Economic Botany Questions in Gujarati

(B) Cotton Technology Research Laboratory (જેને હવે $CIRCOT$ - Central Institute for Research on Cotton Technology તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) માટુંગા,મુંબઈમાં આવેલી છે. આ સંસ્થાની સ્થાપના કપાસ અને તેના આડપેદાશો પર સંશોધન કરવા માટે કરવામાં આવી હતી.

(A) શણ (Jute) ને 'ગોલ્ડન ફાઈબર' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તે પૂર્વ ભારતના પ્રદેશોમાં,ખાસ કરીને પશ્ચિમ બંગાળ,બિહાર અને આસામમાં ઉગાડવામાં આવતો સૌથી મહત્વપૂર્ણ રેસાવાળો પાક છે.
તે ગંગા-બ્રહ્મપુત્રા ડેલ્ટાની ગરમ અને ભેજવાળી આબોહવામાં સારી રીતે વિકસે છે,જે તેના વાવેતર અને સડવાની પ્રક્રિયા (retting process) માટે જરૂરી ફળદ્રુપ કાંપવાળી જમીન અને પુષ્કળ પાણી પૂરું પાડે છે.

(B) જૂટ અને સંલગ્ન તંતુઓ માટેની સેન્ટ્રલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, જેને જૂટ એગ્રીકલ્ચરલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ $(JARI)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે પશ્ચિમ બંગાળના બેરકપુરમાં આવેલી છે.
પશ્ચિમ બંગાળ ભારતનું મુખ્ય શણ (જૂટ) ઉત્પાદક રાજ્ય છે, જે આ સંશોધન કેન્દ્ર માટે આદર્શ સ્થળ છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $(b)$ છે.

(D) કપાસની જૂની દુનિયાની જાતિઓ,$Gossypium \, arboreum$ અને $G. herbaceum$,દ્વિતીય (diploid) જાતિઓ છે જેની રંગસૂત્ર સંખ્યા $2n = 26$ છે.
આને ઘણીવાર $A$-જિનોમ દ્વિતીય તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેનાથી વિપરીત,કપાસની નવી દુનિયાની જાતિઓ,$Gossypium \, hirsutum$ અને $G. barbadense$,એલોટેટ્રાપ્લોઇડ (allotetraploid) જાતિઓ છે જેની રંગસૂત્ર સંખ્યા $2n = 4x = 52$ છે.
તેથી,સાચું જિનોમિક બંધારણ જૂની દુનિયા માટે $2n$ અને નવી દુનિયા માટે $4n$ છે.

(B) લીનન એ ફ્લેક્સ (અળસી) ના છોડ, $Linum \text{ } usitatissimum$ ના રેસામાંથી બનતું કાપડ છે.
કેમ્બ્રિક એ હલકું અને ઘટ્ટ વણેલું કાપડ છે, જે મૂળભૂત રીતે ફ્લેક્સ લીનનમાંથી બનાવવામાં આવતું હતું.
તેથી, લીનન અને કેમ્બ્રિક બંને ફ્લેક્સના રેસામાંથી મેળવવામાં આવે છે.

(B) પટસન,જેને કેનાફ (Kenaf) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $Hibiscus \ cannabinus$ વનસ્પતિના પ્રકાંડમાંથી મેળવવામાં આવતો બાસ્ટ રેસો છે.
તે $Malvaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
આ રેસાનો ઉપયોગ દોરડા,રસ્સી અને કાગળનો માવો બનાવવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે.

(C) રેયોન એ પુનર્જીવિત સેલ્યુલોઝ ફાઇબર છે. તે કુદરતી સેલ્યુલોઝ પર રાસાયણિક પ્રક્રિયા કરીને બનાવવામાં આવે છે,જે સામાન્ય રીતે લાકડાના માવા અથવા કપાસના લિન્ટર્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે. સેલ્યુલોઝને રાસાયણિક દ્રાવણમાં (જેમ કે કાર્બન ડાયસલ્ફાઇડ અને સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ) ઓગાળીને વિસ્કોસ નામનું ચીકણું પ્રવાહી બનાવવામાં આવે છે,જેને પછી સ્પિનરેટ દ્વારા એસિડ બાથમાં પસાર કરીને નક્કર તંતુઓ બનાવવામાં આવે છે.

