Adaptive Radiation Questions in Gujarati

(B) $\text{કાંગારૂ}$ એ $Macropodidae$ કુળનું એક માર્સુપિયલ સસ્તન પ્રાણી છે.
તે $\text{ઓસ્ટ્રેલિયા}$ ખંડનું સ્થાનિક પ્રાણી છે, જેનો અર્થ છે કે તે કુદરતી રીતે ફક્ત તે જ પ્રદેશ અને તેની આસપાસના ટાપુઓમાં જોવા મળે છે.

(C) અનુકૂલી પ્રસરણ એ એક ઉદવિકાસીય પ્રક્રિયા છે જેમાં સજીવો પૂર્વજ જાતિમાંથી ઝડપથી વિવિધ નવા સ્વરૂપોમાં વિકસે છે,ખાસ કરીને જ્યારે પર્યાવરણમાં ફેરફાર થવાથી નવા સંસાધનો ઉપલબ્ધ થાય,નવા પડકારો ઊભા થાય અથવા નવી પર્યાવરણીય નિક (niches) ખુલે છે.
ઉદવિકાસીય જીવવિજ્ઞાનના સંદર્ભમાં,કીટકોનું વિવિધ નિવસનતંત્રમાં વિકસિત થવું એ $Macro-evolution$ (સ્થૂળ-ઉદવિકાસ) નું ઉદાહરણ માનવામાં આવે છે,જે લાંબા સમયગાળા દરમિયાન નવી જાતિઓ અને ઉચ્ચ વર્ગીકરણ જૂથોના ઉદભવને દર્શાવે છે.

(C) હમિંગ બર્ડ,બાજ અને હમિંગ મોથ એ કાર્યસદ્રશ અંગોના ઉદાહરણો છે.
આ સજીવો અલગ-અલગ ઉત્ક્રાંતિની વંશાવળી ધરાવે છે,પરંતુ સમાન પર્યાવરણીય દબાણને કારણે સમાન કાર્ય (ઉડવા) માટે સમાન રચનાઓ (પાંખો) વિકસાવી છે.
આ ઘટના,જેમાં વિવિધ જાતિઓ સમાન પર્યાવરણ અથવા નિવસનતંત્રમાં અનુકૂલન સાધવાને પરિણામે સ્વતંત્ર રીતે સમાન લક્ષણો વિકસાવે છે,તેને અભિસારી ઉત્ક્રાંતિ (Convergent evolution) કહેવામાં આવે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
વ્હેલ,ડોલ્ફિન,ચામાચીડિયા,વાંદરા અને ઘોડા એ બધા સસ્તન પ્રાણીઓ છે જેઓ એક સામાન્ય પૂર્વજ ધરાવે છે.
મૂળભૂત સસ્તન લક્ષણો સમાન હોવા છતાં,તેઓ વિવિધ વાતાવરણમાં (જેમ કે જલીય,હવાઈ,સ્થળજ) અનુકૂલન સાધવાને કારણે નોંધપાત્ર માળખાકીય તફાવતો દર્શાવે છે.
આ પ્રક્રિયા,જેમાં સામાન્ય પૂર્વજ ધરાવતા સજીવો વિવિધ નિવસનતંત્રમાં અનુકૂલન સાધવા માટે અલગ-અલગ લક્ષણો વિકસાવે છે,તેને અપસારી ઉત્ક્રાંતિ (Divergent Evolution) અથવા અનુકૂલી પ્રસરણ (Adaptive Radiation) કહેવામાં આવે છે.
સમમૂલક અંગો (Homologous organs),જે સમાન રચનાત્મક મૂળ ધરાવે છે પરંતુ અલગ-અલગ કાર્યો કરે છે,તે આ ઘટના માટે પુરાવા પૂરા પાડે છે.

(B) ચાર્લ્સ ડાર્વિન 'ગેલાપેગોસ ટાપુઓ' સાથે પ્રખ્યાત રીતે સંકળાયેલા છે.
તેમની $HMS$ બીગલની મુસાફરી દરમિયાન,તેમણે આ ટાપુઓની મુલાકાત લીધી હતી અને ત્યાંની પ્રજાતિઓમાં,ખાસ કરીને ફિન્ચ પક્ષીઓમાં ખૂબ જ વિવિધતા જોઈ હતી.
આ ફિન્ચ પક્ષીઓમાં જોવા મળતી વિવિધતાઓ,જે ટાપુઓ પરના અલગ-અલગ નિકો (niches) માટે અનુકૂલિત હતી,તેણે તેમના પ્રાકૃતિક પસંદગીના સિદ્ધાંત અને અનુકૂલિત પ્રસરણ (adaptive radiation) ના ખ્યાલ માટે નિર્ણાયક પુરાવા પૂરા પાડ્યા હતા.

(B) ડાર્વિનનાં ફિન્ચ એ નાના પક્ષીઓનો એક સમૂહ છે જેનું અવલોકન ચાર્લ્સ ડાર્વિને તેમના $HMS$ બીગલના પ્રવાસ દરમિયાન ગેલાપેગોસ ટાપુઓ પર કર્યું હતું.
આ પક્ષીઓની ચાંચના આકાર અને કદમાં નોંધપાત્ર વિવિધતા જોવા મળી હતી,જે તેમના અલગ-અલગ ખોરાક લેવાની ટેવો સાથે અનુકૂલિત હતી.
આ ઘટના અનુકૂલિત પ્રસરણ (Adaptive Radiation) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જેમાં એક સામાન્ય પૂર્વજમાંથી ઉતરી આવેલી જાતિઓ વિવિધ નિવસનતંત્રમાં સ્થાન મેળવવા માટે અલગ-અલગ સ્વરૂપોમાં વિકસે છે.
તેથી,તેઓ ગેલાપેગોસ ટાપુઓ પર જોવા મળતા પક્ષીઓનો એક પ્રકાર છે.

