AIEEE 2008 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

55 QuestionsGujaratiWith Solutions

ChemistryQ155 of 55 questions

Page 1 of 1 · Gujarati

1
ChemistryMCQAIEEE · 2008
જો $\int \frac{5\tan x}{\tan x - 2} dx = x + a \ln |\sin x - 2\cos x| + k$ હોય,તો $a$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$-2$
C
$1$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ સંકલન $I = \int \frac{5\tan x}{\tan x - 2} dx$ છે.
પ્રથમ,$\tan x$ ને $\frac{\sin x}{\cos x}$ તરીકે લખતા:
$I = \int \frac{5(\sin x / \cos x)}{(\sin x / \cos x) - 2} dx = \int \frac{5\sin x}{\sin x - 2\cos x} dx$.
અંશને છેદ $(\sin x - 2\cos x)$ અને તેના વિકલન $(\cos x + 2\sin x)$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવતા:
ધારો કે $5\sin x = A(\sin x - 2\cos x) + B(\cos x + 2\sin x)$.
$\sin x$ અને $\cos x$ ના સહગુણકો સરખાવતા:
$A + 2B = 5$
$-2A + B = 0 \implies B = 2A$.
$B = 2A$ ને પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા: $A + 2(2A) = 5 \implies 5A = 5 \implies A = 1$.
તેથી $B = 2(1) = 2$.
આમ,$5\sin x = 1(\sin x - 2\cos x) + 2(\cos x + 2\sin x)$.
સંકલનમાં કિંમત મૂકતા:
$I = \int \frac{(\sin x - 2\cos x) + 2(\cos x + 2\sin x)}{\sin x - 2\cos x} dx$
$I = \int 1 dx + 2 \int \frac{\cos x + 2\sin x}{\sin x - 2\cos x} dx$.
ધારો કે $t = \sin x - 2\cos x$,તો $dt = (\cos x + 2\sin x) dx$.
$I = x + 2 \int \frac{1}{t} dt = x + 2 \ln |t| + k = x + 2 \ln |\sin x - 2\cos x| + k$.
આપેલ સ્વરૂપ $x + a \ln |\sin x - 2\cos x| + k$ સાથે સરખાવતા,$a = 2$ મળે છે.
2
ChemistryEasyMCQAIEEE · 2008
જો કોઈ વાયુ અચળ તાપમાને વિસ્તરણ પામે,તો તે સૂચવે છે કે
A
અણુઓની ગતિજ ઉર્જા સમાન રહે છે
B
વાયુના અણુઓની સંખ્યા વધે છે
C
અણુઓની ગતિજ ઉર્જા ઘટે છે
D
વાયુનું દબાણ વધે છે

Solution

(A) જો કોઈ વાયુ અચળ તાપમાને વિસ્તરણ પામે,તો અણુઓની સરેરાશ ગતિજ ઉર્જા સમાન રહે છે.
વાયુના અણુની સરેરાશ ગતિજ ઉર્જા $(KE)$ નીચેના સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$KE = \frac{3}{2} kT$
આ સમીકરણ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે $KE \propto T$.
જેથી તાપમાન $(T)$ અચળ હોવાથી,અણુઓની ગતિજ ઉર્જા $(KE)$ પણ અચળ રહે છે.
3
ChemistryMCQAIEEE · 2008
ચોક્કસ તાપમાને ઓક્સિજન $(O_2)$ માં ધ્વનિની ઝડપ $460 \; m/s$ છે. તે જ તાપમાને હિલિયમ $(He)$ માં ધ્વનિની ઝડપ કેટલી હશે ($; m/s$ માં)? (બંને વાયુઓને આદર્શ ધારો):
A
$1420$
B
$500$
C
$650$
D
$300$