(C) મોર્ફોલોજીની દ્રષ્ટિએ,ફ્લેક્સના રેસા પ્રકાંડના પરિચક્ર (pericycle) માંથી મેળવવામાં આવે છે.
આ રેસા બાસ્ટ ફાઇબર (bast fibres) છે,જે કપાસના રેસા કરતા વધુ મજબૂત અને ટકાઉ હોય છે.

(B) કપાસ એ એક નરમ,રુંવાટીદાર તંતુ છે જે $Gossypium$ પ્રજાતિના કપાસના છોડના બીજની આસપાસના બોલ અથવા રક્ષણાત્મક કવચમાં ઉગે છે.
$Gossypium herbaceum$ એ કપાસની એક પ્રજાતિ છે જેને લેવન્ટ કોટન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે વ્યાપારી કપાસના તંતુના મુખ્ય સ્ત્રોતોમાંનું એક છે.
$Calotropis procera$ તેના લેટેક્સ અને તંતુ (આંકડો) માટે જાણીતું છે,$Cannabis sativa$ એ હેમ્પ (સણ) તંતુનો સ્ત્રોત છે,અને $Crotoleria juncea$ એ સન હેમ્પનો સ્ત્રોત છે.

(A) કપાસના રેસાને સેલ્યુલોઝનું સૌથી શુદ્ધ કુદરતી સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે, જેમાં આશરે $90\%$ સેલ્યુલોઝ હોય છે.
જોકે ફ્લેક્સ અને સણના રેસામાં પણ સેલ્યુલોઝ હોય છે, પરંતુ તે બાસ્ટ ફાઇબર છે જેમાં લિગ્નિન, પેક્ટીન અને હેમિસેલ્યુલોઝનું પ્રમાણ વધુ હોય છે જે કોષદીવાલ સાથે જોડાયેલું હોય છે.
તેથી, આપેલા વિકલ્પોમાં કપાસ સૌથી સચોટ જવાબ છે કારણ કે તે લગભગ શુદ્ધ સેલ્યુલોઝ છે.

(D) ફ્લેક્સ ફાઇબર એ એક પ્રકારનું બાસ્ટ ફાઇબર અથવા ફ્લોએમ ફાઇબર છે જે $Linum \text{ } usitatissimum$ વનસ્પતિના પ્રકાંડમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
તે $Linaceae$ કુળનો સભ્ય છે.
આ રેસાઓ તેમની મજબૂતી માટે જાણીતા છે અને કાપડ ઉદ્યોગમાં લિનન કાપડ બનાવવા માટે વ્યાપકપણે વપરાય છે.
$Cannabis \text{ } sativa$ હેમ્પ ફાઇબર આપે છે, $Crotolaria \text{ } juncea$ સન હેમ્પ આપે છે, અને $Cocos \text{ } nucifera$ કોયર (નાળિયેરના રેસા) આપે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. કપાસના રેસા એ એકકોષીય ટ્રાયકોમ્સ છે જે કપાસના છોડ $(Gossypium)$ ના બીજના આવરણના અધિસ્તરીય કોષોમાંથી ઉદ્ભવે છે. આ સણ જેવા બાસ્ટ રેસાથી અલગ છે,જે ફ્લોએમમાંથી મેળવવામાં આવે છે.

(B) $Cocos$ $nucifera$ (નાળિયેર) એ $Arecaceae$ (અગાઉ $Palmae$) કુળની વનસ્પતિ છે.
તે એકદળી વનસ્પતિ છે અને તેના રેસા ફળના મધ્યકવચ (mesocarp) માંથી મેળવવામાં આવે છે.

