Menstrual Cycle Questions in Gujarati

(D) કોર્પસ લ્યુટિયમનો વિકાસ લ્યુટિયલ અથવા સ્ત્રાવી તબક્કા દરમિયાન થાય છે,પુટિકીય તબક્કા દરમિયાન નહીં. પુટિકીય તબક્કા દરમિયાન,મુખ્ય ધ્યાન ગ્રાફિયન પુટિકાના વિકાસ અને ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરના પુનઃસર્જન પર હોય છે. તેથી,વિકલ્પ $D$ એ ખોટી જોડી છે.

(C) માસિક ચક્ર દરમિયાન,પુટકીય તબક્કો અંડપિંડની પુટિકાઓની વૃદ્ધિ અને ઇસ્ટ્રોજનના સ્ત્રાવ દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
જેમ જેમ પુટિકા પરિપક્વ થાય છે,તેમ ઇસ્ટ્રોજનનું સ્તર નોંધપાત્ર રીતે વધે છે,જે અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિ પર સકારાત્મક પ્રતિપોષણ (positive feedback) પ્રેરિત કરે છે.
આના પરિણામે અંડપાત પહેલાં તરત જ $LH$ (લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન) અને થોડા અંશે $FSH$ (ફોલિકલ સ્ટિમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) ના સ્ત્રાવમાં ઝડપી વધારો થાય છે.
આ '$LH$ સર્જ' ગ્રાફિયન પુટિકાના તૂટવા અને અંડકોષના મુક્ત થવા (અંડપાત) માટેનું મુખ્ય કારણ છે.
તેથી,અંડપાત પહેલાં $LH$,$FSH$ અને ઇસ્ટ્રોજન ઉચ્ચ સાંદ્રતામાં હોય છે,જ્યારે આ તબક્કે પ્રોજેસ્ટેરોનનું સ્તર નીચું રહે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) ગર્ભાશયના સંકોચનનું અવરોધન બંધ થાય છે અને માસિક સ્રાવના રક્તસ્રાવ અને ખેંચાણ પ્રોજેસ્ટેરોનના સ્તરમાં ઘટાડાને કારણે શરૂ થાય છે.
પ્રોજેસ્ટેરોન ગર્ભાશયના અંતઃસ્તર (endometrium) ને જાળવી રાખવા માટે જવાબદાર છે.
જ્યારે કોર્પસ લ્યુટિયમનું વિઘટન થાય છે,ત્યારે પ્રોજેસ્ટેરોનનું સ્તર નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.
પ્રોજેસ્ટેરોનનું આ સ્તર ઘટવાથી અંતઃસ્તરનું વિઘટન થાય છે,જેના પરિણામે માસિક સ્રાવ થાય છે.

(D) સ્ત્રીના માસિક ચક્રમાં ફળદ્રુપ સમયગાળો $LH$ સર્જ (ઉછાળા) દ્વારા લાક્ષણિક છે,જે અંડપાત (ovulation) ના લગભગ $24-36$ કલાક પહેલા થાય છે.
ઘરેલું ઓવ્યુલેશન પ્રેડિક્ટર કિટ્સ પેશાબમાં $LH$ ની હાજરીને શોધી કાઢે છે,કારણ કે આ સર્જ દરમિયાન તેની સાંદ્રતા નોંધપાત્ર રીતે વધે છે.
$LH$ (લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન) અંડપાતને પ્રેરિત કરવા માટે જવાબદાર છે,જે તેની શોધને સૌથી વધુ ફળદ્રુપ દિવસોનો વિશ્વસનીય સંકેત બનાવે છે.

(C) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે માસિક ધર્મનો અભાવ (એમેનોરિયા) એ ગર્ભાવસ્થાના પ્રાથમિક સંકેતોમાંનું એક છે. ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન,કોર્પસ લ્યુટિયમ હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન $(hCG)$ દ્વારા જળવાઈ રહે છે,જે પ્રોજેસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ ચાલુ રાખે છે,જેનાથી ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરનું વિઘટન અટકે છે.
કારણ $(R)$ ખોટું છે કારણ કે માસિક ધર્મ ત્યારે જ થાય છે જ્યારે મુક્ત થયેલ અંડકોષ ફલિત થતો નથી. જો ફલન થાય,તો કોર્પસ લ્યુટિયમ જળવાઈ રહે છે અને માસિક ધર્મ થતો નથી.

