Mix Examples-Cell Cycle and Cell Division Questions in Gujarati

(B) કોષીય ગુણન,એટલે કે કોષોની સંખ્યામાં વધારો,$Cell \ division$ (કોષવિભાજન) ની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,એક પિતૃ કોષ વિભાજિત થઈને બે કે તેથી વધુ બાળ કોષોમાં પરિણમે છે. સજીવોમાં વૃદ્ધિ,વિકાસ અને પ્રજનન માટે આ એક પાયાની જૈવિક પ્રક્રિયા છે.

(D) કોષચક્ર બે મુખ્ય તબક્કાઓ ધરાવે છે: આંતરાવસ્થા (Interphase) અને $M$ તબક્કો (ભાજન).
આંતરાવસ્થા ત્રણ પેટા-તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલી છે: $G_1$ તબક્કો,$S$ તબક્કો અને $G_2$ તબક્કો.
વિધાન $P$ ખોટું છે કારણ કે $G_1$ તબક્કો એ આંતરાવસ્થાનો પ્રથમ તબક્કો છે,અંતિમ તબક્કો નથી. આંતરાવસ્થાનો અંતિમ તબક્કો $G_2$ તબક્કો છે.
વિધાન $Q$ ખોટું છે કારણ કે $DNA$ નું સંશ્લેષણ (પ્રતિકૃતિ) $S$ તબક્કા (સંશ્લેષણ તબક્કો) દરમિયાન થાય છે,$G_2$ તબક્કામાં નહીં.
તેથી,વિધાન $P$ અને $Q$ બંને ખોટાં છે.

(C) કોષચક્ર આંતરાવસ્થા અને $M$-તબક્કાનું બનેલું છે. આંતરાવસ્થા ત્રણ તબક્કામાં વહેંચાયેલી છે:
$1$. $G_1$-તબક્કો (ગેપ $1$): આ વૃદ્ધિનો તબક્કો છે જ્યાં કોષ જરૂરી ઉત્સેચકો અને પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરીને $DNA$ ના સ્વયંજનન માટે તૈયારી કરે છે.
$2$. $S$-તબક્કો (સંશ્લેષણ તબક્કો): આ તબક્કા દરમિયાન $DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે અને કોષ દીઠ $DNA$ ની માત્રા બમણી થાય છે.
$3$. $G_2$-તબક્કો (ગેપ $2$): આ તબક્કામાં કોષ વૃદ્ધિ કરવાનું ચાલુ રાખે છે અને કોષ વિભાજન માટે જરૂરી પ્રોટીન અને સૂક્ષ્મનલિકાઓનું સંશ્લેષણ કરે છે.
તેથી,સાચી જોડ $(A-ii), (B-iii), (C-i)$ છે.

(C) $M$ તબક્કો (ભાજન તબક્કો) બે મુખ્ય પ્રક્રિયાઓનો બનેલો છે: કોષકેન્દ્રવિભાજન (Karyokinesis) અને કોષરસવિભાજન (Cytokinesis).
કોષકેન્દ્રવિભાજનને ચાર તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે: પૂર્વાવસ્થા,ભાજનાવસ્થા,ભાજનોત્તર અવસ્થા અને અંત્યાવસ્થા.
કોષરસવિભાજન એ કોષરસના વિભાજનની પ્રક્રિયા છે,જે કોષકેન્દ્રવિભાજન પૂર્ણ થયા પછી થાય છે.
તેથી,કોષરસવિભાજન એ $M$ તબક્કાનો ભાગ હોવા છતાં,તે તકનીકી રીતે સમભાજન (કોષકેન્દ્રવિભાજન) ની પ્રક્રિયાથી અલગ છે.

(A) સમભાજનની પ્રક્રિયામાં,$Telophase$ (અંત્યાવસ્થા) એ અંતિમ તબક્કો છે. $Telophase$ દરમિયાન,રંગસૂત્રો વિરુદ્ધ ધ્રુવો પર એકત્રિત થાય છે અને તેમની ઓળખ ગુમાવે છે. કોષકેન્દ્રપટલ રંગસૂત્રોના સમૂહની આસપાસ ફરીથી રચાય છે,અને કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગીપ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળ પુનઃસ્થાપિત થાય છે. જો 'ભાજનાવસ્થા' શબ્દનો અર્થ $Anaphase$ (ભાજનાવસ્થા) તરીકે લેવામાં આવે,તો વિકલ્પ $A$ ખોટો ઠરે છે,કારણ કે આ અંગિકાઓ $Telophase$ દરમિયાન પુનઃસ્થાપિત થાય છે,$Anaphase$ દરમિયાન નહીં.

(C) કોષની એવી બહુકોષકેન્દ્રીય સ્થિતિ,જેમાં કોષકેન્દ્ર વિભાજન (કેરિયોકાઇનેસિસ) પછી કોષરસનું વિભાજન થતું નથી,તેને $Syncytium$ (સીનસીટિયમ) કહેવામાં આવે છે. આ સ્થિતિ નાળિયેરના પ્રવાહી ભ્રૂણપોષ અથવા કેટલીક ફૂગના કવકતંતુઓમાં જોવા મળે છે.

(A) સીનસીટિયમ એ એક બહુકોષકેન્દ્રીય કોષ છે જે કોષરસવિભાજન (cytokinesis) વગર કોષકેન્દ્રના વારંવારના વિભાજનને કારણે ઉદ્ભવે છે. કેટલાક સજીવોમાં,જેમ કે નાળિયેરના પ્રવાહી ભ્રૂણપોષમાં,પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર કોષદીવાલના નિર્માણ વગર વારંવાર મુક્ત કોષકેન્દ્રીય વિભાજન પામે છે,જેના પરિણામે બહુકોષકેન્દ્રીય સ્થિતિ સર્જાય છે જેને સીનસીટિયમ કહેવામાં આવે છે.

