Reproductive Health Questions in Gujarati

(A) એમ્નિયોસેન્ટેસિસ એ ગર્ભમાં રહેલા બાળકની જનીનિક અનિયમિતતાઓ તપાસવા માટેની એક પ્રિનેટલ ડાયગ્નોસ્ટિક પદ્ધતિ છે.
આ પદ્ધતિમાં ગર્ભના કોષો ધરાવતા એમ્નિયોટિક પ્રવાહીનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે છે,જેથી રંગસૂત્રીય ખામીઓ અથવા ચયાપચયની ખામીઓ જાણી શકાય છે.

(C) એમ્નિઓસેન્ટેસીસ એ ગર્ભસ્થ શિશુના રંગસૂત્રીય બંધારણને જાણવા માટેની એક પ્રસૂતિ-પૂર્વેની નિદાન પદ્ધતિ છે.
તેનો ઉપયોગ $Down's$ $\text{syndrome}$ જેવી રંગસૂત્રીય ખામીઓ અને $Hemophilia$ જેવા આનુવંશિક રોગોના નિદાન માટે થાય છે.
આ પદ્ધતિ દ્વારા $Sex$ $\text{determination}$ (જાતિ પરીક્ષણ) પણ શક્ય છે, પરંતુ ભારતમાં સ્ત્રી ભ્રૂણ હત્યા અટકાવવા માટે તે કાયદેસર રીતે પ્રતિબંધિત છે.
$Anemia$ (પાંડુ રોગ) એ રક્તમાં હિમોગ્લોબિનના સ્તર સાથે સંબંધિત સ્થિતિ છે અને તે સામાન્ય રીતે એમ્નિઓસેન્ટેસીસ દ્વારા નિદાન કરવામાં આવતી નથી, કારણ કે તે રંગસૂત્રીય કે આનુવંશિક ખામી નથી જે આ રીતે ગર્ભના કોષોના વિશ્લેષણ દ્વારા શોધી શકાય.

(B) ભારતમાં વ્યક્તિઓના સ્વાસ્થ્ય અને કલ્યાણની ખાતરી કરવા અને બાળ લગ્નને રોકવા માટે લગ્નની કાયદેસરની ઉંમર નક્કી કરવામાં આવી છે.
વર્તમાન કાયદાકીય ધોરણો મુજબ,સ્ત્રી માટે લગ્નની લઘુત્તમ ઉંમર $18$ વર્ષ અને પુરુષ માટે $21$ વર્ષ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) સ્વાસ્થ્ય એટલે શારીરિક,માનસિક અને સામાજિક રીતે સંપૂર્ણ સુખાકારીની સ્થિતિ.
જો સ્વાસ્થ્ય જળવાયેલું ન હોય,તો તેનાથી શિશુ મૃત્યુદર $(IMR)$ અને માતા મૃત્યુદર $(MMR)$ માં વધારો થાય છે.
ખરાબ સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ વસ્તીના સરેરાશ આયુષ્યમાં વધારો કરવાને બદલે ઘટાડો કરે છે.
તેથી,$IMR$ અને $MMR$ સમાજની સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ દ્વારા સીધી રીતે અસર પામે છે.

(B) એમ્નિયોસેન્ટેસિસ એ પ્રસૂતિ પૂર્વેની નિદાન પદ્ધતિ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,સોયનો ઉપયોગ કરીને ગર્ભમાંથી થોડું એમ્નિયોટિક પ્રવાહી (ઓરનું પ્રવાહી) બહાર કાઢવામાં આવે છે.
આ પ્રવાહીમાં ગર્ભના કોષો અને દ્રાવ્ય પદાર્થો હોય છે.
ત્યારબાદ ગર્ભના કોષોનું વિશ્લેષણ કરીને રંગસૂત્રીય અસાધારણતાઓ,જેમ કે ડાઉન સિન્ડ્રોમ અથવા અન્ય આનુવંશિક વિકૃતિઓ શોધવામાં આવે છે.