(A) કોર્પસ લ્યુટિયમ અંડપાત પછી તૂટેલા પુટિકામાંથી $LH$ (લ્યુટીનાઇઝિંગ હોર્મોન) ની અસર હેઠળ બને છે.
જો ફલન ન થાય,તો $LH$ નું સ્તર નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.
$LH$ ના ટેકાનો આ અભાવ કોર્પસ લ્યુટિયમના અધઃપતન તરફ દોરી જાય છે,જેને લ્યુટીઓલિસિસ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(B) $28$ દિવસના સામાન્ય માસિક ચક્રમાં,અંડપાત સામાન્ય રીતે $14$ મા દિવસે થાય છે.
જો કે,તે સામાન્ય રીતે માસિક ચક્રના $12$ થી $14$ દિવસની વચ્ચે થવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે.
અંડપાત એટલે ગ્રાફિયન પુટિકામાંથી દ્વિતીયક પૂર્વ અંડકોષનું મુક્ત થવું.
શુક્રકોષનું આયુષ્ય આશરે $2-3$ દિવસનું હોય છે અને અંડકોષ લગભગ $24$ કલાક સુધી જીવંત રહે છે,તેથી $10$ થી $17$ દિવસના સમયગાળાને ગર્ભધારણ માટે 'ફળદ્રુપ સમય' અથવા 'અસુરક્ષિત સમય' માનવામાં આવે છે.

(B) પ્રજનન તબક્કા દરમિયાન જરાયુધારી સસ્તન પ્રાણીઓની માદાઓમાં અંડપિંડ અને સહાયક નલિકાઓની પ્રવૃત્તિઓ તેમજ અંતઃસ્ત્રાવોમાં ચક્રીય ફેરફારો જોવા મળે છે.
પ્રાઈમેટ પ્રાણીઓમાં (જેમ કે મનુષ્ય,વાંદરા અને એપ) આ ચક્રને ઋતુચક્ર (Menstrual cycle) કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે ફલન ન થાય ત્યારે ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરના તૂટવાની પ્રક્રિયાનો તેમાં સમાવેશ થાય છે.

(C) પ્રાઈમેટ્સ જેવા કે વાંદરા $(I)$,એેપ $(IV)$ અને માનવ $(V)$ માસિક ઋતુચક્ર દર્શાવે છે.
બિન-પ્રાઈમેટ સસ્તન પ્રાણીઓ જેવા કે ગાય $(II)$,ઘેટા $(III)$,ઉંદર $(VI)$,હરણ $(VII)$,કૂતરા $(VIII)$ અને વાઘ $(IX)$ ઋતુકીય ઋતુચક્ર દર્શાવે છે.
તેથી,સાચું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
માસિક ઋતુચક્ર: $I, IV, V$
ઋતુકીય ઋતુચક્ર: $II, III, VI, VII, VIII, IX$
આ વિકલ્પ $C$ સાથે સુસંગત છે.

(B) ઋતુચક્ર એ સ્ત્રી પ્રજનન તંત્રમાં થતા ફેરફારોની શ્રેણી છે,જે ખાસ કરીને અંડપિંડ અને ગર્ભાશયમાં સંભવિત ગર્ભાવસ્થા માટે તૈયારી કરવા માટે થાય છે.
માનવ માદામાં,ઋતુચક્ર સામાન્ય રીતે સરેરાશ $28-29$ દિવસના અંતરાલે પુનરાવર્તિત થાય છે.
આ ચક્ર $FSH$,$LH$,ઇસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન જેવા અંતઃસ્ત્રાવો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) સામાન્ય $28$ દિવસના ઋતુચક્રમાં,$LH$ સર્જ ($LH$ surge) ને કારણે અંડપાતની પ્રક્રિયા થાય છે.
આ સર્જ રુધિરમાં એસ્ટ્રોજનના ઉચ્ચ સ્તર દ્વારા ઉત્તેજિત થાય છે.
અંડપાત સામાન્ય રીતે ચક્રના $14$ માં દિવસે થાય છે,જેમાં પરિપક્વ ગ્રાફિયન પુટિકા તૂટીને દ્વિતીયક પૂર્વ અંડકોષ (અંડકોષ) મુક્ત કરે છે.

