખીની વસાહતમાં ત્રણ પ્રકારના સભ્યો હોય છે: રાણી,નર (ડ્રોન) અને કામદાર.
$1$. રાણી એ ફળદ્રુપ માદા છે જે ઈંડા મૂકવાનું કાર્ય કરે છે.
$2$. નર (ડ્રોન) એ ફળદ્રુપ નર છે જેનું મુખ્ય કાર્ય રાણી સાથે પ્રજનન કરવાનું છે.
$3$. કામદાર માખીઓ વંધ્ય માદાઓ છે જે મધપૂડામાં તમામ કાર્યો કરે છે,જેમ કે ખોરાકની શોધ,લાર્વાનું પોષણ,સફાઈ અને વસાહતનું રક્ષણ.
તેથી,સાચો જવાબ વંધ્ય માદા છે.

(A) મધમાખીના સમૂહમાં સભ્યો વચ્ચે કાર્યનું વિભાજન જોવા મળે છે.
$1$. રાણી મધમાખી એ સમૂહમાં એકમાત્ર પ્રજનનક્ષમ માદા છે.
$2$. તેનું મુખ્ય અને એકમાત્ર કાર્ય સમૂહની સાતત્યતા જાળવવા માટે ઇંડા મૂકવાનું છે.
$3$. કામદાર મધમાખીઓ મધ એકત્રિત કરવા,મધ બનાવવા અને બચ્ચાંનો ઉછેર કરવાની જવાબદારી સંભાળે છે.
$4$. તેથી,રાણી મધમાખી ખાસ કરીને ઇંડા મૂકવાના કાર્ય માટે અનુકૂલિત છે.

(B) મધમાખી ઉછેર (Apiculture) એ મધ અને મીણના ઉત્પાદન માટે મધમાખીઓના ઉછેરની પ્રક્રિયા છે.
$1$. મધ એ મધમાખી ઉછેરની પ્રાથમિક નીપજ છે કારણ કે તે માનવ વપરાશ,ઔષધીય ઉપયોગ અને કુદરતી ગળપણ તરીકે મેળવવામાં આવતો મુખ્ય પદાર્થ છે.
$2$. મધમાખીનું મીણ (Beeswax) એ દ્વિતીયક નીપજ ગણાય છે,જેનો ઉપયોગ સૌંદર્ય પ્રસાધનો અને પોલિશ ઉદ્યોગોમાં થાય છે.
તેથી,મધ એ પ્રાથમિક નીપજ છે અને મીણ એ દ્વિતીયક નીપજ છે.

(C) કામદાર મધમાખીનો જીવનકાળ ઋતુ અને કાર્યના ભારણ પર આધાર રાખે છે। સક્રિય ખોરાકની શોધની ઋતુ (ઉનાળો) દરમિયાન, એક કામદાર મધમાખી સામાન્ય રીતે $6$ અઠવાડિયા અથવા આશરે $42$ થી $45$ દિવસ જીવે છે। શિયાળામાં, તેઓ લાંબુ જીવી શકે છે, પરંતુ સક્રિય કામદારો માટે પ્રમાણિત જૈવિક પરિસ્થિતિઓમાં $45$ દિવસ એ સ્વીકૃત સરેરાશ છે।

(C) મધમાખીના સમૂહમાં ત્રણ પ્રકારના સભ્યો હોય છે: રાણી,નર (ડ્રોન) અને કામદાર.
$1$. રાણી મધમાખી એ ફળદ્રુપ માદા છે જે ઈંડા મૂકવાનું કાર્ય કરે છે.
$2$. નર (ડ્રોન) એ ફળદ્રુપ નર છે જેનું મુખ્ય કાર્ય રાણી સાથે પ્રજનન કરવાનું છે.
$3$. કામદાર માખીઓ એ વંધ્ય માદા છે જે વસાહત માટે તમામ જાળવણી અને ખોરાક એકત્રિત કરવાનું કાર્ય કરે છે.
તેથી,રાણી મધમાખી એ ફળદ્રુપ માદા છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
કાર્લ વોન ફ્રિશ (Karl von Frisch) એ મધમાખીઓમાં 'વેગલ ડાન્સ' (Waggle dance) દ્વારા સંદેશાવ્યવહારની પદ્ધતિ શોધી હતી, જેના માટે તેમને નોબેલ પુરસ્કાર મળ્યો હતો.
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે $Apis \text{ dorsata}$ એ સૌથી મોટી જંગલી મધમાખી છે, $Apis \text{ indica}$ નહીં.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે મીણ એ મધમાખીની મીણ ગ્રંથિઓ દ્વારા સ્ત્રવિત થતું ઉપયોગી ઉત્પાદન છે.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે કામદાર મધમાખીઓ માદા હોય છે અને તે દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે, પરંતુ પ્રશ્નમાં આપેલ વિકલ્પ $C$ એ વૈજ્ઞાનિક શોધના સંદર્ભમાં સૌથી સચોટ અને જાણીતું વિધાન છે. જોકે, કામદાર મધમાખીઓ પણ દ્વિકીય હોય છે, પરંતુ સામાન્ય રીતે મધમાખી ઉછેરના અભ્યાસમાં ફ્રિશનું કાર્ય વધુ મહત્વનું ગણાય છે.

