Economic Botany Questions in Gujarati

(D) ભારતમાં હરિયાળી ક્રાંતિ દરમિયાન ઘઉંની વધુ ઉત્પાદન આપતી જાતો રજૂ કરવામાં આવી હતી.
$Sonika$,$Sharbati$ (ખાસ કરીને $Sharbati$ $Sonora$),અને $Sonara$ (જેમ કે $Sonora-64$) એ તમામ ઘઉંની જાણીતી વધુ ઉત્પાદન આપતી અને રોગપ્રતિકારક જાતો છે જે કૃષિ ઉત્પાદકતા વધારવા માટે વિકસાવવામાં આવી હતી.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(A) $Sorghum \text{ } vulgare$ (જેને સામાન્ય રીતે જુવાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) અન્ય અનાજ જેવા કે $Zea \text{ } mays$ (મકાઈ) અથવા $Hordeum \text{ } vulgare$ (જવ) ની સરખામણીમાં નાના કદના દાણા ધરાવે છે. તેથી, આ સાચો જવાબ છે.

(C) ચીન વિશ્વમાં ઘઉંનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક છે. તેની વિશાળ ખેતીલાયક જમીન અને અદ્યતન ખેતી પદ્ધતિઓને કારણે તે વૈશ્વિક ઘઉંના ઉત્પાદનમાં સતત પ્રથમ ક્રમે આવે છે. ભારત બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક છે,ત્યારબાદ રશિયા અને $U.S.A.$ નો ક્રમ આવે છે.

(A) Cichorium intybus,જે સામાન્ય રીતે ચિકોરી તરીકે ઓળખાય છે,તે એક બહુવર્ષાયુ છોડ છે.
તે Asteraceae (જેને Compositae તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળમાં આવે છે.
આ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતા પુષ્પવિન્યાસ છે,જેને 'મુન્ડક' (capitulum) અથવા 'શીર્ષ' (head) કહેવામાં આવે છે,જે આ કુળની ઓળખ છે.

(A) $Triticum$ એ ઘઉં માટેનું પ્રજાતિનું નામ છે,જે એક અનાજ છે,બાજરી (millet) નથી.
$Pennisetum$ (બાજરી),$Panicum$ (કુટકી),અને $Eleusine$ (રાગી) એ બધા બાજરીના પ્રકારોમાં વર્ગીકૃત થયેલ છે.
તેથી,$Triticum$ એ સાચો જવાબ છે.

(D) ખેતીલાયક ટેટ્રાપ્લોઇડ ઘઉં, જેમ કે $Triticum \text{ } durum$ (મેકરોની ઘઉં) અને $Triticum \text{ } dicoccum$ (એમર ઘઉં), મધ્ય-પૂર્વના ફર્ટાઇલ ક્રેસન્ટ (Fertile Crescent) વિસ્તારમાં ઉદ્ભવ્યા હતા.
આ વિસ્તાર, જેમાં આજના ઇરાક, સીરિયા, લેબનોન, જોર્ડન અને ઇઝરાયેલના ભાગોનો સમાવેશ થાય છે, તેને આ ઘઉંની જાતિઓ માટે પ્રાથમિક ઉદ્ભવ સ્થાન માનવામાં આવે છે, કારણ કે ત્યાં તેમના જંગલી પૂર્વજો, જેમ કે $Triticum \text{ } dicoccoides$ જોવા મળે છે.

(B) ઘઉંની વિવિધ જાતિઓના રંગસૂત્ર સ્તર (ploidy levels) નીચે મુજબ છે:
$1$. $Triticum \text{ monococcum}$ (આઈનકોર્ન ઘઉં) એ દ્વિતીય (diploid) જાતિ છે $(2n = 14)$.
$2$. $Triticum \text{ dicoccum}$ (એમર ઘઉં) એ ચતુર્થક (tetraploid) જાતિ છે $(4n = 28)$.
$3$. $Triticum \text{ aestivum}$ (બ્રેડ ઘઉં) એ ષટ્કીય (hexaploid) જાતિ છે $(6n = 42)$.
$4$. $Triticum \text{ compactum}$ (ક્લબ ઘઉં) પણ ષટ્કીય (hexaploid) જાતિ છે $(6n = 42)$.
તેથી, આઈનકોર્ન ઘઉં એ સાચો જવાબ છે.