(B) $\text{વિધાન } (S)$ સાચું છે કારણ કે કોષચક્ર એ તમામ સજીવોમાં એક પાયાની પ્રક્રિયા છે, જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે દરેક નવો પેદા થતો કોષ જીવનની સાતત્યતા જાળવવા માટે વૃદ્ધિ અને વિભાજન પામે છે.
$\text{કારણ } (R)$ પણ સાચું છે કારણ કે વનસ્પતિ કોષોમાં તારાકેન્દ્ર $(centrioles)$ હોતા નથી, જે સામાન્ય રીતે પ્રાણી કોષોમાં જોવા મળે છે અને ત્રાકતંતુઓના નિર્માણમાં ભાગ લે છે.
જોકે, વનસ્પતિ કોષોમાં તારાકેન્દ્રનો અભાવ એ કોષચક્રને અનુસરવાનું કારણ નથી. કોષચક્ર એ એક સાર્વત્રિક જૈવિક પ્રક્રિયા છે જે સાયકલિન $(cyclins)$ અને સાયકલિન-આધારિત કાઈનેઝ $(CDKs)$ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે, જે તારાકેન્દ્રની હાજરી કે ગેરહાજરીથી સ્વતંત્ર છે. તેથી, $R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(B) અંત્યાવસ્થા એ સમભાજનની અંતિમ અવસ્થા છે.
આ અવસ્થામાં,જે રંગસૂત્રો તેમના સંબંધિત ધ્રુવો પર પહોંચી ગયા છે,તે અસંઘનિત (decondense) થાય છે અને તેમની વ્યક્તિગત ઓળખ ગુમાવે છે.
વ્યક્તિગત રંગસૂત્રો હવે સ્પષ્ટ રચનાઓ તરીકે જોઈ શકાતા નથી,અને રંગસૂત્ર દ્રવ્ય બંને ધ્રુવો પર એક સમૂહમાં એકત્રિત થાય છે.
આ તે અવસ્થા છે જે કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો પર બે બાળ કોષકેન્દ્રોનું નિર્માણ દર્શાવે છે.
આપેલ આકૃતિઓ જોતા,આકૃતિ $B$ સ્પષ્ટપણે કોષના વિરુદ્ધ છેડાઓ પર બે અલગ કોષકેન્દ્રો બનતા દર્શાવે છે,જે અંત્યાવસ્થાની લાક્ષણિકતા છે.

(B) સમભાજન (Mitosis) ના તબક્કાઓ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ આંતરાવસ્થા (Interphase): કોષ તેની આરામની સ્થિતિમાં છે,જેમાં સ્પષ્ટ કોષકેન્દ્ર જોવા મળે છે.
$(e)$ પૂર્વાવસ્થા (Prophase): રંગસૂત્રદ્રવ્યનું સંઘનન થઈ રંગસૂત્રો બને છે અને કોષકેન્દ્રપટલ અદ્રશ્ય થવાનું શરૂ થાય છે.
$(d)$ ભાજનાવસ્થા (Metaphase): રંગસૂત્રો કોષના વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે.
$(c)$ ભાજનોત્તરાવસ્થા (Anaphase): રંગસૂત્રિકાઓ છૂટી પડે છે અને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે.
$(b)$ અંત્યાવસ્થા (Telophase) / કોષરસવિભાજન (Cytokinesis): રંગસૂત્રો ધ્રુવો પર પહોંચે છે,કોષકેન્દ્રપટલ ફરીથી બને છે અને કોષનું વિભાજન શરૂ થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a) \rightarrow (e) \rightarrow (d) \rightarrow (c) \rightarrow (b)$ છે. જોકે,આપેલા વિકલ્પો અને આકૃતિઓના આધારે,$(a) \rightarrow (e) \rightarrow (d) \rightarrow (b) \rightarrow (c)$ એ સમભાજનની પ્રક્રિયાનું સૌથી યોગ્ય નિરૂપણ છે.

(C) સમવિભાજન ($M$ તબક્કો) એ કોષ વિભાજનની પ્રક્રિયા છે જેમાં સુકોષકેન્દ્રી કોષ તેના રંગસૂત્રોને બે સમાન સમૂહોમાં બે અલગ કોષકેન્દ્રોમાં વિભાજિત કરે છે.
$1$. આ પ્રક્રિયા કોષકેન્દ્ર વિભાજન (Karyokinesis) થી શરૂ થાય છે,જેમાં પૂર્વાવસ્થા,ભાજનાવસ્થા,ભાજનોત્તર અવસ્થા અને અંત્યાવસ્થા જેવા તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. કોષકેન્દ્ર વિભાજન બાદ સામાન્ય રીતે કોષરસ વિભાજન (Cytokinesis) થાય છે,જે કોષરસનું બે બાળ કોષોમાં ભૌતિક વિભાજન છે.
$3$. તેથી,સમવિભાજનની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયામાં કોષકેન્દ્રીય વિભાજન અને ત્યારબાદ કોષરસીય વિભાજનનો સમાવેશ થાય છે.

$(A)$ સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ પૂર્વાવસ્થા: $(iii)$ આ તબક્કા દરમિયાન ત્રાકતંતુઓ (માઇક્રોટ્યુબ્યુલ્સ) નું નિર્માણ થાય છે.
$(B)$ ભાજનાવસ્થા: $(ii)$ રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ (મેટાફેઝ પ્લેટ) પર ગોઠવાય છે.
$(C)$ ભાજનોતરાવસ્થા: $(iv)$ સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ અલગ થઈને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે.
$(D)$ અંત્યાવસ્થા: $(i)$ કોષકેન્દ્રપટલ, કોષકેન્દ્રિકા, ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળ પુત્રી રંગસૂત્રોની આસપાસ પુનઃનિર્માણ પામે છે.
$(E)$ કોષરસવિભાજન: $(v)$ જો કોષકેન્દ્રવિભાજન પછી કોષરસવિભાજન ન થાય, તો તે બહુકોષકેન્દ્રીય સ્થિતિ (સિનસાઇટિયમ) તરફ દોરી જાય છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-iii, B-ii, C-iv, D-i, E-v$ છે.

