Economic Botany Questions in Gujarati

(B) . ઘઉં એ સમશીતોષ્ણ પ્રદેશનો સૌથી મહત્વનો અનાજનો પાક છે.
તે મુખ્યત્વે ઉત્તર અને દક્ષિણ ગોળાર્ધના $45^{\circ} - 60^{\circ}$ અક્ષાંશ વચ્ચે ઉગાડવામાં આવે છે.
તેના જીવનચક્રને પૂર્ણ કરવા માટે સમશીતોષ્ણ આબોહવા જરૂરી છે,કારણ કે તેને વૃદ્ધિના સમયગાળા દરમિયાન ઠંડા વાતાવરણની અને પાકતી વખતે ગરમ અને સૂકા વાતાવરણની જરૂર હોય છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે. સોયાબીન $(Glycine\, max)$ ને પ્રોટીનનો સૌથી સમૃદ્ધ વનસ્પતિજન્ય સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે.
તેમાં આશરે $43\%$ પ્રોટીન અને $20\%$ તેલ હોય છે,જે તેને ખૂબ જ પૌષ્ટિક બનાવે છે અને ઘણા આહારમાં તેનો મુખ્ય સમાવેશ થાય છે.

(D) આપેલા વિકલ્પોમાંથી,મગફળી $(Arachis\, hypogea)$ એ પ્રોટીનનો સૌથી સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે.
મગફળીમાં આશરે $25-30\%$ પ્રોટીન હોય છે,જે ઘઉં અને ચોખા જેવા અનાજ અથવા ચણા જેવી કઠોળમાં જોવા મળતા પ્રોટીન કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે.
વધુમાં,મગફળી એ તંદુરસ્ત ચરબી અને આવશ્યક ખનિજોનો પણ સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. ભારતમાં ઘઉં એ સૌથી મહત્વના ખાદ્ય પાકોમાંનો એક છે અને તે કુલ ખેતીલાયક જમીનનો નોંધપાત્ર હિસ્સો આવરી લે છે,જે આશરે $29$ મિલિયન હેક્ટર (જૂના પાઠ્યપુસ્તકોમાં ઘણીવાર $29$ મિલિયન એકર તરીકે દર્શાવેલ છે) જેટલો છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ઘઉં ખેતી હેઠળનો સૌથી મોટો વિસ્તાર ધરાવે છે.

(C) ડાંગરમાં બેક્ટેરિયલ બ્લાઈટ એ $Xanthomonas$ $oryzae$ $pv.$ $oryzae$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો ગંભીર રોગ છે.
આ રોગનો સામનો કરવા માટે વનસ્પતિ સંવર્ધન કાર્યક્રમો દ્વારા ઘણી ઉચ્ચ ઉત્પાદન આપતી અને રોગ-પ્રતિકારક જાતો વિકસાવવામાં આવી છે.
$IR-20$ એ ડાંગરની એક જાણીતી જાત છે જે બેક્ટેરિયલ બ્લાઈટ સામે પ્રતિકારકતા માટે વિકસાવવામાં આવી હતી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) તૃણધાન્ય $(Cereals)$ એ ઘાસ કુળ $(Poaceae)$ ના સભ્યો છે અને તે તેમના ખાદ્ય સ્ટાર્ચયુક્ત બીજ માટે ઉગાડવામાં આવે છે.
તેઓ વિશ્વભરમાં માનવો માટે મુખ્ય ખોરાકનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત છે,જે દૈનિક કેલરીના સેવનનો નોંધપાત્ર હિસ્સો પૂરો પાડે છે.
ઉદાહરણોમાં ઘઉં,ચોખા,મકાઈ અને જવનો સમાવેશ થાય છે.

(A) ચોખામાં સ્ટાર્ચના કણો સરળ અને બહુકોણીય આકારના હોય છે. સામાન્ય રીતે તે સંયુક્ત કણોમાં જોવા મળે છે,પરંતુ ચોખાના ભ્રૂણપોષ (endosperm) માં રહેલા વ્યક્તિગત સ્ટાર્ચ કણોને સરળ અને કેન્દ્રિત તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે,જેનો અર્થ છે કે સ્ટાર્ચના સ્તરો એક મધ્ય બિંદુ (hilum) ની આસપાસ જમા થાય છે.