(A) ભારતમાં આબોહવાની પરિસ્થિતિના આધારે ઘઉંની વિવિધ જાતોની ખેતી કરવામાં આવે છે.
$Triticum$ $aestivum$ (બ્રેડ ઘઉં) એ ઉત્તર ભારતના મેદાની વિસ્તારોમાં ઉગાડવામાં આવતી સૌથી સામાન્ય જાત છે કારણ કે તે સમશીતોષ્ણ આબોહવા માટે અનુકૂળ છે.
$Triticum$ $dicoccum$ (એમર ઘઉં) મુખ્યત્વે દક્ષિણ ભારતના ભાગોમાં ઉગાડવામાં આવે છે,જ્યાંની આબોહવા ગરમ હોય છે અને આ ચોક્કસ જાત માટે વધુ અનુકૂળ છે.
તેથી,ઉત્તર અને દક્ષિણ ભારત માટે સાચો ક્રમ અનુક્રમે $T. aestivum$ અને $T. dicoccum$ છે.

(C) $T. sphaerococcum$ ને સામાન્ય રીતે ભારતીય વામન ઘઉં તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે ઘઉંની એક હેક્ઝાપ્લોઇડ પ્રજાતિ છે જે ઐતિહાસિક રીતે ભારતીય ઉપખંડમાં ઉગાડવામાં આવતી હતી.
$T. aestivum$ એ સામાન્ય બ્રેડ ઘઉં છે,$T. turgidum$ એ મેકરોની ઘઉં છે,અને $T. dicoccum$ એ એમર ઘઉં છે.

(D) બ્રેડ બનાવવા માટે ઘઉંનો લોટ અનિવાર્ય છે કારણ કે તેમાં $Gluten$ (ગ્લુટેન) નું પ્રમાણ વધુ હોય છે,જે $Gliadin$ અને $Glutenin$ ના સંયોજનથી બનતું એક જટિલ પ્રોટીન છે. જ્યારે ઘઉંના લોટમાં પાણી ઉમેરીને કણક બાંધવામાં આવે છે,ત્યારે $Gluten$ એક ચીકણું અને સ્થિતિસ્થાપક જાળું બનાવે છે. આ જાળું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે આથવણ દરમિયાન યીસ્ટ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા $CO_2$ વાયુને પકડી રાખે છે,જેનાથી બ્રેડ ફૂલે છે અને તેને હલકી,પોચી અને ચાવવામાં સરળ રચના મળે છે.

(D) 'કર્નાલ બન્ટ' અથવા 'ઘઉંનો બન્ટ' તરીકે ઓળખાતો રોગ $Neovossia$ $indica$ (જેને $Tilletia$ $indica$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) નામના ફૂગજન્ય રોગકારક દ્વારા થાય છે.
આ ફૂગ ઘઉંના દાણાને સંક્રમિત કરે છે અને અંતઃકોષરસ (endosperm) ને કાળા,પાવડર જેવા ટેલિયોસ્પોર (teliospores) દ્વારા બદલી નાખે છે. ટ્રાયમિથાઈલએમાઈનની હાજરીને કારણે તેમાંથી માછલી જેવી દુર્ગંધ આવે છે.
$Puccinia$ $graminis$ ઘઉંમાં કાળો ગેરુ (black stem rust) રોગ કરે છે,જ્યારે $Ustilago$ $tritici$ ઘઉંમાં લૂઝ સ્મટ (loose smut) રોગ માટે જવાબદાર છે.

(C) $K.C. Mehta$ ને ભારતમાં રસ્ટ સંશોધનના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમણે ભારતીય વાતાવરણમાં ઘઉંના રસ્ટ ફૂગ ($Puccinia$ પ્રજાતિ) ના જીવનચક્ર પર વ્યાપક અભ્યાસ કર્યો હતો અને મેદાની વિસ્તારો માટે હિમાલયને રોગના સ્ત્રોત તરીકે ઓળખાવ્યો હતો. તેમનું કાર્ય ભારતમાં ઘઉંના રસ્ટના રોગચાળાને સમજવા માટે પાયારૂપ હતું.

