Mix Examples- Morphology of Flowering Plants Questions in Gujarati

(B) ટ્રીટ્રીકમ ડ્યુરમ (Triticum durum) એ ઘઉંની ટેટ્રાપ્લોઇડ (ચતુર્થકીય) જાતિ છે.
તેમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા $2n = 4x = 28$ હોય છે,જ્યાં $x = 7$ એ મૂળભૂત એકકીય રંગસૂત્ર સંખ્યા છે.
તેથી,તેને $4n$ (ટેટ્રાપ્લોઇડ) તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે. $Cocos$ $nucifera$ (નાળિયેર) એક બહુઉપયોગી વનસ્પતિ છે. તેના ભ્રૂણપોષ (kernel) માંથી ખાદ્ય નાળિયેરનું તેલ મેળવવામાં આવે છે,અને ફળની છાલ (husk) માંથી કોયર (coir) રેસા મેળવવામાં આવે છે,જેનો ઉપયોગ દોરડાં,સાદડીઓ અને બ્રશ બનાવવા માટે થાય છે. જ્યારે $Brassica$ $campestris$ અને $Arachis$ $hypogaea$ મુખ્યત્વે ખાદ્ય તેલના સ્ત્રોત છે,પરંતુ તેમાંથી વ્યાવસાયિક ઉપયોગ માટે નોંધપાત્ર રેસા મળતા નથી.

(D) સૌથી વધુ ટકાઉ લાકડું $Tectona$ $grandis$ (સાગ) માંથી મેળવવામાં આવે છે.
સામાન્ય રીતે સાગનું લાકડું તેની ટકાઉપણું,પાણી સામે પ્રતિકારક શક્તિ અને લાકડામાં રહેલા કુદરતી તેલ અને સિલિકાને કારણે ઉધઈ અને ફૂગ સામે રક્ષણ મેળવવાની ક્ષમતા માટે ખૂબ જ મૂલ્યવાન માનવામાં આવે છે.
તેનો ઉપયોગ ફર્નિચર બનાવવા,વહાણ બાંધકામ અને બાંધકામ ક્ષેત્રે મોટા પાયે કરવામાં આવે છે.

(A) $Cuscuta$ (અમરવેલ) એ જાણીતી પરોપજીવી વનસ્પતિ છે જે યજમાન વનસ્પતિમાંથી પોષણ મેળવે છે.
$Dischidia$ એ અધિપાદપ (epiphytic) વનસ્પતિ છે,કીટભક્ષી નથી.
$Opuntia$ (થોર) એ મરુદ્‌ભિદ વનસ્પતિ છે,પરભક્ષી નથી.
$Capsella$ એ સ્થળજ વનસ્પતિ છે,જલોદ્‌ભિદ નથી.
તેથી,સાચી જોડ $Cuscuta$ - પરોપજીવી છે.

(D) કેટલીક વનસ્પતિઓના લેટેક્સમાં જોવા મળતી સ્ટાર્ચની કણિકાઓ, જેમ કે $Euphorbiaceae$ કુળની વનસ્પતિઓ (દા.ત., $Manihot$ $esculenta$ અથવા કસાવા), સામાન્ય રીતે $dumbbell-shaped$ હોય છે. આ વિશિષ્ટ સ્ટાર્ચ કણિકાઓ અન્ય સંગ્રહ પેશીઓમાં જોવા મળતી ગોળાકાર અથવા અંડાકાર સ્ટાર્ચ કણિકાઓ કરતા અલગ હોય છે.

(A) સૂર્યમુખી $(Helianthus \text{ } annuus)$ માં પુષ્પવિન્યાસ $\text{સ્તબક}$ $(Capitulum)$ પ્રકારનો હોય છે, જેમાં ઘણા નાના પુષ્પો એક સપાટ પુષ્પાસન પર ગોઠવાયેલા હોય છે.
સૂર્યમુખીનું ફળ $\text{ચર્મફળ}$ $(Cypsela)$ છે, જે એક શુષ્ક, અસ્ફોટનશીલ, એક-બીજ ધરાવતું ફળ છે જે અધઃસ્થિત બીજાશયમાંથી વિકસે છે.

(A) કલિકાન્તર વિન્યાસ એટલે પુષ્પકલિકામાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની ગોઠવણીની રીત.
વ્યાવૃત્ત કલિકાન્તર વિન્યાસમાં,એકમની એક કિનારી તેની પછીના એકમની કિનારી પર આચ્છાદિત હોય છે.
આ પ્રકારનો કલિકાન્તર વિન્યાસ $Malvaceae$ કુળની લાક્ષણિકતા છે (દા.ત.,જાસૂદ,ભીંડા અને કપાસ).
$Fabaceae$ કુળમાં પતંગિયાકાર (vexillary) કલિકાન્તર વિન્યાસ જોવા મળે છે,જ્યારે $Asteraceae$ માં તે સામાન્ય રીતે કોરસ્પર્શી (valvate) અથવા વ્યાવૃત (imbricate) હોય છે.

