Mix Examples-Cell Cycle and Cell Division Questions in Gujarati

(A) બધા કોષો પૂર્વ-અસ્તિત્વ ધરાવતા કોષોમાંથી કોષ વિભાજનની પ્રક્રિયા દ્વારા ઉદ્ભવે છે. કોષ વિભાજન એ પિતૃ કોષમાંથી બાળ કોષોના નિર્માણની ઘટના છે. વનસ્પતિઓમાં,કોષ વિભાજન તેમના સમગ્ર જીવનકાળ દરમિયાન સતત થાય છે,જે અનિશ્ચિત વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર છે. તેનાથી વિપરીત,પ્રાણીઓમાં,કોષ વિભાજન માત્ર અમુક ઉંમર સુધી જ થાય છે,ત્યારબાદ તે ફક્ત ગુમાવેલા અથવા ક્ષતિગ્રસ્ત કોષોને બદલવા પૂરતું મર્યાદિત રહે છે.

(C) કોષ વિભાજન એ એક પાયાની પ્રક્રિયા છે જે સજીવોમાં વૃદ્ધિ,પેશીઓના સમારકામ અને પ્રજનન તરફ દોરી જાય છે.
બીજી તરફ,ચયાપચય એ કોષ અથવા સજીવમાં જીવન ટકાવી રાખવા માટે થતી તમામ રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓનો સરવાળો છે,જેમ કે ઉર્જાનું ઉત્પાદન અને જૈવિક અણુઓનું સંશ્લેષણ.
તેથી,ચયાપચય એ કોષ વિભાજનનું સીધું પરિણામ નથી.

(C) કોષચક્ર $G_{1}$,$S$,$G_{2}$ અને $M$ તબક્કાઓનું બનેલું છે.
$1$. $G_{1}$ તબક્કામાં (ગેપ $1$),કોષ વૃદ્ધિ પામે છે અને $DNA$ ના સ્વયંજનન માટે જરૂરી $RNAs$ અને પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરે છે.
$2$. $S$ તબક્કામાં (સંશ્લેષણ),$DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે.
$3$. $G_{2}$ તબક્કામાં (ગેપ $2$),કોષ સ્પિન્ડલ તંતુઓના નિર્માણ માટે જરૂરી પ્રોટીન (જેમ કે ટ્યુબ્યુલિન) નું સંશ્લેષણ કરે છે અને સમભાજન માટે તૈયારી કરે છે.
તેથી,$A$ એ $G_{1}$ તબક્કો છે અને $B$ એ $G_{2}$ તબક્કો છે.

(C) આકૃતિ '$A$' રંગસૂત્રોને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરતા દર્શાવે છે,જે સમભાજનના લેટ એનાફેઝ (અંત્યાવસ્થાનો અંતિમ તબક્કો) ની લાક્ષણિકતા છે.
આકૃતિ '$B$' રંગસૂત્રદ્રવ્યનું રંગસૂત્રોમાં સંઘનન અને તારાકેન્દ્રોનું વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ સ્થળાંતર દર્શાવે છે,જે સમભાજનના પ્રોફેઝ (પૂર્વાવસ્થા) ની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,આકૃતિઓ અનુક્રમે લેટ એનાફેઝ અને પ્રોફેઝ દર્શાવે છે.

(A) $S$ અથવા સંશ્લેષણ તબક્કો એ સમયગાળો છે જે દરમિયાન $DNA$ નું સંશ્લેષણ અથવા પ્રતિકૃતિ થાય છે. તેથી,$I$ સાચું છે.
ઝાયગોટીન એ પૂર્વાવસ્થા-$I$ નો બીજો તબક્કો છે,જ્યાં સમાનધર્મી રંગસૂત્રો એકબીજા સાથે જોડાય છે,આ પ્રક્રિયાને સાયનેપ્સિસ કહેવાય છે. તેથી,$II$ સાચું છે.
વ્યતિકરણ એ પૂર્વાવસ્થા-$I$ ના પેકીટીન તબક્કા દરમિયાન થાય છે,ડીપ્લોટીન દરમિયાન નહીં. તેથી,$III$ ખોટું છે.
અર્ધીકરણ માત્ર દ્વિકીય કોષોમાં જ થાય છે,એકકીય કોષોમાં નહીં. તેથી,$IV$ ખોટું છે.
$G_{0}$ તબક્કો (શાંત અવસ્થા) એ નિષ્ક્રિય તબક્કો છે,$G_{2}$-તબક્કો નહીં. તેથી,$V$ ખોટું છે.
તેથી,માત્ર $I$ અને $II$ સાચી રીતે જોડાયેલા છે.

