Allergies Questions in Gujarati

(B) ઍલર્જી એ માસ્ટકોષોમાંથી હિસ્ટામાઈન અને સેરોટોનીન જેવા રસાયણોના સ્ત્રાવને કારણે થાય છે. જ્યારે કોઈ ઍલર્જન શરીરમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે તે માસ્ટકોષોને ઉત્તેજિત કરે છે,જેના પરિણામે આ દાહક મધ્યસ્થીઓ મુક્ત થાય છે અને ઍલર્જીના લક્ષણો જોવા મળે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Serotonin$ એ માસ્ટકોષો દ્વારા મુક્ત થતો જાણીતો મધ્યસ્થી પદાર્થ છે.

(B) ઍલર્જી એ માસ્ટ કોષોમાંથી $Histamine$ અને $Serotonin$ જેવા રસાયણોના મુક્ત થવાને કારણે થાય છે. ઍલર્જીના લક્ષણોની સારવાર માટે એન્ટિહિસ્ટામાઈન,એડ્રિનાલિન અને સ્ટીરોઈડ્સ જેવી દવાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Adrenaline$ એ ગંભીર ઍલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ (એનાફિલેક્સિસ) ની સારવાર માટે વપરાતી જીવનરક્ષક દવા છે,જે રુધિરવાહિનીઓને ઝડપથી સંકોચીને અને શ્વાસનળીના સ્નાયુઓને આરામ આપીને કામ કરે છે.

(A) ઍલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક ચોક્કસ એન્ટિજેન્સ,જેને ઍલર્જન્સ કહેવામાં આવે છે,તેના પ્રત્યે રોગપ્રતિકારક તંત્રની અતિશય પ્રતિક્રિયા છે.
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ ઍલર્જનના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે રોગપ્રતિકારક તંત્ર ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન $E$ $(IgE)$ તરીકે ઓળખાતી ચોક્કસ પ્રકારની એન્ટિબોડી ઉત્પન્ન કરે છે.
આ $IgE$ એન્ટિબોડીઝ માસ્ટ કોષો અને બેસોફિલ્સ સાથે જોડાય છે,જે હિસ્ટામાઇન અને સેરોટોનિન જેવા રસાયણોના મુક્ત થવાને ઉત્તેજિત કરે છે,જેના કારણે ઍલર્જીક પ્રતિક્રિયાના લક્ષણો જોવા મળે છે.

(C) એલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજેન્સ પ્રત્યે રોગપ્રતિકારક તંત્રની અતિશયોક્તિભરી પ્રતિક્રિયા છે。
$\text{અસ્થમા}$ (દમ) એ શ્વસનતંત્રની એક લાંબા ગાળાની સ્થિતિ છે, જે ઘણીવાર પરાગરજ, ધૂળના રજકણો અથવા પાલતુ પ્રાણીઓના વાળ જેવા એલર્જન પ્રત્યેની એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓને કારણે થાય છે, જેનાથી શ્વાસનળીમાં સોજો આવે છે અને તે સાંકડી થઈ જાય છે。
$\text{મેલેરિયા}$ એ $Plasmodium$ નામના પ્રજીવ દ્વારા થાય છે。
$\text{ટાઈફોઈડ}$ એ $Salmonella$ $typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો ચેપ છે。
$\text{ન્યુમોનિયા}$ એ ફેફસાંના વાયુકોષ્ઠોમાં થતો ચેપ છે, જે સામાન્ય રીતે બેક્ટેરિયા, વાયરસ અથવા ફૂગને કારણે થાય છે。
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે。

(D) એલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજેન્સ સામે રોગપ્રતિકારક તંત્રની અતિશયોક્તિભરી પ્રતિક્રિયા છે.
જ્યારે એલર્જન શરીરમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે તે રોગપ્રતિકારક તંત્રને ઉત્તેજિત કરે છે.
આ પ્રતિક્રિયાને કારણે માસ્ટ કોષોમાંથી હિસ્ટામાઈન અને સેરોટોનિન જેવા રસાયણો મુક્ત થાય છે.
આ રસાયણો એલર્જીના લક્ષણો જેવા કે છીંક આવવી,આંખમાંથી પાણી આવવું,નાક વહેવું અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ માટે જવાબદાર છે.

(C) એલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજન સામેની અતિશયોક્તિપૂર્ણ રોગપ્રતિકારક પ્રતિક્રિયા છે.
જ્યારે કોઈ એલર્જન શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે, ત્યારે તે રોગપ્રતિકારક તંત્રને $IgE$ એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
આ એન્ટિબોડીઝ માસ્ટ કોષોની સપાટી પર જોડાય છે.
જ્યારે તે જ એલર્જનનો ફરીથી સંપર્ક થાય છે, ત્યારે માસ્ટ કોષો $histamine$ અને $serotonin$ જેવા રસાયણો મુક્ત કરવા માટે ઉત્તેજિત થાય છે.
આ રસાયણો સોજાની પ્રતિક્રિયા (Inflammatory response) માટે જવાબદાર છે, જેમાં છીંક આવવી, આંખમાંથી પાણી આવવું, નાક વહેવું અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે.