(D) મધમાખીઓ આર્થિક રીતે મહત્વપૂર્ણ એવી ઘણી કિંમતી નીપજો ઉત્પન્ન કરે છે.
$1$. મધ: તે શર્કરા,ખનિજો અને ઉત્સેચકોથી ભરપૂર ખોરાકનો સ્ત્રોત છે.
$2$. મધમાખીનું મીણ: તે કામદાર માખીઓની મીણ ગ્રંથિઓ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે અને તેનો ઉપયોગ સૌંદર્ય પ્રસાધનો,પોલિશ અને ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગોમાં થાય છે.
$3$. પ્રોપોલિસ: તે એક રેઝિનયુક્ત મિશ્રણ છે જે મધમાખીઓ વૃક્ષની કળીઓમાંથી એકત્રિત કરે છે અને મધપૂડામાં રહેલી તિરાડોને સીલ કરવા માટે તેનો ઉપયોગ કરે છે.
આ તમામ મધમાખીઓમાંથી મેળવવામાં આવતી નીપજો હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(C) મધમાખીના સમૂહમાં,રાણી મધમાખી એકમાત્ર પ્રજનનક્ષમ માદા છે. તેનું મુખ્ય અને એકમાત્ર કાર્ય ઈંડા મૂકવાનું છે,જેથી વસાહતની સાતત્યતા અને વૃદ્ધિ જળવાઈ રહે. મધપૂડો બનાવવો,ખોરાક એકઠો કરવો અને વસાહતનું રક્ષણ કરવું જેવા અન્ય કાર્યો કામદાર મધમાખીઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે.

(A) મીણ એ $Apiculture$ (મધમાખી ઉછેર) ની આડપેદાશ છે. મધપૂડો બનાવવા માટે કામદાર મધમાખીઓ ($Apis$ પ્રજાતિ) ની મીણ ગ્રંથિઓ દ્વારા મધમાખીનું મીણ (Beeswax) સ્ત્રવિત થાય છે. મધ કાઢ્યા પછી,મધપૂડાને ઓગાળીને અને પ્રક્રિયા કરીને મીણ મેળવવામાં આવે છે,જેનો ઉપયોગ સૌંદર્ય પ્રસાધનો,પોલિશ અને ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગોમાં થાય છે.

(C) મધના ઉત્પાદન માટે મધપૂડાની જાળવણીને $Apiculture$ (મધમાખી ઉછેર) કહેવામાં આવે છે.
$Apiculture$ અથવા મધમાખી ઉછેર એ મધ અને મીણના ઉત્પાદન માટે મધમાખીઓના પૂડાની જાળવણી છે.
આ એક એવો ઉદ્યોગ છે જે લાંબા સમયથી કરવામાં આવે છે અને તે કોઈપણ વિસ્તારમાં કરી શકાય છે જ્યાં જંગલી છોડ,ફળોના બગીચા અને ખેતીલાયક પાકો જેવા પૂરતા પ્રમાણમાં મધમાખીઓ માટેના ચરાણ ઉપલબ્ધ હોય.

(A) મધમાખીઓ ઘણી કિંમતી પેદાશો ઉત્પન્ન કરે છે.
$1$. મધ એ મધમાખીઓ દ્વારા એકત્રિત અને સંગ્રહિત કરવામાં આવતી પ્રાથમિક પેદાશ છે.
$2$. મધમાખીનું મીણ કામદાર મધમાખીઓની મીણ ગ્રંથિઓ દ્વારા સ્ત્રાવ થાય છે.
$3$. પ્રોપોલીસ એ મધમાખીઓ દ્વારા વૃક્ષની કળીઓમાંથી એકત્રિત કરવામાં આવતું રેઝિનયુક્ત મિશ્રણ છે.
$4$. પરાગરજ મધમાખીઓ દ્વારા પ્રોટીનના સ્ત્રોત તરીકે એકત્રિત કરવામાં આવે છે.
આપેલા તમામ વિકલ્પો $(A, B, C, D)$ મધમાખીઓમાંથી મેળવવામાં આવતી પેદાશો છે,તેથી આ તમામ મધમાખીની પેદાશો છે.

(A) જેરેનિઓલ એ એક મોનોટર્પેનોઇડ આલ્કોહોલ છે જે મધમાખી ($Apis$ $mellifera$) માં નાસોનોવ ફેરોમોન (Nasonov pheromone) ના મુખ્ય ઘટક તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે કામદાર મધમાખીઓની નાસોનોવ ગ્રંથિ દ્વારા મુક્ત કરવામાં આવે છે, જે વસાહતના અન્ય સભ્યોને મધપૂડા તરફ અથવા ખોરાકના સ્ત્રોત તરફ આકર્ષવા માટે વપરાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) મધમાખીઓ રાખવાની જગ્યાને $Apiary$ (મધમાખી ઉછેર કેન્દ્ર) કહેવામાં આવે છે.
મધમાખીઓનો ઉછેર,જે મધમાખીની વસાહતોની જાળવણી છે,તેને $Apiculture$ (મધમાખી ઉછેર) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $Apiary$ અને $Apiculture$ છે.

(B) મધમાખીના વસાહતમાં ત્રણ પ્રકારના સભ્યો હોય છે: રાણી,નરમાખી (ડ્રોન) અને કામદાર માખી.
$1$. રાણી એ ફળદ્રુપ માદા છે જે ઈંડા મૂકવાનું કાર્ય કરે છે.
$2$. નરમાખી એ ફળદ્રુપ નર છે જે રાણી સાથે પ્રજનન કરે છે.
$3$. કામદાર માખીઓ વંધ્ય માદા છે જે વસાહતના તમામ કાર્યો કરે છે,જેમ કે ફૂલોમાંથી મધુરસ એકત્રિત કરવો,મધપૂડાની સફાઈ કરવી અને લાર્વાની સંભાળ રાખવી.
તેથી,કામદાર માખી એ વંધ્ય માદા છે.