(B) કોષચક્ર દરમિયાન,$G_{1}$ તબક્કા,$S$ તબક્કા અને $G_{2}$ તબક્કા દરમિયાન રંગસૂત્રોની સંખ્યા અચળ રહે છે.
$S$ તબક્કા દરમિયાન,$DNA$ ની માત્રા બમણી થાય છે,પરંતુ રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન રહે છે કારણ કે સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સ સેન્ટ્રોમિયર પર જોડાયેલા રહે છે.
સમભાજન ($M$-તબક્કો) માં,સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સ અલગ થાય છે,પરંતુ દરેક ક્રોમેટિડને એક રંગસૂત્ર ગણવામાં આવે છે,તેથી બાળ કોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા પિતૃ કોષ જેટલી જ રહે છે.
તેથી,જો કોષમાં આંતરાવસ્થા દરમિયાન $14$ રંગસૂત્રો હોય,તો તે $G_{1}$ તબક્કે $14$,$S$ તબક્કા પછી $14$ અને $M$-તબક્કા પછી $14$ રંગસૂત્રો ધરાવશે.

(A) $A.$ ભાજનાવસ્થા (Metaphase): ત્રાકતંતુઓ રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે જોડાય છે. રંગસૂત્રો ત્રાકના વિષુવવૃત્તીય પ્રદેશ તરફ ખસે છે અને બંને ધ્રુવોના ત્રાકતંતુઓ દ્વારા ભાજનતલ (metaphase plate) પર ગોઠવાય છે.
$B.$ અંત્યાવસ્થા (Telophase): રંગસૂત્રો વિરુદ્ધ ધ્રુવો પર એકઠા થાય છે અને તેમની સ્વતંત્ર ઓળખ ગુમાવે છે. રંગસૂત્રોના સમૂહની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલ ફરીથી રચાય છે. કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ પુનઃનિર્માણ પામે છે.
$C.$ આંતરાવસ્થા (Interphase): આ સમયગાળો કોષના કાર્યના આધારે બદલાતો રહે છે. કોષકેન્દ્ર વિભાજન પહેલાં,રંગસૂત્રનું $DNA$ સ્વયંજનન પામે છે,જેથી તે બમણું થાય છે. આ તબક્કા દરમિયાન,રંગસૂત્રીય દ્રવ્ય ખૂબ જ છૂટક રીતે ગૂંચવાયેલા દોરાના સ્વરૂપમાં હોય છે જેને ક્રોમેટિન કહેવાય છે.

(B) એ પ્રોફેઝ-$I$ દર્શાવે છે,જ્યાં રંગસૂત્રોનું સંઘનન થાય છે.
$B$ એ એનાફેઝ-$I$ દર્શાવે છે,જ્યાં સમજાત રંગસૂત્રો અલગ પડે છે.
$C$ એ આંતરાવસ્થા (Interphase) દર્શાવે છે,જેમાં કોષકેન્દ્રમાં રંગસૂત્રજાળ જોવા મળે છે.
$D$ એ મેટાફેઝ-$I$ દર્શાવે છે,જ્યાં બાયવેલેન્ટ્સ વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાયેલા છે.

(D) સમભાજન એ સમવિભાજનની પ્રક્રિયા છે જે વૃદ્ધિ અને સમારકામ માટે દૈહિક કોષોમાં થાય છે. તે અર્ધીકરણ શરૂ થાય તે પહેલાં જનનકોષોના નિર્માણના પ્રારંભિક તબક્કા દરમિયાન અવિભેદિત જનન કોષોમાં પણ થાય છે. વનસ્પતિઓમાં,વર્ધનશીલ કોષો એ સક્રિય રીતે વિભાજન પામતા દૈહિક કોષો છે જે સમભાજનમાંથી પસાર થાય છે. તેથી,સમભાજન આ તમામ પ્રકારના કોષોમાં થતું હોવાથી,સાચો જવાબ એ છે કે એક કરતા વધુ વિકલ્પ સાચા છે.

(A) મોટી સંખ્યામાં કોષકેન્દ્રો ધરાવતા એક કોષને $Syncytium$ (બહુકોષકેન્દ્રીય કોષ) કહેવામાં આવે છે. આ સ્થિતિ ત્યારે સર્જાય છે જ્યારે કોષકેન્દ્ર વિભાજન $(Karyokinesis)$ પછી કોષરસ વિભાજન $(Cytokinesis)$ થતું નથી. તેના ઉદાહરણોમાં નાળિયેરનું પ્રવાહી ભ્રૂણપોષ અને કેટલીક ફૂગના તંતુઓનો સમાવેશ થાય છે.