(A) ડાર્વિને અવલોકન કર્યું કે એક જ ટાપુ પર ફિન્ચ પક્ષીઓની ઘણી જાતો જોવા મળે છે. તેમણે અનુમાન લગાવ્યું કે આ તમામ જાતોનો વિકાસ તે ટાપુ પર જ થયો છે. મૂળ બીજ ખાતી ફિન્ચમાંથી,બદલાયેલી ચાંચવાળા અન્ય ઘણા સ્વરૂપો ઉદ્ભવ્યા,જે તેમને કીટકભક્ષી અને શાકાહારી ફિન્ચ બનવા માટે સક્ષમ બનાવે છે. એક ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક બિંદુથી શરૂ કરીને અન્ય ભૌગોલિક વિસ્તારો (નિવાસસ્થાનો) માં ફેલાતી વિવિધ જાતિઓના ઉત્ક્રાંતિની આ પ્રક્રિયાને 'અનુકૂલિત પ્રસરણ' (Adaptive Radiation) કહેવામાં આવે છે. આ ઘટના કુદરતી પસંદગી દ્વારા જાતિઓની ઉત્પત્તિ માટે પુરાવા પૂરા પાડે છે,કારણ કે તેમના સંબંધિત નિકોમાં ખોરાકના સ્ત્રોતોની ઉપલબ્ધતાના આધારે વિવિધ ચાંચના આકારો પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા.

(D) ડાર્વિનની ફિન્ચ પક્ષીઓ એ અનુકૂલી પ્રસરણ (adaptive radiation) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
ડાર્વિને અવલોકન કર્યું કે ગાલાપાગોસ ટાપુઓ પર ફિન્ચ પક્ષીઓની ઘણી જાતો જોવા મળે છે.
આ તમામ જાતો એક જ મૂળ બીજ ખાતી પૂર્વજ જાતિમાંથી વિકસિત થઈ છે,જે મુખ્ય ભૂમિ પરથી સ્થળાંતર કરીને આવી હતી.
કોઈ ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક બિંદુથી શરૂ કરીને અન્ય ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં ફેલાતી વિવિધ જાતિઓના ઉત્ક્રાંતિની આ પ્રક્રિયાને અનુકૂલી પ્રસરણ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,તેઓ ભૌગોલિક વિતરણના આધારે પુરાવા પૂરા પાડે છે.

(A) જ્યારે અસંબંધિત અથવા દૂરના સંબંધિત સજીવો સમાન પર્યાવરણીય દબાણો સામે અનુકૂલન સાધવા માટે સમાન લક્ષણો વિકસાવે છે, ત્યારે તેને $Adaptive \text{ } convergence$ (અનુકૂલી અભિસરણ) અથવા $Convergent \text{ } evolution$ (અભિસારી ઉત્ક્રાંતિ) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયાના પરિણામે સમાનધર્મી અંગો (analogous structures) ઉદ્ભવે છે, જેમાં સજીવો અલગ ઉત્ક્રાંતિના મૂળ હોવા છતાં સમાન કાર્યો ધરાવે છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) ડાર્વિનના ફિન્ચ પક્ષીઓ એ અનુકૂલિત પ્રસરણ (Adaptive Radiation) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જે ઉત્ક્રાંતિના જૈવ-ભૌગોલિક પુરાવા તરીકે કાર્ય કરે છે.
ચાર્લ્સ ડાર્વિને ગેલપાગોસ ટાપુઓ પર ફિન્ચ પક્ષીઓની $13$ વિવિધ જાતિઓનું અવલોકન કર્યું હતું.
આ પક્ષીઓ એક જ પૂર્વજ જાતિમાંથી ઉતરી આવ્યા છે,જે ટાપુઓ પર સ્થળાંતરિત થયા હતા અને ત્યારબાદ તેમના ખોરાકની ટેવોના આધારે વિવિધ નિવસનતંત્રમાં અનુકૂલિત થયા હતા.
નવા ભૌગોલિક વિસ્તારમાં સામાન્ય પૂર્વજમાંથી ઉત્ક્રાંતિની આ પ્રક્રિયાને અનુકૂલિત પ્રસરણ કહેવામાં આવે છે,જે કુદરતી પસંદગી દ્વારા ઉત્ક્રાંતિના સિદ્ધાંત માટે મજબૂત પુરાવા પૂરા પાડે છે.

(D) અનુકૂલી પ્રસરણ એ એક ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક બિંદુથી શરૂ કરીને અન્ય ભૌગોલિક વિસ્તારો (આવાસ) માં વિકસતી વિવિધ જાતિઓના ઉત્ક્રાંતિની પ્રક્રિયા છે.
$1.$ ગાલાપાગોસ ટાપુઓની ડાર્વિન ફિન્ચ એ એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે જ્યાં એક પૂર્વજ જાતિમાંથી વિવિધ આહાર માટે અલગ-અલગ ચાંચના આકાર ધરાવતી વિવિધ જાતિઓ વિકસી.
$2.$ ઓસ્ટ્રેલિયન માર્સુપિયલ્સ (શિશુધાની પ્રાણીઓ) અનુકૂલી પ્રસરણનું બીજું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જ્યાં ઓસ્ટ્રેલિયન ટાપુ ખંડમાં એક પૂર્વજ સમૂહમાંથી ઘણા બધા માર્સુપિયલ્સ વિકસ્યા,જે એકબીજાથી અલગ હતા.
$3.$ જોકે સસ્તન પ્રાણીઓના અંગો સમમૂલક રચનાઓ દર્શાવે છે,પરંતુ 'અનુકૂલી પ્રસરણ' શબ્દ મુખ્યત્વે ડાર્વિન ફિન્ચ અને ઓસ્ટ્રેલિયન માર્સુપિયલ્સના વૈવિધ્યકરણ સાથે સંકળાયેલ છે. આપેલા વિકલ્પોને જોતા,આ તમામ ઉદાહરણો ઉત્ક્રાંતિ જીવવિજ્ઞાનમાં અનુકૂલી પ્રસરણના કિસ્સાઓ તરીકે સ્વીકારવામાં આવે છે.

(B) શિશુધાની ધરાવતા પ્રાણીઓ (માર્સુપિયલ્સ) એવા સસ્તન પ્રાણીઓ છે જે પ્રમાણમાં અવિકસિત બચ્ચાંને જન્મ આપે છે,જે ત્યારબાદ માતાના શરીર પર આવેલી કોથળી (શિશુધાની) માં વિકાસ પામે છે.
વિશ્વના મોટાભાગના શિશુધાની ધરાવતા પ્રાણીઓ,જેમ કે કાંગારૂ,કોઆલા અને વોલાબી,ઓસ્ટ્રેલિયાના મૂળ વતની છે. તેનું મુખ્ય કારણ ઓસ્ટ્રેલિયાનો લાંબો ભૌગોલિક અલગતાનો સમયગાળો છે,જેના કારણે તેઓ જરાયુજ સસ્તન પ્રાણીઓની સ્પર્ધા વિના ઉત્ક્રાંતિ પામી શક્યા.

