Mix Examples- Morphology of Flowering Plants Questions in Gujarati

(A) $Fabaceae$ કુળમાં,પુષ્પમાં ધ્વજકુંતલ (vexillary) કલિકાંતરવિન્યાસ જોવા મળે છે.
આ ગોઠવણીમાં પાંચ દલપત્રો હોય છે: એક પશ્ચ ધ્વજક (standard/vexillum),બે પાર્શ્વ પક્ષકો (wings/alae),અને બે અગ્ર દલપત્રો જે નૌતલ (keel/carina) બનાવે છે.
સૌથી મોટું દલપત્ર (ધ્વજક) બે પાર્શ્વ પક્ષકોને આવરે છે,જે બદલામાં બે સૌથી નાના અગ્ર દલપત્રો (નૌતલ) ને આવરે છે.
તેથી,વિધાન કે બે પક્ષકો હોય છે તે સાચું છે,અને કારણ કે તેઓ સૌથી મોટા દલપત્ર દ્વારા આવરિત હોય છે તે પણ સાચું છે અને તે રચનાત્મક ગોઠવણીની સમજૂતી આપે છે.

(B) રેફાઇડ્સ એ સોય જેવા લાંબા અને પાતળા કેલ્શિયમ ઓક્ઝેલેટના સ્ફટિકો છે,જે સામાન્ય રીતે એકબીજાને સમાંતર રહીને જૂથ (bundle) બનાવે છે.
આ જૂથો ઘણીવાર એક વિશિષ્ટ કોથળી જેવા કોષમાં જોવા મળે છે.
રેફાઇડ્સ સામાન્ય રીતે $Alocasia$,$Colocasia$ અને $Pistia$ જેવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.

(C) $Salix$ પ્રજાતિનું લાકડું,જેને સામાન્ય રીતે વિલો (ખાસ કરીને $Salix$ $alba$ અથવા $Salix$ $caerulea$) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને જે $Salicaceae$ કુળનો સભ્ય છે,તેનો ઉપયોગ રમતગમતના સાધનો બનાવવા માટે થાય છે. આ લાકડું હલકું,મજબૂત અને આંચકા સહન કરવાની ક્ષમતા ધરાવતું હોવાથી ક્રિકેટના બેટ બનાવવા માટે પસંદ કરવામાં આવે છે.

(C) $Calotropis$ (આક) એક એવો છોડ છે જે અત્યંત ઝેરી કાર્ડિયાક ગ્લાયકોસાઇડ્સ ઉત્પન્ન કરે છે,જેના કારણે ઢોર અને બકરીઓ તેને ખાતા નથી. તેથી,વિધાન $(A)$ સાચું છે.
જોકે,$Calotropis$ માં કાંટા હોતા નથી; તે તેના રાસાયણિક સંરક્ષણ તંત્ર (ઝેરી પદાર્થો) માટે જાણીતું છે. કાંટા એ વનસ્પતિઓના રક્ષણનું એક મોર્ફોલોજિકલ (બાહ્યાકાર) સાધન છે (જેમ કે $Acacia$ અથવા $Cactus$ માં),પરંતુ આ $Calotropis$ ને લાગુ પડતું નથી. તેથી,કારણ $(R)$ ખોટું છે.

(B) દરેક વિધાનનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$(a)$ ખોટું: સાઇટ્રસ અને બુગનવેલિયામાં,કક્ષકલિકાઓ કંટકમાં રૂપાંતરિત થાય છે,પર્ણિકાઓ નહીં.
$(b)$ સાચું: કાકડી અને કોળા જેવી વનસ્પતિઓમાં,કક્ષકલિકાઓ પાતળા અને કુંતલાકાર સૂત્રોમાં વિકસે છે,જે આરોહણમાં મદદ કરે છે.
$(c)$ સાચું: ઓપન્ટિયામાં,પ્રકાંડ પ્રકાશસંશ્લેષણ કરવા માટે ચપટું અને માંસલ બને છે,જે પર્ણના વિકલ્પ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$(d)$ સાચું: રાઈઝોફોરા કાદવવાળા વિસ્તારોમાં ઉગે છે અને શ્વસન માટે ઓક્સિજન મેળવવા માટે ન્યુમેટોફોર્સ (ઊર્ધ્વગામી મૂળ) ધરાવે છે.
$(e)$ સાચું: ઘાસ અને સ્ટ્રોબેરીમાં જમીન પર પથરાતા પ્રકાંડ (ઉપરી ભૂસ્તારી વગેરે) વાનસ્પતિક પ્રજનનમાં મદદ કરે છે.
તેથી,વિધાનો $(b), (c), (d)$ અને $(e)$ સાચા છે.