(A) રંગસૂત્રોનું સમૂહીકરણ (Agglutination) એ એક એવી ઘટના છે જેમાં કોષ વિભાજન દરમિયાન રંગસૂત્રો એકબીજા સાથે ચોંટી જાય છે. આ અસર ખાસ કરીને સમભાજન વિષ (mitotic poison) દ્વારા થાય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $Mustard gas$ એક જાણીતું આલ્કિલેટિંગ એજન્ટ છે જે સમભાજન વિષ તરીકે કાર્ય કરે છે અને રંગસૂત્રોના સમૂહીકરણનું કારણ બને છે.

(A) $DNA$ (જનીનો) નું સ્વયંજનન આંતરાવસ્થા (interphase) ના $S$-તબક્કા દરમિયાન માત્ર એક જ વાર થાય છે,પછી ભલે કોષ સમભાજન કે અર્ધીકરણમાંથી પસાર થાય. તેથી,અર્ધીકરણમાં જનીનોનું સ્વયંજનન બે વાર થાય છે તે વિધાન ખોટું છે.

(D) રંગસૂત્રની બાહ્ય રચના (morphology) નો અભ્યાસ $Metaphase$ (ભાજનાવસ્થા) દરમિયાન શ્રેષ્ઠ રીતે કરી શકાય છે,કારણ કે આ તબક્કે રંગસૂત્રો સૌથી વધુ ઘટ્ટ અને સ્પષ્ટ રીતે વિષુવવૃત્તીય તલ પર જોવા મળે છે.
રંગસૂત્રના આકારનો અભ્યાસ $Anaphase$ (ભાજનોત્તર અવસ્થા) દરમિયાન શ્રેષ્ઠ રીતે કરી શકાય છે,કારણ કે આ તબક્કે સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે,જેનાથી સેન્ટ્રોમિયરના સ્થાનને આધારે તેમના લાક્ષણિક આકારો (જેમ કે $V, L, J, I$ આકાર) સ્પષ્ટ થાય છે.

(C) એન્ડોમાઈટોસિસ એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં રંગસૂત્રોનું સ્વયંજનન થાય છે પરંતુ કોષકેન્દ્રનું વિભાજન $(karyokinesis)$ કે કોષરસનું વિભાજન $(cytokinesis)$ થતું નથી.
આના પરિણામે બહુગુણિતતા (polyploidy) સર્જાય છે,જેમાં કોષમાં રંગસૂત્રોના અનેક સેટ જોવા મળે છે.
કારણ કે કોષકેન્દ્રપટલ તૂટતું નથી અને કોષનું વિભાજન થતું નથી,તેથી કારણ $(R)$ માં આપેલું વિધાન કે 'સમભાજન કોષકેન્દ્રની અંદર થાય છે' તે વૈજ્ઞાનિક રીતે ખોટું છે,કારણ કે સાચું સમભાજન કોષકેન્દ્રપટલના વિઘટન અને કોષકેન્દ્રના વિભાજન સાથે સંકળાયેલું છે.
તેથી,વિધાન $(A)$ સાચું છે,પરંતુ કારણ $(R)$ ખોટું છે.

(A) અર્ધીકરણ-$II$ માં,અનાફેઝ-$II$ દરમિયાન સેન્ટ્રોમિયરના વિભાજનને કારણે રંગસૂત્રિકાઓ અલગ થાય છે.
તે જ રીતે,સમભાજનમાં,અનાફેઝ દરમિયાન સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે,જેનાથી રંગસૂત્રિકાઓ વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરી શકે છે.
બંને પ્રક્રિયાઓ સમવિભાજન છે જ્યાં સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન એક મુખ્ય ઘટના છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ વિધાનમાં દર્શાવેલી પ્રક્રિયાની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(D) વિધાન ખોટું છે કારણ કે ગોલ્ગી બોડીઝ અને $ER$ (એન્ડોપ્લાઝમિક રેટિક્યુલમ) પ્રારંભિક પ્રોફેઝમાં અદ્રશ્ય થતા નથી; તેઓ સામાન્ય રીતે મોડા પ્રોફેઝ (Late prophase) દરમિયાન અદ્રશ્ય થવાનું શરૂ કરે છે.
કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે ગોલ્ગી બોડીઝ અને $ER$ નું પુનર્ગઠન ટેલોફેઝ દરમિયાન થાય છે,એનાફેઝ દરમિયાન નહીં.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.