(C) આપેલ આકૃતિ સમભાજનની પ્રારંભિક પૂર્વાવસ્થા (Early Prophase) દર્શાવે છે.
આ તબક્કે,રંગસૂત્રદ્રવ્ય ઘટ્ટ બનીને સુસ્પષ્ટ રંગસૂત્રો બનાવે છે.
આંતરાવસ્થાના $S$-તબક્કા દરમિયાન જે તારાકેન્દ્રોનું સ્વયંજનન થયું હતું,તે કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે.
$P$ તરીકે નિર્દેશિત રચના તારાકેન્દ્રો (Centrioles) છે,જે તારાકાયના મુખ્ય ઘટકો છે.
તેથી,સાચો જવાબ તારાકેન્દ્રો અને પ્રારંભિક પૂર્વાવસ્થા છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$I$. ઈન્ટરકાઈનેસીસ $(D)$: આ અર્ધિકરણ-$I$ અને અર્ધિકરણ-$II$ વચ્ચેનો ટૂંકો ગાળો છે.
$II$. આંતરાવસ્થા $(C)$: આ એ અવસ્થા છે જેમાં કોષ વિભાજનમાં પ્રવેશતા પહેલા $DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે.
$III$. ઝાયગોટીન $(A)$: પૂર્વાવસ્થા-$I$ ની આ અવસ્થા દરમિયાન, સમજાત રંગસૂત્રોની જોડી બને છે, જેને સાયનેપ્સિસ કહેવાય છે.
$IV$. ડાયકાઈનેસીસ $(B)$: આ પૂર્વાવસ્થા-$I$ ની અંતિમ અવસ્થા છે, જે દ્વિધ્રુવીય ત્રાક તંત્રના નિર્માણ દ્વારા લાક્ષણિક છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $I-D, II-C, III-A, IV-B$ છે.

(D) $S -$ વિધાન ખોટું છે કારણ કે સમભાજન કોષના સપાટીના ક્ષેત્રફળ અને કદના ગુણોત્તરને જાળવી રાખવા માટે આવશ્યક છે,જે કોષને કાર્યક્ષમ રીતે કાર્ય કરવામાં મદદ કરે છે. જ્યારે કોષ ખૂબ મોટો થઈ જાય છે,ત્યારે તેનું સપાટીનું ક્ષેત્રફળ તેના કદને પોષવા માટે અપૂરતું બને છે,જે કોષ વિભાજનને પ્રેરે છે.
$R -$ કારણ સાચું છે કારણ કે અર્ધીકરણ વ્યતિકરણ (crossing over) અને સ્વતંત્ર વિશ્લેષણ દ્વારા જનીનિક ભિન્નતા લાવે છે,જે ઉત્ક્રાંતિનો પાયો છે.

(D) વિધાન $S$ ખોટું છે કારણ કે કોષનું કાર્યક્ષમ કદ સમવિભાજન (Mitosis) દ્વારા જળવાય છે,અર્ધીકરણ (Meiosis) દ્વારા નહીં. અર્ધીકરણ લિંગી પ્રજનન માટે જન્યુઓના નિર્માણમાં ભાગ લે છે.
કારણ $R$ ખોટું છે કારણ કે સજીવોમાં પેઢી દર પેઢી રંગસૂત્રોની ચોક્કસ સંખ્યા અને પ્રકાર અર્ધીકરણ દ્વારા જળવાય છે (જે જન્યુઓમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા અડધી કરે છે,ત્યારબાદ ફલન દ્વારા દ્વિકીય સંખ્યા પુનઃસ્થાપિત થાય છે),સમવિભાજન દ્વારા નહીં. સમવિભાજન બાળ કોષોમાં પિતૃ કોષ જેટલી જ રંગસૂત્ર સંખ્યા જાળવી રાખે છે,પરંતુ તે લિંગી પ્રજનનમાં પેઢી દર પેઢી રંગસૂત્રોની સંખ્યા જાળવવાની ખાતરી આપતું નથી.

(NONE) અર્ધીકરણ-$I$ માં,ભાજનોત્તરાવસ્થા-$I$ દરમિયાન,સમજાત રંગસૂત્રો અલગ પડે છે અને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે,જ્યારે રંગસૂત્રિકાઓ તેમના સેન્ટ્રોમિયર પર જોડાયેલી રહે છે.
ભાજનોત્તરાવસ્થા-$II$ માં,રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે.
અંત્યાવસ્થા-$I$ માં,કોષકેન્દ્રપટલ અને કોષકેન્દ્રિકા ફરીથી દેખાય છે અને રંગસૂત્રોનું વિક્ષેપણ થઈ શકે છે.
ઝાયગોટીન અવસ્થામાં,સમજાત રંગસૂત્રોની જોડ બનવાની પ્રક્રિયા,જેને સાયનેપ્સિસ કહેવાય છે,તે થાય છે.
આપેલ તમામ જોડીઓ અર્ધીકરણના સંબંધિત તબક્કાઓનું સચોટ વર્ણન કરે છે.

(A) ભાજનાવસ્થા દરમિયાન,રંગસૂત્રો અત્યંત ઘટ્ટ (condensed) બને છે અને કોષના વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે,જેના કારણે તે સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ સૌથી સ્પષ્ટ રીતે જોઈ શકાય છે.
અંત્યાવસ્થા દરમિયાન,રંગસૂત્રોનું સંઘનન ઓછું થાય છે અને તેઓ ક્રોમેટિન દ્રવ્યમાં ફેરવાઈ જાય છે,જેના કારણે તેમની વ્યક્તિગત ઓળખ સ્પષ્ટ રહેતી નથી.
તેથી,બંને વિધાનો સાચાં છે.

(B) સમભાજન અને અર્ધીકરણ બંનેમાં આંતરાવસ્થાનો તબક્કો હોય છે,જેમાં કોષ વિભાજનની પ્રક્રિયા શરૂ થાય તે પહેલાં $DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે.
કોષ વિભાજનના બંને પ્રકારો માટે $DNA$ નું સ્વયંજનન પૂર્વશરત છે,જેથી બાળ કોષોને આનુવંશિક દ્રવ્યનો યોગ્ય જથ્થો મળી રહે.
સૂત્રયુગ્મન અને વ્યતિકરણ એ માત્ર અર્ધીકરણ-$I$ ની લાક્ષણિકતાઓ છે અને તે સમભાજનમાં જોવા મળતી નથી.
અર્ધીકરણ-$I$ ની પૂર્વાવસ્થા એ સમભાજનની પૂર્વાવસ્થા કરતા ઘણી લાંબી અને જટિલ હોય છે.