Solution

(A) આદર્શ વાયુમાં ધ્વનિની ઝડપનું સૂત્ર: $v = \sqrt{\frac{\gamma RT}{M}}$ છે.
ઓક્સિજન $(O_2)$ માટે,જે દ્વિ-પરમાણ્વિક વાયુ છે,એડિબેટિક ઇન્ડેક્સ $\gamma_{O_2} = 1.4 = \frac{7}{5}$ અને મોલર દળ $M_{O_2} = 32 \; g/mol$ છે.
તેથી,$v_{O_2} = \sqrt{\frac{7RT}{5 \times 32}}$.
હિલિયમ $(He)$ માટે,જે એક-પરમાણ્વિક વાયુ છે,એડિબેટિક ઇન્ડેક્સ $\gamma_{He} = 1.67 = \frac{5}{3}$ અને મોલર દળ $M_{He} = 4 \; g/mol$ છે.
તેથી,$v_{He} = \sqrt{\frac{5RT}{3 \times 4}}$.
ઝડપનો ગુણોત્તર લેતા:
$\frac{v_{He}}{v_{O_2}} = \sqrt{\frac{\gamma_{He} / M_{He}}{\gamma_{O_2} / M_{O_2}}} = \sqrt{\frac{5/3}{4} \times \frac{32}{7/5}} = \sqrt{\frac{5}{12} \times \frac{160}{7}} = \sqrt{\frac{800}{84}} = \sqrt{\frac{200}{21}} \approx 3.086$.
તેથી,$v_{He} = 460 \times 3.086 \approx 1420 \; m/s$.
4
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
નીચેનામાંથી કયું આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝનો સમૂહ બનાવે છે?
A
$C_2^{2-}, O_2^-, CO, NO$
B
$NO^{+}, C_2^{2-}, CN^{-}, N_2$
C
$CN^{-}, N_2, O_2^{2-}, C_2^{2-}$
D
$N_2, O_2^-, NO^{+}, CO$

Solution

(B) આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ એટલે કે જેમાં ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય.
$NO^{+}$ માટે: $7 + 8 - 1 = 14$ ઈલેક્ટ્રોન.
$C_2^{2-}$ માટે: $6 \times 2 + 2 = 14$ ઈલેક્ટ્રોન.
$CN^{-}$ માટે: $6 + 7 + 1 = 14$ ઈલેક્ટ્રોન.
$N_2$ માટે: $7 \times 2 = 14$ ઈલેક્ટ્રોન.
આમ,$NO^{+}, C_2^{2-}, CN^{-}$,અને $N_2$ દરેક પાસે $14$ ઈલેક્ટ્રોન હોવાથી તે આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક છે.
5
ChemistryDifficultMCQAIEEE · 2008
હાઇડ્રોજન પરમાણુની આયનીકરણ એન્થાલ્પી $1.312 \times 10^6 \ J \ mol^{-1}$ છે. પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોનને $n= 1$ થી $n= 2$ માં ઉત્તેજિત કરવા માટે જરૂરી ઊર્જા કેટલી છે?
A
$8.51 \times 10^5 \ J \ mol^{-1}$
B
$6.56 \times 10^5 \ J \ mol^{-1}$
C
$7.56 \times 10^5 \ J \ mol^{-1}$
D
$9.84 \times 10^5 \ J \ mol^{-1}$

Solution

(D) $n$ મી કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનની ઊર્જા $E_n = -\frac{1.312 \times 10^6}{n^2} \ J \ mol^{-1}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$n=1$ માટે,$E_1 = -1.312 \times 10^6 \ J \ mol^{-1}$.
$n=2$ માટે,$E_2 = -\frac{1.312 \times 10^6}{2^2} = -\frac{1.312 \times 10^6}{4} = -0.328 \times 10^6 \ J \ mol^{-1}$.
ઇલેક્ટ્રોનને $n=1$ થી $n=2$ માં ઉત્તેજિત કરવા માટે જરૂરી ઊર્જા $\Delta E = E_2 - E_1$ છે.
$\Delta E = (-0.328 \times 10^6) - (-1.312 \times 10^6) \ J \ mol^{-1}$.
$\Delta E = (1.312 - 0.328) \times 10^6 \ J \ mol^{-1} = 0.984 \times 10^6 \ J \ mol^{-1} = 9.84 \times 10^5 \ J \ mol^{-1}$.
6
ChemistryMCQAIEEE · 2008
નીચેનામાંથી કઈ ગોઠવણીમાં,ક્રમ તેની સામે લખેલા ગુણધર્મ મુજબ નથી?
A
$HF < HCl < HBr < HI$ : વધતી એસિડિક પ્રબળતા
B
$NH_3 < PH_3 < AsH_3 < SbH_3$ : વધતી બેઝિક પ્રબળતા
C
$B < C < O < N$ : વધતી પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી
D
$CO_2 < SiO_2 < SnO_2 < PbO_2$ : વધતી ઓક્સિડેશન ક્ષમતા