(C) પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રે સંશોધનને પ્રોત્સાહન અને સમર્થન આપવું જોઈએ જેથી પ્રજનન સંબંધિત ક્ષેત્રોમાં નવી પદ્ધતિઓ શોધી શકાય. સ્ત્રીઓ માટેનું નવું મુખ દ્વારા લેવાતું ગર્ભનિરોધક 'સહેલી' લખનૌમાં આવેલી સેન્ટ્રલ ડ્રગ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ $(CDRI)$ ના વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યું હતું.

(C) એક આદર્શ ગર્ભનિરોધક વપરાશકર્તા માટે અનુકૂળ,સરળતાથી ઉપલબ્ધ,અસરકારક અને ઓછામાં ઓછી આડઅસરો ધરાવતું હોવું જોઈએ.
તે વપરાશકર્તાની જાતીય ઈચ્છા,કામના અથવા જાતીય ક્રિયા (સમાગમ) માં અવરોધરૂપ ન હોવું જોઈએ.
આપેલા વિધાનોમાંથી:
$I$. વપરાશકર્તા માટે અનુકૂળ (સાચું)
$II$. સરળતાથી ઉપલબ્ધ (સાચું)
$III$. અસરકારક (સાચું)
$IV$. સમાગમમાં અવરોધક (ખોટું,તે અવરોધક ન હોવું જોઈએ)
$V$. મોંઘું અને અસરકારક (ખોટું,તે સસ્તું હોવું જોઈએ)
તેથી,સાચા લક્ષણો $I, II$ અને $III$ છે.

(B) એમ્નિયોસેન્ટેસિસ એ ગર્ભસ્થ શિશુમાં રંગસૂત્રીય અસાધારણતા અને જનીનિક વિકૃતિઓ શોધવા માટેની એક પ્રિનેટલ ડાયગ્નોસ્ટિક પદ્ધતિ છે. જો કે,તેનો દુરુપયોગ ગર્ભના જાતિ પરીક્ષણ માટે કરવામાં આવે છે,જે ઘણીવાર સ્ત્રી ભ્રૂણ હત્યા તરફ દોરી જાય છે. આ અનૈતિક પ્રથાને કારણે,સ્ત્રી ભ્રૂણ હત્યાને રોકવા માટે ભારત સહિત ઘણા દેશોમાં એમ્નિયોસેન્ટેસિસનો ઉપયોગ કરીને જાતિ નક્કી કરવા પર કાયદેસર રીતે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.

(B) એમ્નિયોસેન્ટેસિસ એ ગર્ભના કોઈપણ આનુવંશિક રોગ અથવા રંગસૂત્રીય અસાધારણતાઓને નિર્ધારિત કરવા માટે વપરાતી પ્રિનેટલ ડાયગ્નોસ્ટિક તકનીક છે.
$1$. આ પ્રક્રિયામાં વિકાસ પામતા ગર્ભની આસપાસના એમ્નિયોટિક કોથળીમાંથી થોડી માત્રામાં એમ્નિયોટિક પ્રવાહી કાઢવામાં આવે છે.
$2$. આ પ્રવાહીમાં ગર્ભના કોષો (ત્વચા વગેરેમાંથી) હોય છે,જેનું વિશ્લેષણ રંગસૂત્રીય વિકૃતિઓ (જેમ કે ડાઉન સિન્ડ્રોમ) અને ચયાપચયની ખામીઓને ઓળખવા માટે કરવામાં આવે છે.
$3$. તે સામાન્ય રીતે ગર્ભાવસ્થાના $14$ થી $15$ અઠવાડિયાની વચ્ચે કરવામાં આવે છે.
$4$. જોકે તે જન્મજાત ખામીઓને શોધવા માટેનું એક મૂલ્યવાન તબીબી સાધન છે,પરંતુ તેનો દુરુપયોગ જાતિ નિર્ધારણ માટે કરવામાં આવ્યો છે,જેના કારણે સ્ત્રી ભ્રૂણ હત્યા જેવી સમસ્યાઓ સર્જાઈ છે. પરિણામે,ભારત સહિત ઘણા દેશોમાં જાતિ નિર્ધારણ માટે એમ્નિયોસેન્ટેસિસનો ઉપયોગ કાયદેસર રીતે પ્રતિબંધિત છે.