(C) કોષચક્રમાં,$S$-તબક્કો $DNA$ ના સ્વયંજનન ($DNA$ સંશ્લેષણ) દ્વારા ઓળખાય છે.
અર્ધીકરણ-$I$ એ ન્યૂનકારી વિભાજન છે જેમાં એક દ્વિકીય માતૃકોષ વિભાજિત થઈને બે એકકીય બાળકોષો બનાવે છે.
અર્ધીકરણની ભાજનોત્તરાવસ્થા-$II$ દરમિયાન,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે,જેનાથી રંગસૂત્રિકાઓ અલગ થઈને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે. જોકે,અર્ધીકરણની ભાજનોત્તરાવસ્થા-$I$ માં સમજાત રંગસૂત્રો અલગ થાય છે,પરંતુ સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થતું નથી.
ઝાયગોટીન એ અર્ધીકરણની પૂર્વાવસ્થા-$I$ નો બીજો તબક્કો છે,જે સમજાત રંગસૂત્રોની જોડ બનવાની પ્રક્રિયા,જેને સાયનેપ્સીસ કહેવાય છે,તેના દ્વારા ઓળખાય છે.
તેથી,'ભાજનોત્તરાવસ્થા: સ્વતંત્ર સેન્ટ્રોમિયર' એ વિધાન અસત્ય ગણાય છે કારણ કે ભાજનોત્તરાવસ્થા-$I$ માં સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થતું નથી.

(D) વિધાન $(i)$ સાચું છે: દૈહિક કોષો દ્વિતીય સંખ્યા જાળવી રાખવા માટે સમભાજન દ્વારા વિભાજન પામે છે,જ્યારે પ્રજનનકોષો એકકીય જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે અર્ધીકરણ પામે છે.
વિધાન $(ii)$ ખોટું છે: સમભાજન અને અર્ધીકરણ બંનેમાં,આંતરાવસ્થાના $S$-તબક્કા દરમિયાન $DNA$ માત્ર એક જ વાર સ્વયંજનન પામે છે. અર્ધીકરણમાં બે ક્રમિક કોષકેન્દ્ર વિભાજન (અર્ધીકરણ-$I$ અને અર્ધીકરણ-$II$) થાય છે,પરંતુ $DNA$ નું સ્વયંજનન અર્ધીકરણ-$I$ પહેલાં માત્ર એક જ વાર થાય છે.
વિધાન $(iii)$ સાચું છે: સમભાજન તમામ સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં વૃદ્ધિ અને સમારકામ માટે જરૂરી છે,જ્યારે અર્ધીકરણ લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોના જીવનચક્ર માટે વિશિષ્ટ છે. જે સજીવો લિંગી અને અલિંગી બંને રીતે પ્રજનન કરે છે,તેઓ તેમના જીવનચક્રના વિવિધ તબક્કે બંને પ્રક્રિયાઓનો ઉપયોગ કરે છે.
તેથી,વિધાન $(i)$ અને $(iii)$ સાચાં છે.

(D) $(i)$ સાયનેપ્સીસ એ સમજાત રંગસૂત્રોની જોડી બનવાની પ્રક્રિયા છે,જે અર્ધીકરણની પૂર્વાવસ્થા-$I$ ના ઝાયગોટીન તબક્કાની લાક્ષણિકતા છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(ii)$ અર્ધીકરણની ભાજનોત્તરાવસ્થા-$II$ દરમિયાન,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે,જેનાથી રંગસૂત્રિકાઓ અલગ થઈને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(iii)$ સમભાજનની અંત્યાવસ્થા દરમિયાન,રંગસૂત્રોનું ઘનીકરણ ઓછું થાય છે અને કોષકેન્દ્રપટલ પુનઃ રચાય છે. આ તબક્કે ત્રાકતંતુઓ અદ્રશ્ય થઈ જાય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(iv)$ અર્ધીકરણની અંત્યાવસ્થા-$I$ માં કોષકેન્દ્રપટલ અને કોષકેન્દ્રિકા પુનઃ દેખાય છે. આ વિધાન સાચું છે.
આમ,તમામ વિધાનો $(i), (ii), (iii)$ અને $(iv)$ સાચાં છે. આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સૌથી યોગ્ય વિકલ્પ $(d)$ છે.

(B) સમભાજન અને અર્ધીકરણ બંનેમાં કોષવિભાજનની પ્રક્રિયા શરૂ થાય તે પહેલાં આંતરાવસ્થા $(Interphase)$ દરમિયાન $S$-તબક્કામાં $DNA$ નું સ્વયંજનન $(DNA \text{ replication})$ થાય છે. આથી, કોષવિભાજન પહેલાં $DNA$ ની માત્રા બમણી થાય છે, જે બંને પ્રકારના વિભાજન માટે સમાન છે. સમજાત રંગસૂત્રોની જોડ બનવી અને તેમનું અલગીકરણ થવું એ માત્ર અર્ધીકરણ-$I$ ની લાક્ષણિકતા છે, સમભાજનની નહીં.

(D) કોષચક્ર મુખ્ય બે તબક્કાઓ ધરાવે છે: આંતરાવસ્થા અને $M$-તબક્કો (ભાજન તબક્કો).
$1$. આંતરાવસ્થા $G_1, S,$ અને $G_2$ તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલી છે,જે કોષને વિભાજન માટે તૈયાર કરે છે.
$2$. $M$-તબક્કામાં કોષકેન્દ્રવિભાજન (કોષકેન્દ્રનું વિભાજન) અને કોષરસવિભાજન (કોષરસનું વિભાજન) નો સમાવેશ થાય છે.
$3$. કોષકેન્દ્રવિભાજન વધુ ચાર તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: પૂર્વાવસ્થા,ભાજનાવસ્થા,ભાજનોત્તરાવસ્થા અને અંત્યાવસ્થા.
આમ,આપેલા તમામ ક્રમ કોષવિભાજનની પ્રક્રિયાને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.

(C) કોષચક્ર એ કોષમાં થતી ઘટનાઓની શ્રેણી છે જે તેના વિભાજન અને સ્વયંજન તરફ દોરી જાય છે.
$1$. સમભાજન ($M$ તબક્કો) માં કોષકેન્દ્રવિભાજન (કોષકેન્દ્રનું વિભાજન) અને ત્યારબાદ કોષરસવિભાજન (કોષરસનું વિભાજન) થાય છે. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
$2$. નવું કોષચક્ર અગાઉના ચક્રના કોષરસવિભાજન પૂર્ણ થયા પછી જ શરૂ થાય છે. તેથી,વિધાન $B$ સાચું છે.
$3$. બે ક્રમિક કોષવિભાજન વચ્ચેના સમયગાળાને આંતરાવસ્થા કહેવામાં આવે છે,જેમાં $G_1$,$S$,અને $G_2$ તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે. બે ક્રમિક કોષચક્ર વચ્ચેના સમયગાળાને $Gap\, 1$ કહેવાતું નથી. $Gap\, 1$ ($G_1$ તબક્કો) એ આંતરાવસ્થાનો એક ચોક્કસ તબક્કો છે. તેથી,વિધાન $C$ ખોટું છે.
$4$. આંતરાવસ્થાના $S$ તબક્કા (સંશ્લેષણ તબક્કો) દરમિયાન,$DNA$ નું સ્વયંજન થાય છે. તેથી,વિધાન $D$ સાચું છે.