(C) મગફળીનું વનસ્પતિક નામ $Arachis \text{ } hypogaea$ છે.
$Cicer \text{ } arietinum$ એ ચણાનું વનસ્પતિક નામ છે.
$Glycine \text{ } max$ એ સોયાબીનનું વનસ્પતિક નામ છે.
$Lens \text{ } esculentus$ એ મસૂરનું વનસ્પતિક નામ છે.

(A) $Gossypium$ (કપાસ),$Hibiscus$ (અંબાડી/રેસા),અને $Crotalaria$ (સણ) જેવી વનસ્પતિઓ આર્થિક રીતે મહત્વના રેસાઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે જાણીતી છે.
$Gossypium$ બીજના આવરણમાંથી કપાસના રેસા આપે છે.
$Hibiscus$ ની જાતિઓનો ઉપયોગ બાસ્ટ રેસા (bast fibers) માટે થાય છે.
$Crotalaria$ $juncea$ એ સણના રેસાનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.

(A) $1$. ટામેટા ($Solanum$ $lycopersicum$) માં ફળ અનષ્ટિલા (berry) છે,જે ઉચ્ચસ્થ બીજાશયમાંથી વિકસે છે અને માંસલ હોય છે. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
$2$. આર્કિડનાં બીજ ભ્રુણપોષરહિત (non-endospermic) હોય છે અને તેમાં તેલયુક્ત ભ્રુણપોષનો અભાવ હોય છે. તેથી,વિધાન $B$ ખોટું છે.
$3$. પ્રીમરોઝ $(Primula)$ માં જરાયુ વિન્યાસ મુક્ત-કેન્દ્રસ્થ (free-central) પ્રકારનો છે,તલસ્થ નથી. તલસ્થ જરાયુ વિન્યાસ એસ્ટરેસી અને પોએસી કુળમાં જોવા મળે છે. તેથી,વિધાન $C$ ખોટું છે.
$4$. ટ્યુલિપનાં પુષ્પ એ રૂપાંતરિત પ્રરોહ (shoot) છે,મૂળ નથી. તેથી,વિધાન $D$ ખોટું છે.

(A) કાજુ $(Anacardium \text{ } occidentale)$ માં, ખાદ્ય ભાગ માંસલ પુષ્પાસન અને બીજપત્રો છે। વનસ્પતિશાસ્ત્રના પ્રમાણિત પ્રશ્નોના સંદર્ભમાં, બીજપત્ર એ બીજનો મુખ્ય ખાદ્ય ભાગ છે। લિચી $(Litchi \text{ } chinensis)$ માં, અંડકના તળિયેથી ઉદ્ભવતા માંસલ, રસદાર ભાગને બીજચોલ $(aril)$ કહેવામાં આવે છે, જે તેનો ખાદ્ય ભાગ છે। તેથી, કાજુ અને લિચી એ સાચી જોડી છે જેમાં અનુક્રમે બીજપત્ર અને બીજચોલ ખાદ્ય ભાગો છે।

(D) બીજસપાટીય રેસા એ બીજાવરણના અધિસ્તરીય પ્રવર્ધો છે.
$1$. કપાસ $(Gossypium)$ એ બીજસપાટીય રેસાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
$2$. કાપોક $(Ceiba)$ અને લાલ સિલ્ક કોટન $(Salmalia)$ પણ ફળ અથવા બીજાવરણની અંદરની દીવાલમાંથી રેસા ઉત્પન્ન કરે છે.
$3$. ઢીંચા $(Sesbania)$ એ કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિ છે જેમાં રેસા પ્રકાંડમાંથી મેળવવામાં આવે છે (બાસ્ટ ફાઈબર),બીજની સપાટી પરથી નહીં.
તેથી,$Sesbania$ એ બીજસપાટીય રેસા નથી.

(A) પ્રકાંડ કંટકો (દા.ત.,સાઇટ્રસ અને બુગનવેલિયામાં),પર્ણકંટકો (દા.ત.,ઓપન્ટિયામાં) અને કંટકો (દા.ત.,ગુલાબમાં) એ બધા રૂપાંતરિત અંગો છે જે શાકાહારી પ્રાણીઓ સામે રક્ષણ મેળવવાનું મુખ્ય કાર્ય કરે છે. આ રચનાઓ પ્રાણીઓને વનસ્પતિ ખાતા અટકાવે છે,આમ તે રક્ષણાત્મક અંગો તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) જોજોબાનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Simmondsia \ chinensis$ છે.
તે દક્ષિણ-પશ્ચિમ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઉત્તર-પશ્ચિમ મેક્સિકોનું વતની એક ક્ષુપ છે,જે તેના બીજમાંથી મેળવવામાં આવતા પ્રવાહી મીણ (જેને ઘણીવાર જોજોબા તેલ કહેવાય છે) માટે જાણીતું છે.