(C) એપોપ્ટોસિસ એ કોષના આયોજિત મૃત્યુની એક સક્રિય પ્રક્રિયા છે,જે રંગસૂત્રીય $DNA$ ના વિભાજન,ક્રોમેટિનના ઘનીકરણ અને કોષ તેમજ કોષકેન્દ્રના ટુકડા થવા દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.

(D) પોલીટીન રંગસૂત્રો એ એન્ડોરીડુપ્લિકેશન અથવા એન્ડોમાઈટોસિસની પ્રક્રિયા દ્વારા બનતા વિશાળ રંગસૂત્રો છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$DNA$ કોષ અથવા કોષકેન્દ્રના અનુગામી વિભાજન વિના વારંવાર પ્રતિકૃતિ (replication) પામે છે.
આના પરિણામે એક જ રંગસૂત્રમાં ઘણી સમાંતર ક્રોમેટિડ્સ (તંતુઓ) બને છે,તેથી જ તેને પોલીટીન (ઘણા તંતુઓવાળા) કહેવામાં આવે છે.
એન્ડોડુપ્લિકેશન,વિભાજન વગરનું ડુપ્લિકેશન અને કોષ વિભાજન વગર $DNA$ નું પ્રતિકૃતિ એ એક જ ઘટનાનું વર્ણન કરે છે,તેથી આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ $S$ તબક્કો: આ તબક્કામાં $DNA$ ની પ્રતિકૃતિ થાય છે. તેથી, $(a)-(iv)$.
$(b)$ $G_2$ તબક્કો: આ તબક્કામાં સમભાજનની તૈયારી માટે પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ થાય છે. તેથી, $(b)-(i)$.
$(c)$ શાંત અવસ્થા $(G_0)$: આ અવસ્થામાં કોષો ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ સક્રિય રહે છે પરંતુ કોષ વિભાજન કરતા નથી, જેને ઘણીવાર નિષ્ક્રિય તબક્કો કહેવામાં આવે છે. તેથી, $(c)-(ii)$.
$(d)$ $G_1$ તબક્કો: આ સમભાજન અને $DNA$ પ્રતિકૃતિની શરૂઆત વચ્ચેનો સમયગાળો છે. તેથી, $(d)-(iii)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $(a)-(iv), (b)-(i), (c)-(ii), (d)-(iii)$ છે.

(B) સમભાજન એ કોષ વિભાજનનો એક પ્રકાર છે જે પિતૃ કોષના કોષકેન્દ્ર જેટલા જ રંગસૂત્રો ધરાવતા બે સંતતિ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે.
સમધર્મી રંગસૂત્રોની જોડ બનવી,જેને 'સાઇનેપ્સિસ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે અર્ધીકરણ-$I$ (meiosis-$I$) ની પૂર્વાવસ્થાની લાક્ષણિકતા છે,સમભાજનની નહીં.
સમભાજન દરમિયાન,રંગસૂત્રો સ્વતંત્ર રીતે વર્તે છે અને તેમની જોડ બનતી નથી.
તારાકેન્દ્રોની ગતિ,રંગસૂત્રિકાઓનું ઘનીકરણ અને તર્કુ તંતુઓનું કાઇનેટોકોર સાથે જોડાણ એ સમભાજનની વિવિધ અવસ્થાઓ (પૂર્વાવસ્થા,ભાજનાવસ્થા,વગેરે) દરમિયાન થતી સામાન્ય ઘટનાઓ છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(C) કોષચક્ર મુખ્ય બે તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: આંતરાવસ્થા અને $M$-તબક્કો (સમભાજન અવસ્થા).
$M$-તબક્કામાં બે મુખ્ય પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. કેરિયોકાઈનેસીસ $(P)$: આ કોષકેન્દ્રના વિભાજનને દર્શાવે છે,જેમાં જનીનિક દ્રવ્ય બે બાળ કોષકેન્દ્રોમાં વહેંચાય છે.
$2$. સાયટોકાઈનેસીસ $(Q)$: આ કોષરસના વિભાજનને દર્શાવે છે,જેના પરિણામે કોષનું બે બાળ કોષોમાં ભૌતિક રીતે વિભાજન થાય છે.
તેથી,$P$ એ કોષકેન્દ્રવિભાજન છે અને $Q$ એ કોષરસવિભાજન છે.