Solution

(B) સમૂહ $15$ ના હાઇડ્રાઇડ્સમાં,સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં બેઝિક ગુણધર્મ ઘટે છે,કારણ કે મધ્યસ્થ પરમાણુનું કદ વધે છે અને અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ મોટા કદમાં ફેલાય છે.
આમ,બેઝિકતાનો સાચો ક્રમ $NH_3 > PH_3 > AsH_3 > SbH_3$ છે.
તેથી,$NH_3 < PH_3 < AsH_3 < SbH_3$ ની ગોઠવણી ખોટી છે.
7
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
નીચેનામાંથી કઈ જોડીના સ્પીસીઝનો બંધ ક્રમાંક (bond order) સમાન છે?
A
$CN^{-}$ અને $NO^{+}$
B
$CN^{-}$ અને $CN^{+}$
C
$O_2^{-}$ અને $CN^{-}$
D
$NO^{+}$ અને $CN^{+}$

Solution

(A) કોઈપણ સ્પીસીઝનો બંધ ક્રમાંક સમાન હોવા માટે તેમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોવી જોઈએ.
દરેક સ્પીસીઝમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યાની ગણતરી:
$CN^{-}$: $6 + 7 + 1 = 14$ ઇલેક્ટ્રોન.
$NO^{+}$: $7 + 8 - 1 = 14$ ઇલેક્ટ્રોન.
$CN^{+}$: $6 + 7 - 1 = 12$ ઇલેક્ટ્રોન.
$O_2^{-}$: $8 + 8 + 1 = 17$ ઇલેક્ટ્રોન.
આમ,$CN^{-}$ અને $NO^{+}$ બંનેમાં $14$ ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી તેમનો બંધ ક્રમાંક સમાન છે.
8
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
$BF_3$ માં $B-F$ ની બંધ વિયોજન ઉર્જા $646 \ kJ \ mol^{-1}$ છે,જ્યારે $CF_4$ માં $C-F$ ની બંધ વિયોજન ઉર્જા $515 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. $C-F$ ની સરખામણીમાં $B-F$ ની ઉચ્ચ બંધ વિયોજન ઉર્જા માટેનું સાચું કારણ શું છે?
A
$CF_4$ માં $C$ અને $F$ વચ્ચેના $\sigma$ બંધની સરખામણીમાં $BF_3$ માં $B$ અને $F$ વચ્ચેનો મજબૂત $\sigma$ બંધ.
B
$BF_3$ માં $B$ અને $F$ વચ્ચે નોંધપાત્ર $p\pi - p\pi$ આંતરક્રિયા,જ્યારે $CF_4$ માં $C$ અને $F$ વચ્ચે આવી કોઈ આંતરક્રિયાની શક્યતા નથી.
C
$CF_4$ માં $C$ અને $F$ વચ્ચેની સરખામણીમાં $BF_3$ માં $B$ અને $F$ વચ્ચે $p\pi - p\pi$ આંતરક્રિયાનું નીચું પ્રમાણ.
D
$C$ પરમાણુની સરખામણીમાં $B$ પરમાણુનું નાનું કદ.