(B) ભારત વિશ્વના એવા પ્રથમ દેશોમાંનો એક છે જેણે સામાજિક ધ્યેય તરીકે સંપૂર્ણ પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય પ્રાપ્ત કરવા માટે રાષ્ટ્રીય સ્તરે કાર્ય યોજનાઓ અને કાર્યક્રમો શરૂ કર્યા હતા.
'કુટુંબ નિયોજન' તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમોની શરૂઆત $1951$ માં કરવામાં આવી હતી અને છેલ્લા દાયકાઓમાં સમયાંતરે તેનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું.
હાલમાં,'પ્રજનન અને બાળ સ્વાસ્થ્ય $(RCH)$ કાર્યક્રમો' ના નામે પ્રજનન સંબંધિત વ્યાપક ક્ષેત્રોને આવરી લેતા સુધારેલા કાર્યક્રમો કાર્યરત છે.
આ કાર્યક્રમોના મુખ્ય કાર્યોમાં લોકોમાં પ્રજનન સંબંધિત વિવિધ પાસાઓ વિશે જાગૃતિ લાવવી અને પ્રજનનક્ષમ રીતે સ્વસ્થ સમાજ બનાવવા માટે સુવિધાઓ અને સહાય પૂરી પાડવાનો સમાવેશ થાય છે.

(D) 'પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય' શબ્દ પ્રજનનના તમામ પાસાઓમાં સંપૂર્ણ સુખાકારીનો સંદર્ભ આપે છે,એટલે કે શારીરિક,ભાવનાત્મક,વર્તણૂકીય અને સામાજિક.
વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા $(WHO)$ મુજબ,પ્રજનન સ્વાસ્થ્યનો અર્થ એ છે કે લોકો પ્રજનન કરવાની અને તેમની ફળદ્રુપતાને નિયંત્રિત કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે,અને સ્ત્રીઓ ગર્ભાવસ્થા અને બાળજન્મ સુરક્ષિત રીતે પસાર કરી શકે છે.
તેથી,તેમાં પ્રજનનના શારીરિક,ભાવનાત્મક,વર્તણૂકીય અને સામાજિક પાસાઓનો સમાવેશ થાય છે.

(A) ભારત વિશ્વના એવા પ્રથમ દેશોમાંનો એક છે જેણે સામાજિક લક્ષ્ય તરીકે સંપૂર્ણ પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય પ્રાપ્ત કરવા માટે રાષ્ટ્રીય સ્તરે કાર્ય યોજનાઓ અને કાર્યક્રમો શરૂ કર્યા હતા.
આ કાર્યક્રમો,જેને 'કુટુંબ નિયોજન' (family planning) કહેવામાં આવે છે,તે $1951$ માં શરૂ કરવામાં આવ્યા હતા અને છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં સમયાંતરે તેનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું.
પ્રજનન સંબંધિત વ્યાપક ક્ષેત્રોને આવરી લેતા સુધારેલા કાર્યક્રમો હાલમાં 'પ્રજનન અને બાળ સ્વાસ્થ્ય સંભાળ' $(RCH)$ કાર્યક્રમોના લોકપ્રિય નામ હેઠળ કાર્યરત છે.