(B) માનવ માદામાં ઋતુચક્ર મુખ્યત્વે ચાર તબક્કાઓ ધરાવે છે જે ચોક્કસ ક્રમમાં થાય છે:
$1$. ઋતુસ્ત્રાવ તબક્કો: ચક્રની શરૂઆત ઋતુસ્ત્રાવથી થાય છે,જેમાં ગર્ભાશયનું અંતઃસ્તર તૂટી જાય છે.
$2$. પુટકીય તબક્કો (પ્રસારિત તબક્કો): અંડપિંડમાં પ્રાથમિક પુટિકાઓ વિકસીને સંપૂર્ણ પરિપક્વ ગ્રાફિયન પુટિકા બને છે અને ગર્ભાશયનું અંતઃસ્તર પુનઃનિર્માણ પામે છે.
$3$. અંડપાત તબક્કો: અંડકોષ મુક્ત થાય છે (અંડપાત),જે સામાન્ય રીતે $14$મા દિવસે થાય છે.
$4$. લ્યુટિઅલ તબક્કો (સ્ત્રાવી તબક્કો): ગ્રાફિયન પુટિકાના બાકીના ભાગો કોર્પસ લ્યુટિયમમાં ફેરવાય છે,જે પ્રોજેસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ કરે છે અને ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરને જાળવી રાખે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ ઋતુસ્ત્રાવ તબક્કો $\rightarrow$ પુટકીય તબક્કો $\rightarrow$ લ્યુટિઅલ તબક્કો છે.

(C) માનવ માદામાં ઋતુચક્ર સામાન્ય રીતે $28$ દિવસનું હોય છે.
પુટિકીય તબક્કા દરમિયાન,ઇસ્ટ્રોજનનું સ્તર વધે છે,જે અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન $(LH)$ ના ઝડપી સ્ત્રાવને ઉત્તેજિત કરે છે.
આ ઘટનાને $LH$ પરાકાષ્ઠા ($LH$ surge) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$LH$ પરાકાષ્ઠા ચક્રના મધ્યમાં,ખાસ કરીને $14$ માં દિવસે જોવા મળે છે,અને તે અંડપાત (ગ્રાફિયન પુટિકામાંથી દ્વિતીયક પૂર્વ અંડકોષ મુક્ત થવાની પ્રક્રિયા) માટે જવાબદાર છે.

(A) માનવ માદામાં,તરુણાવસ્થાએ શરૂ થતા પ્રથમ ઋતુસ્ત્રાવને $Menarche$ (રજોદર્શન) કહે છે.
માનવ માદામાં $50$ વર્ષની ઉંમરની આસપાસ ઋતુચક્ર કાયમી ધોરણે બંધ થાય છે,જેને $Menopause$ (રજોનિવૃત્તિ) કહે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $Menarche$ અને $Menopause$ છે.

(A) ઋતુચક્ર દરમિયાન અંતઃસ્ત્રાવોનું પ્રમાણ નીચે મુજબ બદલાય છે:
$1$. $FSH$ (પુટિકા પ્રેરક અંતઃસ્ત્રાવ) પુટિકાના વિકાસને ઉત્તેજવા માટે પુટિકીય તબક્કા દરમિયાન વધે છે.
$2$. $LH$ (લ્યુટિનાઇઝિંગ અંતઃસ્ત્રાવ) અંડપાત (આશરે $14$મા દિવસે) પહેલાં તીવ્ર વધારો ($LH$ surge) દર્શાવે છે.
$3$. $\text{Estrogen}$ નું સ્તર પુટિકીય તબક્કા દરમિયાન વધે છે અને અંડપાત પહેલાં ટોચ પર પહોંચે છે.
$4$. $\text{Progesterone}$ નું સ્તર લ્યુટિયલ તબક્કા દરમિયાન (અંડપાત પછી) ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરને જાળવી રાખવા માટે નોંધપાત્ર રીતે વધે છે.
ઋતુચક્રના પ્રમાણભૂત આલેખ મુજબ, $P$ એ $LH$ દર્શાવે છે (મધ્ય-ચક્રમાં તીવ્ર વધારાને કારણે), $Q$ એ $FSH$ છે, $R$ એ $\text{Estrogen}$ છે અને $S$ એ $\text{Progesterone}$ છે.