(B) $Puccinia graminis tritici$ એ ફૂગજન્ય રોગકારક છે જે ઘઉંના છોડમાં કાળો ગેરુ (Black stem rust) રોગ ફેલાવે છે.
આ રોગની ઓળખ ઘઉંના છોડના પ્રકાંડ અને પર્ણપત્ર પર ઘેરા બદામી અથવા કાળા રંગના ફોલ્લાઓ દેખાવાથી થાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) $Taichung$ $Native-1$ એ ડાંગરની એક જાણીતી અર્ધ-વામન જાત છે。
તેનો વિકાસ $\text{તાઇવાન}$ માં થયો હતો。
આ જાતે હરિત ક્રાંતિમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી, કારણ કે તે વધુ ઉત્પાદન આપતી અને ટૂંકી ઊંચાઈ ધરાવતી જાત હતી, જે વધુ ખાતર આપવા છતાં જમીન પર ઢળી પડતી ન હતી。

(D) $Oryza$ પ્રજાતિમાં ખેતીલાયક ડાંગરની જાતિઓ $Oryza \text{ sativa}$ અને $Oryza \text{ glaberrima}$ નો સમાવેશ થાય છે.
જંગલી સંબંધીઓ એવી જાતિઓ છે જે ખેતીલાયક પાક સાથે આનુવંશિક રીતે સંબંધિત છે અને ઘણીવાર તેમાં રોગ પ્રતિકારક શક્તિ અથવા તણાવ સહન કરવાની ક્ષમતા જેવા લક્ષણો હોય છે.
$Oryza \text{ perennis}$, $Oryza \text{ nivara}$, અને $Oryza \text{ rufipogon}$ એ ડાંગરની જાણીતી જંગલી જાતિઓ છે જે પાક સુધારણા માટે મહત્વપૂર્ણ આનુવંશિક સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી, આપેલી તમામ જાતિઓ ખેતીલાયક ડાંગરની જંગલી સંબંધીઓ છે.

(C) ચોખાની સુધારેલી જાત $IR-8$ નો વિકાસ ઇન્ટરનેશનલ રાઇસ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ $(IRRI)$ ખાતે કરવામાં આવ્યો હતો,જે ફિલિપાઇન્સમાં આવેલી છે.
કૃષિ ઉત્પાદકતા વધારવા માટે હરિયાળી ક્રાંતિ દરમિયાન તેને ભારતમાં લાવવામાં આવી હતી.

(C) આંતરરાષ્ટ્રીય ચોખા સંશોધન સંસ્થા $(IRRI)$ એ ગરીબી અને ભૂખમરો ઘટાડવા,ચોખાના ખેડૂતો અને ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો કરવા અને ચોખાની ખેતીની પર્યાવરણીય ટકાઉપણું સુનિશ્ચિત કરવા માટે સમર્પિત એક અગ્રણી સંશોધન અને તાલીમ સંસ્થા છે.
તેનું મુખ્ય મથક લોસ બેનોસ,ફિલિપાઇન્સ ખાતે આવેલું છે.

(D) ભૂસું (Bran) એ અનાજના દાણાનું સખત બાહ્ય પડ છે. તે એલ્યુરોન અને પેરીકાર્પનું બનેલું હોય છે. તે આહારમાં રહેલા ફાઈબર અને આવશ્યક પોષક તત્વોથી ભરપૂર હોય છે. જોકે તે મુખ્યત્વે સ્ટાર્ચ,પ્રોટીન કે લિપિડ્સનું બનેલું નથી,પરંતુ અનાજના બંધારણના સંદર્ભમાં,ભૂસું એ ખનિજો અને વિટામિન્સ ધરાવતું બાહ્ય પડ છે. આપેલા વિકલ્પોને ધ્યાનમાં લેતા,એન્ડોસ્પર્મ (જે મુખ્યત્વે સ્ટાર્ચ છે) ની સરખામણીમાં ભૂસું એ ખનિજોથી ભરપૂર હોય છે.