(D) એલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજેન્સ સામે રોગપ્રતિકારક તંત્રની અતિશયોક્તિપૂર્ણ પ્રતિક્રિયા છે.
એલર્જીના સામાન્ય લક્ષણોમાં છીંક આવવી,આંખમાંથી પાણી આવવું,નાક વહેવું અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફનો સમાવેશ થાય છે.
આ લક્ષણો માસ્ટ કોષોમાંથી હિસ્ટામાઈન અને સેરોટોનિન જેવા રસાયણોના મુક્ત થવાને કારણે થાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો જવાબ છે.

(A) એલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજેન્સ સામે રોગપ્રતિકારક તંત્રની અતિશયોક્તિભરી પ્રતિક્રિયા છે.
એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓના લક્ષણો માસ્ટ કોષોમાંથી હિસ્ટામાઈન અને સેરોટોનિન જેવા રસાયણોના મુક્ત થવાને કારણે થાય છે.
એન્ટિહિસ્ટામાઈન,એડ્રેનાલિન અને સ્ટીરોઈડ જેવી દવાઓ એલર્જીના લક્ષણોને ઝડપથી ઘટાડે છે.
એન્ટિહિસ્ટામાઈન હિસ્ટામાઈનની અસરને અટકાવે છે,જ્યારે એડ્રેનાલિન અને સ્ટીરોઈડ રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવને દબાવવા અને સોજો ઘટાડવા માટે ઝડપથી કાર્ય કરે છે,જેનાથી એલર્જીના લક્ષણોમાંથી ઝડપી રાહત મળે છે.
એન્ટિબાયોટિક્સનો ઉપયોગ બેક્ટેરિયલ ચેપની સારવાર માટે થાય છે અને તે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ સામે અસરકારક નથી.

(B) એલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજેન્સ સામે રોગપ્રતિકારક તંત્રની અતિશયોક્તિભરી પ્રતિક્રિયા છે.
$Hay$ $fever$ (જેને એલર્જિક રાઇનાઇટિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ પરાગરજ,ધૂળ અથવા બીજાણુઓ જેવા એલર્જનના સંપર્કને કારણે થતી એલર્જીક પ્રતિક્રિયાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
ટાઈફોઈડ એ $Salmonella$ $typhi$ બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો ચેપી રોગ છે.
ગોઇટર સામાન્ય રીતે આયોડિનની ઉણપને કારણે થાય છે.
ચામડીનું કેન્સર અસામાન્ય ત્વચા કોષોની અનિયંત્રિત વૃદ્ધિને કારણે થાય છે,જે ઘણીવાર $UV$ કિરણોત્સર્ગના સંપર્કને કારણે હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) ઍલર્જન પ્રત્યેની અતિસંવેદનશીલતાને ઍલર્જી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ઍલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક ચોક્કસ ઍન્ટિજન સામે પ્રતિકારક તંત્રની અતિશયોક્તિભરી પ્રતિક્રિયા છે.
આ પ્રતિકારક તંત્રની અસામાન્ય (Aberrant) કાર્યપદ્ધતિને કારણે થાય છે,જેમાં તે પરાગરજ,ધૂળ અથવા પ્રાણીઓના વાળ જેવા હાનિકારક પદાર્થો સામે એવી રીતે પ્રતિક્રિયા આપે છે જાણે કે તે જોખમી રોગકારકો હોય.
તેથી,તે પ્રતિકારક તંત્રની અસામાન્ય કાર્યપદ્ધતિ સાથે સંકળાયેલ છે.

(C) એન્ટિહિસ્ટેમાઈન,એડ્રિનાલિન અને સ્ટીરોઇડ એ દવાઓ છે જેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે એલર્જીના લક્ષણોને ઝડપથી ઘટાડવા માટે થાય છે.
આ દવાઓ રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવને દબાવવામાં મદદ કરે છે જે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓનું કારણ બને છે,જેમ કે છીંક આવવી,આંખોમાંથી પાણી આવવું અને ત્વચા પર ફોલ્લીઓ થવી.

(A) વિધાન સાચું છે કારણ કે પહાડી વિસ્તારોમાં શંકુદ્રુમ જેવા છોડમાંથી હવામાં ફેલાતી પરાગરજની ઊંચી સાંદ્રતાને કારણે ઘણા પ્રવાસીઓ એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ અનુભવે છે.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે શંકુદ્રુમ વૃક્ષો પવન-પરાગિત (anemophilous) હોય છે અને હવામાં મોટી માત્રામાં પરાગરજ મુક્ત કરે છે,જે શક્તિશાળી એલર્જન તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે કે શા માટે પ્રવાસીઓ આવી એલર્જીથી પીડાય છે.