(D) પુટિકીય તબક્કો (જેને પ્રસારિત તબક્કો પણ કહેવાય છે) નીચેની ઘટનાઓ દ્વારા લાક્ષણિક છે:
$1$. અંડપિંડમાં પ્રાથમિક પુટિકાઓ વૃદ્ધિ પામી સંપૂર્ણ વિકસિત ગ્રાફિયન પુટિકામાં ફેરવાય છે.
$2$. ગર્ભાશયનું અંત:સ્તર પ્રસાર (proliferation) દ્વારા પુનઃસર્જન પામે છે.
$3$. અંડપિંડ અને ગર્ભાશયમાં થતા આ ફેરફારો પિટ્યુટરી અને અંડપિંડના અંતઃસ્ત્રાવોના સ્તરમાં થતા ફેરફારો દ્વારા પ્રેરાય છે.
$4$. પુટિકીય તબક્કા દરમિયાન ગોનેડોટ્રોપિન્સ ($LH$ અને $FSH$)નો સ્ત્રાવ ક્રમશઃ વધે છે અને તે પુટિકીય વિકાસને તેમજ વધતી જતી પુટિકાઓ દ્વારા ઈસ્ટ્રોજનના સ્ત્રાવને ઉત્તેજે છે.
$5$. તેથી,આ તબક્કા દરમિયાન ઈસ્ટ્રોજનનો સ્ત્રાવ વધે છે,ઘટે નહીં.
આમ,ઈસ્ટ્રોજનનો સ્ત્રાવ ઘટે છે તે વિધાન અસંગત (ખોટું) છે.

(A) માનવ માસિક ચક્રમાં,તબક્કાઓ ગર્ભાશય અને અંડાશયમાં થતા શારીરિક ફેરફારોના આધારે નામ આપવામાં આવ્યા છે.
$1$. $Follicular$ $phase$ ને $Proliferative$ $phase$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે એન્ડોમેટ્રીયમનું પુનઃનિર્માણ થાય છે.
$2$. $Luteal$ $phase$ ને $Secretory$ $phase$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે કોર્પસ લ્યુટિયમ પ્રોજેસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે ગર્ભસ્થાપન માટે એન્ડોમેટ્રીયમને તૈયાર કરે છે.
$3$. $Menarche$ એ તરુણાવસ્થામાં માસિક ધર્મની શરૂઆત સૂચવે છે,જ્યારે $Menopause$ એ પ્રજનન અવધિના અંતે માસિક ધર્મની સમાપ્તિ સૂચવે છે. આ સ્ત્રીના જીવનની બે અલગ-અલગ ઘટનાઓ છે,એક જ ચક્રના સમાન તબક્કાઓ નથી.
$4$. $Ovulation$ એ એક ચોક્કસ ઘટના છે જેમાં અંડાશયમાંથી દ્વિતીયક પૂર્વ અંડકોષ મુક્ત થાય છે.