(C) ફ્લિન્ટ રાઈસ,જેને ઘણીવાર સ્ટાર્ચના બંધારણના સંદર્ભમાં ઓળખવામાં આવે છે,તે તેના ચોક્કસ એમાયલોઝ (amylose) પ્રમાણ દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
અનાજ રસાયણશાસ્ત્રમાં,ચોખાની જાતોને તેમના એમાયલોઝના પ્રમાણના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
ફ્લિન્ટ પ્રકારના ચોખામાં સામાન્ય રીતે ચીકણા ચોખાની તુલનામાં એમાયલોઝનું પ્રમાણ વધારે હોય છે.
ચોખામાં એમાયલોઝનું ઊંચું પ્રમાણ રાંધ્યા પછી તેને વધુ સખત ટેક્સચર આપે છે,જે ફ્લિન્ટ રાઈસની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,તે ઓછા ડેક્સટ્રિન અને વધારે એમાયલોઝ ધરાવે છે.

(A) ડાંગરનો બ્રાઉન લીફ સ્પોટ રોગ ફૂગ $Helminthosporium$ $oryzae$ (જેને $Bipolaris$ $oryzae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) દ્વારા થાય છે.
આ રોગકારક ફૂગ ડાંગરના પાનના પર્ણો,પર્ણપત્ર અને તુષ (glumes) પર લાક્ષણિક તપખીરિયા રંગના,અંડાકાર ટપકાં ઉત્પન્ન કરે છે.
આ રોગને કારણે પાકને થયેલા ભારે નુકસાનને લીધે $1943$ માં બંગાળનો મહાન દુષ્કાળ પડ્યો હતો.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$Calanoluca oryzae$ એ સંગ્રહિત ચોખા સાથે સંકળાયેલ રોગકારક/જીવાત છે.
$Helminthosporium oryzae$ ચોખામાં બ્રાઉન લીફ સ્પોટ રોગ કરે છે.
$Piricularia oryzae$ ચોખામાં બ્લાસ્ટ રોગ કરે છે.
$Xanthomonas oryzae$ ચોખામાં બેક્ટેરિયલ લીફ બ્લાઈટ રોગ કરે છે.

(C) જવ ($Hordeum$ $vulgare$) ની $Six-rowed$ (છ-હારવાળી) જાત સામાન્ય રીતે ખોરાક માટે વધુ પસંદ કરવામાં આવે છે.
તેમાં સામાન્ય રીતે બે-હારવાળી જાતોની તુલનામાં પ્રોટીનનું પ્રમાણ વધુ હોય છે,જેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે માલ્ટિંગ અને બ્રુઈંગ (દારૂ બનાવવાની પ્રક્રિયા) માટે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) મકાઈ $(Zea \ mays)$ એ ઘાસ કુળ $(Poaceae)$ નો સભ્ય છે.
તે મુખ્ય ખાદ્ય પાક તરીકે વ્યાપકપણે ઉગાડવામાં આવે છે અને તેને અનાજ (Cereals) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
અનાજ એ ઘાસ છે જે તેમના દાણાના ખાદ્ય ભાગો માટે ઉગાડવામાં આવે છે (વનસ્પતિશાસ્ત્રની દ્રષ્ટિએ,તેને 'કેરિયોપ્સિસ' પ્રકારનું ફળ કહેવાય છે).
તેથી,મકાઈ અનાજની શ્રેણીમાં આવે છે.

(B) મકાઈ,જેને ઇન્ડિયન-કોર્ન $(Zea \ mays)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક અનાજ છે જે સૌપ્રથમ દક્ષિણ મેક્સિકોના મૂળ નિવાસીઓ દ્વારા ઉગાડવામાં આવ્યું હતું.
વનસ્પતિશાસ્ત્રીય અને પુરાતત્વીય પુરાવાઓ સૂચવે છે કે તેનું મૂળ ઉષ્ણકટિબંધીય દક્ષિણ અમેરિકા અને મેક્સિકોના પ્રદેશોમાં છે.
તેથી,તેને ઉષ્ણકટિબંધીય દક્ષિણ અમેરિકાનું મૂળ વતની માનવામાં આવે છે.