(B) કપાસના રેસા એ બીજાવરણના અધિસ્તરીય કોષોના એકકોષીય પ્રવર્ધો છે. આ રેસા મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝના બનેલા હોય છે અને કાપડ ઉદ્યોગમાં કાચા માલ તરીકે આર્થિક રીતે મહત્વના છે. કેસર ફૂલના પરાગાસનમાંથી મેળવવામાં આવે છે,લવિંગ એ સૂકી પુષ્પકલિકા છે,અને કોર્ક એ પરિચર્મ (periderm) ના ફેલોજન (કોર્ક કેમ્બિયમ) માંથી મેળવવામાં આવે છે,અધિસ્તરમાંથી નહીં.

(C) સપાટીય રેસાઓ તે છે જે બીજ અથવા ફળની સપાટી પરથી ઉદ્ભવે છે.
$Gossypium$ (કપાસ) એ સપાટીય રેસાઓનો સૌથી મહત્વનો સ્ત્રોત છે.
આ રેસાઓ બીજાવરણના અધિસ્તરીય પ્રવર્ધો છે.
$Cannabis$ અને $Agave$ બાસ્ટ રેસાઓ (ફ્લોએમ રેસાઓ) આપે છે,જે પ્રકાંડ અથવા પર્ણમાંથી મેળવવામાં આવે છે,બીજની સપાટી પરથી નહીં.
$Helianthus$ (સૂર્યમુખી) મુખ્યત્વે તેના બીજ અને તેલ માટે ઉગાડવામાં આવે છે,વ્યાપારિક રેસાઓ માટે નહીં.

(A) જ્યોર્જ બેન્થામ અને જોસેફ ડાલ્ટન હૂકરે તેમનું મહાન કાર્ય 'Genera Plantarum' $1862$ થી $1883$ ની વચ્ચે ત્રણ ભાગમાં પ્રકાશિત કર્યું હતું.
આ પદ્ધતિમાં,તેમણે સપુષ્પી વનસ્પતિઓ (Phanerogams) ને કુલ $202$ કુળમાં વર્ગીકૃત કરી હતી.
આ પદ્ધતિને સપુષ્પી વનસ્પતિઓના વર્ગીકરણ માટેની સૌથી કુદરતી પદ્ધતિઓમાંની એક માનવામાં આવે છે.

(B) બેન્થમ અને હૂકરની દ્વિદળી વનસ્પતિઓની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ:
$1$. $(a)$ ઇન્ફીરી: આ શ્રેણીમાં અધોજાયી બીજાશય ધરાવતી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે,જેમ કે સૂર્યમુખી (એસ્ટરેસી કુળ). તેથી,$(a)-(iii)$.
$2$. $(b)$ હિટરોમેરી: આ શ્રેણીમાં ઊર્ધ્વસ્થ બીજાશય અને બેથી વધુ સ્ત્રીકેસર ધરાવતી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે,જેમ કે મહુડો. તેથી,$(b)-(iv)$.
$3$. $(c)$ બાયકાપેલિટી: આ શ્રેણીમાં ઊર્ધ્વસ્થ બીજાશય અને બે સ્ત્રીકેસર ધરાવતી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે,જેમ કે બારમાસી. તેથી,$(c)-(v)$.
$4$. $(d)$ થેલેમિફ્લોરી: આ શ્રેણીમાં ઊર્ધ્વસ્થ બીજાશય અને પુષ્પાસનનો વિસ્તાર ન થયેલ હોય તેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે,જેમ કે જાસુદ. તેથી,$(d)-(i)$.
$5$. $(e)$ કેલિસિફ્લોરી: આ શ્રેણીમાં પરિજાયી અથવા ઉપજાયી પુષ્પો ધરાવતી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે,જેમ કે ગુલાબ. તેથી,$(e)-(vi)$.
આમ,સાચી જોડ $a-iii, b-iv, c-v, d-i, e-vi$ છે.

(B) બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,ઉપવર્ગ $Gamopetalae$ (યુક્તદલા) ને $3$ શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યો છે: $Inferae$,$Heteromerae$ અને $Bicarpellatae$.

(B) $Wolffia$ (વુલ્ફિયા) એ નવ થી અગિયાર પ્રજાતિઓનું એક પ્રજાતિ જૂથ છે,જેમાં પૃથ્વી પરના સૌથી નાના પુષ્પધારી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
તેમને સામાન્ય રીતે 'વોટરમીલ' અથવા 'ડકવીડ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Wolffia$ વનસ્પતિનું કદ સામાન્ય રીતે લંબાઈમાં $0.5$ મીમી થી $1.5$ મીમી જેટલું હોય છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી સચોટ શ્રેણી $0.5$ થી $1.5$ મીમી છે.

(B) બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,શ્રેણી-થેલેમિફ્લોરી એ દ્વિદળી (Dicotyledonae) વર્ગ અને પોલીપેટાલી (Polypetalae) ઉપવર્ગનો ભાગ છે. તેમાં કુલ $6$ ગોત્રનો સમાવેશ થાય છે: રેનેલ્સ (Ranales),પેરિએટેલ્સ (Parietales),પોલીગેલીની (Polygalinae),કેરિયોફિલીની (Caryophyllinae),ગટિફેરેલ્સ (Guttiferales) અને માલ્વેલ્સ (Malvales).