(D) ઋતુચક્ર એ સ્ત્રીઓમાં થતી એક શારીરિક પ્રક્રિયા છે જેમાં ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરનું સમયાંતરે સ્ખલન થાય છે.
$1$. રજોદર્શન (menarche) પહેલાં,પ્રજનન તંત્ર હજુ પરિપક્વ હોતું નથી,તેથી ઋતુચક્ર જોવા મળતું નથી.
$2$. ગર્ભધારણ દરમિયાન,હોર્મોન્સનું સ્તર (પ્રોજેસ્ટેરોનનું ઊંચું પ્રમાણ) અંડપુટિકાઓની પરિપક્વતા અને ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરના સ્ખલનને અટકાવે છે,જેનાથી ઋતુચક્ર બંધ થઈ જાય છે.
$3$. મેનોપોઝ (ઋતુસ્ત્રાવની કાયમી સમાપ્તિ,જે સામાન્ય રીતે $45$ થી $50$ વર્ષની ઉંમરે થાય છે) પછી,અંડપિંડની કાર્યક્ષમતા ઘટી જાય છે અને ઋતુચક્ર બંધ થઈ જાય છે.
આમ,ઉપરની તમામ પરિસ્થિતિઓમાં ઋતુચક્ર જોવા મળતું નથી.

(B) માનવ માદાઓમાં તરુણાવસ્થા દરમિયાન થતા પ્રથમ માસિક સ્રાવને $Menarche$ (રજોદર્શન) કહેવામાં આવે છે.
$Menopause$ (રજોનિવૃત્તિ) એટલે પ્રજનન તબક્કાના અંતે માસિક ચક્રનું કાયમી બંધ થવું.
$Diapause$ એ અમુક પ્રાણીઓમાં વિકાસ સ્થગિત થવાની અવસ્થા છે.
$Ovulation$ (અંડપાત) એ ગ્રાફિયન પુટિકામાંથી અંડકોષ મુક્ત થવાની પ્રક્રિયા છે.

(B) માસિક ચક્રમાં,અંતઃસ્ત્રાવનું સ્તર નીચે મુજબ બદલાય છે:
$1$. $A$ એ $FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) દર્શાવે છે,જે ફોલિક્યુલર તબક્કા દરમિયાન ધીમે ધીમે વધે છે.
$2$. $B$ એ ઇસ્ટ્રોજન દર્શાવે છે,જે ફોલિક્યુલર તબક્કા દરમિયાન ફોલિકલ્સના વિકાસ સાથે સતત વધે છે.
$3$. $C$ એ $LH$ (લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન) દર્શાવે છે,જે $14$મા દિવસની આસપાસ તીવ્ર વધારો ($LH$ surge) દર્શાવે છે,જે અંડપાત (ovulation) પ્રેરે છે.
$4$. $D$ એ પ્રોજેસ્ટેરોન દર્શાવે છે,જે કોર્પસ લ્યુટિયમ દ્વારા સ્ત્રાવ થાય છે અને લ્યુટિયલ તબક્કા દરમિયાન ($14$મા દિવસ પછી) એન્ડોમેટ્રીયમને જાળવી રાખવા માટે નોંધપાત્ર રીતે વધે છે.
તેથી,સાચી ઓળખ $A \rightarrow \text{FSH}, B \rightarrow \text{Estrogen}, C \rightarrow \text{LH}, D \rightarrow \text{Progesterone}$ છે.

(C) ઋતુચક્ર ચાર તબક્કાઓ ધરાવે છે:
$1$. ઋતુસ્ત્રાવ તબક્કો $(C)$: આ તબક્કામાં ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરનું વિઘટન થાય છે,જેના પરિણામે રક્તસ્ત્રાવ થાય છે $(iv)$.
$2$. પુટકીય તબક્કો $(A)$: આ તબક્કા દરમિયાન,અંડાશયમાં પ્રાથમિક પુટિકાઓ વિકસીને સંપૂર્ણ પરિપક્વ ગ્રાફિયન પુટિકામાં ફેરવાય છે $(ii)$.
$3$. અંડપાત તબક્કો $(D)$: આ તબક્કામાં ગ્રાફિયન પુટિકામાંથી દ્વિતીય પૂર્વ અંડકોષ મુક્ત થાય છે,જે સામાન્ય રીતે $14$મા દિવસે થાય છે $(i)$.
$4$. લ્યુટિયલ તબક્કો $(B)$: અંડપાત પછી,ગ્રાફિયન પુટિકાના બાકીના ભાગો કોર્પસ લ્યુટિયમમાં રૂપાંતરિત થાય છે,જે પ્રોજેસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ કરે છે $(iii)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-(ii), B-(iii), C-(iv), D-(i)$ છે.