(D) સમાજમાં સુધારેલા પ્રજનન સ્વાસ્થ્યના સૂચકાંકો નીચે મુજબ છે:
$1$. જાતીય સંબંધિત સમસ્યાઓ વિશે વધુ જાગૃતિ.
$2$. માતા અને શિશુની યોગ્ય પ્રસૂતિ પૂર્વે અને પ્રસૂતિ પછીની સંભાળ.
$3$. તબીબી સહાયથી થતી પ્રસૂતિ.
$4$. માતૃ અને શિશુ મૃત્યુદરમાં ઘટાડો.
$5$. નાના પરિવારના ધોરણોને પ્રોત્સાહન.
$6$. જાતીય સંક્રમિત રોગો $(STDs)$ નું વધુ સારું નિદાન અને સારવાર.
$7$. જાતીય સમસ્યાઓ માટે વધેલી તબીબી સુવિધાઓ.
આમ,આપેલા તમામ વિકલ્પો સુધારેલા પ્રજનન સ્વાસ્થ્યના સૂચકાંકો છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) એમનિયોસેન્ટેસિસ એ વિકાસશીલ ગર્ભની આસપાસના એમનિયોટિક પ્રવાહીમાં રહેલી રંગસૂત્રીય ભાત પર આધારિત પ્રિનેટલ ડાયગ્નોસ્ટિક તકનીક છે.
તેનો કાયદેસર ઉપયોગ ડાઉન સિન્ડ્રોમ,હિમોફિલિયા,સિકલ-સેલ એનિમિયા વગેરે જેવી રંગસૂત્રીય અસાધારણતાઓને શોધવા માટે થાય છે.
જોકે,તેનો ઘણીવાર ગર્ભનું જાતિ પરીક્ષણ કરવા માટે દુરુપયોગ કરવામાં આવે છે,જે માદા ભ્રૂણ હત્યા તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,વિધાન $1$ સાચું છે કારણ કે તેનો દુરુપયોગ થાય છે,અને વિધાન $2$ તે દુરુપયોગ શા માટે થાય છે તેની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(B) વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા $(WHO)$ એ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની એક વિશેષ એજન્સી છે જે આંતરરાષ્ટ્રીય જાહેર આરોગ્ય માટે જવાબદાર છે. તેનું મુખ્ય મથક $Geneva$,$Switzerland$ ખાતે આવેલું છે.

(A) ભારત એ વિશ્વના એવા પ્રથમ દેશોમાંનો એક હતો જેણે સામાજિક ધ્યેય તરીકે સંપૂર્ણ પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય પ્રાપ્ત કરવા માટે રાષ્ટ્રીય સ્તરે કાર્ય યોજનાઓ અને કાર્યક્રમો શરૂ કર્યા હતા. 'કુટુંબ નિયોજન' તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમોની શરૂઆત $1951$ માં કરવામાં આવી હતી.

(A) ભારતના કાયદાકીય માળખા મુજબ, લગ્ન માટેની લઘુત્તમ ઉંમર છોકરાઓ માટે $21 \; \text{વર્ષ}$ અને છોકરીઓ માટે $18 \; \text{વર્ષ}$ છે.
આ નિર્ધારિત ઉંમર પહેલાં લગ્ન કરવા એ કાયદા હેઠળ ગેરકાયદેસર ગણાય છે.

(D) એમ્નિયોસેન્ટેસિસ એ એક પ્રિનેટલ ડાયગ્નોસ્ટિક તકનીક છે જેનો ઉપયોગ ગર્ભમાં રહેલા રંગસૂત્રીય અસાધારણતાઓ અને ચયાપચયની ખામીઓને નિર્ધારિત કરવા માટે એમ્નિયોટિક પ્રવાહીની તપાસ કરીને કરવામાં આવે છે.
જોકે તે $PKU$ અથવા ડાઉન સિન્ડ્રોમ જેવી આનુવંશિક સ્થિતિઓને શોધવા માટે એક મૂલ્યવાન તબીબી સાધન છે,પરંતુ ભારત સહિત ઘણા દેશોમાં લિંગ નિર્ધારણ માટે તેનો ઉપયોગ કાયદેસર રીતે પ્રતિબંધિત છે,કારણ કે તે ઘણીવાર સ્ત્રી ભ્રૂણ હત્યા તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,ગર્ભનું લિંગ નક્કી કરવા માટે એમ્નિયોસેન્ટેસિસનો ઉપયોગ કરવો એ તકનીકનો દુરુપયોગ માનવામાં આવે છે.