(D) વર્ણવેલી ઘટનાઓ,જેમ કે રંગસૂત્રદ્રવ્યનું ટૂંકા,ઘટ્ટ અને સ્પષ્ટ રંગસૂત્રોમાં સંઘનન થવું,સેન્ટ્રોમિયર સાથે બે રંગસૂત્રિકાઓની હાજરી,અને કોષકેન્દ્રિકા તથા કોષકેન્દ્રપટલનું અદ્રશ્ય થવું,તે કોષવિભાજનની પૂર્વાવસ્થાના લાક્ષણિક લક્ષણો છે.
સમભાજન (mitosis) માં,આ ઘટનાઓ પૂર્વાવસ્થા દરમિયાન થાય છે.
અર્ધીકરણ-$II$ (meiosis-$II$) માં,આ ઘટનાઓ પૂર્વાવસ્થા-$II$ દરમિયાન થાય છે.
તેથી,પૂર્વાવસ્થા (સમભાજનની) અને પૂર્વાવસ્થા-$II$ (અર્ધીકરણની) બંને આ ચોક્કસ રચનાત્મક ફેરફારો દર્શાવે છે.
આમ,સાચો જવાબ $(d)$ છે.

(D) વિધાન $(1)$ સાચું છે: સાયનેપ્સિસ,એટલે કે સમજાત રંગસૂત્રોની જોડ બનવાની પ્રક્રિયા,અર્ધીકરણની પૂર્વાવસ્થા-$I$ ની ઝાયગોટીન અવસ્થા દરમિયાન થાય છે.
વિધાન $(2)$ ખોટું છે: અર્ધીકરણ-$I$ માં,સમજાત રંગસૂત્રો અલગ થાય છે,પરંતુ સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થતું નથી. સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન અર્ધીકરણ-$II$ ની ભાજનોત્તરાવસ્થા અથવા સમભાજનની ભાજનોત્તરાવસ્થા દરમિયાન થાય છે.
વિધાન $(3)$ સાચું છે: સમભાજનની અંત્યાવસ્થા દરમિયાન,રંગસૂત્રો વિરુદ્ધ ધ્રુવો પર એકત્રિત થાય છે અને તેમની ઓળખ ગુમાવે છે. દરેક રંગસૂત્રના સમૂહની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલ રચાય છે અને કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળ પુનઃ રચાય છે. ત્રાક તંતુઓ અદૃશ્ય થઈ જાય છે.
વિધાન $(4)$ સાચું છે: અર્ધીકરણ-$I$ ની અંત્યાવસ્થા દરમિયાન,કોષકેન્દ્રપટલ અને કોષકેન્દ્રિકા પુનઃ દેખાય છે,જોકે રંગસૂત્રો આંશિક રીતે ઘનીકૃત રહી શકે છે.

(C) સાચી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ ત્રાકતંતુઓના જોડાણનું સ્થાન કાયનેટોકોર્સ $(Q)$ છે.
$(2)$ સમજાત રંગસૂત્રોની જોડી બનવાની પ્રક્રિયાને સાયનોપ્સિસ $(R)$ કહે છે.
$(3)$ જનીનોની ફેરબદલીની પ્રક્રિયાને વ્યતીકરણ $(S)$ કહે છે.
$(4)$ બે ક્રમિક કોષવિભાજન વચ્ચેના ગાળાને કોષચક્ર $(P)$ કહે છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $(1-Q), (2-R), (3-S), (4-P)$ છે.

(A) $(1)$ કોષકેન્દ્ર વિભાજન (Karyokinesis) એ કોષકેન્દ્રનું વિભાજન છે, જે પૂર્વાવસ્થાથી અંત્યાવસ્થા સુધી થાય છે $(R)$.
$(2)$ કોષરસ વિભાજન (Cytokinesis) એ કોષરસનું વિભાજન છે, જે કોષવિભાજનની પ્રક્રિયાને પૂર્ણ કરે છે $(P)$.
$(3)$ આંતરકોષકેન્દ્ર વિભાજન (Interkinesis) એ અર્ધીકરણ-$I$ અને અર્ધીકરણ-$II$ વચ્ચેનો ટૂંકો તબક્કો છે $(S)$.
$(4)$ સિન્સિટિયમ (Syncytium) એ એવી સ્થિતિ છે જેમાં કોષકેન્દ્ર વિભાજન પછી કોષરસ વિભાજન થતું નથી, પરિણામે બહુકોષકેન્દ્રીય કોષ બને છે $(Q)$.
તેથી, સાચી જોડી $(1-R), (2-P), (3-S), (4-Q)$ છે.

(A) સાચી જોડી નીચે મુજબ છે:
$(1)$ ચતુઃસૂત્રી: અર્ધસૂત્રીભાજનની પૂર્વાવસ્થા-$I$ ની પેકીટીન અવસ્થા દરમિયાન રચાય છે $(1-S)$.
$(2)$ સ્વસ્તિક (Chiasmata): આ $X$-આકારની રચનાઓ છે જે અર્ધસૂત્રીભાજનની પૂર્વાવસ્થા-$I$ ની ડિપ્લોટીન અવસ્થા દરમિયાન જોવા મળે છે $(2-Q)$.
$(3)$ સેન્ટ્રોમીયરનું વિભાજન: સમસૂત્રીભાજનની ભાજનોતરાવસ્થા અથવા અર્ધસૂત્રીભાજનની ભાજનોતરાવસ્થા-$II$ દરમિયાન થાય છે $(3-T)$.
$(4)$ દ્વિસૂત્રી (Bivalent): અર્ધસૂત્રીભાજનની પૂર્વાવસ્થા-$I$ ની ઝાયગોટીન અવસ્થા દરમિયાન રચાય છે $(4-P)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $(1-S), (2-Q), (3-T), (4-P)$ છે.