(B) આપેલ સપુષ્પી વનસ્પતિની આકૃતિમાં:
$1$. લેબલ $P$ એ ફળ (ખાસ કરીને સિલિકવા,જે બ્રાસિકેસી કુળની લાક્ષણિકતા છે) દર્શાવે છે.
$2$. લેબલ $Q$ એ પર્ણના કક્ષમાં આવેલી કલિકા દર્શાવે છે,જેને કક્ષકલિકા (axillary bud) કહેવામાં આવે છે.
$3$. તેથી,$P$ એ ફળ દર્શાવે છે અને $Q$ એ કલિકા દર્શાવે છે.
$4$. સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$P$. રક્ષણ: લીંબુ (Citrus) ના છોડમાં કંટક (thorns) હોય છે જે શાકાહારી પ્રાણીઓ સામે રક્ષણ આપે છે.
$Q$. ખોરાકસંગ્રહ: જમીનકંદ (Corm) એ ખોરાક સંગ્રહ માટેનું પ્રકાંડનું રૂપાંતરણ છે.
$R$. પ્રકાશસંશ્લેષણ: ફાફડાથોર (Opuntia) માં પ્રકાંડ માંસલ,લીલું અને ચપટું હોય છે જે પ્રકાશસંશ્લેષણનું કાર્ય કરે છે.
$S$. આધાર અને આરોહણ: દ્રાક્ષ (Grapevine) માં સૂત્ર (tendrils) હોય છે,જે પ્રકાંડનું રૂપાંતરણ છે અને તે આરોહણ કરવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચી જોડ $P-III, Q-II, R-I, S-IV$ છે.

(A) વનસ્પતિમાં ચોક્કસ કાર્યો કરવા માટે વિવિધ ભાગોમાં રૂપાંતરણ જોવા મળે છે:
$1$. વટાણા $(Pisum \text{ } sativum)$ માં, પર્ણો સૂત્રમાં રૂપાંતરિત થાય છે જે આરોહણ માટે આધાર પૂરો પાડે છે.
$2$. ફાફડાથોર $(Opuntia)$ માં, પર્ણો કંટકમાં રૂપાંતરિત થાય છે જેથી પાણીનો વ્યય ઘટાડી શકાય, અને પ્રકાંડ માંસલ અને લીલું બનીને પ્રકાશસંશ્લેષણનું કાર્ય કરે છે.
$3$. દ્રાક્ષ $(Vitis \text{ } vinifera)$ માં, સૂત્ર એ પ્રકાંડનું રૂપાંતરણ છે, મૂળનું નહીં.
$4$. રાઈઝોફોરામાં, મૂળ શ્વસનમૂળમાં રૂપાંતરિત થાય છે જે કળણવાળા વિસ્તારોમાં શ્વસનમાં મદદ કરે છે, પ્રકાંડ નહીં.
તેથી, સાચી જોડ $\text{સૂત્ર } - \text{વટાણા } - \text{પર્ણ}$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$P$. સૂત્રો: વટાણા $(V)$ જેવી વનસ્પતિઓમાં,પર્ણો આરોહણ માટે સૂત્રોમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$Q$. કંટ (કાંટા): થોર $(III)$ જેવી વનસ્પતિઓમાં,પર્ણો રક્ષણ અને બાષ્પોત્સર્જન ઘટાડવા માટે કાંટામાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$R$. ખોરાકસંગ્રહ માટે માંસલ પર્ણો: ડુંગળી અને લસણ $(I)$ માં પર્ણો ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે.
$S$. પર્ણદંડ (Phyllode): ઓસ્ટ્રેલિયન બાવળ $(IV)$ માં,પર્ણદંડ ફૂલીને લીલો બને છે અને પ્રકાશસંશ્લેષણનું કાર્ય કરે છે.
$T$. કીટભક્ષી: કળશપર્ણ અને મક્ષિપાશ $(II)$ જેવી વનસ્પતિઓમાં,પર્ણો કીટકોને પકડવા માટે રૂપાંતરિત થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(P-V), (Q-III), (R-I), (S-IV), (T-II)$ છે.