(A) હિસ્ટામાઈન એ એલર્જીક અને બળતરાયુક્ત પ્રતિક્રિયાઓ દરમિયાન માસ્ટ કોષો દ્વારા મુક્ત થતું રાસાયણિક મધ્યસ્થી છે.
તે એક શક્તિશાળી વાસોડિલેટર તરીકે કાર્ય કરે છે,જેનો અર્થ છે કે તે રુધિરવાહિનીઓને પહોળી કરે છે.
આ વાસોડિલેશન રુધિરના પ્રવાહમાં વધારો કરે છે અને રુધિરવાહિનીઓની દીવાલની પારગમ્યતા વધારે છે,જે બળતરા અને એલર્જીના લક્ષણો જેવા કે લાલાશ,સોજો અને ખંજવાળમાં ફાળો આપે છે.
તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે કે શા માટે હિસ્ટામાઈન આ પ્રતિક્રિયાઓમાં સામેલ છે.

(A) માસ્ટ કોષોમાં હિસ્ટામાઈન,સેરોટોનિન અને હેપરિનથી સમૃદ્ધ કણિકાઓ હોય છે.
જ્યારે એલર્જન શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે,ત્યારે તે સંવેદનશીલ વ્યક્તિઓમાં માસ્ટ કોષોની સપાટી પર રહેલા $IgE$ એન્ટિબોડીઝ સાથે જોડાય છે.
આ જોડાણ માસ્ટ કોષોના ડિગ્રેન્યુલેશનને ઉત્તેજિત કરે છે,જેના કારણે તેઓ રુધિરપ્રવાહમાં હિસ્ટામાઈન જેવા દાહક રસાયણોનો મોટો જથ્થો મુક્ત કરે છે.
હિસ્ટામાઈન દાહક પ્રતિભાવના પ્રારંભકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે,જે કેશિકા વિસ્તરણ,વધેલી પારગમ્યતા,શ્લેષ્મ સ્ત્રાવ અને સોજા જેવા લક્ષણો તરફ દોરી જાય છે,જે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(A) હિસ્ટામાઈન એ એમિનો એસિડ $histidine$ નું વ્યુત્પન્ન છે જે પૃષ્ઠવંશીઓના ક્ષતિગ્રસ્ત કોષો દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
જ્યારે તે મુક્ત થાય છે,ત્યારે તે વાસોડિલેટર તરીકે કાર્ય કરે છે,જેનો અર્થ છે કે તે રુધિરવાહિનીઓને (કેશિકાઓને) પહોળી કરે છે અને બ્લડ પ્રેશર ઘટાડે છે.
આ શારીરિક અસર બળતરાયુક્ત પ્રતિભાવ અને એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓનો મુખ્ય ભાગ છે.
તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે કે શા માટે હિસ્ટામાઈન આ પ્રતિક્રિયાઓમાં સામેલ છે.

(N/A) પર્યાવરણમાં હાજર રહેલા કેટલાક પ્રતિજન (antigens) પ્રત્યે પ્રતિકારક તંત્ર દ્વારા અપાતા અતિશયોક્તિપૂર્ણ પ્રતિચારને એલર્જી (allergy) કહે છે.
એલર્જી અંગેના મુખ્ય મુદ્દાઓ:
$1$. જે પદાર્થો પ્રત્યે આવો પ્રતિચાર સર્જાય છે,તેમને એલર્જન્સ (allergens) કહેવામાં આવે છે.
$2$. એલર્જન્સના પ્રતિભાવમાં ઉત્પન્ન થતા એન્ટિબોડી $IgE$ પ્રકારના હોય છે.
$3$. એલર્જન્સના સામાન્ય ઉદાહરણોમાં ધૂળમાં રહેલી જીવાત (mites),પરાગરજ અને પ્રાણીઓનો ખોડો (dander) વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
$4$. એલર્જીના લક્ષણોમાં છીંક આવવી,આંખમાંથી પાણી નીકળવું,નાકમાંથી પ્રવાહી વહેવું અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડવી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
$5$. એલર્જી માસ્ટ કોષોમાંથી હિસ્ટેમાઈન અને સેરોટોનીન જેવા રસાયણોના મુક્ત થવાને કારણે થાય છે.
$6$. એલર્જીનું કારણ જાણવા માટે દર્દીને સંભવિત એલર્જન્સના સંપર્કમાં લાવવામાં આવે છે અથવા તેની થોડી માત્રા શરીરમાં દાખલ કરીને પ્રતિક્રિયાનો અભ્યાસ કરવામાં આવે છે.
$7$. એન્ટિ-હિસ્ટેમાઈન,એડ્રિનાલીન અને સ્ટેરોઈડ જેવી દવાઓના ઉપયોગથી એલર્જીના લક્ષણો ઝડપથી ઘટાડી શકાય છે.
$8$. આધુનિક જીવનશૈલીને કારણે લોકોમાં રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટી છે અને એલર્જન્સ પ્રત્યેની સંવેદનશીલતા વધી છે,જેના પરિણામે મોટા શહેરોમાં બાળકોમાં એલર્જી અને અસ્થમા (દમ)નું પ્રમાણ વધ્યું છે,જેનું મુખ્ય કારણ તેમને શરૂઆતથી જ વધુ પડતા સુરક્ષિત વાતાવરણમાં રાખવા તે છે.