(A) એલચી એ $Zingiberaceae$ કુળની $Elettaria$ અને $Amomum$ પ્રજાતિના વિવિધ છોડના બીજમાંથી બનતો મસાલો છે.
મુખ્યત્વે,સાચી એલચી અથવા લીલી એલચી $Elettaria$ $cardamomum$ નામના છોડમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
આ છોડના પાકા અને સૂકા ફળો (કેપ્સ્યુલ્સ) નો ઉપયોગ ખોરાક અને પીણાંમાં સ્વાદ લાવવા માટે થાય છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
ડાંગર (ચોખા) એ ભારતનો મુખ્ય ધાન્ય પાક છે.
ભારતમાં ધાન્ય પાકો હેઠળના કુલ વાવેતર વિસ્તારના આશરે $50\%$ વિસ્તારમાં ડાંગરની ખેતી થાય છે.
તે ભારતીય વસ્તીના મોટા ભાગ માટે મુખ્ય ખોરાક તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
મનુષ્યો દ્વારા લેવામાં આવતા મોટાભાગના મુખ્ય ખોરાક,જેમાં અનાજ (જેમ કે ઘઉં,ચોખા,મકાઈ),કઠોળ,તેલીબિયાં અને વિવિધ શાકભાજીનો સમાવેશ થાય છે,તે વનસ્પતિશાસ્ત્રની દ્રષ્ટિએ ફળો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તે ફલન પછી ફૂલના બીજાશયમાંથી વિકસે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
કેળાને ભારતમાં સૌથી સસ્તો અને ઉચ્ચ ઉર્જા ધરાવતો ફળનો પાક માનવામાં આવે છે.
તે કાર્બોહાઇડ્રેટ્સનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે અને અન્ય સામાન્ય ફળોની તુલનામાં પ્રતિ એકમ વજન દીઠ વધુ ઉર્જા પ્રદાન કરે છે.
તેની વર્ષભરની ઉપલબ્ધતા અને પરવડે તેવી કિંમતને કારણે,તેને ઘણીવાર 'ગરીબ માણસનું સફરજન' કહેવામાં આવે છે.

(A) ટેપિયોકા $(Tapioca)$ વનસ્પતિ,જેને $Cassava$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Manihot$ $esculenta$ છે.
તે $Manihot$ પ્રજાતિ અને $Euphorbiaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
ટેપિયોકા તેના સ્ટાર્ચયુક્ત,કંદમૂળ જેવા સંગ્રહ મૂળ માટે વ્યાપકપણે ઉગાડવામાં આવે છે,જે ઘણા ઉષ્ણકટિબંધીય પ્રદેશોમાં કાર્બોહાઇડ્રેટ્સનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
તેથી,સાચી પ્રજાતિ $Manihot$ છે.

(D) $Oryza sativa$ (ડાંગર) એ ઘાસના કુળનો સભ્ય છે, જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Poaceae$ (જેને ઐતિહાસિક રીતે $Gramineae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ કુળમાં મોટાભાગના ધાન્ય પાકોનો સમાવેશ થાય છે જે માનવ પોષણ માટે આવશ્યક છે.

(C) $Helianthus$ $annuus$ (સૂર્યમુખી),$Brassica$ $juncea$ (રાઈ),અને $Arachis$ $hypogaea$ (મગફળી) મુખ્યત્વે તેલીબિયાં પાક તરીકે ઉગાડવામાં આવે છે.
$Allium$ $cepa$ (ડુંગળી) મુખ્યત્વે શાકભાજી અને મસાલાના પાક તરીકે ઉગાડવામાં આવે છે,તેલ કાઢવા માટે નહીં.
તેથી,$Allium$ $cepa$ તેના મુખ્ય આર્થિક મહત્વમાં અન્ય કરતા અલગ પડે છે.

(A) કઠોળ એ શિંબીકુળની વનસ્પતિઓ છે જે $Fabaceae$ કુળમાં આવે છે,જેને અગાઉ $Papilionaceae$ તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું. આ કુળના સભ્યોની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેમના મૂળમાં નાઈટ્રોજન સ્થાપન કરતા બેક્ટેરિયા ધરાવતી મૂળગંડિકાઓ અને તેમના વિશિષ્ટ પતંગિયા આકારના (papilionaceous) પુષ્પો છે.

(B) "Indian Rye" (ભારતીય રાય) નું સામાન્ય નામ $Brassica \, juncea$ માટે વપરાય છે, જેને ભારતમાં ભારતીય રાઈ અથવા સરસવ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે। તે $Brassicaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે અને તે એક મહત્વપૂર્ણ તેલીબિયાં પાક છે.