(D) અમુક વનસ્પતિઓમાં,એક જ પુષ્પમાં આવેલા પુંકેસરના તંતુઓની લંબાઈમાં વિવિધતા જોવા મળે છે.
$1$. $Salvia$ (સાલ્વિયા) માં તંતુની લંબાઈમાં વિવિધતા હોય છે,જે કીટકો દ્વારા પરાગનયન માટેનું અનુકૂલન છે.
$2$. $Mustard$ (રાઈ - $Brassica$ $campestris$) માં ચતુર્દીર્ઘી (tetradynamous) સ્થિતિ જોવા મળે છે,જેમાં કુલ $6$ પુંકેસર હોય છે: $4$ લાંબા અને $2$ ટૂંકા.
આથી,$Salvia$ અને $Mustard$ બંનેમાં તંતુની લંબાઈમાં વિવિધતા જોવા મળે છે.

(D) બાહ્યકારવિદ્યા એ જીવવિજ્ઞાનની એક શાખા છે જે સજીવોના સ્વરૂપ અને બંધારણ તથા તેમના વિશિષ્ટ રચનાત્મક લક્ષણોના અભ્યાસ સાથે સંબંધિત છે.
તેમાં બહારથી દેખાતા લક્ષણો,સજીવનું સ્વરૂપ અને તેના વિવિધ અંગો કે ભાગોની ગોઠવણીનો અભ્યાસ કરવામાં આવે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો બાહ્યકારવિદ્યાના પાસાઓનું યોગ્ય રીતે વર્ણન કરે છે.

$(A)$ સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. ગુલાબ: તે પરિજાયા (Perigynous) પુષ્પ છે જેમાં બીજાશય અર્ધ-અધસ્થ હોય છે $(A-II)$.
$B$. વટાણા: તેમાં સીમાંત જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે, જેમાં જરાયુ બીજાશયની વક્ષ સીવણ પર એક ધાર બનાવે છે $(B-IV)$.
$C$. કપાસ: તેમાં વળેલું (Twisted) પુષ્પવિન્યાસ જોવા મળે છે, જેમાં દલપત્રની એક ધાર તેની પછીના દલપત્ર પર ચઢેલી હોય છે $(C-I)$.
$D$. કેરી: તે અષ્ઠિફળ (Drupe) પ્રકારનું ફળ છે, જે એકસ્ત્રીકેસરી ઉચ્ચસ્થ બીજાશયમાંથી વિકસે છે અને એક બીજ ધરાવે છે $(D-III)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-II, B-IV, C-I, D-III$ છે.

(B) વટાણાનો છોડ $(Pisum \, sativum)$ એ $Fabaceae$ કુળનો સભ્ય છે.
$Fabaceae$ કુળમાં પુષ્પવિન્યાસ સામાન્ય રીતે $Racemose$ (અપરિમિત) પ્રકારનો હોય છે, જેમાં મુખ્ય ધરી સતત વૃદ્ધિ પામે છે અને પુષ્પો પાર્શ્વિય રીતે અગ્રાભિવર્ધી ક્રમમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
વટાણાના છોડમાં પુષ્પો $Zygomorphic$ (એકવ્યાસસમમિત) હોય છે, જેનો અર્થ છે કે તેને માત્ર એક જ ઊભી ધરીએથી બે સમાન ભાગોમાં વહેંચી શકાય છે.

(D) વિધાન $(A)$ સાચું છે: ભ્રૂણમૂળ સિવાયના ભાગોમાંથી ઉદ્ભવતા મૂળને અસ્થાનિક મૂળ કહેવાય છે,જે $Monstera$ માં જોવા મળે છે.
વિધાન $(B)$ સાચું છે: મૂળતંત્રનું મુખ્ય કાર્ય પાણી અને ખનિજોનું શોષણ અને છોડને જમીનમાં જકડી રાખવાનું છે.
વિધાન $(C)$ સાચું છે: પર્ણો પ્રરોહ અગ્રસ્થ વર્ધનશીલ પેશીમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે અને અગ્રાભિવર્ધી ક્રમમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
વિધાન $(D)$ ખોટું છે: $Alstonia$ માં પર્ણવિન્યાસ ચક્રાકાર હોય છે,એટલે કે દરેક ગાંઠ પર બેથી વધુ પર્ણો ઉદ્ભવે છે.
વિધાન $(E)$ ખોટું છે: કાકડીમાં પુષ્પો પરિજાયી કે ઉપરીજાયી (epigynous) હોય છે,અધોજાયી નહીં.
તેથી,વિધાન $(A, B, C)$ સાચા છે.