(A) ગેલપાગોસ ટાપુઓ પર ચાર્લ્સ ડાર્વિન દ્વારા અવલોકન કરાયેલ ડાર્વિનની ફિંચિસ,અનુકૂલિત પ્રસરણ (adaptive radiation) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
આ પક્ષીઓ એક સામાન્ય પૂર્વજ જાતિમાંથી વિકસિત થઈને વિવિધ ટાપુઓ પર ઉપલબ્ધ ખોરાકના સ્ત્રોતોને અનુરૂપ અલગ-અલગ ચાંચના આકાર ધરાવતી વિવિધ જાતિઓમાં રૂપાંતરિત થયા.
આ ઘટના ભૌગોલિક અલગતા અને પર્યાવરણીય અનુકૂલનનું સીધું પરિણામ છે,જે જૈવ-ભૌગોલિક વિતરણમાંથી મળતા પુરાવાઓની શ્રેણીમાં આવે છે.

(B) ગલાપાગોસ ટાપુઓ પર ચાર્લ્સ ડાર્વિન દ્વારા અવલોકન કરાયેલ ડાર્વિનની ફિંચિસ એ અનુકૂલી પ્રસરણ (Adaptive radiation) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આ પક્ષીઓ ટાપુઓ પર ઉપલબ્ધ વિવિધ ખોરાકના સ્ત્રોતોનો ઉપયોગ કરવા માટે એક સામાન્ય પૂર્વજ પ્રજાતિમાંથી વિવિધ સ્વરૂપોમાં વિકસિત થયા છે. આ પ્રજાતિઓ વચ્ચેનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ મોર્ફોલોજિકલ તફાવત તેમની ચાંચનો આકાર અને કદ છે,જે બીજ,જીવજંતુઓ અથવા અમૃત જેવા ચોક્કસ આહાર માટે અનુકૂલિત થયા છે. તેથી,તેઓ મુખ્યત્વે તેમની ચાંચના આધારે એકબીજાથી અલગ પડે છે.

(D) ચાર્લ્સ $Darwin$ એ તેમની $H.M.S.$ બીગલની સફર દરમિયાન ગેલાપેગોસ ટાપુઓની મુલાકાત લીધી હતી. તેમણે ત્યાં જીવોની ખૂબ જ વિવિધતા જોઈ હતી, ખાસ કરીને ફિન્ચ પક્ષીઓ, જે હવે $Darwin's$ ફિન્ચ તરીકે પ્રખ્યાત છે. આ અવલોકનો તેમના કુદરતી પસંદગીના સિદ્ધાંત અને અનુકૂલિત પ્રસરણ $(Adaptive \text{ } Radiation)$ ના વિકાસમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થયા હતા.

(C) ગલાપાગોસ ટાપુઓ પર જોવા મળતી ડાર્વિનની ફિંચિસ એ અનુકૂલિત પ્રસરણ (Adaptive radiation) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
અનુકૂલિત પ્રસરણ એ એક ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક બિંદુથી શરૂ કરીને અન્ય ભૌગોલિક વિસ્તારો (નિવાસસ્થાનો) માં વિવિધ જાતિઓના ઉત્ક્રાંતિની પ્રક્રિયા છે.
ડાર્વિને અવલોકન કર્યું હતું કે એક જ ટાપુ પર ફિંચિસની ઘણી જાતો હાજર હતી,જે તમામ એક મૂળ બીજ ખાનારા પૂર્વજમાંથી વિકસીને વિવિધ ખોરાકની ટેવો માટે અનુકૂળ ચાંચના આકાર સાથે અલગ-અલગ સ્વરૂપોમાં ફેરવાઈ હતી.

(D) ગેલોપેગોસ ટાપુની ફિંચિસ એ $Adaptive \text{ } Radiation$ (અનુકૂલિત પ્રસરણ) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે।
ચાર્લ્સ ડાર્વિને અવલોકન કર્યું હતું કે એક જ ટાપુ પર ફિંચિસની ઘણી જાતો જોવા મળે છે।
આ તમામ જાતો એક જ મૂળ બીજ ખાતી પૂર્વજ જાતિમાંથી ઉતરી આવી છે, જે મુખ્ય ભૂમિ પરથી ટાપુ પર સ્થળાંતરિત થઈ હતી।
સમય જતાં, તેમણે વિવિધ ખોરાકની આદતો (જેમ કે કીટકભક્ષી, શાકાહારી) ને અનુરૂપ તેમની ચાંચની રચનામાં અનુકૂલિત ફેરફારો કર્યા।
કોઈ ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક બિંદુથી શરૂ કરીને અન્ય ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં ફેલાતી વિવિધ જાતિઓના ઉદ્દવિકાસની આ પ્રક્રિયાને $Adaptive \text{ } Radiation$ કહેવામાં આવે છે।
આ $Biogeographical \text{ } evolution$ (જૈવ-ભૌગોલિક ઉદ્દવિકાસ) નો સ્પષ્ટ પુરાવો છે કારણ કે તે દર્શાવે છે કે કેવી રીતે જાતિઓ ચોક્કસ ભૌગોલિક પ્રદેશમાં વિવિધ નિવસનતંત્રની જગ્યાઓ (ecological niches) માં અનુકૂલન સાધે છે।

(B) અનુકૂલિત પ્રસરણ એ એક ઉત્ક્રાંતિની પ્રક્રિયા છે જેમાં સજીવો એક પૂર્વજ જાતિમાંથી ઝડપથી વિવિધ નવા સ્વરૂપોમાં વિકસે છે,ખાસ કરીને જ્યારે પર્યાવરણમાં ફેરફાર થવાથી નવા સંસાધનો ઉપલબ્ધ થાય,નવા પડકારો ઊભા થાય અથવા નવા પર્યાવરણીય સ્થાન (niches) ખુલે. આ ઘટનાનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ ગાલાપાગોસ ટાપુઓ પર જોવા મળતી ડાર્વિનની ફિન્ચ અને ઓસ્ટ્રેલિયાના માર્સુપિયલ્સ છે. તેથી,તે સમાન પૂર્વજમાંથી વિવિધ જાતિઓના ઉદ્દવિકાસનો ઉલ્લેખ કરે છે.