(D) વિશ્વના મુખ્ય ખાદ્ય પાકો જેવા કે ઘઉં,ચોખા,મકાઈ,જવ અને જુવાર $Graminae$ (જેને $Poaceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળના સભ્યો છે.
આ કુળ વૈશ્વિક માનવ વસ્તી માટે કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ અને કેલરીનો પ્રાથમિક સ્ત્રોત પૂરો પાડે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) ઘઉં જેવી ઘાસની વનસ્પતિઓમાં,ફળને 'કેરિયોપ્સિસ' (caryopsis) કહેવામાં આવે છે,જે એક પ્રકારનું સૂકું અને ન ખૂલતું ફળ છે.
કેરિયોપ્સિસમાં,બીજનું આવરણ ફળની દીવાલ (ફલાવરણ - pericarp) સાથે સંપૂર્ણપણે જોડાયેલું હોય છે.
તેથી,વનસ્પતિશાસ્ત્રની દ્રષ્ટિએ ઘઉંનો દાણો એ એક ફળ છે.

(B) ચોખા $(Oryza sativa)$ નું ફળ $Caryopsis$ (જેને અનાજ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) પ્રકારનું હોય છે.
$Caryopsis$ માં, ફલાવરણ (ફળની દીવાલ) બીજાવરણ (testa) સાથે જોડાઈને એક એકમ બનાવે છે.
આ $Poaceae$ કુળ (ઘાસનું કુળ) ની લાક્ષણિકતા છે, જેમાં ચોખાનો સમાવેશ થાય છે.

(C) 'અરહર' (તુવેર),જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Cajanus$ $cajan$ છે,તે $Fabaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
જૂની વર્ગીકરણ પદ્ધતિઓમાં,આ કુળને $Papilionaceae$ ($Leguminosae$ ની એક ઉપકુળ) તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $Papilionaceae$ સાચો જવાબ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. $Brassica$ $oleracea$ (ખાસ કરીને ફુલેવરની જાત) માં એક ટૂંકું અને સીધું પ્રકાંડ ઉત્પન્ન થાય છે,જે અપરિપક્વ અને માંસલ પુષ્પવિન્યાસ ધરાવે છે.
આ સમગ્ર પુષ્પવિન્યાસ જાડી અને ફૂલેલી શાખાઓ પર વંધ્ય પુષ્પકલિકાઓનો એક મોટો અને ઘટ્ટ સમૂહ બનાવે છે,જેનો શાકભાજી તરીકે ખોરાકમાં ઉપયોગ થાય છે.

(D) $Poaceae$ કુળ, જેને $Gramineae$ કુળ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તેમાં સાચા ઘાસ, અનાજ અને બાજરીનો સમાવેશ થાય છે。
ડાંગર $(Oryza \text{ } sativa)$, ઘઉં $(Triticum \text{ } aestivum)$ અને અન્ય તમામ ઘાસ $Poaceae$ કુળના સભ્યો છે。
રાઈ $(Brassica \text{ } campestris)$ એ $Brassicaceae$ (અથવા $Cruciferae$) કુળની વનસ્પતિ છે。
તેથી, રાઈ $Poaceae$ કુળમાં સમાવિષ્ટ નથી。

(A) ભારત અને ચીનને ડાંગર (ચોખા)નું ઉદ્ભવસ્થાન માનવામાં આવે છે,કારણ કે તે જૂની દુનિયાનો પાક છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ભારત સાચો વિકલ્પ છે.

(C) મગફળી (Arachis hypogaea) એ કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિ છે.
ફલન પછી,પુષ્પદંડ (gynophore) લંબાય છે અને વિકાસ પામતી અંડાશયને જમીનની અંદર ધકેલે છે.
આ પ્રક્રિયાને 'જિયોકાર્પી' (geocarpy) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
મગફળીનો ખાવાલાયક ભાગ એ સિંગની અંદર રહેલા બીજ છે,જે વનસ્પતિશાસ્ત્રની દ્રષ્ટિએ ફળ (શીંગ) છે.
તેથી,રચનાત્મક રીતે મગફળીની શીંગ એ ફળ છે.