Solution

(B) $BF_3$ એ બોરોનના અપૂર્ણ અષ્ટકને કારણે લુઈસ એસિડ છે.
$BF_3$ માં,બોરોન પરમાણુ પાસે ખાલી $2p$-કક્ષક છે અને ફ્લોરિન પરમાણુ પાસે તેની $2p$-કક્ષકમાં અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે.
આ ફ્લોરિનથી બોરોન તરફ $p\pi - p\pi$ બેક-બોન્ડિંગની મંજૂરી આપે છે,જે બંધ ક્રમાંક વધારે છે અને $B-F$ બંધને મજબૂત બનાવે છે.
$CF_4$ માં,કાર્બન પરમાણુ પાસે પૂર્ણ અષ્ટક છે અને કોઈ ખાલી કક્ષકો નથી,તેથી આવા કોઈ બેક-બોન્ડિંગ શક્ય નથી.
તેથી,આ બેક-બોન્ડિંગ આંતરક્રિયાને કારણે $BF_3$ માં $B-F$ બંધ $CF_4$ માં $C-F$ બંધ કરતા મજબૂત છે.
9
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
$MO$ સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને,આગાહી કરો કે નીચેનામાંથી કઈ સ્પીસીઝની બંધ લંબાઈ સૌથી ટૂંકી છે?
A
$O_2^+$
B
$O_2^-$
C
$O_2^{2-}$
D
$O_2^{2+}$

Solution

(D) $MO$ સિદ્ધાંત મુજબ,બંધ ક્રમાંક એ બંધ લંબાઈના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
$O_2^{2+}$ નો બંધ ક્રમાંક $3.0$ છે.
$O_2^+$ નો બંધ ક્રમાંક $2.5$ છે.
$O_2^-$ નો બંધ ક્રમાંક $1.5$ છે.
$O_2^{2-}$ નો બંધ ક્રમાંક $1.0$ છે.
તેથી,$O_2^{2+}$ નો બંધ ક્રમાંક સૌથી વધુ હોવાથી તેની બંધ લંબાઈ સૌથી ટૂંકી છે.
10
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
જલીય દ્રાવણમાં ક્લોરિનની ઓક્સિડેશન શક્તિ નીચે દર્શાવેલ પરિમાણો દ્વારા નક્કી કરી શકાય છે:
$\frac{1}{2} Cl_{2(g)}$ $\xrightarrow{\frac{1}{2} \Delta_{diss} H^{\Theta}} Cl_{(g)}$ $\xrightarrow{\Delta_{eg} H^{\Theta}} Cl^{-}_{(g)}$ $\xrightarrow{\Delta_{Hyd} H^{\Theta}} Cl^{-}_{(aq)}$
(આપેલ ડેટાનો ઉપયોગ કરીને,$\Delta_{diss} H_{Cl_2}^{\Theta} = 240 \ kJ \ mol^{-1}$,$\Delta_{eg} H_{Cl}^{\Theta} = -349 \ kJ \ mol^{-1}$,$\Delta_{Hyd} H_{Cl}^{\Theta} = -381 \ kJ \ mol^{-1}$) ............. $kJ \ mol^{-1}$ થશે.
A
$+ 152$
B
$- 610$
C
$- 850$
D
$+ 120$

Solution

(B) $\frac{1}{2} Cl_{2(g)}$ નું $Cl^{-}_{(aq)}$ માં રૂપાંતર કરવા માટે સામેલ કુલ ઉર્જા ફેરફાર નીચે મુજબ છે:
$\Delta H = \frac{1}{2} \Delta_{diss} H_{Cl_2}^{\Theta} + \Delta_{eg} H_{Cl}^{\Theta} + \Delta_{Hyd} H_{Cl}^{\Theta}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\Delta H = (\frac{1}{2} \times 240) + (-349) + (-381) \ kJ \ mol^{-1}$
$\Delta H = 120 - 349 - 381 \ kJ \ mol^{-1}$
$\Delta H = - 610 \ kJ \ mol^{-1}$
11
ChemistryDifficultMCQAIEEE · 2008
$X_2, Y_2$ અને $XY_3$ ની પ્રમાણિત એન્ટ્રોપી અનુક્રમે $60, 40$ અને $50 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$ છે. પ્રક્રિયા $\frac{1}{2}X_2 + \frac{3}{2}Y_2 \to XY_3, \ \Delta H = -30 \ kJ$ માટે,સંતુલન સ્થિતિએ તાપમાન ............... $K$ હશે.
A
$1250$
B
$500$
C
$750$
D
$1000$