(N/A) એલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજેન્સ પ્રત્યે રોગપ્રતિકારક તંત્રની અતિશયોક્તિપૂર્ણ પ્રતિક્રિયા છે.
મહાનગરોમાં જીવનશૈલી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટાડવા અને એલર્જન પ્રત્યે સંવેદનશીલતા વધારવા માટે જવાબદાર છે. મેટ્રો શહેરોનું વધુ પ્રદૂષિત વાતાવરણ બાળકોમાં એલર્જી અને અસ્થમાની શક્યતાઓને નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે.
એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓના કેટલાક સામાન્ય લક્ષણોમાં છીંક આવવી,આંખમાંથી પાણી આવવું,નાક વહેવું અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થવી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

(N/A) આ સ્થિતિને એલર્જી (Allergy) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજેન્સ પ્રત્યે રોગપ્રતિકારક તંત્રની અતિસંવેદનશીલ પ્રતિક્રિયા છે.
માસ્ટ કોષો (Mast cells) આવી પ્રતિક્રિયાઓ માટે જવાબદાર છે કારણ કે તેઓ હિસ્ટામાઇન અને સેરોટોનિન જેવા રસાયણો મુક્ત કરે છે.
આવી પ્રતિક્રિયાઓ ટાળવા માટે નીચેની સાવચેતી રાખવી જોઈએ:
$(i)$ એન્ટિહિસ્ટામાઇન,એડ્રેનાલિન અને સ્ટીરોઈડ્સ જેવી દવાઓનો ઉપયોગ એલર્જીના લક્ષણોને ઝડપથી ઘટાડી શકે છે.
$(ii)$ જે ચોક્કસ એલર્જન (પદાર્થો) પ્રત્યે વ્યક્તિ અતિસંવેદનશીલ હોય તેને ઓળખો અને તેના સંપર્કમાં આવવાનું ટાળો.

(N/A) $PAP$ સ્મીયર: આ એક નિદાન કસોટી છે,જેને પેપાનિકોલાઉ $(Papanicolaou)$ ટેસ્ટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,જેનો ઉપયોગ ગ્રીવા (cervix) ના કોષો એકત્રિત કરીને ગ્રીવાના કેન્સરની તપાસ કરવા માટે થાય છે.
એલર્જન: આ એવા પદાર્થો છે જે શરીરમાં અતિશયોક્તિપૂર્ણ રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવ (immune response) જગાડે છે,જેના પરિણામે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ થાય છે.

(D) ઘણી જાતિઓની પરાગરજ,જેમ કે પાર્થેનિયમ (ગાજર ઘાસ),કેટલાક લોકોમાં ગંભીર એલર્જી અને શ્વસન સંબંધી તકલીફો પેદા કરવા માટે જાણીતી છે. આ સ્થિતિઓ અસ્થમા અને બ્રોન્કાઇટિસ જેવા લાંબા ગાળાના શ્વસનતંત્રના વિકારો તરફ દોરી જાય છે. તેથી,આ પરાગરજ સંબંધિત એલર્જીથી અસરગ્રસ્ત મુખ્ય તંત્ર શ્વસનતંત્ર છે.

(B) એલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજેન્સ સામેની અતિશયોક્તિપૂર્ણ રોગપ્રતિકારક પ્રતિક્રિયા છે. પ્રતિક્રિયાનું કારણ બનતા ચોક્કસ એલર્જનને શોધવા માટે,એક સામાન્ય ક્લિનિકલ પદ્ધતિ એ છે કે શંકાસ્પદ એલર્જન્સનો ખૂબ જ નાનો ડોઝ દર્દીની ત્વચામાં ઈન્જેક્શન દ્વારા દાખલ કરવો (ઇન્ટ્રાડર્મલ ટેસ્ટિંગ) અને પ્રતિક્રિયાનું અવલોકન કરવું. જો દર્દીને એલર્જી હોય,તો ઈન્જેક્શનની જગ્યાએ સ્થાનિક બળતરા (લાલાશ અથવા સોજો) જોવા મળશે. દર્દીને એલર્જન્સના ઉચ્ચ સ્તરના સંપર્કમાં લાવવું (વિકલ્પ $A$ અને $C$) જોખમી છે અને તે એનાફિલેક્ટિક શોક જેવી ગંભીર,જીવલેણ પ્રતિક્રિયાને ઉત્તેજિત કરી શકે છે. તેથી,પ્રમાણભૂત નિદાન પ્રક્રિયા એ નાના ડોઝનું નિયંત્રિત વહીવટ છે.