(C) વ્હેલ અને સીલ સસ્તન પ્રાણીઓ છે, જ્યારે શાર્ક કાસ્થિ મત્સ્ય છે. અલગ-અલગ વર્ગના હોવા છતાં, તેઓ બધા જલીય જીવન માટે અનુકૂલિત સુરેખિત શરીર ધરાવે છે. આ ઘટના, જેમાં અલગ-અલગ ઉત્ક્રાંતિ વંશાવળી ધરાવતા સજીવો સમાન પર્યાવરણીય દબાણને કારણે સમાન લક્ષણો વિકસાવે છે, તેને $Convergent \text{ evolution}$ (અભિસારી ઉદ્દવિકાસ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) અનુકૂલન એ એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા સજીવ તેના પર્યાવરણમાં વધુ સારી રીતે અનુકૂલિત થાય છે. ઉત્ક્રાંતિ જીવવિજ્ઞાનમાં, જ્યારે વિવિધ જાતિઓ સમાન પર્યાવરણીય દબાણોને અનુકૂલિત થવા માટે સ્વતંત્ર રીતે સમાન લક્ષણો વિકસાવે છે, ત્યારે તેને $\text{અભિસારી ઉદ્દવિકાસ}$ (Convergent evolution) કહેવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, પતંગિયા અને પક્ષીઓની પાંખો એ કાર્યસદ્રશ અંગો છે જે અભિસારી ઉદ્દવિકાસનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

(C) ડાર્વિનની ફિંચિસ એ $Adaptive \text{ } radiation$ (અનુકૂલિત પ્રસરણ) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે।
અનુકૂલિત પ્રસરણ એ એક ઉદ્દવિકાસીય પ્રક્રિયા છે જેમાં સજીવો પૂર્વજ જાતિમાંથી ઝડપથી વિવિધ નવા સ્વરૂપોમાં વિકસે છે, ખાસ કરીને જ્યારે પર્યાવરણમાં ફેરફાર થવાથી નવા સંસાધનો ઉપલબ્ધ થાય, નવા પડકારો ઊભા થાય અથવા નવી પર્યાવરણીય નિક (niches) ખુલે।
ગલાપાગોસ ટાપુઓ પર ડાર્વિનની ફિંચિસના કિસ્સામાં, ફિંચની એક જ પૂર્વજ જાતિ ટાપુઓ પર આવી અને ત્યારબાદ વિવિધ ખોરાકના સ્ત્રોતોનો ઉપયોગ કરવા માટે ચાંચના વિવિધ આકારો સાથે અલગ-અલગ જાતિઓમાં વિકસિત થઈ, જે અનુકૂલિત પ્રસરણનું સ્પષ્ટ ઉદાહરણ છે।

(B) ઉડતી ખિસકોલી (એક જરાયુજ સસ્તન) અને ઉડતી ફેલેન્જર (એક શિશુધાની સસ્તન) એ બે અલગ-અલગ જાતિઓ છે, જેણે તેમના સંબંધિત પર્યાવરણમાં હવામાં સરકવા (gliding) માટે સમાન અનુકૂલનો વિકસાવ્યા છે।
આ પ્રક્રિયા, જેમાં અસંબંધિત જાતિઓ સમાન પર્યાવરણીય દબાણને કારણે સમાન લક્ષણો વિકસાવે છે, તેને $Convergent \text{ evolution}$ (અભિસારી ઉદ્દવિકાસ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।
તેથી, સાચો જવાબ $B$ છે।

(D) અનુકૂલિત પ્રસરણ એ એક ઉદ્દવિકાસીય પ્રક્રિયા છે જેમાં સજીવો પૂર્વજ જાતિમાંથી ઝડપથી વિવિધ નવા સ્વરૂપોમાં વિકસે છે,ખાસ કરીને જ્યારે પર્યાવરણમાં ફેરફાર થવાથી નવા સંસાધનો ઉપલબ્ધ થાય છે.
ઓસ્ટ્રેલિયામાં,ઘણા માર્સુપીયલ્સ,જે એકબીજાથી અલગ છે (દા.ત.,માર્સુપીયલ છછુંદર,કોઆલા,બડીકૂટ,વોમ્બેટ),ઓસ્ટ્રેલિયન ખંડમાં એક પૂર્વજ સમૂહમાંથી વિકસ્યા છે.
આ પ્રક્રિયા અનુકૂલિત પ્રસરણનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
અનુકૂલિત પ્રસરણ એ અપસારી ઉદ્દવિકાસનો એક પ્રકાર છે (જ્યાં સામાન્ય પૂર્વજ ધરાવતી જાતિઓ અલગ લક્ષણો વિકસાવે છે),તેથી $A$ અને $C$ બંને સાચા છે.

(A) ડાર્વિનની ફિંચિસ એ અનુકૂલિત પ્રસરણ (Adaptive radiation) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
અનુકૂલિત પ્રસરણ એ એક ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક બિંદુથી શરૂ કરીને અન્ય ભૌગોલિક વિસ્તારો (આવાસ) માં વિકસતી વિવિધ જાતિઓની ઉદ્દવિકાસીય પ્રક્રિયા છે.
ગેલાપેગોસ ટાપુઓ પર,ડાર્વિને ફિંચિસની ઘણી જાતોનું અવલોકન કર્યું હતું.
આ તમામ જાતો એક જ મૂળ બીજ ખાતી પૂર્વજ જાતિમાંથી વિકસી હતી જે ટાપુઓ પર સ્થળાંતરિત થઈ હતી.
સમય જતાં,તેઓ ખોરાકના વિવિધ સ્ત્રોતો જેવા કે કીટકો,ફળો અથવા બીજને અનુકૂલિત થવા માટે વિવિધ ચાંચના બંધારણ સાથે અલગ-અલગ સ્વરૂપોમાં વિકસિત થયા.