(A) મકાઈના દાણા $B$-કોમ્પ્લેક્સ વિટામિન્સ,ખાસ કરીને થાયમિન $(Vitamin B_1)$ ના સારા સ્ત્રોત છે.
જોકે,મકાઈમાં લાઈસિન અને ટ્રિપ્ટોફન જેવા આવશ્યક એમિનો એસિડનું પ્રમાણ ખૂબ ઓછું હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) મકાઈ $(Zea \, mays)$ એ મુખ્ય અનાજ પાક છે, પરંતુ તેની પ્રોટીનની ગુણવત્તાની દ્રષ્ટિએ તે પોષણની રીતે અપૂર્ણ છે。
ખાસ કરીને, મકાઈના પ્રોટીન (ઝીન્સ) માં બે આવશ્યક એમિનો એસિડ: $Tryptophan$ (ટ્રિપ્ટોફેન) અને $Lysine$ (લાયસિન) ની નોંધપાત્ર ઉણપ હોય છે。
કારણ કે આ એમિનો એસિડ વનસ્પતિ દ્વારા પૂરતા પ્રમાણમાં સંશ્લેષિત થતા નથી, તેથી મકાઈ આધારિત આહારમાં આવશ્યક એમિનો એસિડનું સંતુલિત પ્રમાણ મેળવવા માટે અન્ય પ્રોટીન સ્ત્રોતો ઉમેરવાની જરૂર પડે છે。

(A) સ્વીટ કોર્નનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ $Zea \text{ } mays \text{ } var. \text{ } saccharata$ (જેને $var. \text{ } rugosa$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) છે.
$Zea \text{ } mays \text{ } var. \text{ } amylacea$ એ ફ્લોર કોર્ન (flour corn) માટે વપરાય છે.
$Zea \text{ } mays \text{ } var. \text{ } indentata$ એ ડેન્ટ કોર્ન (dent corn) માટે વપરાય છે.
$Zea \text{ } mays \text{ } var. \text{ } everta$ એ પોપકોર્ન (popcorn) માટે વપરાય છે.

(B) પોપકોર્નનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ $Zea \ mays \ var. \ everta$ છે.
પોપકોર્ન એ મકાઈની એક જાત છે જે તેના સખત બાહ્ય કવચ અને સ્ટાર્ચયુક્ત એન્ડોસ્પર્મ માટે જાણીતી છે,જે ગરમ કરવાથી ફૂલીને પોપકોર્ન બનાવે છે.
અન્ય જાતોમાં $Zea \ mays \ var. \ tunicata$ (પોડ કોર્ન),$Zea \ mays \ var. \ indentata$ (ડેન્ટ કોર્ન),અને $Zea \ mays \ var. \ amylacea$ (ફ્લોર કોર્ન) નો સમાવેશ થાય છે.

(C) બકવ્હીટ,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Fagopyrum$ $esculentum$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે તેના અનાજ જેવા બીજ માટે ઉગાડવામાં આવતી વનસ્પતિ છે.
તે $Polygonaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
તેનો ઉપયોગ 'કુટ્ટુ'નો લોટ બનાવવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે,જે ભારતમાં ધાર્મિક ઉપવાસ દરમિયાન ખવાતી લોકપ્રિય ખાદ્ય સામગ્રી છે.

(C) કઠોળનો પાક એટલે કઠોળના ખાદ્ય બીજ.
$Cajanus cajan$,જેને સામાન્ય રીતે તુવેર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે ભારતમાં વ્યાપકપણે ઉગાડવામાં આવતો કઠોળનો પાક છે.
$Phaseolus vulgaris$ એ સામાન્ય કઠોળ છે,$Glycine max$ એ સોયાબીન (તેલીબિયાં) છે,અને $Vicia faba$ એ વાલ છે.
તેથી,$Cajanus cajan$ સાચો જવાબ છે.

(A) લીલા મગ (જેને મગ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) નું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ $Vigna \text{ } radiata$ છે (જેને અગાઉ $Phaseolus \text{ } aureus$ અથવા $Phaseolus \text{ } radiatus$ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતું હતું).
અડદનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ $Vigna \text{ } mungo$ છે (જેને અગાઉ $Phaseolus \text{ } mungo$ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતું હતું).
પાઠ્યપુસ્તકોમાં વપરાતી પરંપરાગત વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામકરણ પદ્ધતિ મુજબ, લીલા મગ માટે $Phaseolus \text{ } aureus$ અને અડદ માટે $Phaseolus \text{ } mungo$ નામ વપરાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) પલ્સ બીટલ,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Callosobruchus$ $chinensis$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે વિવિધ કઠોળની સંગ્રહિત અવસ્થામાં થતી મુખ્ય જીવાત છે.
તે ખેતરમાં બીજને નુકસાન પહોંચાડે છે અને સંગ્રહ દરમિયાન પણ તેને નુકસાન કરવાનું ચાલુ રાખે છે,જેનાથી આર્થિક નુકસાન થાય છે.