(D) જિનેટિક કાઉન્સેલિંગમાં ઘણીવાર આનુવંશિક વિકૃતિઓ શોધવા માટે પ્રિનેટલ ડાયગ્નોસ્ટિક તકનીકોનો સમાવેશ થાય છે.
$Amniocentesis$,$Chorionic$ $villus$ $sampling$,અને $Foetal$ $blood$ $sampling$ એ આક્રમક (invasive) તકનીકો છે કારણ કે તેમાં અનુક્રમે એમ્નિયોટિક પ્રવાહી,પ્લેસેન્ટલ પેશી અથવા ગર્ભના રક્તના નમૂના લેવા માટે ગર્ભાશયમાં સોય અથવા સાધનો દાખલ કરવામાં આવે છે.
$Ultrasonography$ (અલ્ટ્રાસાઉન્ડ) એ એક બિન-આક્રમક (non-invasive) તકનીક છે જે વિકસતા ગર્ભની છબીઓ બનાવવા માટે ઉચ્ચ-આવર્તનવાળા ધ્વનિ તરંગોનો ઉપયોગ કરે છે.
તેમાં શરીરની અંદર પ્રવેશવાની કે જૈવિક નમૂનાઓ એકત્રિત કરવાની જરૂર પડતી નથી,તેથી તે સાચો જવાબ છે.

(D) ભારત વિશ્વનો પ્રથમ દેશ છે જેણે સામાજિક લક્ષ્ય તરીકે સંપૂર્ણ પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય પ્રાપ્ત કરવા માટે રાષ્ટ્રીય સ્તરે કાર્ય યોજનાઓ અને કાર્યક્રમો શરૂ કર્યા. આ કાર્યક્રમોને 'કુટુંબ નિયોજન' $(Family \ Planning)$ તરીકે ઓળખવામાં આવતા હતા અને તેની શરૂઆત $1951$ માં કરવામાં આવી હતી. દાયકાઓ દરમિયાન,આ કાર્યક્રમોનું સમયાંતરે મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું છે અને તેમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે,જે હાલમાં 'પ્રજનન અને બાળ સ્વાસ્થ્ય સંભાળ' $(RCH)$ કાર્યક્રમો હેઠળ કાર્યરત છે.

(B) ભારત વિશ્વના એવા પ્રથમ દેશોમાંનો એક છે જેણે સંપૂર્ણ પ્રજનન સ્વાસ્થ્યને સામાજિક લક્ષ્ય તરીકે પ્રાપ્ત કરવા માટે રાષ્ટ્રીય સ્તરે કાર્ય યોજનાઓ અને કાર્યક્રમો શરૂ કર્યા હતા.
આ કાર્યક્રમો,જેને 'કુટુંબ નિયોજન' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેની શરૂઆત $1951$ માં કરવામાં આવી હતી.
છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં આ કાર્યક્રમોનું સમયાંતરે મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું છે.

(B) $RCH$ નું પૂર્ણ નામ Reproductive and Child Health Care Programmes છે.
આ કાર્યક્રમો સરકાર દ્વારા સમાજના પ્રજનન સ્વાસ્થ્યને સુધારવા માટે શરૂ કરવામાં આવેલા મુખ્ય કાર્યક્રમો છે.
આ કાર્યક્રમો જાતીય સંબંધિત સમસ્યાઓ વિશે જાગૃતિ,માતા અને બાળકના સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર નિયોજન જેવા વિવિધ પાસાઓને આવરી લે છે.

(C) ભારતમાં પ્રજનન અને બાળ સ્વાસ્થ્ય સંભાળ $(RCH)$ કાર્યક્રમો મુખ્યત્વે નીચેના હેતુઓ સાથે શરૂ કરવામાં આવ્યા હતા:
$1$. લોકોમાં પ્રજનન સંબંધિત વિવિધ પાસાઓ વિશે જાગૃતિ લાવવી.
$2$. પ્રજનનક્ષમ રીતે સ્વસ્થ સમાજ બનાવવા માટે સુવિધાઓ અને સહાય પૂરી પાડવી.
તેથી,વિધાન $A$ અને $B$ બંને $RCH$ કાર્યક્રમના સાચા હેતુઓ છે.