(B) વિધાન-$I$ સાચું છે: અંડાશયની અંદર અંડકોની ગોઠવણીને જરાયુવિન્યાસ કહેવામાં આવે છે.
વિધાન-$II$ ખોટું છે: ફલન વગર અંડાશયમાંથી બનતા ફળને અફલિત ફળ (parthenocarpic fruit) કહેવાય છે. જો ફળનું નિર્માણ ફલન દ્વારા થાય,તો તેને સામાન્ય રીતે સત્ય ફળ (true fruit) કહેવામાં આવે છે.

(D) આપેલ આકૃતિઓ નીચેની રચનાઓ દર્શાવે છે:
$A$: પરિમિત પુષ્પવિન્યાસ,જેમાં મુખ્ય ધરી પુષ્પમાં અંત પામે છે અને વૃદ્ધિ મર્યાદિત હોય છે.
$B$: અધોજાયા પુષ્પ,જેમાં સ્ત્રીકેસર સૌથી ઉપરના સ્થાને હોય છે અને અન્ય પુષ્પીય ભાગો તેની નીચે આવેલા હોય છે.
$C$: અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ,જેમાં જરાયુ અક્ષીય હોય છે અને અંડકો બહુકોટરવાળા બીજાશયમાં તેની સાથે જોડાયેલા હોય છે.
$D$: એલ્યુરોન સ્તર,જે મકાઈ જેવા એકદળી બીજમાં ભ્રૂણપોષનું પ્રોટીનયુક્ત બાહ્ય સ્તર છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) વિધાન $- I$ ખોટું છે: અંડાશયની અંદર અંડકોની ગોઠવણીને જરાયુવિન્યાસ (placentation) કહેવાય છે,કલિકાંતરવિન્યાસ (aestivation) નહીં.
વિધાન $- II$ ખોટું છે: પુષ્પકલિકામાં વજ્રપત્રો અને દલપત્રોની તે જ ચક્રના અન્ય સભ્યોની સાપેક્ષમાં ગોઠવણીની રીતને કલિકાંતરવિન્યાસ (aestivation) કહેવાય છે,જરાયુવિન્યાસ (placentation) નહીં.
તેથી,બંને વિધાનો ખોટા છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ તંતુમય મૂળ: ઘઉં જેવા એકદળી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે $(c)$.
$(ii)$ પ્રકાંડ સૂત્ર: આ પ્રકાંડના રૂપાંતરણો છે જે વનસ્પતિને ઉપર ચઢવામાં મદદ કરે છે,જે દ્રાક્ષમાં જોવા મળે છે $(d)$.
$(iii)$ પ્રકાંડ કંટક: આ રક્ષણ માટેના લાકડા જેવા અણીદાર બંધારણો છે,જે લીંબુ (Citrus) માં જોવા મળે છે $(a)$.
$(iv)$ પર્ણતલ (Pulvinus): કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતો ફૂલેલો પર્ણતલ $(b)$.
આમ,સાચો ક્રમ $(i)-(c), (ii)-(d), (iii)-(a), (iv)-(b)$ છે.

(A-II, B-IV, C-I, D-III) જરાયુવિન્યાસના પ્રકારો માટે સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. સીમાંત જરાયુવિન્યાસ: વટાણામાં જોવા મળે છે $(A-II)$.
$2$. અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ: લીંબુમાં જોવા મળે છે $(B-IV)$.
$3$. ચર્મવત જરાયુવિન્યાસ: રાઈમાં જોવા મળે છે $(C-I)$.
$4$. તલીય જરાયુવિન્યાસ: ગલગોટામાં જોવા મળે છે $(D-III)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-II, B-IV, C-I, D-III$ છે.