(D) નેશનલ બોટનિકલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ $(NBRI)$ એ કાઉન્સિલ ઓફ સાયન્ટિફિક એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ રિસર્ચ $(CSIR)$ હેઠળની એક અગ્રણી સંશોધન સંસ્થા છે. તે ભારતના ઉત્તર પ્રદેશના લખનૌમાં આવેલી છે. આ સંસ્થા વનસ્પતિ વિજ્ઞાન,જેમાં વર્ગીકરણ,વનસ્પતિ સંવર્ધન અને બાયોટેકનોલોજીનો સમાવેશ થાય છે,તેના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

(C) સોયા મિલ્ક એ સોયાબીન $(Glycine \text{ } max)$ ના બીજને પલાળીને અને દળીને, ત્યારબાદ મિશ્રણને ઉકાળીને અને વધારાના કણોને ગાળીને બનાવવામાં આવતું વનસ્પતિ-આધારિત પીણું છે. તેના ઉચ્ચ પ્રોટીન અને પોષક તત્વોને કારણે તે ડેરી ઉત્પાદનોનો એક લોકપ્રિય વિકલ્પ છે.

(A) જયા અને પદ્મા એ ડાંગર $(Oryza sativa)$ ની વધુ ઉત્પાદન આપતી અર્ધ-વામન જાતો છે.
આ જાતો ભારતમાં હરિયાળી ક્રાંતિ દરમિયાન કૃષિ ઉત્પાદકતા વધારવા માટે વિકસાવવામાં આવી હતી.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) લેથિરિઝમ એ એક ચેતાતંત્રને લગતો રોગ છે જે નીચલા અંગોના લકવા (paralysis) દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
તે $Lathyrus$ $sativus$ ના અતિશય અને લાંબા ગાળાના સેવનથી થાય છે,જેને સામાન્ય રીતે $Khesari$ $dal$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ વનસ્પતિમાં $BOAA$ $(Beta-N-oxalylamino-L-alanine)$ નામનું ઝેરી એમિનો એસિડ હોય છે,જે ન્યુરોટોક્સિન તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) શાકભાજીના પાકની ખેતીને ખાસ કરીને $Olericulture$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Olericulture$ એ $Horticulture$ (બાગાયત) ની એક શાખા છે,જે માનવ વપરાશ માટે શાકભાજી ઉગાડવાના વિજ્ઞાન સાથે સંબંધિત છે.
$Sericulture$ એટલે રેશમ ઉત્પાદન માટે રેશમના કીડાઓનો ઉછેર.
$Silviculture$ એ જંગલોની વૃદ્ધિ,રચના અને ગુણવત્તાને નિયંત્રિત કરવાની પદ્ધતિ છે.
$Apiculture$ એટલે મનુષ્યો દ્વારા મધમાખીઓની વસાહતોનું જાળવણી કરવી.

(B) ઘઉં ($Triticum$ $aestivum$) ને વૈશ્વિક સ્તરે માનવ વપરાશ માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ અનાજનો પાક માનવામાં આવે છે. તે વિશ્વની વસ્તીના મોટા ભાગ માટે મુખ્ય ખોરાક તરીકે કામ કરે છે,જે આવશ્યક કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ,પ્રોટીન અને આહાર ફાઇબર પ્રદાન કરે છે. જોકે જવ,કપાસ અને બાજરી આર્થિક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે,તેમ છતાં માનવ પોષણ માટે ઘઉં સૌથી વધુ ખેતી અને વપરાશ થતો પાક છે.

(A) અનાજ,જેમ કે ઘઉં,ચોખા,મકાઈ અને જવ,એ ઘાસના કુળ $Poaceae$ ના સભ્યો છે.
તેઓ મુખ્યત્વે તેમના ખાદ્ય સ્ટાર્ચયુક્ત બીજ અથવા દાણા માટે ઉગાડવામાં આવે છે.
આ દાણા કાર્બોદિતોથી સમૃદ્ધ હોય છે,જે મનુષ્યો માટે ઉર્જાના પ્રાથમિક સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે.
જોકે તેમાં થોડા પ્રમાણમાં પ્રોટીન,વિટામિન્સ અને ખનિજો હોઈ શકે છે,પરંતુ માનવ આહારમાં તેમનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ પોષક યોગદાન કાર્બોદિતો છે.

(A) માર્જરિન એ માખણનો એક વિકલ્પ છે જે મુખ્યત્વે વનસ્પતિ તેલ,ખાસ કરીને મગફળીના તેલના હાઇડ્રોજનેશન દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.
તે તેલમાં પાણીનું મિશ્રણ (emulsion) છે,જેમાં ઘણીવાર ડેરી માખણના સ્વાદ અને પોતની નકલ કરવા માટે વિટામિન્સ અને ફ્લેવરિંગ ઉમેરવામાં આવે છે.