(D) પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય અંગે જાગૃતિ લાવવા માટે બહુપક્ષીય અભિગમની જરૂર છે:
$1$. દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય અને મુદ્રિત માધ્યમો લોકો સુધી માહિતી પહોંચાડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
$2$. માતાપિતા,સંબંધીઓ,શિક્ષકો અને મિત્રો કિશોરો માટે માહિતીના પ્રાથમિક સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે.
$3$. શાળાઓમાં જાતીય શિક્ષણ દાખલ કરવાથી સચોટ માહિતી મળે છે અને ગેરમાન્યતાઓ દૂર થાય છે.
તેથી,ઉપરના તમામ વિકલ્પો જાગૃતિ લાવવા માટેની યોગ્ય વ્યૂહરચનાઓ છે.

(A) $CDRI$ નું પૂર્ણનામ Central Drug Research Institute છે. તે લખનૌ,ભારત ખાતે આવેલી એક અગ્રણી સંશોધન પ્રયોગશાળા છે,જે વિવિધ ફાર્માસ્યુટિકલ અને બાયોમેડિકલ સંશોધન પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ છે,જેમાં $Saheli$ જેવી ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓનો વિકાસ પણ સામેલ છે.

(D) ભારતના કાયદાકીય માળખા મુજબ,લગ્ન માટેની લઘુત્તમ ઉંમર સ્ત્રીઓ માટે $18$ વર્ષ અને પુરુષો માટે $21$ વર્ષ નક્કી કરવામાં આવી છે.
આ નિયમનો હેતુ લગ્ન કરતા પહેલા શારીરિક અને માનસિક પરિપક્વતા સુનિશ્ચિત કરવાનો છે,જે પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય અને સામાજિક કલ્યાણનું એક મહત્વપૂર્ણ પાસું છે.

(B) એક આદર્શ ગર્ભનિરોધક ઉપયોગમાં સરળ,સરળતાથી ઉપલબ્ધ,અસરકારક અને પ્રતિવર્તી (reversible) હોવું જોઈએ,જેમાં આડઅસર નહિવત અથવા ખૂબ ઓછી હોય. તે ઉપયોગ કરનારની કામેચ્છા,ઉત્તેજના અથવા સંવનનમાં અવરોધરૂપ ન હોવું જોઈએ.
આપેલા વિધાનોનું મૂલ્યાંકન:
$I -$ ઉપયોગ કરનાર માટે સરળ (સાચું)
$II -$ સરળતાથી ઉપલબ્ધ (સાચું)
$III -$ અસરકારક (સાચું)
$IV -$ અપ્રતિવર્તી (ખોટું; તે પ્રતિવર્તી હોવું જોઈએ)
$V -$ નહિવત અથવા ઓછામાં ઓછી આડઅસર (સાચું)
$VI -$ કામેચ્છા,ઉત્તેજના અથવા સંવનનમાં અવરોધરૂપ (ખોટું; તે અવરોધરૂપ ન હોવું જોઈએ)
તેથી,સાચા લક્ષણો $I, II, III$ અને $V$ છે.

(B) એમ્નિઓસેન્ટેસિસ એ ગર્ભસ્થ શિશુની આસપાસ રહેલા ઉલ્વજળ (amniotic fluid) માં રહેલી રંગસૂત્રીય ભાત પર આધારિત એક પ્રિનેટલ નિદાન પદ્ધતિ છે.
તેનો મુખ્ય ઉપયોગ ગર્ભના જાતિ પરીક્ષણ માટે અને ડાઉન સિન્ડ્રોમ,હિમોફિલિયા અથવા સિકલ સેલ એનિમિયા જેવી રંગસૂત્રીય કે જનીનિક અનિયમિતતાઓને શોધવા માટે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) $NCERT$ પાઠ્યપુસ્તકના 'પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય' પ્રકરણ મુજબ,જોકે તમામ વ્યક્તિઓ જાતીય સંક્રમિત ચેપો (STIs) માટે સંવેદનશીલ હોય છે,પરંતુ $15-24$ વર્ષના વયજૂથની વ્યક્તિઓમાં તેનું પ્રમાણ ખૂબ જ વધારે જોવા મળે છે. આ વયજૂથ સૌથી વધુ જાતીય સક્રિય અને આવી ચેપો માટે સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે.