(C) ડાર્વિને અવલોકન કર્યું કે ગાલાપાગોસ ટાપુઓ પરના ફિન્ચ પક્ષીઓમાં વિવિધ પ્રકારની ચાંચો હતી, જે તેમની ચોક્કસ ખોરાકની આદતો (જેમ કે બીજ ખાવા, કીટકો ખાવા) માટે અનુકૂલિત હતી।
તેમણે નિષ્કર્ષ કાઢ્યો કે આ વિવિધતાઓ $Adaptive \text{ } Radiation$ (અનુકૂલિત પ્રસરણ) નું પરિણામ છે, જ્યાં એક સામાન્ય પૂર્વજ વિવિધ ઇકોલોજીકલ નિશ (પરિસ્થિતિકીય નિકેત) નો ઉપયોગ કરવા માટે વિવિધ સ્વરૂપોમાં વિકસિત થયો।
આ પ્રક્રિયા $Natural \text{ } Selection$ (પ્રાકૃતિક પસંદગી) દ્વારા સંચાલિત થાય છે, જ્યાં જે પક્ષીઓની ચાંચ તેમના ખોરાકના સ્ત્રોત માટે સૌથી વધુ અનુકૂળ હતી, તેઓ જીવિત રહ્યા અને વધુ સફળતાપૂર્વક પ્રજનન કર્યું।
તેથી, ચાંચની રચનામાં જોવા મળતી વિવિધતા એ તેમની ખોરાકની આદતો પર આધારિત પ્રાકૃતિક પસંદગીનું સીધું પરિણામ છે।

(D) ડાર્વિનની ફિંચિસ એ અનુકૂલિત પ્રસરણ (Adaptive Radiation) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં કોઈ ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક સામાન્ય પૂર્વજમાંથી ઉદ્દભવેલી વિવિધ જાતિઓ અન્ય ભૌગોલિક વિસ્તારો (આવાસ) માં ફેલાય છે. કારણ કે આ ફિંચિસ ગાલાપાગોસ ટાપુઓ પર એક સામાન્ય પૂર્વજમાંથી વિકસીને વિવિધ નિવસનતંત્રની જગ્યાઓ (ecological niches) માં અનુકૂલિત થઈ છે,તેથી આ ઘટનાને મુખ્યત્વે જૈવ ભૌગોલિક વિતરણના પુરાવા તરીકે ગણવામાં આવે છે.

(D) અભિસારી ઉદ્દવિકાસ (Convergent evolution) એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં નજીકનો સંબંધ ન ધરાવતા સજીવો સમાન પર્યાવરણ અથવા નિવસનતંત્રમાં અનુકૂલન સાધવા માટે સ્વતંત્ર રીતે સમાન લક્ષણો વિકસાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે પતંગિયા અને પક્ષીઓની પાંખો,અથવા ડોલ્ફિન અને પેંગ્વિનના મીનપક્ષો.
આ ઘટનાને કારણે કાર્યસદ્રશ અંગો (analogous organs) નો વિકાસ થાય છે,જે સમાન કાર્ય કરે છે પરંતુ તેમની ઉત્પત્તિ અલગ હોય છે.

(D) અનુકૂલિત પ્રસરણ એ એક ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક બિંદુથી શરૂ કરીને અન્ય ભૌગોલિક વિસ્તારો (નિવાસસ્થાનો) માં ફેલાતી વિવિધ જાતિઓના ઉત્ક્રાંતિની પ્રક્રિયા છે.
$1$. ગાલાપાગોસ ટાપુઓ પર જોવા મળતી ડાર્વિન ફિંચિસ એ એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જ્યાં એક જ પૂર્વજ જાતિમાંથી ફિંચિસની ઘણી વિવિધતાઓ વિકસી છે.
$2$. ઓસ્ટ્રેલિયાના માર્સ્યુપિયલ્સ પણ અનુકૂલિત પ્રસરણનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે,જ્યાં ઓસ્ટ્રેલિયન ટાપુ ખંડમાં એક પૂર્વજ સમૂહમાંથી એકબીજાથી અલગ એવા ઘણા માર્સ્યુપિયલ્સ વિકસ્યા છે.
$3$. ગાલાપાગોસ ટાપુઓના મહાકાય કાચબા પણ અનુકૂલિત પ્રસરણ દર્શાવે છે,કારણ કે ચોક્કસ ટાપુના નિવાસસ્થાનોના આધારે વિવિધ જાતિઓ વિકસી છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો અનુકૂલિત પ્રસરણના ઉત્તમ ઉદાહરણો છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. સમુદ્રી ટાપુઓ (Oceanic islands) તેમની ઝડપી ઉત્ક્રાંતિ અને નવી વનસ્પતિ પ્રજાતિઓના ઝડપી અનુકૂલન માટે જાણીતા છે. આ મુખ્યત્વે 'એડેપ્ટિવ રેડિયેશન' (Adaptive radiation) ની ઘટના અને ટાપુઓના અલગતાને કારણે છે,જે પ્રજાતિઓને મુખ્ય ભૂમિની પ્રજાતિઓની સ્પર્ધા વિના અનન્ય નિવસનતંત્રમાં વિકસિત થવાની તક આપે છે. તેની સરખામણીમાં,ઉષ્ણકટિબંધીય વરસાદી જંગલો,રણ અને મેન્ગ્રુવમાં વધુ સ્થાપિત અને જટિલ નિવસનતંત્રો હોય છે,જ્યાં જગ્યા પહેલેથી જ ભરાયેલી હોય છે,જેના કારણે નવી પ્રજાતિઓ માટે ઝડપી અનુકૂલન સાધવું મુશ્કેલ બને છે.

(C) કાંગારૂ દ્વારા પુંછડીનો પાંચમા ઉપાંગ તરીકે ઉપયોગ એ એક રચનાત્મક ફેરફાર છે જે લાંબા સમયગાળા દરમિયાન સંતુલન અને પ્રચલન માટે વિકસિત થયો છે. આવા કાયમી,વારસાગત રચનાત્મક ફેરફારો જે પર્યાવરણમાં સજીવના અસ્તિત્વ અને પ્રજનન સફળતામાં વધારો કરે છે,તેને લાંબા ગાળાના અનુકૂલન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. તેથી,આ લાંબા ગાળાના અનુકૂલનનું ઉદાહરણ છે.

(A) : ડાર્વિનની ફિન્ચ પક્ષીઓ અનુકૂલી પ્રસરણ (adaptive radiation) દર્શાવે છે. આ પ્રસરણ ગાલાપાગોસ ટાપુઓ પર ઉપલબ્ધ વિવિધ ખાદ્ય સંસાધનોના પ્રતિભાવમાં થયું હતું. આ ફિન્ચ પક્ષીઓ કીટકો,વૃક્ષની કળીઓ,બીજ અને કેક્ટસના ફળો પર ખોરાક તરીકે નિર્ભર રહે છે. 'Carrion' એટલે મૃત પ્રાણીઓનું સડતું માંસ,અને ફિન્ચ પક્ષીઓ તેનો ખોરાક તરીકે ઉપયોગ કરતા નથી.