(B) માસિક ચક્રમાં અંડપાતનો દિવસ ચક્રના કુલ દિવસોમાંથી $14$ દિવસ બાદ કરીને ગણવામાં આવે છે.
સૂત્ર: $\text{અંડપાતનો દિવસ} = \text{ચક્રની કુલ લંબાઈ} - 14$.
આપેલ છે: $\text{ચક્રની કુલ લંબાઈ} = 35$ દિવસ.
ગણતરી: $35 - 14 = 21$ દિવસ.
તેથી, $35$ દિવસના માસિક ચક્રમાં, અંડપાત $21$મા દિવસે થાય છે.

(B) સ્ત્રીઓમાં પ્રજનન પ્રક્રિયાઓ,જેમાં રજોદર્શન (માસિક ધર્મની શરૂઆત),માસિક ચક્ર અને રજોનિવૃત્તિ (માસિક ધર્મનો અંત) નો સમાવેશ થાય છે,તે મુખ્યત્વે ગોનાડોટ્રોપિક અંતઃસ્ત્રાવો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. ખાસ કરીને,અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા સ્ત્રવિત $FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) અને $LH$ (લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન) આ પ્રક્રિયાઓનું નિયમન કરે છે.

(B) કોર્પસ લ્યુટિયમ અંડપાત પછી રચાય છે અને સ્ત્રાવી (લ્યુટિયલ) તબક્કા દરમિયાન સક્રિય હોય છે.
તે પ્રોજેસ્ટેરોન,થોડા પ્રમાણમાં ઇસ્ટ્રોજન અને ઇન્હિબિનનો સ્ત્રાવ કરે છે.
ઇન્હિબિન અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિ પર નકારાત્મક પ્રતિસાદ સંકેત તરીકે કાર્ય કરે છે,જે $FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) ના સ્ત્રાવને અટકાવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ માં આપેલ વિધાન સાચું છે.

(C) ફલન ન થાય ત્યારે,કોર્પસ લ્યુટિયમ માત્ર $2$ અઠવાડિયા સુધી જીવંત રહે છે. આ સમયગાળા પછી,લ્યુટીનાઇઝિંગ હોર્મોન $(LH)$ ના સ્તરમાં ઘટાડો થવાને કારણે તે સફેદ ડાઘ જેવી પેશીમાં ફેરવાય છે,જેને કોર્પસ આલ્બિકન્સ કહેવામાં આવે છે.

(A) $\text{વિધાન}-I$ સાચું છે: માસિક સ્રાવનો તબક્કો ત્યારે થાય છે જ્યારે કોર્પસ લ્યુટિયમનું વિઘટન થાય છે, જેના પરિણામે પ્રોજેસ્ટેરોનનું સ્તર ઘટે છે. આના કારણે ગર્ભાશયના અંતઃસ્તર (એન્ડોમેટ્રિયમ) નું વિઘટન થાય છે અને અફલિત અંડકોષ રક્ત અને પેશીઓના અવશેષો સાથે બહાર નીકળી જાય છે.
$\text{વિધાન}-II$ સાચું છે: 'અફલિત અંડકોષની અંતિમવિધિ' એ માસિક સ્રાવના તબક્કા માટે વપરાતો એક સામાન્ય જૈવિક રૂપક છે, કારણ કે તે તે ચોક્કસ અંડકોષ માટે પ્રજનન ચક્રના અંતને દર્શાવે છે.

(A) માસિક ચક્ર દરમિયાન,$luteal$ અથવા $secretory$ તબક્કો અંડપાત (ovulation) પછી આવે છે.
અંડપાત પછી,તૂટેલી પુટિકા $corpus$ $luteum$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.
$corpus$ $luteum$ મોટી માત્રામાં પ્રોજેસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે ગર્ભના સ્થાપન માટે ગર્ભાશયના અંતઃસ્તર (endometrium) ને જાળવી રાખવા માટે જરૂરી છે.
તેથી,પ્રોજેસ્ટેરોનનું સ્તર $secretory$ તબક્કા દરમિયાન મહત્તમ હોય છે ($28$ દિવસના ચક્રના આશરે $20$ થી $23$ મા દિવસે).