(B) સણ,જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Crotalaria\, juncea$ છે,તે $Leguminosae$ (જેને $Fabaceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળની વનસ્પતિ છે.
તેના રેસા માટે તેની વ્યાપકપણે ખેતી કરવામાં આવે છે,જેનો ઉપયોગ દોરડા,સૂતળી અને કાગળ બનાવવામાં થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) $\text{કપાસ}$ $(Gossypium)$ નો છોડ એક બહુમુખી પાક છે જે અનેક ઉપયોગી ઉત્પાદનો આપે છે.
$1$. બીજની સપાટી પરથી રેસા (lint) મેળવવામાં આવે છે.
$2$. તેના બીજ (kernels) માંથી ખાદ્ય તેલ મેળવવામાં આવે છે.
$3$. તેલ કાઢ્યા પછી વધેલ ખોળનો ઉપયોગ પશુઓના ઉચ્ચ પ્રોટીનયુક્ત આહાર તરીકે થાય છે.
$4$. આ ઉપરાંત, તેનો ઉપયોગ પ્લાસ્ટિક, રેયોન અને વિસ્ફોટકોના ઉદ્યોગોમાં પણ થાય છે.

(C) વ્યાવસાયિક શણ શણના છોડ ($Corchorus$ પ્રજાતિ) ના પ્રકાંડના અન્નવાહક પેશીમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
આ તંતુઓને સામાન્ય રીતે બાસ્ટ ફાઇબર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
બાસ્ટ ફાઇબર એ દ્વિદળી વનસ્પતિઓના અન્નવાહકમાં જોવા મળતા દ્રઢોતકી (sclerenchymatous) તંતુઓ છે, જે વનસ્પતિને યાંત્રિક આધાર પૂરો પાડે છે.
તેથી, "વ્યાવસાયિક શણ" રચનાત્મક રીતે બાસ્ટ ફાઇબર છે.

(A) જણ (Jute) એ $Corchorus$ પ્રજાતિની વનસ્પતિઓમાંથી મેળવવામાં આવતું એક પ્રકારનું રેસા (bast fiber) છે.
આ વનસ્પતિઓ $Tiliaceae$ કુળની છે (કેટલીક આધુનિક વર્ગીકરણ પદ્ધતિઓમાં તેને $Malvaceae$ કુળમાં પણ મૂકવામાં આવે છે,પરંતુ $Tiliaceae$ એ જણ માટેનું પરંપરાગત અને ચોક્કસ કુળ છે).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) $Corchorus$ (જે સામાન્ય રીતે શણ તરીકે ઓળખાય છે) એ રેસા આપતી એક મહત્વની વનસ્પતિ છે.
તે $Malvaceae$ (અથવા જૂના વર્ગીકરણ મુજબ $Tiliaceae$) કુળની વનસ્પતિ છે.
$Corchorus$ ના પ્રકાંડમાંથી મેળવવામાં આવતા રેસાનો ઉપયોગ દોરડાં,કોથળા અને વિવિધ કાપડ બનાવવા માટે થાય છે.
$Cedrus$ એ શંકુદ્રુમ વૃક્ષોની પ્રજાતિ છે,$Fragaria$ એ સ્ટ્રોબેરીની પ્રજાતિ છે,અને $Bambusa$ એ વાંસની પ્રજાતિ છે.

(C) નેશનલ ન્યૂઝપ્રિન્ટ એન્ડ પેપર મિલ્સ લિમિટેડ,જે સામાન્ય રીતે નેપાનગર તરીકે ઓળખાય છે,તે ભારતના મધ્ય પ્રદેશના બુરહાનપુર જિલ્લામાં આવેલી છે.
તે ભારતની પ્રથમ ન્યૂઝપ્રિન્ટ મિલ હતી,જેની સ્થાપના $1947$ માં કરવામાં આવી હતી.
તે દેશમાં ન્યૂઝપ્રિન્ટના સૌથી મોટા ઉત્પાદક તરીકે પ્રખ્યાત છે.

(B) હેમ્પના રેસાઓ $Cannabis \text{ } sativa$ વનસ્પતિના પ્રકાંડમાંથી મેળવવામાં આવતા બાસ્ટ (bast) રેસાઓ છે.
આ રેસાઓ તેમની મજબૂતી અને ટકાઉપણા માટે જાણીતા છે અને તેનો ઉપયોગ દોરડાં, કાપડ અને કાગળના ઉત્પાદનમાં વ્યાપકપણે થાય છે.
$Corchorus$ એ શણ (jute) ના રેસાનો સ્ત્રોત છે, $Linum$ એ ફ્લેક્સ (flax) ના રેસાનો સ્ત્રોત છે, અને $Hibiscus$ તેના સુશોભન અને ઔષધીય ગુણધર્મો માટે જાણીતું છે.