(C) $Cicer$ $arietinum$ એ ચણાના છોડનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
સામાન્ય રીતે,તેને બંગાળી ચણા (Bengal gram) અથવા ફક્ત ચણા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
અડદ એ $Vigna$ $mungo$ છે,મગ એ $Vigna$ $radiata$ છે,અને મઠ એ $Vigna$ $aconitifolia$ છે.

(C) $\text{મગ}$ $(Vigna radiata)$, $\text{આસોપાલવ}$ $(Saraca asoca)$, અને $\text{આંબલી}$ $(Tamarindus indica)$ ત્રણેય $Leguminosae$ (Fabaceae) કુળની વનસ્પતિઓ છે。
$\text{ડાંગર}$ $(Oryza sativa)$ એ $Poaceae$ (Gramineae) કુળની વનસ્પતિ છે。
તેથી, $\text{ડાંગર}$ એ $Leguminosae$ કુળ સાથે સંબંધિત નથી。

(A) $Cicer \text{ } arietinum$ (ચણા) એ કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિ છે અને તેનો વ્યાપકપણે વનસ્પતિજન્ય પ્રોટીનના મુખ્ય સ્ત્રોત તરીકે ઉપયોગ થાય છે.
$Beta \text{ } vulgaris$ (બીટ) મુખ્યત્વે કાર્બોદિત અને ખનિજોનો સ્ત્રોત છે.
$Rhizobium \text{ } leguminosarum$ એ નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતું બેક્ટેરિયા છે, તે ખોરાકનો સ્ત્રોત નથી.
$Oryza \text{ } sativa$ (ચોખા) મુખ્યત્વે કાર્બોદિત (સ્ટાર્ચ) નો સ્ત્રોત છે.

(D) ઘઉં ($Triticum$ $aestivum$),ડાંગર ($Oryza$ $sativa$) અને મકાઈ,જવ તથા બાજરી જેવા અન્ય અનાજો $Poaceae$ (જેને $Gramineae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળમાં આવે છે.
આ કુળ સપુષ્પી વનસ્પતિઓનું આર્થિક રીતે સૌથી મહત્વનું કુળ છે,કારણ કે તે વૈશ્વિક સ્તરે માનવ વપરાશ માટે કાર્બોહાઇડ્રેટ્સનો મુખ્ય સ્ત્રોત પૂરો પાડે છે.

(B) Areca catechu,જેને સામાન્ય રીતે સોપારી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $Palmae$ (જેને $Arecaceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળમાં આવે છે.
આ કુળમાં તાડના વિવિધ પ્રકારોનો સમાવેશ થાય છે,જે તેમના અશાખિત થડ અને મોટા સંયુક્ત પર્ણો દ્વારા ઓળખાય છે.

(A) મગફળી,જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $(Arachis\, hypogaea)$ છે,તે કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિ છે.
તે $(Fabaceae)$ કુળમાં આવે છે,જેને અગાઉ $(Papilionaceae)$ અથવા $(Leguminosae)$ તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.

(A) ભારતમાં મગફળીનું સૌથી વધુ ઉત્પાદન કરતું રાજ્ય ગુજરાત છે.
અનુકૂળ આબોહવા અને પાક માટે યોગ્ય જમીનના પ્રકારોને કારણે તે દેશમાં મગફળીના કુલ ઉત્પાદનનો મોટો હિસ્સો ધરાવે છે.

(A) મગફળી $(Arachis hypogaea)$ એ $Fabaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
તે વ્યાપકપણે સ્વીકારવામાં આવે છે કે મગફળીનું મૂળ સ્થાન દક્ષિણ અમેરિકા છે, ખાસ કરીને બ્રાઝિલ અને તેની આસપાસના વિસ્તારો.
તેથી, બ્રાઝિલને મગફળીનું મૂળ સ્થાન માનવામાં આવે છે.

(C) કઠોળ એ લેગ્યુમ (શિંગ ધરાવતી) વનસ્પતિઓના ખાદ્ય બીજ છે. તે $Leguminosae$ (જેને $Fabaceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળમાં આવે છે.
આ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેના મૂળમાં રહેલી ગાંઠો છે,જેમાં નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા બેક્ટેરિયા હોય છે,જે આ વનસ્પતિઓને પ્રોટીનથી ભરપૂર બનાવે છે.