(B) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે તમામ બહુકોષીય સજીવો,મનુષ્યો સહિત,તેમના જીવનની શરૂઆત એકકોષીય યુગ્મનજ (zygote) તરીકે કરે છે.
કારણ $(R)$ પણ સાચું છે કારણ કે દૈહિક કોષો સમભાજન (mitosis) દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,જે પિતૃ કોષ જેટલી જ રંગસૂત્રોની સંખ્યા જાળવી રાખે છે.
જોકે,દૈહિક કોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન હોય છે તે સમભાજનનું પરિણામ છે,તે એ કારણ નથી કે જીવન એક કોષથી કેમ શરૂ થાય છે. તેથી,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(A) સમભાજન (Mitosis) દરમિયાન,ભાજનોત્તરાવસ્થામાં દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે,જે રંગસૂત્રિકાઓને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવા દે છે.
આ રંગસૂત્રિકાઓ (જે હવે સ્વતંત્ર રંગસૂત્રો ગણાય છે) બંને ધ્રુવો પર સમાન રીતે વહેંચાય છે,તેથી અંત્યાવસ્થા દરમિયાન બનતા નવા કોષકેન્દ્રોમાં પિતૃકોષ જેટલા જ રંગસૂત્રો હોય છે.
આમ,ભાજનોત્તરાવસ્થામાં સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન એ અંત્યાવસ્થામાં રંગસૂત્રોની સમાન વહેંચણીનું સીધું કારણ છે.
તેથી,$A$ અને $R$ બંને સાચાં છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(A) વિધાન $P$ સાચું છે: આંતરાવસ્થાના $S$ તબક્કા (સંશ્લેષણ તબક્કો) દરમિયાન $DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે અને તારાકેન્દ્ર પણ બેવડાય છે.
વિધાન $Q$ સાચું છે: સમભાજનની પૂર્વાવસ્થા દરમિયાન,બેવડાયેલા તારાકેન્દ્રો કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે જેથી ત્રાકતંતુઓનું નિર્માણ શરૂ થઈ શકે.
જોકે,વિધાન $Q$ એ પૂર્વાવસ્થા દરમિયાન તારાકેન્દ્રની વર્તણૂકનું વર્ણન કરે છે,જ્યારે વિધાન $P$ એ $S$ તબક્કામાં તેમના બેવડાવાની પ્રક્રિયાનું વર્ણન કરે છે. તેથી,વિધાન $Q$ એ વિધાન $P$ માટે સીધી સમજૂતી નથી. આમ,બંને વિધાનો સાચાં છે,પરંતુ $Q$ એ $P$ ની યોગ્ય સમજૂતી નથી.

(D) વિધાન $P$ સાચું છે: ઇન્ટરકાઇનેસિસ એ અર્ધીકરણ-$I$ અને અર્ધીકરણ-$II$ વચ્ચેનો તબક્કો છે. તે સામાન્ય રીતે ટૂંકા ગાળાનો હોય છે અને તેમાં $DNA$ નું સ્વયંજનન થતું નથી.
વિધાન $Q$ સાચું છે: કોષચક્ર એ ઘટનાઓનો ક્રમ છે જેના દ્વારા કોષ તેના જનીનદ્રવ્યનું સ્વયંજનન કરે છે,કોષના અન્ય ઘટકોનું સંશ્લેષણ કરે છે અને અંતે બે બાળકોષોમાં વિભાજિત થાય છે. તે બે ક્રમિક કોષવિભાજન વચ્ચેનો સમયગાળો દર્શાવે છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચાં છે.

(C) વિધાન $X$ સાચું છે: અર્ધીકરણમાં,$DNA$ નું સ્વયંજનન માત્ર એક જ વાર આંતરાવસ્થા (interphase) ના $S$-તબક્કા દરમિયાન થાય છે,જે અર્ધીકરણ-$I$ પહેલાં આવે છે.
વિધાન $Y$ સાચું છે: ઇન્ટરકાઇનેસિસ એ અર્ધીકરણ-$I$ અને અર્ધીકરણ-$II$ વચ્ચેનો તબક્કો છે. આ તબક્કા દરમિયાન $DNA$ નું સ્વયંજનન કે જનીનદ્રવ્યનું સંશ્લેષણ થતું નથી.
તેથી,બંને વિધાનો સાચાં છે.

(B) વિધાન $X$ સાચું છે કારણ કે કોષ વિભાજન એ પાયાની પ્રક્રિયા છે જે સજીવોને વૃદ્ધિ પામવા,વિકાસ કરવા અને પેશીઓના સમારકામ માટે સક્ષમ બનાવે છે.
વિધાન $Y$ સાચું છે કારણ કે,કોષ વિભાજન માટે,કોષે સૌ પ્રથમ તેના જનીનદ્રવ્યનું સ્વયંજનન ($DNA$ replication) કરવું પડે છે અને ત્યારબાદ ખાતરી કરવી પડે છે કે સ્વયંજનિત $DNA$ સમાન રીતે બાળ કોષોમાં વહેંચાય ($DNA$ segregation).
સજીવની વૃદ્ધિ (વિધાન $X$) એ કોષોની સંખ્યામાં થતા વધારાનું સીધું પરિણામ છે,જે વિધાન $Y$ માં વર્ણવેલી પ્રક્રિયાઓ દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે,તેથી વિધાન $Y$ એ વિધાન $X$ માટેની તાર્કિક સમજૂતી પૂરી પાડે છે.

(D) કોષચક્ર મુખ્ય બે તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: આંતરાવસ્થા અને $M$-તબક્કો (ભાજન)।
આંતરાવસ્થા ત્રણ પેટા-તબક્કાઓ ધરાવે છે: $G_1$, $S$, અને $G_2$.
$(1)$ $G_1$-તબક્કો એ ભાજન ($M$-તબક્કો) અને $DNA$ પ્રતિકૃતિ ($S$-તબક્કો) વચ્ચેનો સમયગાળો છે. તેથી, $(1-c)$.
$(2)$ $G_2$-તબક્કો એ $DNA$ પ્રતિકૃતિ ($S$-તબક્કો) અને ભાજન ($M$-તબક્કો) વચ્ચેનો સમયગાળો છે. તેથી, $(2-a)$.
$(3)$ $S$-તબક્કો એ છે જેમાં $DNA$ સંશ્લેષણ થાય છે. તે $G_1$ અને $G_2$ વચ્ચેનો સમયગાળો છે. આપેલા વિકલ્પો મુજબ, $(3-d)$ યોગ્ય છે કારણ કે તે આંતરાવસ્થાના સમયગાળાને દર્શાવે છે.
$(4)$ $M$-તબક્કો એ કોષ વિભાજનનો સમયગાળો છે, જે $G_2$ અને $G_1$ (આગામી ચક્ર) ની વચ્ચે આવે છે. તેથી, $(4-b)$.
આમ, સાચી જોડ $(1-c), (2-a), (3-d), (4-b)$ છે.