(C) વાંસ એ ઘાસનો એક પ્રકાર છે જે વિવિધ આબોહવામાં ઉગે છે,પરંતુ તે મુખ્યત્વે ઉષ્ણકટિબંધીય અને ઉપ-ઉષ્ણકટિબંધીય પ્રદેશો સાથે સંકળાયેલ છે. તે $Deciduous$ (પાનખર) જંગલોમાં જોવા મળતી એક લાક્ષણિક પ્રજાતિ છે,જ્યાં તે અનુકૂળ ભેજ અને તાપમાનની સ્થિતિને કારણે પુષ્કળ પ્રમાણમાં ઉગે છે.

(B) $Coir$ (કોયર) એ નાળિયેરના સખત આંતરિક કવચ અને બાહ્ય આવરણની વચ્ચે જોવા મળતો રેસામય પદાર્થ છે.
તે $Cocos$ $nucifera$ (નાળિયેર) ના ફળના મધ્ય ફલાવરણ (mesocarp) માંથી મેળવવામાં આવે છે.
તેથી,સૂકા નાળિયેર માંથી મેળવવામાં આવતા રેસાને $Coir$ કહેવામાં આવે છે.

(A) સણ (Sunn hemp) એ $Fabaceae$ કુળનો રેસા આપતો પાક છે.
તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Crotalaria \text{ } juncea$ છે.
આ વનસ્પતિ મુખ્યત્વે તેના રેસા માટે ઉગાડવામાં આવે છે, જેનો ઉપયોગ દોરડા, સૂતળી અને કાગળ બનાવવામાં થાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) વર્ણવેલ વનસ્પતિ $Gossypium$ $herbaceum$ છે,જેને સામાન્ય રીતે કપાસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
કપાસના રેસા એ બીજના આવરણ (બીજાના અધિસ્તર) માંથી ઉદ્ભવતા બાહ્ય વૃદ્ધિ છે.
આ રેસા મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝના બનેલા હોય છે.
તેનો ઉપયોગ કાપડ ઉદ્યોગમાં કપડાં બનાવવા માટે અને કાગળ ઉદ્યોગમાં ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા,ટકાઉ કાગળ બનાવવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે.

(B) માલ્વેસી $(Malvaceae)$ કુળમાં કપાસ $(Gossypium)$ જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે, જે કાપડના રેસાનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે。
લેગ્યુમિનોસી $(Leguminosae)$ કુળ (ખાસ કરીને પેપિલિઓનોઇડી ઉપકુળ) માં $Crotalaria \text{ } juncea$ (સણ) જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે, જે બાસ્ટ ફાઇબર (bast fibre) નો જાણીતો સ્ત્રોત છે。
તેથી, માલ્વેસી $(Malvaceae)$ અને લેગ્યુમિનોસી $(Leguminosae)$ બંને એવા કુળ છે જે આર્થિક રીતે મહત્વપૂર્ણ રેસા આપે છે。

(D) રેસાઓ વનસ્પતિના બંધારણીય ઘટકો છે જે યાંત્રિક આધાર પૂરો પાડે છે અને વ્યાવસાયિક રીતે ઉપયોગમાં લેવાય છે. તે ઝાયલેમ (કાષ્ઠ રેસા),ફ્લોએમ (બાસ્ટ રેસા),અધિસ્તર (કપાસ જેવા સપાટીના રેસા),સ્ક્લેરેન્કાઇમા,ફળની દીવાલ (મધ્યકવચ - mesocarp),પરિચક્ર (pericycle) અને બીજની સપાટી જેવા વિવિધ વનસ્પતિ પેશીઓમાંથી મેળવવામાં આવે છે. તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી વિકલ્પ $D$ સૌથી યોગ્ય અને વ્યાપક જવાબ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
સપાટીના રેસા એ બીજાવરણના અધિસ્તરીય પ્રવર્ધો છે.
$Gossypium$ (કપાસ) એ વ્યાવસાયિક સપાટીના રેસાનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત છે.
આ રેસાનો ઉપયોગ કાપડ ઉદ્યોગમાં,તેમજ વિસ્ફોટકો,રેયોન અને પ્લાસ્ટિકના ઉત્પાદનમાં વ્યાપકપણે થાય છે.