(A) સમભાજન એ સમાન વિભાજન છે જે રંગસૂત્રોની સંખ્યા જાળવી રાખવા માટે એકકીય અને દ્વિકીય બંને કોષોમાં થાય છે.
અર્ધીકરણ એ ન્યૂનકારી વિભાજન છે જે સામાન્ય રીતે દ્વિકીય કોષો (જનન કોષો) માં એકકીય જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે થાય છે.
તેથી,વિધાન $I$ (સમભાજન એકકીય અને દ્વિકીય બંને કોષોમાં થાય છે) સાચું છે.
વિધાન $VI$ (અર્ધીકરણ ફક્ત દ્વિકીય કોષમાં થાય છે) બહુકોષીય સજીવોમાં થતી સામાન્ય જૈવિક પ્રક્રિયાઓના સંદર્ભમાં સાચું છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $I$ અને $VI$ છે.

(B) કોષચક્રમાં,સમભાજનની પ્રક્રિયામાં વિવિધ તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. $Prophase$ (પૂર્વાવસ્થા) દરમિયાન,રંગસૂત્રદ્રવ્યનું સંઘનન થઈ રંગસૂત્રો બને છે,અને તારાકેન્દ્રો વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરતા હોવાથી દ્વિધુવીય ત્રાક (bipolar spindle) નું નિર્માણ શરૂ થાય છે.
$2$. $Telophase$ (અંત્યાવસ્થા) દરમિયાન,રંગસૂત્રોનું વિકુંડલન થાય છે,કોષકેન્દ્રપટલ પુનઃનિર્માણ પામે છે,અને કોષરસવિભાજનની તૈયારી રૂપે ત્રાક તંતુઓ અદ્રશ્ય થઈ જાય છે.
તેથી,દ્વિધુવીય ત્રાક $Prophase$ (પૂર્વાવસ્થા) માં નિર્માણ પામે છે અને $Telophase$ (અંત્યાવસ્થા) માં અદ્રશ્ય થાય છે.

(D) કોષચક્રમાં,વિભાજનની પ્રક્રિયા કોષકેન્દ્રના વિભાજનથી શરૂ થાય છે,જેને $Karyokinesis$ કહેવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ કોષરસનું વિભાજન થાય છે,જેને $Cytokinesis$ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,$Karyokinesis$ પછી $Cytokinesis$ થાય છે.
વિધાન $A$ સાચું છે.
વિધાન $B$ ખોટું છે કારણ કે $Cytokinesis$ એ $Karyokinesis$ પહેલાં થતું નથી.
વિધાન $C$ પણ ખોટું છે કારણ કે કેટલાક સજીવોમાં (જેમ કે અમુક ફૂગમાં),$Karyokinesis$ પછી $Cytokinesis$ થતું નથી,જેના પરિણામે બહુકોષકેન્દ્રીય સ્થિતિ (syncytium) સર્જાય છે.
આમ,$B$ અને $C$ બંને ખોટા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) જૈવિક ચક્રમાં,એકકીય અવસ્થા $(n)$ માંથી દ્વિકીય અવસ્થા $(2n)$ માં રૂપાંતરણ ફલન $(P)$ ની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે,જેમાં બે જન્યુઓ જોડાઈને યુગ્મનજ બનાવે છે.
તેનાથી વિપરીત,દ્વિકીય અવસ્થા $(2n)$ માંથી એકકીય અવસ્થા $(n)$ માં રૂપાંતરણ અર્ધીકરણ $(Q)$ ની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે,જે જન્યુ નિર્માણ દરમિયાન રંગસૂત્રોની સંખ્યા અડધી કરે છે.
તેથી,$P$ એ ફલન છે અને $Q$ એ અર્ધીકરણ છે.

(C) માનવ દૈહિક કોષોમાં રંગસૂત્રોની દ્વિકીય સંખ્યા $2n = 46$ હોય છે.
સમભાજનની ભાજનાવસ્થા દરમિયાન,રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે અને રંગસૂત્રોની સંખ્યા $46$ જ રહે છે.
અર્ધીકરણની ભાજનાવસ્થા-$I$ દરમિયાન,સમજાત રંગસૂત્રોની જોડ વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે,પરંતુ કોષમાં રંગસૂત્રોની કુલ સંખ્યા $46$ (દ્વિકીય) જ હોય છે.
અર્ધીકરણની ભાજનાવસ્થા-$II$ દરમિયાન,કોષ અર્ધીકરણ-$I$ (ન્યૂનકારી વિભાજન) પૂર્ણ કરી ચૂક્યો હોય છે,તેથી દરેક બાળકોષમાં માત્ર $n = 23$ રંગસૂત્રો હોય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $46, 46, 23$ છે.