(D) આહારમાં આયર્ન,વિટામિન $A$,આયોડિન અને ઝિંક જેવા આવશ્યક લઘુ પોષકતત્ત્વોનો અભાવ હોય તેને 'હિડન હંગર' (છુપી ભૂખ) કહેવામાં આવે છે.
$1$. નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિને કારણે રોગ થવાનું જોખમ વધી જાય છે.
$2$. લાંબા ગાળાની સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓને કારણે આયુષ્યમાં ઘટાડો થાય છે.
$3$. ખાસ કરીને બાળકોમાં માનસિક ક્ષમતામાં ઘટાડો જોવા મળે છે.
તેથી,લઘુ પોષકતત્ત્વોની ઉણપને કારણે ઉપર જણાવેલ તમામ પરિણામો આવે છે.

(A) વિધાન $A$ ખોટું છે કારણ કે ભારતમાં જાતિ નિર્ધારણ માટે એમ્નિયોસેન્ટેસિસ પર સખત પ્રતિબંધ છે અને તે રિપ્રોડક્ટિવ એન્ડ ચાઇલ્ડ હેલ્થ કેર $(RCH)$ પ્રોગ્રામની વ્યૂહરચના નથી.
$RCH$ પ્રોગ્રામનો ઉદ્દેશ્ય પ્રજનન સંબંધિત પાસાઓ વિશે જાગૃતિ લાવવાનો અને તંદુરસ્ત સમાજ માટે સહાય પૂરી પાડવાનો છે.
કારણ $R$ સાચું છે કારણ કે એમ્નિયોસેન્ટેસિસ પરનો કાયદાકીય પ્રતિબંધ ખાસ કરીને સ્ત્રી ભ્રૂણહત્યા જેવી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓને રોકવા માટે છે,જે એક મોટી સામાજિક સમસ્યા છે.
તેથી,$A$ ખોટું છે પરંતુ $R$ સાચું છે.

(B) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે કિશોરાવસ્થાને બાળપણ અને પુખ્તાવસ્થા વચ્ચેના વિકાસ અને વૃદ્ધિના સંક્રમણકાળ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જેમાં શારીરિક,માનસિક અને સામાજિક પરિપક્વતાનો સમાવેશ થાય છે.
કારણ $(R)$ પણ સાચું છે કારણ કે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા $(WHO)$ કિશોરાવસ્થાને $10$ થી $19$ વર્ષની ઉંમર વચ્ચેના જીવનના સમયગાળા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરે છે,અને $12-18$ વર્ષનો ગાળો ઘણા સંદર્ભોમાં કિશોરાવસ્થા તરીકે સ્વીકારવામાં આવે છે.
જોકે,કારણ $(R)$ એ સમયગાળાની સમયક્રમિક વ્યાખ્યા આપે છે,જ્યારે વિધાન $(A)$ પ્રક્રિયાની ગુણાત્મક પ્રકૃતિનું વર્ણન કરે છે. તેથી,$(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(C) વિધાન $I$ સાચું છે કારણ કે એમ્નિયોસેન્ટેસિસમાં પ્રિનેટલ નિદાન માટે પોલી સોયનો ઉપયોગ કરીને ગર્ભાશયમાંથી ગર્ભના કોષો ધરાવતું એમ્નિયોટિક પ્રવાહી બહાર કાઢવામાં આવે છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે ગર્ભાશયમાં ગર્ભનું સ્થાન નક્કી કરવા માટે $X$-ray ઇમેજિંગને બદલે અલ્ટ્રાસાઉન્ડ (ultrasound) ઇમેજિંગનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જેથી પ્રક્રિયા દરમિયાન ગર્ભને ઈજા ન થાય.