(D) દ્વિદળી વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતાઓ તેમના બીજમાં બે બીજપત્રોની હાજરી,પંચાવયવી અથવા ચતુરાવયવી પુષ્પો અને પર્ણોમાં ઝાલાકાર શિરાવિન્યાસ છે. અંડકની ગોઠવણી (ઊર્ધ્વમુખી,પ્રતીપ,વગેરે) એ એકદળી અને દ્વિદળી વનસ્પતિઓ વચ્ચે તફાવત કરવા માટેનું મુખ્ય લક્ષણ નથી. તેથી,અંડક ઊર્ધ્વમુખી હોય છે તે વિધાન દ્વિદળી વનસ્પતિઓ સાથે સંકળાયેલું સામાન્ય લક્ષણ નથી.

(B) વૈજ્ઞાનિક નામ $Bougainvillea$ $spectabilis$ એ સામાન્ય રીતે $Bougainvillea$ (બોગનવેલ) તરીકે ઓળખાતી વનસ્પતિનું નામ છે.
તે $Nyctaginaceae$ કુળની કાંટાળી સુશોભિત વેલા,ક્ષુપ અને વૃક્ષોની પ્રજાતિ છે.

(B) યુકેલિપ્ટસ (નીલગીરી) વૃક્ષ,જે સામાન્ય રીતે ગમ ટ્રી તરીકે ઓળખાય છે,તે વિશ્વની સૌથી ઊંચી વૃક્ષ પ્રજાતિઓમાંની એક છે.
તે આશરે $90-100$ મીટરની ઊંચાઈ સુધી પહોંચવા માટે જાણીતું છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો જવાબ છે.

(D) બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ:
$1$. થેલેમીફ્લોરી: પુષ્પાસન ધુમ્મટ આકારનું હોય છે અને બીજાશય ઉચ્ચસ્થ હોય છે $(A-iv)$.
$2$. કેલિસિફ્લોરી: પુષ્પાસન કપ આકારનું હોય છે $(B-iii)$.
$3$. બાયકાપેલિટી: સ્ત્રીકેસર હંમેશા દ્વિ-સ્ત્રીકેસરી (bicarpellary) હોય છે $(C-i)$.
$4$. ઇન્ફીરી: બીજાશય અધ:સ્થ (inferior) હોય છે $(D-v)$.
$5$. હિટરોમેરિ: બીજાશય ઉચ્ચસ્થ હોય છે $(E-ii)$.
આમ, સાચી જોડ $A-iv, B-iii, C-i, D-v, E-ii$ છે.

(B) $Helianthus$ $annuus$ એ સામાન્ય સૂર્યમુખીનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
અહીં $Helianthus$ એ પ્રજાતિનું નામ છે અને $annuus$ એ જાતિવાચક નામ (specific epithet) છે.
તે $Asteraceae$ કુળમાં સમાવિષ્ટ થાય છે.

(B) યુકેલિપ્ટસ એ મર્ટાસી (Myrtaceae) કુળની સપુષ્પી વનસ્પતિઓનું એક પ્રજાતિ છે. યુકેલિપ્ટસની કેટલીક જાતિઓ,જેમ કે યુકેલિપ્ટસ રેગ્નન્સ (Eucalyptus regnans),વિશ્વના સૌથી ઊંચા વૃક્ષોમાંની એક ગણાય છે. તે આશરે $90-100 \ m$ સુધીની ઊંચાઈ પ્રાપ્ત કરી શકે છે.

(C) દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણમાં બે બીજપત્રો,પંચાવયવી કે ચતુરાવયવી પુષ્પો અને પર્ણોમાં જાલાકાર શિરાવિન્યાસ જોવા મળે છે. સમાંતર શિરાવિન્યાસ એ એકદળી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,દ્વિદળીનું નહીં. તેથી,પર્ણો સમાંતર શિરાવિન્યાસ ધરાવે છે તે વિધાન દ્વિદળી માટે ખોટું છે.

(B) બેન્થમ અને હૂકરના પોલીપેટલી વર્ગીકરણ મુજબ:
$1$. $(a)$ બાયકાર્પેલાટી: દ્વિ-સ્ત્રીકેસરી બીજાશય ધરાવે છે $(s)$.
$2$. $(b)$ ઇન્ફીરી: અધ:સ્થ બીજાશય ધરાવે છે $(t)$.
$3$. $(c)$ થેલેમીફ્લોરી: ધુમ્મટ આકારનું પુષ્પાસન અને ઉચ્ચસ્થ બીજાશય ધરાવે છે $(r)$.
$4$. $(d)$ કેલિસિફ્લોરી: કપ આકારનું પુષ્પાસન ધરાવે છે $(q)$.
$5$. $(e)$ હીટરોમેરી: ઉચ્ચસ્થ બીજાશય અને બેથી વધુ સ્ત્રીકેસર ધરાવે છે $(p)$.
આમ, સાચી જોડ $(a-s), (b-t), (c-r), (d-q), (e-p)$ છે.