(A) અનુકૂલી પ્રસરણ એ એક જ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક બિંદુથી શરૂ થઈને અન્ય ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં ફેલાતી વિવિધ જાતિઓના ઉદવિકાસની પ્રક્રિયા છે.
આ ઘટના અપસારી ઉદવિકાસનો એક પ્રકાર છે,જેમાં સજીવો પૂર્વજ જાતિમાંથી ઝડપથી વિવિધ નવા સ્વરૂપોમાં વિકસે છે,ખાસ કરીને જ્યારે પર્યાવરણમાં ફેરફાર થવાથી નવા સંસાધનો ઉપલબ્ધ થાય અથવા નવા પડકારો ઊભા થાય.
જેમ જેમ મૂળ વસ્તી વધે છે,તેમ તેમ તે તેના મૂળ સ્થાનથી નવા રહેઠાણો અને ખોરાકના સ્ત્રોતોનો ઉપયોગ કરવા માટે ફેલાય છે.
સમય જતાં,આ વસ્તી તેમના ચોક્કસ રહેઠાણો સાથે અનુકૂલિત થાય છે અને અંતે નવી જાતિઓ તરીકે ઓળખાય તેટલી અલગ પડી જાય છે.

(C) ડાર્વિનના ફિન્ચ પક્ષીઓ એ અનુકૂલિત પ્રસરણ (Adaptive radiation) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
અનુકૂલિત પ્રસરણ એ એક એવી ઉત્ક્રાંતિની પ્રક્રિયા છે જેમાં કોઈ ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક જ પૂર્વજમાંથી ઉતરી આવેલી વિવિધ જાતિઓ અલગ-અલગ નિવાસસ્થાનોમાં ફેલાઈને વિકસે છે.
ગેલાપેગોસ ટાપુઓ પર,ડાર્વિને અવલોકન કર્યું કે ફિન્ચ પક્ષીઓની ઘણી જાતો એક જ પૂર્વજ જાતિમાંથી ઉતરી આવી છે.
આ ફિન્ચ પક્ષીઓએ ખોરાકના સ્ત્રોતો જેવા કે કીટકો,બીજ અને કેક્ટસની ઉપલબ્ધતાના આધારે અલગ-અલગ નિક (niches) માં અનુકૂલન સાધ્યું,જેના પરિણામે તેમની ચાંચના આકાર અને કદમાં વિવિધતા જોવા મળી.

(C) ગાલાપાગોસ ટાપુઓના ફિન્ચ પક્ષીઓ,જેનો અભ્યાસ ચાર્લ્સ ડાર્વિન દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો,તે અનુકૂલી પ્રસરણ (adaptive radiation) માટે પુરાવા પૂરા પાડે છે,જે જૈવભૌગોલિક ઉત્ક્રાંતિનો એક પ્રકાર છે. આ પક્ષીઓ એક જ પૂર્વજ જાતિમાંથી ઉત્ક્રાંતિ પામ્યા હતા જે ટાપુઓ પર સ્થળાંતરિત થયા હતા અને ત્યારબાદ વિવિધ પર્યાવરણીય નિકોનો ઉપયોગ કરવા માટે અલગ-અલગ જાતિઓમાં વિકસિત થયા હતા. આ પ્રક્રિયા દર્શાવે છે કે કેવી રીતે ભૌગોલિક અલગતા અને પર્યાવરણીય દબાણો ઉત્ક્રાંતિના ફેરફારોને પ્રેરે છે.

(A) : અનુકૂલિત પ્રસરણ (અપસારી ઉદવિકાસ) એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં કોઈ ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં સામાન્ય પૂર્વજમાંથી વિવિધ જાતિઓનો ઉદવિકાસ થાય છે,જે એક બિંદુથી શરૂ થઈને અન્ય ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં ફેલાય છે.
જેમ જેમ મૂળ વસ્તીનું કદ વધે છે,તેમ તે નવા નિવાસસ્થાનો અને ખોરાકના સ્ત્રોતોનો ઉપયોગ કરવા માટે તેના મૂળ કેન્દ્રથી દૂર ફેલાય છે.
સમય જતાં,આના પરિણામે ઘણી વસ્તીઓ અસ્તિત્વમાં આવે છે,જેમાંથી દરેક તેના ચોક્કસ નિવાસસ્થાન માટે અનુકૂલિત હોય છે.
અંતે,આ વસ્તીઓ એકબીજાથી એટલી અલગ થઈ જાય છે કે તે નવી જાતિઓ બની જાય છે.

(A) અપસારી ઉત્ક્રાંતિ ત્યારે થાય છે જ્યારે સંબંધિત જાતિઓ વિવિધ વાતાવરણમાં અનુકૂલન સાધવા માટે અલગ-અલગ લક્ષણો વિકસાવે છે,જેના પરિણામે સમમૂલક અંગો (homologous structures) જોવા મળે છે.
સમમૂલક અંગો એવા અંગો છે જે સમાન ઉત્ક્રાંતિ મૂળ ધરાવે છે પરંતુ અલગ-અલગ કાર્યો કરે છે.
બૌગનવિલિયાના કંટક અને કુકરબિટાના પ્રતાન બંને કક્ષકલિકાના રૂપાંતરણો છે,જે સમમૂલક અંગોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
તેથી,તેઓ અપસારી ઉત્ક્રાંતિનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
તેનાથી વિપરીત,પતંગિયાની પાંખો અને પક્ષીની પાંખો,ઓક્ટોપસની આંખો અને સસ્તન પ્રાણીઓની આંખો,તથા પેંગ્વિનના ફ્લિપર્સ અને ડોલ્ફિનના ફ્લિપર્સ એ અભિસારી ઉત્ક્રાંતિ (convergent evolution) (કાર્યસદ્રશ અંગો) ના ઉદાહરણો છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ (લીમર) છે.
ઓસ્ટ્રેલિયામાં અનુકૂલી પ્રસરણ (Adaptive radiation) ને કારણે સામાન્ય પૂર્વજમાંથી વિવિધ માર્સુપિયલ સસ્તન પ્રાણીઓનો વિકાસ થયો છે.
$A$ (માર્સુપિયલ મોલ),$B$ (નમ્બેટ) અને $C$ (માર્સુપિયલ માઉસ) એ બધા ઓસ્ટ્રેલિયન માર્સુપિયલના ઉદાહરણો છે.
$D$ (લીમર) એ મેડાગાસ્કરમાં જોવા મળતું પ્લેસેન્ટલ સસ્તન પ્રાણી છે,તે માર્સુપિયલ નથી,તેથી તે અસંગત છે.