(A) બાસ્ટ રેસા એ દ્વિદળી વનસ્પતિઓના અન્નવાહક પેશીમાંથી મેળવવામાં આવતા તંતુઓ છે.
$Corchorus$ $(Jute)$ એ બાસ્ટ રેસા આપતી વનસ્પતિનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
આ રેસા પ્રકાંડમાં આવેલા હોય છે અને તેનો વ્યાપારી ધોરણે દોરડાં,કોથળા અને કાપડ બનાવવા માટે ઉપયોગ થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) ગુજરાત ભારતનું સૌથી મોટું કપાસ ઉત્પાદક રાજ્ય છે. અહીંની કાળી જમીન અને અનુકૂળ આબોહવાકીય પરિસ્થિતિઓને કારણે તે દેશના કુલ કપાસ ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર હિસ્સો ધરાવે છે.

(B) નાળિયેરનું ફળ એક રેસાદાર અષ્ઠિલફળ (drupe) છે.
અષ્ઠિલફળમાં,ફલાવરણ (pericarp) ત્રણ સ્તરોમાં વિભાજિત હોય છે: બહારનું બાહ્યકવચ (epicarp),મધ્યનું મધ્યકવચ (mesocarp) અને અંદરનું અંતઃકવચ (endocarp).
નાળિયેરનું હસ્ક,જેમાંથી કોયર રેસા મળે છે,તે રેસાદાર મધ્યકવચમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ મધ્યકવચ છે.

(B) પશ્ચિમ બંગાળ ભારતનું સૌથી મોટું શણ ઉત્પાદક રાજ્ય છે.
તે દેશના કુલ શણ ઉત્પાદનના $70\%$ થી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે,જેનું મુખ્ય કારણ ત્યાંની ફળદ્રુપ કાંપવાળી જમીન અને ભેજવાળું વાતાવરણ છે,જે આ રેસાવાળા પાકના વાવેતર માટે આદર્શ છે.

(C) $\text{રેશમ}$ એ વનસ્પતિ રેસા નથી કારણ કે તે પ્રાણીજ રેસા છે, જે રેશમના કીડા ($Bombyx$ $mori$) ના કોશેટામાંથી મેળવવામાં આવે છે。
તેનાથી વિપરીત, $\text{ફ્લેક્સ}$, $\text{કોયર}$ અને $\text{હેમ્પ}$ એ તમામ કુદરતી રેસા છે જે વનસ્પતિના વિવિધ ભાગોમાંથી મેળવવામાં આવે છે。

(B) કપાસના રેસા કપાસના છોડ $(Gossypium)$ ના બીજની સપાટી પરથી મેળવવામાં આવે છે.
આ રેસા બીજના આવરણના અધિસ્તરીય ઉપવૃદ્ધિ (epidermal outgrowths) છે,જે મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝના બનેલા હોય છે.
તેથી,સેલ્યુલોઝ ફાઇબરનો મહત્તમ જથ્થો બીજના રોમ (seed hairs) માંથી મેળવવામાં આવે છે.

(D) કપાસ,જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Gossypium$ છે,તે $Malvaceae$ કુળમાં આવે છે.
આ કુળની વનસ્પતિઓમાં ચીકણો રસ (mucilaginous sap) જોવા મળે છે અને તેના પુષ્પો આકર્ષક હોય છે.
$Solanaceae$ કુળમાં બટાટા અને ટામેટા જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
$Leguminosae$ (અથવા $Fabaceae$) કુળમાં કઠોળ અને વાલ જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
$Cucurbitaceae$ કુળમાં દૂધી અને કોળા જેવી વેલાવાળી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે.