(B) $S$ વિધાન સાચું છે કારણ કે એમોર્ફોફેલસ (સૂરણ) નો પુષ્પવિન્યાસ ખૂબ જ મોટો હોય છે,જે $6 \ m$ સુધીની ઊંચાઈ પ્રાપ્ત કરી શકે છે.
$R$ વિધાન પણ સાચું છે કારણ કે રેફલેસીયા આર્નોલ્ડી વિશ્વનું સૌથી મોટું એકલ પુષ્પ ઉત્પન્ન કરવા માટે જાણીતું છે,જેનો વ્યાસ આશરે $1 \ m$ અને વજન $8-10 \ kg$ સુધી હોઈ શકે છે.
જોકે,એમોર્ફોફેલસમાં પુષ્પવિન્યાસનું કદ અને રેફલેસીયામાં પુષ્પનું કદ એ સ્વતંત્ર જૈવિક તથ્યો છે. તેથી,$R$ એ $S$ ની સમજૂતી આપતું નથી.

(C) બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,ઉપવર્ગ પોલીપેટાલી (Polypetalae) ને ત્રણ શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે: $1$. થેલેમીફ્લોરી (Thalamiflorae),$2$. ડિસ્કીફ્લોરી (Disciflorae),અને $3$. કેલિસિફ્લોરી (Calyciflorae). શ્રેણી ઇન્ફ્રીરી (Inferae) એ ગેમોપેટાલી (Gamopetalae) ઉપવર્ગનો ભાગ છે,પોલીપેટાલીનો નહીં. તેથી,ઇન્ફ્રીરી એ પોલીપેટાલી માટે અસત્ય શ્રેણી છે.

(B) બેન્થમ અને હૂકરે પોલીપેટલીને ત્રણ શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરી હતી: થેલેમિફ્લોરી,ડિસ્કીફ્લોરી અને કેલિસિફ્લોરી.
$1$. થેલેમિફ્લોરીમાં એવા પુષ્પોનો સમાવેશ થાય છે જેમાં થેલેમસ ગુંબજ આકારનો હોય અને બીજાશય ઉચ્ચસ્થ હોય (દા.ત.,$Ranunculaceae$). $Catharanthus$ $roseus$ એ $Apocynaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે,જે ગેમોપેટલીમાં આવે છે,પોલીપેટલીમાં નહીં.
$2$. ડિસ્કીફ્લોરીમાં એવા પુષ્પોનો સમાવેશ થાય છે જેમાં સ્પષ્ટ ડિસ્ક જોવા મળે છે (દા.ત.,$Rutaceae$ જેમ કે $Citrus$ $limon$).
$3$. કેલિસિફ્લોરીમાં એવા પુષ્પોનો સમાવેશ થાય છે જેમાં થેલેમસ કપ આકારનો હોય અને બીજાશય પરિસ્થિત કે અધસ્થ હોય (દા.ત.,$Rosaceae$ જેમ કે $Rosa$ $indica$).
$4$. ઇન્ફ્રીરી એ ગેમોપેટલીની શ્રેણી છે,પોલીપેટલીની નહીં,જેમાં $Helianthus$ $annuus$ $(Asteraceae)$ નો સમાવેશ થાય છે.
આથી,$Catharanthus$ $roseus$ એ અયોગ્ય જોડકું છે કારણ કે તે ગેમોપેટલીમાં આવે છે.