(D) એલર્જીના ચિન્હો માસ્ટ કોષોમાંથી હિસ્ટેમાઈન અને સેરોટોનિન જેવા રસાયણોના મુક્ત થવાને કારણે થાય છે.
એલર્જીના ચિન્હોને ઝડપથી ઘટાડવા માટે $Anti-histamine$,$Adrenaline$ અને $Steroids$ જેવી દવાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
$Anti-histamines$ હિસ્ટેમાઈનની અસરને અટકાવે છે.
$Adrenaline$ નો ઉપયોગ ગંભીર એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ (એનાફિલેક્સિસ) માં અસરોને ઝડપથી દૂર કરવા માટે થાય છે.
$Steroids$ સોજો અને રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(B) $Hay \, fever$ (હે ફીવર),જેને એલર્જિક રાઈનાઈટિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે કોઈ ચેપને કારણે થતો તાવ નથી. તેના બદલે,તે પરાગરજ,ધૂળ અથવા ફૂગ જેવા પર્યાવરણીય એલર્જન પ્રત્યેની એલર્જીક પ્રતિક્રિયા છે. જ્યારે આ એલર્જન શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે,ત્યારે રોગપ્રતિકારક તંત્ર અતિશય પ્રતિક્રિયા આપે છે,જેના પરિણામે છીંક આવવી,ખંજવાળ આવવી અને નાક બંધ થઈ જવું જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે. તેથી,તેને એલર્જીક પ્રતિક્રિયા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(A) માસ્ટ કોષોમાં $Heparin$ અને $Histamine$ ના કણિકાઓ હોય છે.
$Histamine$ એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ દરમિયાન મુક્ત થાય છે; તે બળતરા પેદા કરે છે,રક્તવાહિનીઓની પારગમ્યતા વધારે છે,રક્ત પ્લેટલેટ્સને સક્રિય કરે છે અને સરળ સ્નાયુઓના સંકોચનનું કારણ બને છે.
$Heparin$ એ એક એન્ટિકોએગ્યુલન્ટ છે જે રક્ત ગંઠાઈ જતું અટકાવે છે.

(C) આધુનિક જીવનશૈલીને કારણે રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં ઘટાડો થયો છે અને એલર્જન પ્રત્યે સંવેદનશીલતા વધી છે. કુદરતી વાતાવરણના સંપર્કનો અભાવ અને આહારની આદતોમાં ફેરફારને કારણે,ભારતના મેટ્રો શહેરોમાં વધુ બાળકો એલર્જી અને અસ્થમાથી પીડાય છે.

(A) એલર્જન પ્રત્યેની અતિસંવેદનશીલતાને એલર્જી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજેન્સ પ્રત્યે રોગપ્રતિકારક તંત્રની અતિશયોક્તિભરી પ્રતિક્રિયાને કારણે થાય છે. આ એન્ટિજેન્સને એલર્જન કહેવામાં આવે છે. રોગપ્રતિકારક તંત્ર ભૂલથી હાનિકારક પદાર્થોને જોખમ તરીકે ઓળખે છે,જેના પરિણામે માસ્ટ કોષોમાંથી હિસ્ટામાઈન અને સેરોટોનિન જેવા રસાયણો મુક્ત થાય છે,જે એલર્જીના લક્ષણો પેદા કરે છે.

(C) રાઇનાઇટિસ,જેને સામાન્ય રીતે નાકમાંથી પાણી પડવું (runny nose) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે નાકની અંદરની શ્લેષ્મ પટલ (mucous membrane) માં થતી બળતરા અને સોજા માટે વપરાતો તબીબી શબ્દ છે.
તેના મુખ્ય લક્ષણોમાં નાકમાંથી પાણી પડવું,નાક બંધ થઈ જવું,છીંક આવવી અને ઘણીવાર એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ અથવા ચેપને કારણે આંખો લાલ થવી અને આંખોમાંથી પાણી આવવાનો સમાવેશ થાય છે.
આ સ્થિતિ વાયરસ,બેક્ટેરિયા અથવા પરાગરજ અને ધૂળ જેવા પર્યાવરણીય ઉત્તેજકોને કારણે નાકના શ્લેષ્મ પટલમાં થતી ક્રોનિક અથવા એક્યુટ બળતરાને કારણે થાય છે.
તેથી,વર્ણવેલ લક્ષણો રાઇનાઇટિસના છે.