(C) . સણ (sun hemp) ના રેસા વનસ્પતિ $Crotalaria$ $\text{juncea}$ ની પોષકવાહક પેશી (phloem) અને પરિચક્ર (pericycle) માંથી મેળવવામાં આવે છે। આ બાસ્ટ રેસાઓ વ્યાપારી રીતે મહત્વપૂર્ણ છે અને તેનો ઉપયોગ જાડું કાપડ, દોરડા અને સૂતળી બનાવવામાં થાય છે.

(A) $Hibiscus$ $sabdariffa$,જેને સામાન્ય રીતે અંબારી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે બાસ્ટ રેસાનો એક સ્ત્રોત છે.
બાસ્ટ રેસા એ દ્વિદળી વનસ્પતિઓના અન્નવાહક (આંતરિક છાલ) માં જોવા મળતા રચનાત્મક રેસા છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,'પટુઆ' રેસા પ્રકાંડના દ્વિતીયક અન્નવાહકમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) કપાસના રેસા એ એકકોષીય વાળ છે જે કપાસના છોડ $(Gossypium)$ ના બીજાવરણની સપાટી પરથી ઉગે છે.
આ રેસા બીજની અધિસ્તર (epidermis) માંથી ઉદ્ભવતા હોવાથી,તેમને સપાટીના રેસા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) જૂટ એ $Corchorus$ પ્રજાતિની વનસ્પતિઓના પ્રકાંડમાંથી મેળવવામાં આવતો એક બાસ્ટ ફાઈબર (રેસો) છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,આ રેસા પ્રકાંડના દ્વિતીયક ફ્લોએમ (જેને આંતરિક છાલ અથવા બાસ્ટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) માંથી મેળવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) કપાસનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ $Gossypium$ પ્રજાતિ હેઠળ આવે છે। તે $Malvaceae$ કુળનો સભ્ય છે। $Brassica$ એ રાઈ (સરસવ) માટે વપરાય છે, $Hibiscus$ એ સંબંધિત પ્રજાતિ છે (દા.ત., $Hibiscus$ $rosa-sinensis$), અને $Iberis$ ને સામાન્ય રીતે કેન્ડીટફ્ટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।

(A) કપાસના રેસા આશરે $90\%$ સેલ્યુલોઝના બનેલા હોય છે,જે કોઈપણ કુદરતી વનસ્પતિ રેસામાં જોવા મળતું સેલ્યુલોઝનું સૌથી વધુ પ્રમાણ છે.
નાળિયેરના રેસા (Coir),હેમ્પ અને ફ્લેક્સ જેવા અન્ય વનસ્પતિ રેસામાં કપાસની તુલનામાં સેલ્યુલોઝનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે અને લિગ્નિન અથવા અન્ય ઘટકોનું પ્રમાણ વધુ હોય છે.

(C) અન્નવાહક તંતુઓ,જેને બાસ્ટ ફાઇબર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે દ્રઢોતક (sclerenchymatous) કોષો છે જે અન્નવાહક પેશીને યાંત્રિક આધાર પૂરો પાડે છે.
આ તંતુઓ સામાન્ય રીતે પ્રાથમિક અન્નવાહકમાં ગેરહાજર હોય છે પરંતુ દ્વિતીય અન્નવાહકમાં સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે.
તેઓ વ્યાપારી રીતે મહત્વપૂર્ણ છે અને તેનો ઉપયોગ દોરડા,સાદડીઓ અને કાપડના ઉત્પાદનમાં થાય છે.

(C) કપાસના લાંબા તંતુઓને $Lint$ (લિન્ટ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જિનિંગ પ્રક્રિયા પછી બીજ સાથે જોડાયેલા નાના,ટૂંકા તંતુઓને $Fuzz$ (ફઝ) કહેવામાં આવે છે.
$Lint$ વ્યાવસાયિક રીતે કાઢી શકાય તેવા હોય છે અને તેનો ઉપયોગ કાપડ બનાવવા માટે થાય છે,જ્યારે $Fuzz$ સામાન્ય રીતે કાંતવા માટે કાઢી શકાતા નથી.