Solution

(C) પ્રક્રિયા સંતુલનમાં હોય ત્યારે $\Delta G = 0$ થાય.
$\Delta G = \Delta H - T \Delta S$ હોવાથી,સંતુલન સ્થિતિએ $\Delta H = T \Delta S$ થાય.
પ્રક્રિયા $\frac{1}{2} X_2 + \frac{3}{2} Y_2 \to XY_3$ માટે,$\Delta H = -30 \ kJ = -30000 \ J$.
પ્રક્રિયા માટે $\Delta S$ ની ગણતરી:
$\Delta S = S^{\circ}(XY_3) - [\frac{1}{2} S^{\circ}(X_2) + \frac{3}{2} S^{\circ}(Y_2)]$
$\Delta S = 50 - [\frac{1}{2} \times 60 + \frac{3}{2} \times 40] \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$
$\Delta S = 50 - [30 + 60] = -40 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
સંતુલન સ્થિતિએ,$T = \frac{\Delta H}{\Delta S} = \frac{-30000 \ J}{-40 \ J \ K^{-1}} = 750 \ K$.
12
ChemistryAdvancedMCQAIEEE · 2008
$X \rightleftharpoons 2Y$ અને $Z \rightleftharpoons P + Q$ પ્રક્રિયાઓ માટે સંતુલન અચળાંકો $K_{p1}$ અને $K_{p2}$ નો ગુણોત્તર $1 : 9$ છે. જો $X$ અને $Z$ ના વિયોજન અંશ સમાન હોય,તો આ સંતુલન સમયે કુલ દબાણનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$1 : 36$
B
$1 : 1$
C
$1 : 3$
D
$1 : 9$

Solution

(A) $X \rightleftharpoons 2Y$ પ્રક્રિયા માટે:
શરૂઆતના મોલ: $a$,$0$
સંતુલન સમયે: $a(1 - \alpha)$,$2a\alpha$
કુલ મોલ $= a(1 + \alpha)$
$K_{p1} = \frac{(2a\alpha)^2}{a(1 - \alpha)} \times \left(\frac{P_{T1}}{a(1 + \alpha)}\right)^1 = \frac{4\alpha^2 P_{T1}}{1 - \alpha^2}$
$Z \rightleftharpoons P + Q$ પ્રક્રિયા માટે:
શરૂઆતના મોલ: $b$,$0$,$0$
સંતુલન સમયે: $b(1 - \alpha)$,$b\alpha$,$b\alpha$
કુલ મોલ $= b(1 + \alpha)$
$K_{p2} = \frac{(b\alpha)(b\alpha)}{b(1 - \alpha)} \times \left(\frac{P_{T2}}{b(1 + \alpha)}\right)^1 = \frac{\alpha^2 P_{T2}}{1 - \alpha^2}$
આપેલ છે કે $\frac{K_{p1}}{K_{p2}} = \frac{1}{9}$,તેથી:
$\frac{4\alpha^2 P_{T1} / (1 - \alpha^2)}{\alpha^2 P_{T2} / (1 - \alpha^2)} = \frac{1}{9}$
$\frac{4 P_{T1}}{P_{T2}} = \frac{1}{9}$
$\frac{P_{T1}}{P_{T2}} = \frac{1}{36}$
13
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
નીચેની ત્રણ પ્રક્રિયાઓ $a, b$ અને $c$ માટે,સંતુલન અચળાંકો આપેલા છે:
$(i)$ $CO_{(g)} + H_2O_{(g)} \rightleftharpoons CO_{2(g)} + H_{2(g)}$ ; $K_1$
$(ii)$ $CH_{4(g)} + H_2O_{(g)} \rightleftharpoons CO_{(g)} + 3H_{2(g)}$ ; $K_2$
$(iii)$ $CH_{4(g)} + 2H_2O_{(g)} \rightleftharpoons CO_{2(g)} + 4H_{2(g)}$ ; $K_3$
નીચેનામાંથી કયો સંબંધ સાચો છે?
A
$K_1 \sqrt{K_2} = K_3$
B
$K_2 K_3 = K_1$
C
$K_3 = K_1 \cdot K_2$
D
$K_3 \cdot K_2^3 = K_1^2$