(A) આ વર્ગીકરણ બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ પર આધારિત છે:
$1$. $(A)$ ઇન્ફીરી: જેમાં બીજાશય અધઃસ્થ હોય છે. ઉદાહરણ: સૂર્યમુખી $(iii)$.
$2$. $(B)$ હીટરોમેરી: જેમાં બીજાશય ઊર્ધ્વસ્થ અને બે કરતાં વધુ સ્ત્રીકેસર હોય છે. ઉદાહરણ: મહુડો $(iv)$.
$3$. $(C)$ બાયકાર્પેલાટી: જેમાં બીજાશય ઊર્ધ્વસ્થ અને બે સ્ત્રીકેસર હોય છે. ઉદાહરણ: બારમાસી $(v)$.
$4$. $(D)$ થેલેમિફ્લોરી: જેમાં બીજાશય ઊર્ધ્વસ્થ અને પુષ્પાસન પર ઘણા પુંકેસર હોય છે. ઉદાહરણ: જાસુદ $(i)$.
$5$. $(E)$ કેલિસિફ્લોરી: જેમાં પુષ્પ પરિજાયા કે અધોજાયા હોય છે. ઉદાહરણ: ગુલાબ $(vi)$.
તેથી,સાચી જોડ $(A-iii), (B-iv), (C-v), (D-i), (E-vi)$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. જાસુદ (Hibiscus rosa-sinensis) એ $iii$ સાથે જોડાય છે.
$B$. લીંબુ (Citrus limon) એ $iv$ સાથે જોડાય છે.
$C$. સૂર્યમુખી (Helianthus annuus) એ $v$ સાથે જોડાય છે.
$D$. ડુંગળી (Allium cepa) એ $ii$ સાથે જોડાય છે.
$E$. બોગનવીલિયા (Bougainvillea spectabilis) એ $i$ સાથે જોડાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-iii, B-iv, C-v, D-ii, E-i$ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $(A)$ જાસૂદ: તેમાં પુષ્પાસન ધુમ્મટ આકારનું હોય છે અને બીજાશય ઉધ્વસ્થ હોય છે. તેથી,$(A-r)$.
$2$. $(B)$ લીંબુ: તેમાં પુષ્પાસન બીંબ આકારનું હોય છે અને બીજાશય ઉધ્વસ્થ હોય છે. તેથી,$(B-p)$.
$3$. $(C)$ ગુલાબ: તેમાં પુષ્પાસન કપ આકારનું હોય છે (પરિજાયા પુષ્પ). તેથી,$(C-t)$.
$4$. $(D)$ સૂર્યમુખી: તેમાં બીજાશય અધ:સ્થ હોય છે (અધિજાયા પુષ્પ). તેથી,$(D-q)$.
$5$. $(E)$ બોગનવેલ: તેમાં પરિપુષ્પની હાજરી જોવા મળે છે. તેથી,$(E-s)$.
આમ,સાચો ક્રમ $(A-r), (B-p), (C-t), (D-q), (E-s)$ છે.

(A) આપેલ વનસ્પતિઓના સાચા વૈજ્ઞાનિક નામ નીચે મુજબ છે:
$1$. જાસૂદ: $Hibiscus \, rosa-sinensis$ (iii)
$2$. લીંબુ: $Citrus \, limon$ (iv)
$3$. સૂર્યમુખી: $Helianthus \, annuus$ $(v)$
$4$. બોગનવેલ: $Bougainvillea \, spectabilis$ $(i)$
$5$. ડુંગળી: $Allium \, cepa$ (ii)
તેથી, સાચી જોડ $(A)-(iii), (B)-(iv), (C)-(v), (D)-(i), (E)-(ii)$ છે.

(D) દ્વિદળી વનસ્પતિઓ મુખ્યત્વે નીચેના લક્ષણો ધરાવે છે:
$1$. ભ્રૂણ સામાન્ય રીતે બે બીજપત્રો ધરાવે છે.
$2$. દ્વિદળી વનસ્પતિના પર્ણોમાં સામાન્ય રીતે જાલાકાર શિરાવિન્યાસ જોવા મળે છે,જેમાં શિરાઓ એક જાળ જેવી રચના બનાવે છે.
$3$. દ્વિદળીમાં પુષ્પીય ભાગો ઘણીવાર પંચાવયવી ($5$ ના ગુણાંકમાં) અથવા ચતુરાવયવી ($4$ ના ગુણાંકમાં) હોય છે.
આમ,આપેલા તમામ વિધાનો દ્વિદળી વનસ્પતિના લક્ષણો દર્શાવે છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(D) એકદળી (Monocots) વનસ્પતિઓ નીચેના મુખ્ય લક્ષણો ધરાવે છે:
$1$. ભ્રૂણ માત્ર એક જ બીજપત્ર ધરાવે છે.
$2$. પર્ણોમાં સામાન્ય રીતે સમાંતર શિરાવિન્યાસ જોવા મળે છે.
$3$. પુષ્પો સામાન્ય રીતે ત્રિઅવયવી હોય છે,એટલે કે પુષ્પીય ભાગો ત્રણના ગુણાંકમાં હોય છે.
આમ,આપેલા ત્રણેય વિધાનો એકદળી વનસ્પતિના લક્ષણો હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(C) બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ દ્વિદળી વનસ્પતિઓને ત્રણ ઉપવર્ગોમાં વિભાજિત કરે છે: પોલીપેટાલી, ગેમોપેટાલી અને મોનોક્લેમિડી।
પોલીપેટાલીને વધુ ત્રણ શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવી છે: થેલેમિફ્લોરી, ડિસ્કીફ્લોરી અને કેલિસિફ્લોરી।
$(1)$ થેલેમિફ્લોરીમાં $6$ ગોત્રો અને ઘણા કુળનો સમાવેશ થાય છે $(R)$।
$(2)$ ઇન્ફીરી એ ગેમોપેટાલીનો ભાગ છે અને તે અધ:સ્થ બીજાશય $(P)$ દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે।
$(3)$ ડિસ્કીફ્લોરીમાં સાઇટ્રસ લિમોન $(S)$ જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે જેમાં તકતી જેવું પુષ્પાસન હોય છે।
$(4)$ બાયકાપેલિટી એ ગેમોપેટાલીનો ભાગ છે અને તે બે સ્ત્રીકેસર $(Q)$ ધરાવે છે।
તેથી, સાચી જોડ $(1)-(R), (2)-(P), (3)-(S), (4)-(Q)$ છે।

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ જાસૂદ એ $(R)$ હીબીસ્કસ રોઝા-સાઈનેન્સિસ (વૈજ્ઞાનિક નામ) છે.
$(2)$ કેથેરેન્થસ રોઝિયસ એ $(S)$ બારમાસી (સામાન્ય નામ) છે.
$(3)$ બોગનવેલ એ $(P)$ બોગનવેલિયા સ્પેક્ટાબિલીસ (વૈજ્ઞાનિક નામ) છે.
$(4)$ સાઇટ્રસ લિમોન એ $(Q)$ લીંબુ (સામાન્ય નામ) છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $(1)-(R), (2)-(S), (3)-(P), (4)-(Q)$ છે.