(A) $IgE$ એન્ટિબોડીઝ મુખ્યત્વે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓમાં સામેલ હોય છે. તેઓ માસ્ટ કોષો અને બેસોફિલ્સ સાથે જોડાય છે,જેના કારણે જ્યારે તેઓ ચોક્કસ એલર્જનના સંપર્કમાં આવે છે ત્યારે હિસ્ટામાઇન અને અન્ય રસાયણો મુક્ત થાય છે,આમ તે એલર્જીક પ્રતિભાવમાં મધ્યસ્થી કરે છે.

(C) અસ્થમા એ એક લાંબાગાળાની શ્વસન સંબંધી સ્થિતિ છે જે ઘણીવાર ઘરની ધૂળ,પરાગરજ,ધુમાડો અથવા પ્રાણીઓના રુંવાડા જેવા પદાર્થો પ્રત્યેની એલર્જીક પ્રતિક્રિયાને કારણે થાય છે.
તે શ્વાસનળીના સાંકડા થવા અને સોજા,બ્રોન્કોસ્પેઝમ અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.

(C) એલર્જીક પ્રતિક્રિયા દરમિયાન,એન્ટિજેન્સ $IgE$ એન્ટિબોડીઝ સાથે જોડાય છે,જે માસ્ટ કોષોમાંથી રસાયણોના મુક્ત થવાની પ્રક્રિયાને ઉત્તેજિત કરે છે.
હિસ્ટામાઇન એ આ પ્રક્રિયા દરમિયાન મુક્ત થતું મુખ્ય રસાયણ છે.
તે એમિનો એસિડ હિસ્ટિડિનમાંથી બને છે.
હિસ્ટામાઇન નાની રક્તવાહિનીઓના વિસ્તરણનું કારણ બને છે અને તેમની અભેદ્યતા વધારે છે.
આ શારીરિક પ્રતિભાવને કારણે સ્થાનિક સોજો,ખંજવાળ,છીંક આવવી અને આંખ કે નાકમાંથી પાણી આવવા જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે.

(N/A) એલર્જનના સામાન્ય ઉદાહરણોમાં ધૂળમાં રહેલી જીવાત (mites),પરાગરજ (pollens) અને પ્રાણીઓના રુવાંટીના કણો (animal dander) નો સમાવેશ થાય છે.
એલર્જીક પ્રતિક્રિયાના લક્ષણોમાં છીંક આવવી,આંખોમાંથી પાણી આવવું,નાક વહેવું અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થવી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

(A) એલર્જી એ માસ્ટ કોષોમાંથી $Histamine$ (હિસ્ટામાઈન) અને $Serotonin$ (સેરોટોનિન) જેવા રસાયણોના મુક્ત થવાને કારણે થાય છે.
એલર્જીનું કારણ નક્કી કરવા માટે,દર્દીને સંભવિત એલર્જનના ખૂબ જ નાના ડોઝ આપવામાં આવે છે અથવા ઇન્જેક્ટ કરવામાં આવે છે,અને તેનાથી થતી પ્રતિક્રિયાઓનો અભ્યાસ કરવામાં આવે છે.
એન્ટિ-હિસ્ટામાઈન,એડ્રેનાલિન અને સ્ટેરોઇડ્સ જેવી દવાઓનો ઉપયોગ એલર્જીના લક્ષણોને ઝડપથી ઘટાડી શકે છે.

(D) એલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક ચોક્કસ એન્ટિજેન્સ સામે રોગપ્રતિકારક તંત્રની અતિસંવેદનશીલ પ્રતિક્રિયા છે.
એલર્જીક પ્રતિક્રિયા દરમિયાન,શરીર $IgE$ (ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન $E$) નામના વિશિષ્ટ પ્રકારના એન્ટિબોડીનું નિર્માણ કરે છે.
આ $IgE$ એન્ટિબોડીઝ માસ્ટ કોષો અને બેસોફિલ્સ સાથે જોડાય છે,જેનાથી હિસ્ટામાઇન અને સેરોટોનિન જેવા રસાયણો મુક્ત થાય છે,જે એલર્જીના લક્ષણો માટે જવાબદાર છે.

(D) એલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજેન્સ સામે રોગપ્રતિકારક તંત્રની અતિશયોક્તિભરી પ્રતિક્રિયા છે.
એલર્જીના સામાન્ય લક્ષણોમાં છીંક આવવી,આંખમાંથી પાણી નીકળવું,નાકમાંથી પ્રવાહી પડવું અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડવી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
આ લક્ષણો માસ્ટ કોષોમાંથી હિસ્ટામાઇન અને સેરોટોનિન જેવા રસાયણોના મુક્ત થવાને કારણે થાય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો એલર્જીના સાચા લક્ષણો છે.