(D) એમ્નિયોસેન્ટેસિસ એ ગર્ભમાં રહેલા બાળકના રંગસૂત્રીય અસાધારણતા અને વિકાસલક્ષી વિકૃતિઓને શોધવા માટે વપરાતી એક પ્રિનેટલ ડાયગ્નોસ્ટિક પદ્ધતિ છે,જેમાં એમ્નિયોટિક પ્રવાહીનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે છે.
જોકે,આ પદ્ધતિનો વારંવાર જાતિ પરીક્ષણ (sex determination) માટે દુરુપયોગ કરવામાં આવે છે,જે માદા ભ્રૂણ હત્યા તરફ દોરી જાય છે.
આ ગેરકાયદેસર પ્રથાને રોકવા માટે,સરકારે જાતિ પરીક્ષણ માટે એમ્નિયોસેન્ટેસિસના દુરુપયોગ પર કાયદાકીય પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.

(C) એમ્નિયોસેન્ટેસિસ એ ગર્ભસ્થ શિશુની આસપાસ રહેલા એમ્નિયોટિક પ્રવાહીમાં રહેલા રંગસૂત્રોની ભાત પર આધારિત એક પ્રિનેટલ નિદાન પદ્ધતિ છે.
તેનો મુખ્ય ઉપયોગ રંગસૂત્રીય ખામીઓ,વિકાસલક્ષી વિકૃતિઓ અને ચયાપચયના રોગો શોધવા માટે થાય છે.
જોકે,તેનો ઉપયોગ ભ્રૂણનું જાતિ પરીક્ષણ કરવા માટે પણ થાય છે,જેના કારણે સ્ત્રી ભ્રૂણ હત્યા અટકાવવા માટે ઘણા દેશોમાં તેના પર કાયદાકીય પ્રતિબંધ છે.

(B) પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય એટલે પ્રજનનના તમામ પાસાઓમાં સંપૂર્ણ સુખાકારી. સુધારેલા પ્રજનન સ્વાસ્થ્યના સૂચકાંકોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. પ્રજનન તંત્ર સંબંધિત રોગોનું વધુ સારું નિદાન અને સારવાર $(A)$.
$2$. પ્રસૂતિ પછીની વધુ સારી સંભાળ,જે જન્મ પછી માતા અને બાળક બંનેના સ્વાસ્થ્યને સુનિશ્ચિત કરે છે $(B)$.
$3$. તબીબી સહાયિત પ્રસૂતિ,જે બાળજન્મ દરમિયાન જટિલતાઓને ઘટાડે છે $(C)$.
$4$. $MMR$ (માતૃ મૃત્યુ દર) અને $IMR$ (શિશુ મૃત્યુ દર) માં ઘટાડો એ સુધારેલા સ્વાસ્થ્યના સૂચકાંકો છે,જ્યારે વધેલું $MMR$ એ નકારાત્મક સૂચક છે.
તેથી,પરિબળો $A, B$ અને $C$ સુધારેલા પ્રજનન સ્વાસ્થ્યને સૂચવે છે.

(C) સાચો જવાબ $1951$ છે.
ભારત વિશ્વના એવા પ્રથમ દેશોમાંનો એક હતો જેણે સામાજિક લક્ષ્ય તરીકે સંપૂર્ણ પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય પ્રાપ્ત કરવા માટે રાષ્ટ્રીય સ્તરે કાર્ય યોજનાઓ અને કાર્યક્રમો શરૂ કર્યા હતા.
આ કાર્યક્રમો,જેને 'પરિવાર નિયોજન' (family planning) કહેવામાં આવે છે,તે $1951$ માં શરૂ કરવામાં આવ્યા હતા અને છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં તેનું સમયાંતરે મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું છે.