(B) સામાન્ય $28$ દિવસના માસિક ચક્રમાં,$LH$ (લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન) અને $FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) નું સ્તર ચક્રના મધ્યમાં,એટલે કે $14$મા દિવસની આસપાસ મહત્તમ સ્તરે પહોંચે છે.
$LH$ ના આ ઝડપી સ્ત્રાવને $LH$ સર્જ કહેવામાં આવે છે,જે ગ્રાફિયન પુટિકાના તૂટવાની પ્રક્રિયાને પ્રેરે છે અને તેના પરિણામે અંડપાત (ovulation) થાય છે.
તેથી,$LH$ નું મહત્તમ સ્તર માસિક ચક્રના $13$મા થી $15$મા દિવસની વચ્ચે જોવા મળે છે.

(D) સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
માનવ માસિક ચક્રમાં:
$1$. માસિક સ્ત્રાવના તબક્કામાં ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરનું તૂટવું અને રુધિરનો સ્ત્રાવ થાય છે,જેને રજોસ્ત્રાવ (menses) કહેવાય છે.
$2$. પુટકીય તબક્કામાં પુટિકાઓનો વિકાસ થાય છે અને તે $LH$ સર્જ ($LH$ surge) માં પરિણમે છે,જે અંડપાત (ovulation) માટે જવાબદાર છે.
$3$. લ્યુટિયલ તબક્કો અંડપાત પછી આવે છે,જેમાં તૂટેલી પુટિકા કોર્પસ લ્યુટિયમમાં ફેરવાય છે,જે પ્રોજેસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ કરે છે અને ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરને જાળવી રાખે છે,જેનાથી તેનું પુનર્જનન થાય છે અને ગર્ભસ્થાપન માટે તૈયારી થાય છે.

(B) $28$ દિવસના સામાન્ય માસિક ચક્રમાં,અંડપાત સામાન્ય રીતે માસિક સ્રાવ શરૂ થયાના $14$ મા દિવસે થાય છે.
જો માસિક ચક્ર $28$ દિવસનું હોય,તો $5$ એપ્રિલથી $14$ મો દિવસ $18$ એપ્રિલ થાય $(5 + 13 = 18)$.
તેથી,અંડપાતની અપેક્ષિત તારીખ $18$ એપ્રિલ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
માસિક ચક્ર દરમિયાન,ગર્ભાશયની દીવાલમાં નોંધપાત્ર માળખાકીય અને કાર્યાત્મક ફેરફારો થાય છે.
ગર્ભાશયનું સૌથી અંદરનું સ્તર,જેને $endometrium$ (ગર્ભાશયનું અંતઃસ્તર) કહેવાય છે,તે આ ચક્રીય ફેરફારોનું સ્થાન છે.
જો ફલન ન થાય,તો તે પ્રસારણ,સ્ત્રાવી પ્રવૃત્તિ અને અંતે ખરી પડવાની (માસિક સ્રાવ) પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે.

(C) $14^{\text{th}}$ દિવસ.
સામાન્ય $28$ દિવસના માસિક ચક્રમાં,અંડપાત (ovulation) લગભગ $14$ મા દિવસે થાય છે.
આ તે સમય છે જ્યારે પરિપક્વ અંડકોષ અંડાશયમાંથી મુક્ત થઈને ફેલોપિયન નલિકામાં આવે છે.
અંડકોષ લગભગ $24$ કલાક સુધી જીવંત રહે છે અને શુક્રકોષો સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગમાં $2-3$ દિવસ સુધી જીવિત રહી શકે છે,તેથી $14$ મા દિવસની આસપાસનો સમય ગર્ભધારણ માટે સૌથી વધુ ફળદ્રુપ ગણાય છે.