(D) કપાસના રેસાઓ એ બીજના આવરણના અધિસ્તરીય પ્રવર્ધો છે,જેને ખાસ કરીને $Testa$ (બીજાણુ કવચ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ એકકોષીય,લાંબા થયેલા વાળ છે જે બીજની સપાટી પરથી ઉદ્ભવે છે. તેથી,કપાસના રેસાઓ $Testa$ માંથી મેળવવામાં આવે છે.

(B) કપાસના રેસા કપાસના છોડ $(Gossypium)$ ના બીજના આવરણના અધિસ્તરીય ઉપવૃદ્ધિમાંથી મેળવવામાં આવે છે. આ એકકોષીય,લાંબા થયેલા રોમ છે જે બીજની સપાટી પરથી વિકસે છે. તેથી,તેમને બીજના અધિસ્તરીય રોમ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) $\text{કપાસ}$ (Cotton) ના રેસા બીજાવરણ (testa) ના અધિસ્તરીય વૃદ્ધિમાંથી મેળવવામાં આવે છે. આ એકકોષીય, લાંબા થયેલા રોમ છે જે કાપડ ઉદ્યોગ માટે વ્યાપારી રીતે મહત્વપૂર્ણ છે. તેનાથી વિપરીત, $\text{નાળિયેર}$ (Coconut) ના રેસા ફલાવરણ (mesocarp) માંથી મેળવવામાં આવે છે, જ્યારે $\text{સણ}$ (Jute) અને $\text{કેળા}$ (Banana) ના રેસા પ્રકાંડ અથવા પર્ણના પેશીઓમાંથી મેળવવામાં આવે છે.

(B) જૂટ એ $Corchorus$ પ્રજાતિના છોડના ફ્લોએમ (અન્નવાહક) માંથી મેળવવામાં આવતું બાસ્ટ ફાઈબર છે.
આ તંતુઓ મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝ,હેમિસેલ્યુલોઝ અને લિગ્નિનના બનેલા હોય છે.
લિગ્નિન એ એક જટિલ કાર્બનિક પોલિમર છે જે છોડની કોષદીવાલને માળખાકીય આધાર અને મજબૂતી આપે છે,જે જૂટના તંતુને મજબૂત અને ટકાઉ બનાવે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,લિગ્નિન એ જૂટના તંતુઓની રચના સાથે સંકળાયેલ સાચો ઘટક છે.

(B) કાપડના રેસા વિવિધ વનસ્પતિ સ્ત્રોતોમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
$Crotolaria$ $juncea$ (સણ),$Gossypium$ $herbaceum$ (કપાસ),અને $Hibiscus$ $cannabinus$ (કેનાફ) એ બધા કાપડના રેસાના જાણીતા સ્ત્રોતો છે.
જોકે,પ્રમાણિત વનસ્પતિશાસ્ત્રના પ્રશ્નોના સંદર્ભમાં જ્યાં એકથી વધુ વિકલ્પો સાચા હોઈ શકે છે,$Gossypium$ $herbaceum$ એ વૈશ્વિક સ્તરે કુદરતી કાપડના રેસા (કપાસ) નો સૌથી વધુ જાણીતો પ્રાથમિક સ્ત્રોત છે.
$Cassia$ $occidentalis$ એ કાપડના રેસાનો સ્ત્રોત નથી.

(C) ખેતીલાયક કપાસ $Gossypium$ પ્રજાતિની ચાર જાતિઓમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
આ ચાર જાતિઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Gossypium$ $\text{arboreum}$
$2$. $Gossypium$ $\text{herbaceum}$
$3$. $Gossypium$ $\text{hirsutum}$
$4$. $Gossypium$ $\text{barbadense}$
આ પૈકી, $G.$ $\text{arboreum}$ અને $G.$ $\text{herbaceum}$ દ્વિતીય $(2n)$ છે, જ્યારે $G.$ $\text{hirsutum}$ અને $G.$ $\text{barbadense}$ ચતુર્થ $(4n)$ છે.

(B) સણ (jute) નું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ $Corchorus \ capsularis$ છે.
$Linum \ usitatissimum$ એ અળસી (flax) નું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ છે.
$Hibiscus \ sabdariffa$ ને રોસેલ (roselle) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Crotalaria \ juncea$ એ શણ (sunn hemp) નું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ છે.