(B) કોષચક્રમાં,$S$-તબક્કો (સંશ્લેષણ તબક્કો) મુખ્યત્વે $DNA$ ના સ્વયંજનન અને હિસ્ટોન પ્રોટીનના સંશ્લેષણ માટે જાણીતો છે. પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ સામાન્ય રીતે સમગ્ર કોષચક્ર દરમિયાન થતું હોય છે,પરંતુ $S$-તબક્કાની મુખ્ય લાક્ષણિકતા $DNA$ નું સ્વયંજનન છે. તેથી,'$S$-તબક્કો: પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ થાય છે' તે વિધાન અસંગત ગણાય છે કારણ કે તે આ તબક્કાની મુખ્ય ઘટના નથી.

(D) કોષચક્ર મુખ્ય બે તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: આંતરાવસ્થા અને $M$-અવસ્થા (ભાજન અવસ્થા).
આંતરાવસ્થાને આગળ $G_1$,$S$,અને $G_2$ તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે.
$M$-અવસ્થામાં કોષકેન્દ્રવિભાજન (કોષકેન્દ્રનું વિભાજન) અને કોષરસવિભાજન (કોષરસનું વિભાજન)નો સમાવેશ થાય છે.
પૂર્વાવસ્થા,ભાજનાવસ્થા,ભાજનોત્તરાવસ્થા અને અંત્યાવસ્થા એ કોષકેન્દ્રવિભાજનના ચાર તબક્કાઓ છે,કોષરસવિભાજનના નહીં.
તેથી,વિકલ્પ $D$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે.

(D) આંતરાવસ્થા એ કોષચક્રનો એવો તબક્કો છે જેમાં કોષ તેના $DNA$ નું સ્વયંજનન કરીને અને પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરીને વિભાજન માટે તૈયારી કરે છે.
રંગસૂત્રદ્રવ્યનું રંગસૂત્રમાં ઘનીકરણ,કોષકેન્દ્રિકાનું અદૃશ્ય થવું અને ત્રાકતંતુઓનું નિર્માણ થવું એ ભાજન અવસ્થા ($M$-phase) ના પૂર્વાવસ્થા (Prophase) ના મુખ્ય લક્ષણો છે.
આથી,આમાંથી કોઈ પણ ઘટના આંતરાવસ્થા દરમિયાન બનતી નથી.
તેથી,ત્રણેય વિકલ્પો આંતરાવસ્થાની ઘટનાઓ સાથે અસંગત છે.

(D) કાઇનેટોકોર એ કોષવિભાજન દરમિયાન રંગસૂત્રના સેન્ટ્રોમિયર પર બનતી એક જટિલ પ્રોટીનયુક્ત રચના છે.
તે ભાજનાવસ્થા (anaphase) દરમિયાન રંગસૂત્રિકાઓને અલગ કરવા માટે ત્રાકતંતુઓ (spindle fibers) ના જોડાણ માટેનું સ્થાન પૂરું પાડે છે.
કાઇનેટોકોર સેન્ટ્રોમિયરની સપાટી પર આવેલું હોવાથી અને તે ત્રાકતંતુઓને જોડવામાં મદદ કરતું હોવાથી,વિકલ્પ $A$ અને $B$ સાચા છે.
વિકલ્પ $C$ પણ તે વિસ્તારનું વર્ણન કરે છે જ્યાં કાઇનેટોકોર સ્થિત હોય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો કાઇનેટોકોરના પાસાઓને યોગ્ય રીતે વર્ણવે છે.

(B) સમવિભાજન દરમિયાન રંગસૂત્રોની રચનામાં થતા ફેરફારોનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. શરૂઆતમાં,$G_1$ તબક્કામાં રંગસૂત્ર એકસૂત્રી રચના (Monad) $(2)$ તરીકે હોય છે.
$2$. $S$ તબક્કા પછી,$DNA$ ના સ્વયંજનન દ્વારા તે દ્વિસૂત્રી રચના (Dyad) $(3)$ માં ફેરવાય છે,જેમાં બે રંગસૂત્રિકાઓ સેન્ટ્રોમિયર દ્વારા જોડાયેલી હોય છે.
$3$. ભાજન અવસ્થા દરમિયાન,આ રચનાના ઘટકોને રંગસૂત્રિકા (Chromatid) $(1)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$4$. અંતે,ભાજનોત્તર અવસ્થામાં રંગસૂત્રિકાઓ છૂટી પડે છે અને તેમને નવજાત રંગસૂત્ર (Daughter chromosome) $(4)$ કહેવામાં આવે છે.
આમ,સાચો ક્રમ $2, 3, 1, 4$ છે.

(D) $Syncytium$ (સીનસીટિયમ) એ એક બહુકોષકેન્દ્રીય કોષ છે જે કોષરસના વિભાજન વગર કોષકેન્દ્રના વારંવાર વિભાજનને કારણે બને છે.
આ પ્રક્રિયામાં,કોષકેન્દ્ર વારંવાર વિભાજન પામે છે $(karyokinesis)$,પરંતુ કોષરસનું વિભાજન $(cytokinesis)$ થતું નથી.
પરિણામે,એક જ મોટા કોષમાં ઘણા બધા કોષકેન્દ્રો જોવા મળે છે.
તેથી,કોષકેન્દ્રનું વારંવાર વિભાજન અને કોષરસના વિભાજનનો અભાવ એ $syncytium$ ના મુખ્ય લક્ષણો છે.

$(C)$ $(1)$ ત્રાકતંતુઓનું કાઇનેટોકોર્સ સાથે જોડાણ ભાજનાવસ્થા $(d)$ દરમિયાન થાય છે.
$(2)$ કોષરસમાં સંકોચનશીલ વલય (cleavage furrow) નું નિર્માણ કોષરસવિભાજન $(c)$ દરમિયાન થાય છે.
$(3)$ રંગસૂત્રોનું વિસ્તરણ (રંગસૂત્રો છૂટા પડીને ક્રોમેટિન બનાવે છે) અંત્યાવસ્થા $(b)$ દરમિયાન થાય છે.
$(4)$ રંગસૂત્રીય દ્રવ્યનું ઘનીકરણ પૂર્વાવસ્થા $(a)$ દરમિયાન થાય છે.
તેથી, સાચી જોડ $(1-d, 2-c, 3-b, 4-a)$ છે.