Solution

(C) આપેલી પ્રક્રિયાઓ:
$(i)$ $CO_{(g)} + H_2O_{(g)} \rightleftharpoons CO_{2(g)} + H_{2(g)}$ ; $K_1$
$(ii)$ $CH_{4(g)} + H_2O_{(g)} \rightleftharpoons CO_{(g)} + 3H_{2(g)}$ ; $K_2$
પ્રક્રિયા $(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$(CO_{(g)} + H_2O_{(g)}) + (CH_{4(g)} + H_2O_{(g)}) \rightleftharpoons (CO_{2(g)} + H_{2(g)}) + (CO_{(g)} + 3H_{2(g)})$
બંને બાજુથી $CO_{(g)}$ ને દૂર કરતા:
$CH_{4(g)} + 2H_2O_{(g)} \rightleftharpoons CO_{2(g)} + 4H_{2(g)}$
આ પ્રક્રિયા $(iii)$ છે.
જ્યારે પ્રક્રિયાઓનો સરવાળો કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેમના સંતુલન અચળાંકોનો ગુણાકાર થાય છે.
તેથી,$K_3 = K_1 \cdot K_2$.
14
ChemistryDifficultMCQAIEEE · 2008
નીચે ચાર સ્પીસીઝ આપેલી છે:
$i. \, HCO_3^-$
$ii. \, H_3O^{+}$
$iii. \, HSO_4^-$
$iv. \, HSO_3F$
તેમની એસિડિક પ્રબળતાનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$iv < ii < iii < i$
B
$ii < iii < i < iv$
C
$i < iii < ii < iv$
D
$iii < i < iv < ii$

Solution

(C) એસિડિક પ્રબળતા પ્રોટોન $(H^{+})$ ગુમાવ્યા પછી બનતા સંયુગ્મી બેઝની સ્થિરતા પર આધાર રાખે છે.
$1. \, HSO_3F$ એ સુપર એસિડ છે,જે આપેલી સ્પીસીઝમાં સૌથી પ્રબળ છે.
$2. \, H_3O^{+}$ એ પ્રબળ એસિડ છે $(pK_a \approx -1.7)$.
$3. \, HSO_4^-$ એ મધ્યમ પ્રબળ એસિડ છે $(pK_a \approx 1.99)$.
$4. \, HCO_3^-$ એ નિર્બળ એસિડ છે $(pK_a \approx 10.3)$.
તેથી,એસિડિક પ્રબળતાનો સાચો ક્રમ:
$HCO_3^- < HSO_4^- < H_3O^{+} < HSO_3F$
જે ક્રમ $i < iii < ii < iv$ ને અનુરૂપ છે.
15
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
એક નિર્બળ એસિડ,$HA$ નો $pK_a$ $4.80$ છે. એક નિર્બળ બેઇઝ,$BOH$ નો $pK_b$ $4.78$ છે. તેના અનુરૂપ ક્ષાર,$BA$ ના જલીય દ્રાવણની $pH$ કેટલી હશે?
A
$9.58$
B
$4.79$
C
$7.01$
D
$9.22$

Solution

(C) ક્ષાર $BA$ નિર્બળ એસિડ $(HA)$ અને નિર્બળ બેઇઝ $(BOH)$ માંથી બને છે.
જલીય દ્રાવણમાં ક્ષારનું જળવિભાજન નીચે મુજબ થાય છે:
$BA + H_2O \rightleftharpoons BOH + HA$
નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના ક્ષારની $pH$ શોધવાનું સૂત્ર:
$pH = \frac{1}{2} pK_w + \frac{1}{2} pK_a - \frac{1}{2} pK_b$
આપેલ છે કે $pK_w = 14.00$,$pK_a = 4.80$,અને $pK_b = 4.78$.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$pH = \frac{1}{2} (14.00 + 4.80 - 4.78)$
$pH = \frac{1}{2} (14.02)$
$pH = 7.01$
16
ChemistryDifficultMCQAIEEE · 2008
વોટર ગેસ $(CO + H_2)$ માંથી હાઇડ્રોજનના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનના સંદર્ભમાં,નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$CO$ અને $H_2$ ને તેમની ઘનતામાં તફાવતનો ઉપયોગ કરીને આંશિક રીતે અલગ કરવામાં આવે છે
B
$CO$ ને જલીય $Cu_2Cl_2$ દ્રાવણમાં શોષણ દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે
C
$H_2$ ને $Pd$ સાથે ઓક્લુઝન દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે
D
$CO$ ને ઉદ્દીપકની હાજરીમાં વરાળ સાથે $CO_2$ માં ઓક્સિડાઇઝ કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ આલ્કલીમાં $CO_2$ નું શોષણ કરવામાં આવે છે