(C) માનવકોષમાં રંગસૂત્રોની દ્વિકીય સંખ્યા $2n = 46$ હોય છે.
સમભાજનની ભાજનોત્તરાવસ્થા દરમિયાન,સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ છૂટી પડીને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે. આ પ્રક્રિયાને કારણે કોષમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા કામચલાઉ રીતે બમણી થઈને $92$ થાય છે.
અર્ધીકરણ-$I$ ની ભાજનોત્તરાવસ્થા-$I$ દરમિયાન,સમજાત રંગસૂત્રો છૂટા પડે છે,પરંતુ સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થતું નથી. તેથી,દરેક ધ્રુવ પર મૂળ રંગસૂત્રોની સંખ્યા કરતાં અડધા રંગસૂત્રો પહોંચે છે,જેથી કોષમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા $46$ જળવાઈ રહે છે.
આમ,ભાજનોત્તરાવસ્થામાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા $92$ અને ભાજનોત્તરાવસ્થા-$I$ માં $46$ હોય છે.

(C) કોષવિભાજન દરમિયાન સમભાજન ત્રાક (mitotic spindle) ના નિર્માણ માટે કેલ્શિયમ $(Ca^{2+})$ આવશ્યક છે. તે સૂક્ષ્મનલિકાઓ (microtubules) ના આયોજન અને ત્રાક તંત્રની સ્થિરતામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. આ ઉપરાંત,તે કોષદીવાલના નિર્માણ દરમિયાન મધ્યપટલ (middle lamella) બનાવવામાં પણ મદદરૂપ થાય છે.

(C) $M$ તબક્કો (સમભાજન) એવો તબક્કો છે જ્યાં વાસ્તવિક કોષ વિભાજન થાય છે, જેને સમવિભાજન પણ કહેવાય છે $(A-IV)$.
$G_2$ તબક્કા દરમિયાન, કોષ સમભાજન માટે જરૂરી પ્રોટીન અને $RNA$ નું સંશ્લેષણ કરે છે $(B-I)$.
શાંત અવસ્થા $(G_0)$ એ નિષ્ક્રિય તબક્કો છે જેમાં જે કોષો આગળ વિભાજન પામતા નથી તે પ્રવેશ કરે છે $(C-II)$.
$G_1$ તબક્કો એ સમભાજન અને $DNA$ પ્રતિકૃતિની શરૂઆત વચ્ચેનો ગાળો છે $(D-III)$.
તેથી, સાચી જોડ $A-IV, B-I, C-II, D-III$ છે.

(A) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે $G_0$ તબક્કા (શાંત અવસ્થા) માં રહેલા કોષો ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ સક્રિય રહે છે,જોકે તેઓ સજીવની જરૂરિયાત મુજબ જ્યાં સુધી સંકેત ન મળે ત્યાં સુધી વિભાજન પામતા નથી.
વિધાન $II$ સાચું છે કારણ કે પ્રાણી કોષોમાં,આંતરાવસ્થાના $S$ તબક્કા દરમિયાન કોષકેન્દ્રમાં $DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે અને કોષરસમાં સેન્ટ્રોસોમનું સ્વયંજનન થાય છે.
તેથી,વિધાન $I$ ખોટું છે અને વિધાન $II$ સાચું છે.

(A) - વિધાન $A$ ખોટું છે: ટેટ્રાડનું નિર્માણ પ્રોફેઝ-$I$ ના ઝાયગોટીન તબક્કા દરમિયાન થાય છે.
- વિધાન $B$ સાચું છે: એનાફેઝ દરમિયાન,સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે,જેનાથી ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ અલગ થાય છે અને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે.
- વિધાન $C$ ખોટું છે: કાયઝમેટાનું ટર્મિનલાઇઝેશન પ્રોફેઝ-$I$ ના ડાયાકિનેસિસ તબક્કા દરમિયાન થાય છે.
- વિધાન $D$ સાચું છે: ટેલોફેઝ દરમિયાન,કોષકેન્દ્ર પટલ ફરીથી બને છે અને કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગી સંકુલ અને અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ પુનઃસ્થાપિત થાય છે.
- વિધાન $E$ ખોટું છે: વ્યતિકરણ એ સમજાત રંગસૂત્રોની અ-ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ (non-sister chromatids) વચ્ચે પેકીટીન તબક્કા દરમિયાન થાય છે.
તેથી,વિધાન $B$ અને $D$ સાચા છે.