(A) $Bentham$ અને $Hooker$ ની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,$Dicotyledonae$ વર્ગને ત્રણ ઉપવર્ગોમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યો છે: $Polypetalae$,$Gamopetalae$ અને $Monochlamydeae$.
$Polypetalae$ ઉપવર્ગને વધુ ત્રણ શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યો છે: $Thalamiflorae$,$Disciflorae$ અને $Calyciflorae$.
$Hibiscus$ $rosa-sinensis$ ($Malvaceae$ કુળ) ને $Thalamiflorae$ શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યું છે કારણ કે તેનું પુષ્પાસન કપ આકારનું હોતું નથી (તે બહિર્મુખ અથવા શંકુ આકારનું હોય છે) અને પુષ્પો અધોજાયી હોય છે જેમાં દલપત્રો મુક્ત હોય છે.
વિધાન $X$ સાચું છે,પરંતુ વિધાન $Y$ ખોટું છે કારણ કે $Hibiscus$ માં કપ આકારનું પુષ્પાસન હોતું નથી (જે $Calyciflorae$ નું લક્ષણ છે) અને તેના દલપત્રો મુક્ત (polypetalous) હોય છે,યુક્ત હોતા નથી.

(A) આપેલ આકૃતિમાં સૂર્યમુખીનું છોડ દર્શાવેલ છે,જે એસ્ટરેસી (Asteraceae) કુળનો સભ્ય છે. તે તેના મોટા,સંયુક્ત પુષ્પવિન્યાસ માટે જાણીતું છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ સૂર્યમુખી છે.

(C) આકૃતિમાં દર્શાવેલ વનસ્પતિ સૂર્યમુખી (Helianthus annuus) છે.
સૂર્યમુખી એ એસ્ટરેસી (Asteraceae) કુળની વનસ્પતિ છે.
તે દ્વિદળી વનસ્પતિ છે,જે તેના બીજમાં બે બીજપત્રો અને પર્ણોમાં ઝાલાકાર શિરાવિન્યાસ ધરાવે છે.

(D) મકાઈનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Zea \text{ } mays$ છે.
$Rana \text{ } tigrina$ એ ભારતીય દેડકાનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
$Periplaneta \text{ } americana$ એ અમેરિકન વંદાનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
$Helianthus \text{ } annuus$ એ સૂર્યમુખીનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ એસ્ટેરેસી એ બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં ઇન્ફેરી $(R)$ શ્રેણીમાં આવે છે.
$(2)$ મેગાસકોલેસિડી એ અળસિયાનું કુળ છે જે ઓપિસ્થોપોરા $(S)$ ગોત્રમાં આવે છે.
$(3)$ બ્લાટીડી એ વંદાનું કુળ છે જે ઓર્થોપ્ટેરા $(P)$ ગોત્રમાં આવે છે (જૂના વર્ગીકરણ મુજબ).
$(4)$ પોએસી એ ઘાસનું કુળ છે જે ગ્લુમીફ્લોરી $(Q)$ શ્રેણીમાં આવે છે.
તેથી, સાચી જોડ $(1-R), (2-S), (3-P), (4-Q)$ છે.