(B) એલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજેન્સ સામેની અતિશયોક્તિભરી રોગપ્રતિકારક પ્રતિક્રિયા છે.
જ્યારે એલર્જન શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે, ત્યારે તે રોગપ્રતિકારક તંત્રને ઉત્તેજિત કરે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો, $P$ (માસ્ટકોષો) સક્રિય થાય છે અને રુધિરમાં $Q$ (હિસ્ટેમાઈન અને સેરોટોનીન) જેવા રસાયણો મુક્ત કરે છે.
આ રસાયણો એલર્જીક પ્રતિક્રિયાના લક્ષણો જેવા કે ખંજવાળ, સોજો અને લાલાશ માટે જવાબદાર છે.
તેથી, સાચી ઓળખ $P = \text{માસ્ટકોષ}$ અને $Q = \text{હિસ્ટેમાઈન, સેરોટોનીન}$ છે.

(D) એલર્જી એ માસ્ટ કોષોમાંથી હિસ્ટેમાઈન અને સેરોટોનિન જેવા રસાયણોના મુક્ત થવાને કારણે થાય છે.
એલર્જીના લક્ષણોને ઝડપથી ઘટાડવા માટે એન્ટિહિસ્ટેમાઈન,એડ્રીનાલિન અને સ્ટેરોઈડ્સ જેવી દવાઓનો ઉપયોગ થાય છે.
$1.$ એન્ટિહિસ્ટેમાઈન એ હિસ્ટેમાઈનની અસરને અટકાવે છે,જે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ માટે જવાબદાર છે.
$2.$ એડ્રીનાલિનનો ઉપયોગ ગંભીર એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓમાં (જેમ કે એનાફિલેક્ટિક શોક) હિસ્ટેમાઈનની અસરોને ઝડપથી દૂર કરવા માટે થાય છે.
$3.$ સ્ટેરોઈડ્સ (ગ્લુકોકોર્ટિકોઈડ્સ) નો ઉપયોગ રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવને દબાવવા અને સોજો ઘટાડવા માટે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $II, III$ અને $IV$ છે.

(C) એલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજેન્સ પ્રત્યે રોગપ્રતિકારક શક્તિની અતિશયોક્તિપૂર્ણ પ્રતિક્રિયા છે.
એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓના લક્ષણોમાં છીંક આવવી,આંખોમાંથી પાણી આવવું,નાક વહેવું અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફનો સમાવેશ થાય છે.
આ લક્ષણો ઇઓસિનોફિલ્સને બદલે માસ્ટ કોષોમાંથી હિસ્ટામાઇન અને સેરોટોનિન જેવા રસાયણો મુક્ત થવાને કારણે થાય છે.
એન્ટિ-હિસ્ટામાઇન,એડ્રેનાલિન અને સ્ટેરોઇડ્સ જેવી દવાઓ એલર્જીના લક્ષણોને ઝડપથી ઘટાડે છે.

(B) એલર્જીની સ્થિતિ અથવા તણાવ દરમિયાન,એડ્રિનલ બાહ્યક (adrenal cortex) ગ્લુકોકોર્ટિકોઇડ્સનો સ્ત્રાવ કરે છે,જેમાં મુખ્યત્વે $Cortisol$ હોય છે.
$Cortisol$ એ સોજા વિરોધી (anti-inflammatory) અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટાડનાર (immunosuppressive) તરીકે કાર્ય કરે છે,જે શરીરમાં એલર્જીક પ્રતિભાવ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) એલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજેન્સ પ્રત્યે રોગપ્રતિકારક તંત્રની અતિશયોક્તિભરી પ્રતિક્રિયા છે.
એલર્જીના સામાન્ય લક્ષણોમાં છીંક આવવી,આંખોમાંથી પાણી આવવું,નાક વહેવું અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થવી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
એન્ટિ-હિસ્ટામાઈન,એડ્રેનાલિન અને સ્ટેરોઈડ્સ જેવી દવાઓનો ઉપયોગ એલર્જીના લક્ષણોને ઝડપથી ઘટાડે છે.
આ દવાઓ રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવને દબાવીને અથવા હિસ્ટામાઈન જેવા રસાયણોના મુક્ત થવાને અટકાવીને કામ કરે છે,જે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ માટે જવાબદાર છે.