(A) આકૃતિમાં ટાસ્મેનિયન વુલ્ફ દર્શાવેલ છે,જેને થાયલેસીન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તે ઓસ્ટ્રેલિયન માર્સુપિયલ્સમાં અનુકૂલી પ્રસરણ (adaptive radiation) નું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જ્યાં વિવિધ માર્સુપિયલ જાતિઓ સામાન્ય પૂર્વજમાંથી વિકસિત થઈને વિવિધ નિવસનતંત્રીય સ્થાન (ecological niches) ભરે છે.
ટાસ્મેનિયન વુલ્ફ એ જરાયુજ વરુ (placental wolf) સાથે અભિસારી ઉત્ક્રાંતિ (convergent evolution) દર્શાવે છે.

(D) અનુકૂલિત પ્રસરણ એ એક ઉત્ક્રાંતિની પ્રક્રિયા છે જેમાં સજીવો એક પૂર્વજ જાતિમાંથી ઝડપથી વિવિધ નવા સ્વરૂપોમાં વિકસે છે,ખાસ કરીને જ્યારે પર્યાવરણમાં ફેરફાર થવાથી નવા સંસાધનો ઉપલબ્ધ થાય,નવા પડકારો ઊભા થાય અથવા નવા પર્યાવરણીય નિકો (niches) ખુલે છે.
આ ઘટના ત્યારે જોવા મળે છે જ્યારે એક જ ઉદ્ભવ સ્થાન ધરાવતી જાતિઓ વિવિધ ભૌગોલિક વિસ્તારો કે નિવાસસ્થાનોમાં ફેલાય છે અને તે વાતાવરણની ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓ સાથે અનુકૂલન સાધે છે.
તેના ઉત્તમ ઉદાહરણોમાં ગાલાપાગોસ ટાપુઓના ડાર્વિનના ફિન્ચ પક્ષીઓ અને ઓસ્ટ્રેલિયાના માર્સુપિયલ્સ (કોથળીધારી સસ્તન પ્રાણીઓ) નો સમાવેશ થાય છે.

(A) અનુકૂલિત પ્રસરણ (Adaptive radiation) એટલે કોઈ ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં સામાન્ય પૂર્વજમાંથી વિવિધ જાતિઓનો ઉદ્વિકાસ.
ઓસ્ટ્રેલિયામાં, ઘણા માર્સુપિયલ્સ એક સામાન્ય પૂર્વજમાંથી ઉદ્વિકાસ પામ્યા છે, જે અનુકૂલિત પ્રસરણ દર્શાવે છે.
ઓસ્ટ્રેલિયન માર્સુપિયલ્સના ઉદાહરણોમાં $Spotted cuscus$, $Marsupial mouse$, $Marsupial mole$, $Tasmanian wolf$ અને $Kangaroo$ નો સમાવેશ થાય છે.
$Lemur$ એ મેડાગાસ્કરમાં જોવા મળતું જરાયુજ (placental) સસ્તન પ્રાણી છે, તે ઓસ્ટ્રેલિયન માર્સુપિયલ નથી.
તેથી, સાચો જવાબ $A$ છે.

(B) ઓસ્ટ્રેલિયન માર્સુપિયલ્સ એ $Adaptive \text{ } radiation$ (અનુકૂલિત પ્રસરણ) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે।
જ્યારે કોઈ અલગ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક કરતાં વધુ અનુકૂલિત પ્રસરણ જોવા મળે છે (જે વિવિધ નિવાસસ્થાનોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે), ત્યારે તેને $Convergent \text{ } evolution$ (અભિસારી ઉત્ક્રાંતિ) કહી શકાય છે।
ઓસ્ટ્રેલિયન માર્સુપિયલ્સ, જેમ કે ટાસ્માનિયન વુલ્ફ, સુગર ગ્લાઈડર અને કાંગારૂ, ઓસ્ટ્રેલિયન ખંડમાં એક સામાન્ય પૂર્વજમાંથી ઉતરી આવ્યા છે અને વિવિધ પર્યાવરણીય સ્થળો (ecological niches) પર કબજો કરવા માટે વિવિધ સ્વરૂપોમાં વિકસિત થયા છે।
કોઈ ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક બિંદુથી શરૂ કરીને અન્ય ભૌગોલિક વિસ્તારો (નિવાસસ્થાનો) માં ફેલાતી વિવિધ જાતિઓના ઉત્ક્રાંતિની આ પ્રક્રિયાને $Adaptive \text{ } radiation$ (અનુકૂલિત પ્રસરણ) કહેવામાં આવે છે।

(A) ડાર્વિનની ફીન્ચીસ એ ગાલાપાગોસ ટાપુઓ પર જોવા મળતી અનુકૂલી પ્રસરણ (Adaptive radiation) નું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
આ પુરાવો જાતિઓના ભૌગોલિક વિતરણ પર આધારિત છે,જેને બાયોજીઓગ્રાફી (જૈવભૌગોલિકી) કહેવામાં આવે છે.
ડાર્વિને અવલોકન કર્યું હતું કે ફીન્ચીસની વિવિધ જાતિઓ ટાપુઓ પરના વિવિધ નિવસનતંત્રમાં અનુકૂલન સાધવા માટે એક સામાન્ય પૂર્વજમાંથી ઉદવિકાસ પામી છે,જે દર્શાવે છે કે કેવી રીતે ભૌગોલિક અલગતા જાતિ નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.

(A) ગેલાપોગોસ ટાપુઓના ફીન્ચીસ પક્ષીઓ,જેનો અભ્યાસ ચાર્લ્સ ડાર્વિન દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો,તે અનુકૂલી પ્રસરણ (Adaptive radiation) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
અનુકૂલી પ્રસરણ એ એક એવી ઉત્ક્રાંતિ પ્રક્રિયા છે જેમાં કોઈ ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક સામાન્ય પૂર્વજમાંથી વિવિધ જાતિઓનો ઉદભવ થાય છે અને તે અલગ-અલગ નિવાસસ્થાનોમાં ફેલાય છે.
આ પ્રક્રિયા એક સામાન્ય પૂર્વજમાંથી નવી જાતિઓના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે,જેને જાતિ નિર્માણ (Speciation) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,ગેલાપોગોસ ફીન્ચીસ જાતિ નિર્માણની તરફેણમાં પુરાવા પૂરા પાડે છે.