(B) આપેલ છોડમાં $Indigofera$,$Sesbania$,$Salvia$,$Allium$,$Aloe$,રાય,મગફળી,મૂળો,ચણા અને સલગમનો સમાવેશ થાય છે.
પુષ્પોમાં અલગ-અલગ લંબાઈ ધરાવતા પુંકેસર ચોક્કસ કુળની લાક્ષણિકતા છે:
$1$. $Salvia$ ($Lamiaceae$ કુળ): ડાયડાયનેમસ સ્થિતિ દર્શાવે છે (બે લાંબા અને બે ટૂંકા પુંકેસર).
$2$. રાય ($Brassica$ $campestris$): ટેટ્રાડાયનેમસ સ્થિતિ દર્શાવે છે (ચાર લાંબા અને બે ટૂંકા પુંકેસર).
$3$. મૂળો ($Raphanus$ $sativus$): ટેટ્રાડાયનેમસ સ્થિતિ દર્શાવે છે (ચાર લાંબા અને બે ટૂંકા પુંકેસર).
$4$. સલગમ ($Brassica$ $rapa$): ટેટ્રાડાયનેમસ સ્થિતિ દર્શાવે છે (ચાર લાંબા અને બે ટૂંકા પુંકેસર).
$Indigofera$,$Sesbania$,ચણા અને મગફળી ($Fabaceae$ કુળ) માં દ્વિસંઘી પુંકેસર હોય છે પરંતુ સામાન્ય રીતે સમાન લંબાઈના હોય છે.
$Allium$ અને $Aloe$ ($Liliaceae$ કુળ) માં પુંકેસર સમાન લંબાઈના હોય છે.
તેથી,કુલ $4$ છોડ ($Salvia$,રાય,મૂળો અને સલગમ) એવા છે જેમાં પુંકેસરની લંબાઈ અલગ-અલગ હોય છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$1$. $Nepenthes$ (કળશપર્ણ) નો કળશ એ પર્ણનું રૂપાંતરણ છે.
$2$. $Nepenthes$ માં,પર્ણપત્ર કીટકોને પકડવા અને પાચન કરવા માટે કળશ જેવી રચનામાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$3$. પર્ણાગ્રહ કળશને ઢાંકવા માટે ઢાંકણ બનાવે છે,અને પર્ણતલ ઘણીવાર પર્ણ જેવું બને છે.
$4$. કાકડીના પ્રતાન,$Opuntia$ (ફાફડા થોર) ની ચપટી રચનાઓ (પર્ણસદ્રશ પ્રકાંડ),અને લીંબુના કંટક એ બધા પ્રકાંડના રૂપાંતરણોના ઉદાહરણો છે.

(D) આપેલ વનસ્પતિઓ જાસુદ,રાઈ,રીંગણ,બટાકા,જામફળ,કાકડી,ડુંગળી અને ટ્યૂલિપ છે.
$1$. જાસુદ: ઉચ્ચસ્થ અંડાશય (અધિજાયી પુષ્પ).
$2$. રાઈ: ઉચ્ચસ્થ અંડાશય (અધિજાયી પુષ્પ).
$3$. રીંગણ: ઉચ્ચસ્થ અંડાશય (અધિજાયી પુષ્પ).
$4$. બટાકા: ઉચ્ચસ્થ અંડાશય (અધિજાયી પુષ્પ).
$5$. જામફળ: અધઃસ્થ અંડાશય (પરિજાયી પુષ્પ).
$6$. કાકડી: અધઃસ્થ અંડાશય (પરિજાયી પુષ્પ).
$7$. ડુંગળી: ઉચ્ચસ્થ અંડાશય (અધિજાયી પુષ્પ).
$8$. ટ્યૂલિપ: ઉચ્ચસ્થ અંડાશય (અધિજાયી પુષ્પ).
આમ,જાસુદ,રાઈ,રીંગણ,બટાકા,ડુંગળી અને ટ્યૂલિપમાં ઉચ્ચસ્થ અંડાશય જોવા મળે છે. કુલ સંખ્યા $6$ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$1$. ડુંગળી ($Allium$ $cepa$) એ $Liliaceae$ કુળની એકદળી વનસ્પતિ છે. તે માંસલ પર્ણોમાં ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે જે કંદ (bulb) બનાવે છે.
$2$. $Liliaceae$ કુળમાં (જેમ કે ડુંગળીમાં) ધારાસ્પર્શી (imbricate) કલિકાંતરવિન્યાસ જોવા મળે છે,જેમાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની કિનારીઓ એકબીજા પર આચ્છાદિત હોય છે પરંતુ કોઈ ચોક્કસ દિશામાં હોતી નથી.
$3$. તેમાં અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે,જેમાં જરાયુ અક્ષીય હોય છે અને અંડકો બહુકોટરવાળા બીજાશયમાં જોડાયેલા હોય છે.
અન્ય વિકલ્પોનું વિશ્લેષણ:
- વટાણા: તેમાં અભ્રૂણપોષી (non-endospermic) બીજ હોય છે,ભ્રૂણપોષી નહીં.
- ટામેટા: તેમાં કોરસ્પર્શી (valvate) કલિકાંતરવિન્યાસ જોવા મળે છે,વળેલું નહીં.
- મકાઈ: તે $C_4$ વનસ્પતિ છે,$C_3$ નહીં.

(C) સીમાંત જરાયુવિન્યાસ એ $Fabaceae$ કુળની લાક્ષણિકતા છે.
આપેલી યાદીમાં,$Fabaceae$ કુળના છોડ નીચે મુજબ છે: ચણા,અરહર,સણ,મગ,વટાણા અને લ્યુપિન.
$1$. ચણા ($Cicer$ $arietinum$)
$2$. અરહર ($Cajanus$ $cajan$)
$3$. સણ ($Crotalaria$ $juncea$)
$4$. મગ ($Vigna$ $radiata$)
$5$. વટાણા ($Pisum$ $sativum$)
$6$. લ્યુપિન $(Lupinus)$
આમ,કુલ $6$ છોડમાં સીમાંત જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે.
સાચો વિકલ્પ $C$ છે.