(B) કઠોળના પાક $Fabaceae$ કુળના સભ્યો છે.
આ વનસ્પતિઓના મૂળમાં મૂળગંડિકાઓ (root nodules) હોય છે,જેમાં $Rhizobium$ જેવા સહજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા વસવાટ કરે છે.
આ બેક્ટેરિયા વાતાવરણીય નાઈટ્રોજન $(N_2)$ નું એમોનિયામાં રૂપાંતર કરે છે,જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ માટે કરી શકે છે.
આ કુદરતી નાઈટ્રોજન સ્થાપન ક્ષમતાને કારણે,કઠોળના પાકને વધારાના નાઈટ્રોજનયુક્ત ખાતરની જરૂર પડતી નથી.

(C) ભારત વિશ્વમાં ચણા $(Chickpea)$ પકવતો સૌથી મોટો દેશ છે.
તે આ કઠોળ પાકના વૈશ્વિક ઉત્પાદનનો નોંધપાત્ર હિસ્સો ધરાવે છે.

(D) પ્રશ્ન એવા કઠોળ વિશે પૂછે છે જે ભારતનું મૂળ વતની નથી.
ઐતિહાસિક રીતે,ચણા ($Cicer$ $arietinum$),અડદ ($Phaseolus$ $mungo$),અને મગ ($Phaseolus$ $aureus$) એ બધા ભારતીય ઉપખંડમાં ઉદ્ભવેલા માનવામાં આવે છે અથવા હજારો વર્ષોથી ભારતમાં ખેતી કરવામાં આવતા પ્રાચીન પાક છે.
આપેલા તમામ વિકલ્પો ભારતની મૂળ વનસ્પતિઓ છે,તેથી પ્રશ્ન તકનીકી રીતે અસ્પષ્ટ છે.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,કોઈ પણ વિકલ્પ સાચો નથી કારણ કે તે બધા ભારતના મૂળ વતની છે.

(C) ચણા ($Cicer$ $arietinum$) નું ઉદ્ભવ સ્થાન દક્ષિણ-પશ્ચિમ એશિયા માનવામાં આવે છે,જેમાં ખાસ કરીને તુર્કી,ઈરાન અને અફઘાનિસ્તાનનો સમાવેશ થાય છે.
તે વિશ્વના સૌથી જૂના ખેતીલાયક કઠોળમાંનું એક છે,જેના પુરાતત્વીય પુરાવા આ પ્રદેશમાં $7000$ $BC$ જેટલા જૂના છે.

(A) $Cicer$ $arietinum$ (ચણા) એ ભારતમાં $Rabi$ પાક છે.
તેને ચોમાસાના અંતમાં (ઓક્ટોબર-નવેમ્બર) વાવવામાં આવે છે અને વસંતઋતુમાં લણણી કરવામાં આવે છે.
તેની સામે,$Cajanus$ $cajan$ (તુવેર),$Phaseolus$ $mungo$ (અડદ),અને $Phaseolus$ $aureus$ (મગ) સામાન્ય રીતે ચોમાસા દરમિયાન $Kharif$ પાક તરીકે ઉગાડવામાં આવે છે.

(D) સોયાબીન $(Glycine \ max)$ ને અત્યંત પૌષ્ટિક ખોરાકનો સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે. તેમાં પ્રોટીનનું ઉચ્ચ પ્રમાણ (આશરે $40\%$),કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ,તંદુરસ્ત ચરબી (પોલીઅનસેચ્યુરેટેડ ફેટી એસિડ્સ) અને આવશ્યક વિટામિન્સ અને ખનિજો નોંધપાત્ર માત્રામાં હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,સોયાબીન આ મેક્રોન્યુટ્રિઅન્ટ્સ અને માઈક્રોન્યુટ્રિઅન્ટ્સનું સૌથી સંતુલિત પ્રમાણ પૂરું પાડે છે,જે તેને આહારનો શ્રેષ્ઠ સ્ત્રોત બનાવે છે.