(D) વનસ્પતિઓમાં,પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા દરમિયાન પર્ણોમાં ગ્લુકોઝનું સંશ્લેષણ થાય છે.
ત્યારબાદ આ ગ્લુકોઝનું સુક્રોઝમાં રૂપાંતર થાય છે,જે અન્નવાહક (phloem) દ્વારા બટાકાના કંદ જેવા વિવિધ સંગ્રહ અંગો સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.
જ્યારે સુક્રોઝ બટાકાના કંદમાં પહોંચે છે,ત્યારે તેનું સ્ટાર્ચમાં રૂપાંતર થાય છે,કારણ કે સ્ટાર્ચ એ અદ્રાવ્ય પોલીસેકેરાઇડ છે અને તે શર્કરા કરતા સંગ્રહ માટે વધુ કાર્યક્ષમ છે.

(C) સ્યુડો-સીરીયલ એવા છોડ છે જે એવા બીજ ઉત્પન્ન કરે છે જેનો ઉપયોગ અને વપરાશ અનાજની જેમ જ થાય છે, પરંતુ તે ઘાસના કુળ $(Poaceae)$ માં આવતા નથી.
બકવ્હીટ $(Fagopyrum \, esculentum)$ એ $Polygonaceae$ કુળનો છોડ છે અને તે સ્યુડો-સીરીયલનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
મકાઈ, જવ અને ડાંગર એ $Poaceae$ કુળના સાચા અનાજ છે.

(A) ઘઉં ($Triticum$ $aestivum$) અને ચોખા ($Oryza$ $sativa$) બંને ઘાસના કુળના સભ્યો છે,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Poaceae$ (જેને $Gramineae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કહેવામાં આવે છે.
આ કુળની લાક્ષણિકતાઓ પર્ણોમાં સમાંતર શિરાવિન્યાસ અને તંતુમય મૂળતંત્ર છે,જે એકદળી વનસ્પતિઓના મુખ્ય લક્ષણો છે.

(D) કઠોળ એ શાકાહારી આહારમાં પ્રોટીનનો મુખ્ય વનસ્પતિજન્ય સ્ત્રોત છે.
બ્રેડ,ચોખા અને બટાકા મુખ્યત્વે કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ (સ્ટાર્ચ) ના સ્ત્રોત છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,કઠોળમાં પ્રોટીનનું પ્રમાણ સૌથી વધુ હોય છે.

(B) ડાંગર $(Oryza \, sativa)$ એ એશિયાની મોટાભાગની વસ્તી માટે મુખ્ય ખોરાકનો પાક છે.
તે એશિયા ખંડમાં પુષ્કળ વરસાદ અને ગરમ તાપમાન જેવી અનુકૂળ ઉષ્ણકટિબંધીય અને ઉપ-ઉષ્ણકટિબંધીય આબોહવાને કારણે મોટા પાયે ઉગાડવામાં આવે છે.

(B) શેરડી સંવર્ધન સંસ્થા $(SBI)$ એ ભારતીય કૃષિ અનુસંધાન પરિષદ $(ICAR)$ હેઠળની એક અગ્રણી સંશોધન સંસ્થા છે.
તે ભારતના તમિલનાડુ રાજ્યના કોઈમ્બતુર ખાતે આવેલી છે.
આ સંસ્થા મુખ્યત્વે શેરડીની જાતોના સંવર્ધન અને સંશોધન માટે જવાબદાર છે.

(B) $Triticum$ $aestivum$ (સામાન્ય બ્રેડ ઘઉં) એ એલોપોલિપ્લોઇડી (allopolyploidy) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
તે $2n = 42$ રંગસૂત્રો ધરાવતી ષટ્-કીય (hexaploid) વનસ્પતિ છે.
તે ત્રણ અલગ-અલગ દ્વિ-કીય (diploid) જાતિઓના સંકરણથી ઉતરી આવી છે:
$(i)$ $AA$ જનીનસમૂહ $Triticum$ $aegilopoides$ $(2n = 14)$ માંથી,
(ii) $BB$ જનીનસમૂહ $Aegilops$ $speltoides$ $(2n = 14)$ માંથી,
(iii) $DD$ જનીનસમૂહ $Aegilops$ $squarrosa$ $(2n = 14)$ માંથી.