(C) કોષચક્ર મુખ્ય બે તબક્કાઓ ધરાવે છે: આંતરાવસ્થા અને $M$-તબક્કો (ભાજન અવસ્થા).
$1$. આંતરાવસ્થા ત્રણ પેટા-તબક્કાઓ ધરાવે છે: ગેપ $1$ તબક્કો $(E)$,સંશ્લેષણ તબક્કો $(C)$,અને ગેપ $2$ તબક્કો $(A)$.
$2$. $M$-તબક્કામાં કોષકેન્દ્ર વિભાજન $(D)$ અને ત્યારબાદ કોષરસ વિભાજન $(B)$ થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $E \rightarrow C \rightarrow A \rightarrow D \rightarrow B$ છે.

(B) સમભાજનમાં થતી ઘટનાઓનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $b.$ તારાકેન્દ્રનું વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ: આ પૂર્વાવસ્થા (Prophase) દરમિયાન થાય છે.
$2$. $c.$ રંગસૂત્રોનું વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવણી: આ ભાજનાવસ્થા (Metaphase) દરમિયાન થાય છે.
$3$. $a.$ રંગસૂત્રોનું વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ: આ ભાજનોત્તર અવસ્થા (Anaphase) દરમિયાન થાય છે.
$4$. $d.$ કોષકેન્દ્રપટલ અને કોષકેન્દ્રિકાનું પુનઃનિર્માણ: આ અંત્યાવસ્થા (Telophase) દરમિયાન થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $b, c, a, d$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $(A)$ ભાજનાવસ્થા (આકૃતિ $1$) એ કોલમ-$II$ માં $(IV)$ ભાજનાવસ્થા સાથે સુસંગત છે,જેની લાક્ષણિકતા $(a)$ છે,એટલે કે તે રંગસૂત્રના આકારના અભ્યાસ માટે શ્રેષ્ઠ તબક્કો છે.
$2$. $(B)$ ભાજનોત્તર અવસ્થા (આકૃતિ $2$) એ કોલમ-$II$ માં $(I)$ ભાજનોત્તર અવસ્થા સાથે સુસંગત છે,જેની લાક્ષણિકતા $(c)$ છે,એટલે કે રંગસૂત્રિકાઓનું અલગીકરણ થાય છે.
$3$. $(C)$ અંત્યાવસ્થા (આકૃતિ $3$) એ કોલમ-$II$ માં $(II)$ અંત્યાવસ્થા સાથે સુસંગત છે,જેની લાક્ષણિકતા $(d)$ છે,એટલે કે કોષકેન્દ્રપટલ અને કોષકેન્દ્રિકા ફરીથી દેખાય છે.
$4$. $(D)$ આંતરાવસ્થા (આકૃતિ $4$) એ કોલમ-$II$ માં $(III)$ આંતરાવસ્થા સાથે સુસંગત છે,જેની લાક્ષણિકતા $(b)$ છે,એટલે કે તે કોષરસ વિભાજન પછી આવે છે (કારણ કે તે આગામી વિભાજન પહેલાનો આરામનો તબક્કો છે).
આમ,સાચો ક્રમ $A-IV-a, B-I-c, C-II-d, D-III-b$ છે.