(D) ખોરાકની ઉર્જાનું માપન કિલોકેલરી (kcal) માં કરવામાં આવે છે.
એક પાઉન્ડ મગફળી એટલે આશરે $453.6$ ગ્રામ.
મગફળી ચરબીથી ભરપૂર હોય છે,જે પ્રતિ ગ્રામ આશરે $9$ kcal ઉર્જા આપે છે,જ્યારે પ્રોટીન અને કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ પ્રતિ ગ્રામ આશરે $4$ kcal ઉર્જા આપે છે.
તેમાં રહેલા ઉચ્ચ ચરબીના પ્રમાણને કારણે,એક પાઉન્ડ મગફળી આશરે $2600$ થી $2700$ kcal ઉર્જા પ્રદાન કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $2700$ kcal છે.

(C) ચીન વિશ્વમાં મગફળીનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક છે,ત્યારબાદ ભારતનો ક્રમ આવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ભારત મગફળીનું અગ્રણી ઉત્પાદક છે.

(A) ઘઉં $(Triticum \text{ } aestivum)$ ને કુલ ઉત્પાદન અને વૈશ્વિક વપરાશની દ્રષ્ટિએ વિશ્વ સ્તરે સૌથી મહત્વનો અનાજનો પાક માનવામાં આવે છે। તે વિવિધ ખંડોમાં માનવ વસ્તીના મોટા ભાગ માટે મુખ્ય ખોરાક તરીકે કામ કરે છે।

(C) કઠોળ $Fabaceae$ (Leguminosae) કુળના સભ્યો છે.
આ છોડના મૂળની ગાંઠોમાં $Rhizobium$ જેવા નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા સાથે સહજીવન સંબંધ હોય છે.
આ બેક્ટેરિયા વાતાવરણીય નાઈટ્રોજન $(N_2)$ ને એમોનિયામાં રૂપાંતરિત કરે છે,જેનો ઉપયોગ છોડ એમિનો એસિડના સંશ્લેષણ માટે કરે છે.
પ્રોટીન એ એમિનો એસિડના પોલિમર હોવાથી,આ સ્થાપન પ્રક્રિયા દ્વારા નાઈટ્રોજનની વધુ ઉપલબ્ધતા કઠોળને પ્રોટીનથી સમૃદ્ધ બનાવે છે.

(B) 'ઇન્ડિયન ગ્રાસલેન્ડ એન્ડ ફોડર રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ' $(IGFRI)$ એ ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ એગ્રીકલ્ચરલ રિસર્ચ $(ICAR)$ હેઠળની એક અગ્રણી સંશોધન સંસ્થા છે.
તે ભારતનાં ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના ઝાંસી શહેરમાં આવેલી છે.
તેની સ્થાપના $1962$ માં કરવામાં આવી હતી,જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પશુપાલનને ટેકો આપવા માટે ઘાસના મેદાનો અને ઘાસચારાના પાકો પર સંશોધન કરવાનો છે.

(A) મગફળી, જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Arachis \text{ } hypogaea$ છે, તે $Fabaceae$ (જેને $Leguminosae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળની સભ્ય છે.
આ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેના મૂળમાં નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા બેક્ટેરિયા ધરાવતી મૂળગંડિકાઓ જોવા મળે છે અને તેના ફળ સામાન્ય રીતે શિંગ (legume) સ્વરૂપે હોય છે.

(A) ઘઉં અને ચોખા એ $Poaceae$ (અથવા $Gramineae$) કુળના ધાન્ય પાકો છે.
આ વનસ્પતિઓમાં ફળને 'કેરિયોપ્સિસ' (caryopsis) કહેવામાં આવે છે,જેમાં બીજનું આવરણ ફળની દીવાલ (ફલાવરણ) સાથે જોડાયેલું હોય છે.
ધાન્યના દાણાનો મુખ્ય ભાગ ભ્રૂણપોષ (endosperm) છે,જે સ્ટાર્ચ અને પ્રોટીનનો સંગ્રહ કરે છે.
તેથી,ઘઉં અને ચોખાનો ખાવાલાયક ભાગ ભ્રૂણપોષ છે.