(B) ઇઓસિનોફિલ્સ એ શ્વેત રક્તકણોનો એક પ્રકાર છે જે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ અને પરોપજીવી ચેપ સામે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
જ્યારે દર્દી ગંભીર એલર્જીથી પીડાતો હોય,ત્યારે શરીર એલર્જન સામે લડવા માટે વધુ ઇઓસિનોફિલ્સ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ સ્થિતિ,જે લોહીમાં ઇઓસિનોફિલ્સની વધેલી સંખ્યા દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે,તેને ઇઓસિનોફિલિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,ગંભીર એલર્જી અને ઉધરસના કિસ્સામાં,બ્લડ સ્મીયર રિપોર્ટમાં ઇઓસિનોફિલની સંખ્યામાં વધારો થવાની અપેક્ષા હોય છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$Adrenaline$ (જેને $Epinephrine$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ એક અંતઃસ્ત્રાવ અને દવા છે જે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાના ગંભીર લક્ષણો,જેમ કે એનાફિલેક્સિસ,સામે ઝડપથી કાર્ય કરે છે.
તે રક્તવાહિનીઓને સંકોચીને બ્લડ પ્રેશર વધારે છે અને શ્વાસનળીના સ્નાયુઓને આરામ આપીને શ્વાસ લેવાની પ્રક્રિયામાં સુધારો કરે છે.
$Histamine$ એ વાસ્તવમાં એલર્જીક પ્રતિક્રિયા દરમિયાન મુક્ત થતું રસાયણ છે જે લક્ષણોનું કારણ બને છે,જ્યારે $Serotonin$ અને $Heparin$ નો ઉપયોગ તીવ્ર એલર્જીક લક્ષણોની સારવાર માટે થતો નથી.

(B) માસ્ટ કોષો એ રોગપ્રતિકારક તંત્રના વિશિષ્ટ કોષો છે જે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
જ્યારે કોઈ એલર્જન શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે,ત્યારે તે માસ્ટ કોષોને વિવિધ રાસાયણિક મધ્યસ્થીઓ મુક્ત કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
એલર્જીક પ્રતિભાવ દરમિયાન માસ્ટ કોષો દ્વારા મુક્ત થતા મુખ્ય રસાયણો $Histamine$ અને $Serotonin$ છે.
$Histamine$ વાસોડિલેશન (રુધિરવાહિનીઓનું વિસ્તરણ) અને કેશિકાઓની પારગમ્યતામાં વધારો કરે છે,જેના કારણે સોજો,લાલાશ અને ખંજવાળ જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) રાયનાઇટિસ (નાસિકાશોથ).
વારંવાર નાકમાંથી પાણી આવવું,નાક બંધ થઈ જવું,આંખો લાલ થવી અને આંખમાંથી પાણી આવવા જેવા લક્ષણો રાયનાઇટિસ સૂચવે છે.
રાયનાઇટિસ એ નાકની શ્લેષ્મકલા (mucous membrane) માં થતી બળતરા છે,જે વાયરલ ચેપ અથવા પરાગરજ,ધૂળ કે અન્ય એલર્જન પ્રત્યેની એલર્જીક પ્રતિક્રિયાને કારણે થઈ શકે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ (IgE) છે.
એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજેન્સ,જેને એલર્જન કહેવામાં આવે છે,તેના પ્રત્યે રોગપ્રતિકારક તંત્રની અતિસંવેદનશીલ પ્રતિક્રિયાઓ છે.
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ એલર્જનના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે રોગપ્રતિકારક તંત્ર $IgE$ વર્ગના વિશિષ્ટ એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ $IgE$ એન્ટિબોડીઝ માસ્ટ કોષો અને બેસોફિલ્સ સાથે જોડાય છે,જે હિસ્ટામાઈન અને સેરોટોનિન જેવા રસાયણોના મુક્ત થવાને ઉત્તેજિત કરે છે,જેના કારણે એલર્જીના લક્ષણો જોવા મળે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ (IgE) છે.
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ એલર્જન (હવામાં રહેલા પદાર્થો જે એલર્જીક પ્રતિક્રિયા ઉત્તેજિત કરે છે) ના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન $E$ $(IgE)$ નામના ચોક્કસ પ્રકારના એન્ટિબોડી ઉત્પન્ન કરે છે.
આ $IgE$ એન્ટિબોડીઝ માસ્ટ કોષો અને બેસોફિલ્સ સાથે જોડાય છે,જે હિસ્ટામાઇન અને સેરોટોનિન જેવા રસાયણોના મુક્ત થવાને ઉત્તેજિત કરે છે.
આ રસાયણોના મુક્ત થવાથી છીંક આવવી,આંખમાંથી પાણી આવવું,નાક વહેવું અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જેવા સામાન્ય એલર્જીક લક્ષણો જોવા મળે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
એલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજેન્સ (જેમ કે ધૂળ,પરાગરજ) સામેની અતિશયોક્તિપૂર્ણ અથવા અયોગ્ય રોગપ્રતિકારક પ્રતિક્રિયા છે.
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ આ એલર્જનના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ $IgE$ પ્રકારના વિશિષ્ટ એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ $IgE$ એન્ટિબોડીઝ માસ્ટ કોષો અને બેસોફિલ્સ સાથે જોડાય છે,જે હિસ્ટામાઈન જેવા રસાયણોના મુક્ત થવાને ઉત્તેજિત કરે છે,જેના પરિણામે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાના લક્ષણો જોવા મળે છે.