(B) વિધાન $(A)$ સાચું છે: વૃદ્ધિ અને પ્રજનન એ તમામ સજીવોના મૂળભૂત લક્ષણો છે.
વિધાન $(B)$ ખોટું છે: વનસ્પતિ કોષોમાં તારાકેન્દ્ર હોતા નથી; તારાકેન્દ્ર સામાન્ય રીતે પ્રાણી કોષોમાં જોવા મળે છે.
વિધાન $(C)$ સાચું છે: પૂર્વાવસ્થા એ સમભાજનનો પ્રથમ તબક્કો છે,જે રંગસૂત્રદ્રવ્યના ઘટ્ટ રંગસૂત્રોમાં ઘનીકરણ દ્વારા ઓળખાય છે.
વિધાન $(D)$ ખોટું છે: સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન ભાજનાવસ્થામાં નહીં,પરંતુ ભાજનોત્તર અવસ્થા (Anaphase) દરમિયાન થાય છે.
આમ,માત્ર વિધાન $(A)$ અને $(C)$ સાચા છે. તેથી,સાચા વિધાનોની કુલ સંખ્યા $2$ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $M$ તબક્કો $(I)$ એ કોષચક્રનો સૌથી નાટ્યાત્મક તબક્કો $(iii)$ તરીકે ઓળખાય છે કારણ કે તેમાં કોષનું વાસ્તવિક વિભાજન થાય છે.
$2$. અંત્યાવસ્થા $(II)$ એ તબક્કો છે જેમાં કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને $\text{ER}$ પુત્રી રંગસૂત્રોની આસપાસ ફરીથી રચાય છે $(i)$.
$3$. ડાયાકાઇનેસિસ $(III)$ એ અર્ધીકરણ-$I$ ની પૂર્વાવસ્થાનો અંતિમ તબક્કો છે,જે વ્યતિકરણની અંતિમ અવસ્થા $(iv)$ દ્વારા લાક્ષણિક છે.
$4$. આંતરકોષવિભાજન $(IV)$ એ અર્ધીકરણ-$I$ અને અર્ધીકરણ-$II$ વચ્ચેનો તબક્કો છે,જે દરમિયાન $\text{DNA}$ નું સ્વયંજનન થતું નથી $(ii)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $I-iii, II-i, III-iv, IV-ii$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ સિનેપ્સિસ (સમજાત રંગસૂત્રોની જોડી) અર્ધીકરણની પૂર્વાવસ્થા$-I$ ના ઝાયગોટીન તબક્કા દરમિયાન થાય છે. તેથી,$(a) \rightarrow (ii)$.
$(b)$ સ્પિન્ડલ તંતુઓના નિર્માણ માટે જરૂરી ટ્યુબ્યુલિન પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કોષચક્રના $G_2$-તબક્કા દરમિયાન થાય છે. તેથી,$(b) \rightarrow (iii)$.
$(c)$ રીકોમ્બિનેઝ ઉત્સેચક વ્યતિકરણ (crossing over) માટે જવાબદાર છે,જે અર્ધીકરણની પૂર્વાવસ્થા$-I$ ના પેકીટીન તબક્કા દરમિયાન થાય છે. તેથી,$(c) \rightarrow (v)$.
$(d)$ ભાજનાવસ્થા$-II$ દરમિયાન,સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે. તેથી,$(d) \rightarrow (iv)$.
આમ,સાચો ક્રમ $(a) \rightarrow (ii), (b) \rightarrow (iii), (c) \rightarrow (v), (d) \rightarrow (iv)$ છે.

(D) મનુષ્યોમાં,દૈહિક કોષમાં રંગસૂત્રોની દ્વિકીય $(2n)$ સંખ્યા $46$ હોય છે.
આ $46$ રંગસૂત્રો $23$ જોડમાં ગોઠવાયેલા હોય છે,જેમાં $22$ જોડ દૈહિક રંગસૂત્રો (autosomes) અને $1$ જોડ લિંગી રંગસૂત્રો (sex chromosomes) હોય છે.
જનનકોષો (શુક્રકોષ અને અંડકોષ) એકકીય $(n)$ હોય છે અને તેમાં $23$ રંગસૂત્રો હોય છે.

(D) વિધાન $A$ અને $B$ બંને સાચા છે અને $A$ એ $B$ માટેનું કારણ નથી.
વિધાન $A$ સાચું છે; $DNA$ નું સંશ્લેષણ આંતરાવસ્થાના $S$-તબક્કા દરમિયાન થાય છે. આ સમય દરમિયાન કોષ દીઠ $DNA$ ની માત્રા બમણી થાય છે.
વિધાન $B$ પણ સાચું છે; ભાજનાવસ્થા દરમિયાન દરેક રંગસૂત્ર સેન્ટ્રોમિયર પર જોડાયેલી બે ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ (sister chromatids) ધરાવે છે.
જોકે,વિધાન $A$ એ વિધાન $B$ માટેનું સીધું કારણ નથી,કારણ કે બે રંગસૂત્રિકાઓનું નિર્માણ એ માત્ર $DNA$ સંશ્લેષણ જ નહીં,પરંતુ સમગ્ર રંગસૂત્રની રચનાના સ્વયંજનન પર આધારિત છે.

(D) . $G_1$ તબક્કો $(II)$ - કોષ ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ સક્રિય છે અને સતત વૃદ્ધિ પામે છે પરંતુ તેના $DNA$ નું પ્રતિકૃતિ બનાવતું નથી.
$B$. $S$ તબક્કો $(III)$ - $DNA$ નું સંશ્લેષણ થાય છે અને કોષ દીઠ $DNA$ નું પ્રમાણ બમણું થાય છે.
$C$. $G_2$ તબક્કો $(IV)$ - કોષ વિભાજનની તૈયારી માટે પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ થાય છે અને કોષની વૃદ્ધિ ચાલુ રહે છે.
$D$. $M$ તબક્કો $(I)$ - વાસ્તવિક કોષ વિભાજન (સમભાજન અથવા અર્ધસૂત્રીભાજન) થાય છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-II, B-III, C-IV, D-I$ છે.