(B) 'નવી દુનિયા' શબ્દ અમેરિકા ખંડ માટે વપરાય છે,જ્યારે 'જૂની દુનિયા' આફ્રિકા,એશિયા અને યુરોપ માટે વપરાય છે.
મકાઈ $(Zea \ mays)$ ની ઉત્પત્તિ અમેરિકા (નવી દુનિયા) માં થઈ હતી અને ક્રિસ્ટોફર કોલંબસની મુસાફરી બાદ તેને બાકીની દુનિયા (જૂની દુનિયા) માં લાવવામાં આવી હતી.
ઘઉં,જવ અને ચોખા એવા પાક છે જેની ઉત્પત્તિ જૂની દુનિયામાં (ખાસ કરીને ફર્ટાઈલ ક્રેસન્ટ અને એશિયામાં) થઈ હતી અને અમેરિકાની શોધ પહેલાં ત્યાં તેની ખેતી થતી હતી.

(C) ડાંગરની ઘૂન (rice weevil),$Sitophilus$ $oryzae$,એ સંગ્રહિત અનાજની મુખ્ય જીવાત છે જે સંગ્રહ દરમિયાન ડાંગરના દાણાને નુકસાન પહોંચાડે છે.
$Xanthomonas$ $oryzae$ બેક્ટેરિયલ લીફ બ્લાઈટ રોગ કરે છે.
$Helminthosporium$ $oryzae$ ડાંગરમાં બ્રાઉન સ્પોટ રોગ કરે છે.
$Piricularia$ $oryzae$ ડાંગરમાં બ્લાસ્ટ રોગ કરે છે.
તેથી,$Sitophilus$ $oryzae$ એ સાચો જવાબ છે કારણ કે તે સંગ્રહિત અનાજની જીવાત/રોગકારક છે.

(D) 'જૂની દુનિયા' (Old World) એટલે આફ્રિકા, એશિયા અને યુરોપ, જ્યારે 'નવી દુનિયા' (New World) એટલે અમેરિકા ખંડ.
મકાઈ, બટાટા અને શક્કરિયા જેવી વનસ્પતિઓ અમેરિકાની મૂળ વતની છે અને તેને ક્રિસ્ટોફર કોલંબસની મુસાફરી પછી જૂની દુનિયામાં લાવવામાં આવી હતી.
ડાંગર $(Oryza \, sativa)$ એ એશિયા (જૂની દુનિયા) ની મૂળ વનસ્પતિ છે અને તેને યુરોપિયન સંશોધકો અને વસાહતીઓ દ્વારા અમેરિકા (નવી દુનિયા) માં લાવવામાં આવી હતી.
તેથી, ડાંગર એ સાચો જવાબ છે કારણ કે તે જૂની દુનિયામાં ઉદ્ભવી હતી અને તેને નવી દુનિયામાં લાવવામાં આવી હતી.

(B) 'નવી દુનિયા' એટલે અમેરિકા ખંડ, જ્યારે 'જૂની દુનિયા' એટલે આફ્રિકા, એશિયા અને યુરોપ.
ઘણા પાકો અમેરિકામાં ઉદ્ભવ્યા હતા અને $15^{\text{મી}}$ સદી પછી વિશ્વના અન્ય ભાગોમાં લાવવામાં આવ્યા હતા.
બટાટા ($Solanum$ $tuberosum$) એ એક જાણીતો પાક છે જે દક્ષિણ અમેરિકાના એન્ડીઝ પ્રદેશ (નવી દુનિયા) માં ઉદ્ભવ્યો હતો અને સંશોધકો દ્વારા યુરોપ અને વિશ્વના અન્ય ભાગો (જૂની દુનિયા) માં લાવવામાં આવ્યો હતો.
ઘઉં, ચોખા અને શેરડી એ જૂની દુનિયા (એશિયા/મધ્ય પૂર્વ) માં ઉદ્ભવેલા પાકો છે.

(B) સેન્ટ્રલ રાઈસ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ $(CRRI)$ કટક,ઓડિશામાં આવેલી છે.
તેની સ્થાપના $23$ એપ્રિલ $1946$ ના રોજ ચોખાની ખેતી અને સુધારણા પર સંશોધન કરવા માટે કરવામાં આવી હતી.
હવે તે નેશનલ રાઈસ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ $(NRRI)$ તરીકે ઓળખાય છે.