(B) અનુકૂલિત પ્રસરણ એ એક ઉત્ક્રાંતિની પ્રક્રિયા છે જેમાં સજીવો એક પૂર્વજ જાતિમાંથી ઝડપથી વિવિધ નવા સ્વરૂપોમાં વિકસે છે,ખાસ કરીને જ્યારે પર્યાવરણમાં ફેરફાર થવાથી નવા સંસાધનો ઉપલબ્ધ થાય,નવા પડકારો ઊભા થાય અથવા નવી પર્યાવરણીય નિક (niches) ખુલે છે.
આ ઘટનાનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ ગાલાપાગોસ ટાપુઓ પર જોવા મળતી ડાર્વિનની ફિન્ચ અને ઓસ્ટ્રેલિયન માર્સુપિયલ્સ (કોથળીધારી સસ્તન) છે,જ્યાં એક સામાન્ય પૂર્વજમાંથી જીવનની વિવિધ પદ્ધતિઓ માટે અનુકૂલિત થયેલી વિવિધ જાતિઓનો ઉદ્ભવ થયો છે.

(A) ડાર્વિનનાં ફીન્ચીસ એ $\text{અનુકૂલિત } \text{પ્રસરણ}$ $(Adaptive \text{ } radiation)$ નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે।
જ્યારે કોઈ એક જાતિ તેના પૂર્વજ સ્વરૂપમાંથી વિવિધ પર્યાવરણીય નિવાસસ્થાનોમાં અનુકૂલન સાધવા માટે નવા સ્વરૂપોમાં વિકસે છે,ત્યારે તેને અનુકૂલિત પ્રસરણ કહેવામાં આવે છે।
ચાર્લ્સ ડાર્વિને ગાલાપાગોસ ટાપુઓ પર આ ફીન્ચીસનું અવલોકન કર્યું હતું,જ્યાં તેઓએ તેમના ખોરાક (જેમ કે બીજ,કીટકો અથવા કેક્ટસના ફળો) મુજબ ચાંચના વિવિધ આકારો વિકસાવ્યા હતા।

(A) આપેલ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક બિંદુથી શરૂ કરીને અન્ય ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં વિવિધ જાતિઓનો ઉદવિકાસ થવાની પ્રક્રિયાને $Adaptive \text{ } radiation$ (અનુકૂલિત પ્રસરણ) કહે છે।
આ ઘટનાનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ ગાલાપાગોસ ટાપુઓ પર જોવા મળતી ડાર્વિનની ફિન્ચ છે, જેમાં એક પૂર્વજ જાતિમાંથી વિવિધ જાતિઓનો ઉદવિકાસ થયો જે અલગ-અલગ નિવસનતંત્રમાં અનુકૂલિત થઈ।

(B) $H.M.S.$ બીગલ જહાજ પરની તેમની મુસાફરી દરમિયાન,ચાર્લ્સ ડાર્વિને ગાલાપાગોસ ટાપુઓની મુલાકાત લીધી હતી.
તેમણે ત્યાં નાના કાળા પક્ષીઓની વિવિધતા જોઈ,જેમને હવે ડાર્વિનના ફિન્ચ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેમણે નોંધ્યું કે એક જ ટાપુ પર ફિન્ચની ઘણી જાતો જોવા મળે છે.
તેમણે અનુમાન લગાવ્યું કે આ તમામ જાતો મૂળ બીજ ખાતી ફિન્ચમાંથી ટાપુ પર જ વિકસિત થઈ છે.
મૂળ કીટકભક્ષી લક્ષણોમાંથી,બદલાયેલી ચાંચવાળા અન્ય ઘણા સ્વરૂપો ઉદ્ભવ્યા,જેના કારણે તેઓ કીટકભક્ષી અને શાકાહારી ફિન્ચ બની શક્યા.
કોઈ ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક બિંદુથી શરૂ કરીને અન્ય ભૌગોલિક વિસ્તારો (આવાસ) માં ફેલાતી વિવિધ જાતિઓના ઉત્ક્રાંતિની આ પ્રક્રિયાને અનુકૂલી પ્રસરણ (Adaptive radiation) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,ડાર્વિનના ફિન્ચ એ અનુકૂલી પ્રસરણનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(A) ગાલાપાગોસ ટાપુઓ પર જોવા મળતા ડાર્વિનના ફિન્ચ પક્ષીઓ તેમની ચાંચના આકારમાં નોંધપાત્ર વિવિધતા દર્શાવે છે,જે તેમના નિવાસસ્થાનમાં ઉપલબ્ધ ચોક્કસ ખોરાકના સ્ત્રોતો જેવા કે મોટા બીજ,કીટકો અથવા કેક્ટસના ફળો માટેનું અનુકૂલન છે.
આ ઘટના અનુકૂલિત પ્રસરણ (Adaptive Radiation) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જેમાં એક પૂર્વજ જાતિ વિવિધ નિવસનતંત્રમાં અનુકૂલન સાધવા માટે અનેક નવા સ્વરૂપોમાં વિકસે છે.
બીજ ખાનારા પૂર્વજ ફિન્ચ પક્ષીઓ દક્ષિણ અમેરિકાના મુખ્ય ભૂમિભાગમાંથી ગાલાપાગોસ ટાપુઓ પર સ્થળાંતરિત થયા હતા.
ત્યાં પહોંચ્યા પછી,તેમને વિવિધ અલગ-અલગ નિવાસસ્થાનો મળ્યા જે સ્પર્ધાથી મુક્ત હતા,જેના કારણે તેઓ સમય જતાં વિવિધ ખોરાક પદ્ધતિઓ માટે અનુકૂલિત થયા અને વિવિધતા પામ્યા.
તેથી,કારણ એ વિધાનમાં વર્ણવેલ ફિન્ચ પક્ષીઓની વિવિધ ચાંચના આકારના ઉત્ક્રાંતિની સાચી સમજૂતી આપે છે.