(A) સાચું જોડકું નીચે મુજબ છે:
$(1)$ ભાજનાવસ્થા-$I$: સમજાત રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે $(c)$.
$(2)$ ભાજનોતરાવસ્થા-$I$: સમજાત રંગસૂત્રો અલગ પડે છે અને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે $(d)$.
$(3)$ ભાજનોતરાવસ્થા-$II$: સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે $(b)$.
$(4)$ અંત્યાવસ્થા-$II$: અર્ધીકરણ પૂર્ણ થયા બાદ રંગસૂત્રોની સંખ્યા પિતૃકોષ કરતા અડધી થાય છે $(a)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $1-c, 2-d, 3-b, 4-a$ છે.

(A) વિધાન $X$ સાચું છે: સમભાજન દૈહિક કોષોમાં વૃદ્ધિ અને સમારકામ માટે જવાબદાર છે,જ્યારે અર્ધીકરણ પ્રજનન કોષોમાં જન્યુઓના નિર્માણ માટે વિશિષ્ટ છે.
વિધાન $Y$ ખોટું છે: સમભાજન અને અર્ધીકરણ બંનેમાં,$DNA$ નું સ્વયંજનન આંતરાવસ્થાના $S$-તબક્કા દરમિયાન માત્ર એક જ વાર થાય છે,પછી ભલે કોષ-વિભાજન ગમે તેટલા હોય.
વિધાન $Z$ ખોટું છે: અર્ધીકરણ ખાસ કરીને લિંગી પ્રજનન સાથે સંકળાયેલું છે જેથી પેઢી દર પેઢી રંગસૂત્રોની સંખ્યા જળવાઈ રહે; તે ફક્ત અલિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોમાં જોવા મળતું નથી.
તેથી,માત્ર વિધાન $X$ સાચું છે.

(D) કોષચક્ર આંતરાવસ્થા $(G_1, S, G_2)$ અને $M$ તબક્કા (ભાજન) નું બનેલું છે.
આપેલ આકૃતિમાં,કોષચક્રને વર્તુળાકાર પ્રક્રિયા તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
અવસ્થા $Y$ એ $M$ તબક્કો (ભાજન) દર્શાવે છે કારણ કે તે બે બાળ કોષોના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે,જે દરેક $2n$ રંગસૂત્ર ધરાવે છે,જે સમભાજનની લાક્ષણિકતા છે.
અવસ્થા $X$ એ $S$ તબક્કો (સંશ્લેષણ તબક્કો) દર્શાવે છે કારણ કે તે $G_1$ તબક્કા પછી અને $G_2$ તબક્કા પહેલા આવે છે,જ્યાં $DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે.
તેથી,$X = S$ તબક્કો અને $Y = M$ તબક્કો છે.

(A) સમભાજન દરમિયાન ઘટનાઓનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. ઘનીકરણ: પૂર્વાવસ્થા દરમિયાન,ક્રોમેટિન ઘટ્ટ થઈને રંગસૂત્રો બનાવે છે.
$2$. કોષકેન્દ્રપટલનું વિઘટન: આ પ્રક્રિયા પ્રોમેટાફેઝ દરમિયાન થાય છે.
$3$. વિષુવવૃત્તીય પટ્ટ પર ગોઠવણી: ભાજનાવસ્થા દરમિયાન રંગસૂત્રો મધ્યસ્થ પટ્ટ પર ગોઠવાય છે.
$4$. સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન: ભાજનોત્તર અવસ્થાની શરૂઆતમાં થાય છે.
$5$. અલગીકરણ: રંગસૂત્રિકાઓ વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે.
$6$. અંત્યાવસ્થા: રંગસૂત્રોનું ઘનીકરણ દૂર થાય છે અને કોષકેન્દ્રપટલ ફરીથી બને છે.
વ્યતીકરણ (Crossing over) એ અર્ધીકરણની લાક્ષણિકતા છે,સમભાજનની નહીં. તેથી,વિકલ્પ $(A)$ સૌથી સંપૂર્ણ અને સચોટ ક્રમ દર્શાવે છે.

(A) $G_1$ તબક્કા દરમિયાન દ્વિતીય દૈહિક કોષમાં,$DNA$ નું પ્રમાણ $2C$ અને રંગસૂત્રોની સંખ્યા $2n$ હોય છે.
એક એકકીય જનનકોષમાં,$DNA$ નું પ્રમાણ $1C$ અને રંગસૂત્રોની સંખ્યા $n$ હોય છે.
$S$ તબક્કો $DNA$ ના સ્વયંજનન દ્વારા ઓળખાય છે,જે કોષ દીઠ $DNA$ નું પ્રમાણ બમણું કરે છે.
તેથી,$S$ તબક્કા પછીના દૈહિક કોષમાં,$DNA$ નું પ્રમાણ $4C$ થાય છે,જ્યારે રંગસૂત્રોની સંખ્યા $2n$ રહે છે.
આની સરખામણી જનનકોષ ($1C$ $DNA$ અને $n$ રંગસૂત્રો) સાથે કરતા,દૈહિક કોષમાં $DNA$ નું પ્રમાણ $4$ ગણું ($4C$ વિરુદ્ધ $1C$) અને રંગસૂત્રોની સંખ્યા $2$ ગણી ($2n$ વિરુદ્ધ $n$) હોય છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. સાયનેપ્સિસ દ્વારા સમજાત રંગસૂત્રોની ગોઠવણી અર્ધીકરણ-$I$ ની પૂર્વાવસ્થાના ઝાયગોટીન તબક્કા દરમિયાન થાય છે $(ii)$.
$B$. $RNA$ અને પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કોષચક્રના $G_2$ તબક્કા દરમિયાન થાય છે $(iii)$.
$C$. રીકોમ્બિનેઝ ઉત્સેચકની ક્રિયા અર્ધીકરણ-$I$ ની પૂર્વાવસ્થાના પેકીટીન તબક્કા દરમિયાન થાય છે $(v)$.
$D$. ભાજનાવસ્થા-$I$ દરમિયાન,સમજાત રંગસૂત્રો અલગ થાય છે,પરંતુ સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થતું નથી અને રંગસૂત્રિકાઓ વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે $(iv)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-(ii), B-(iii), C-(v), D-(iv)$ છે.