Solution

(D) ઔદ્યોગિક સ્તરે,હાઇડ્રોજન વોટર ગેસમાંથી વોટર-ગેસ શિફ્ટ પ્રક્રિયા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે:
$CO + H_2O(g) \xrightarrow{\text{catalyst}} CO_2 + H_2$
પરિણામી $CO_2$ ને મિશ્રણને આલ્કલી દ્રાવણ (દા.ત.,$NaOH$ અથવા $K_2CO_3$) સાથે ધોઈને દૂર કરવામાં આવે છે:
$CO_2 + 2NaOH \longrightarrow Na_2CO_3 + H_2O$
આમ,$CO$ ને ઉદ્દીપકની હાજરીમાં વરાળનો ઉપયોગ કરીને $CO_2$ માં ઓક્સિડાઇઝ કરવામાં આવે છે,અને ત્યારબાદ $CO_2$ ને આલ્કલીમાં શોષણ દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે.
17
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
આપેલ અણુનું નિરપેક્ષ વિન્યાસ (absolute configuration) શું છે?
Question diagram
A
$S, S$
B
$R, R$
C
$R, S$
D
$S, R$

Solution

(B) નિરપેક્ષ વિન્યાસ નક્કી કરવા માટે,આપણે Cahn-Ingold-Prelog $(CIP)$ નિયમોનો ઉપયોગ કરીને દરેક કાઈરલ કેન્દ્ર સાથે જોડાયેલા સમૂહોને અગ્રતા આપીએ છીએ.
પ્રથમ કાઈરલ કેન્દ્ર (ડાબી બાજુ) માટે: સમૂહો $-OH$ $(1)$,$-COOH$ $(2)$,$-CH(OH)COOH$ $(3)$,અને $-H$ $(4)$ છે. કારણ કે $-H$ ડેશ બોન્ડ પર છે (દૂર તરફ),$1$ $\rightarrow 2$ $\rightarrow 3$ નો ક્રમ ઘડિયાળની દિશામાં છે,જે $R$ વિન્યાસ દર્શાવે છે.
બીજા કાઈરલ કેન્દ્ર (જમણી બાજુ) માટે: સમૂહો $-OH$ $(1)$,$-COOH$ $(2)$,$-CH(OH)COOH$ $(3)$,અને $-H$ $(4)$ છે. કારણ કે $-H$ ડેશ બોન્ડ પર છે (દૂર તરફ),$1$ $\rightarrow 2$ $\rightarrow 3$ નો ક્રમ ઘડિયાળની દિશામાં છે,જે $R$ વિન્યાસ દર્શાવે છે.
આમ,નિરપેક્ષ વિન્યાસ $R, R$ છે.
18
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
ઇલેક્ટ્રોફાઇલ,$E^{\oplus}$ બેન્ઝીન રિંગ પર હુમલો કરીને મધ્યવર્તી $\sigma-$કોમ્પ્લેક્સ બનાવે છે. નીચેનામાંથી કયું $\sigma-$કોમ્પ્લેક્સ સૌથી ઓછી ઉર્જા ધરાવે છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(B) $\sigma-$કોમ્પ્લેક્સ (એરેનિયમ આયન) ની સ્થિરતા બેન્ઝીન રિંગ પર હાજર વિસ્થાપકો પર આધાર રાખે છે.
નાઈટ્રોબેન્ઝીનમાં $-NO_2$ જૂથ હોય છે,જે મજબૂત ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક જૂથ ($-I$ અને $-M$ અસર) છે. આ જૂથ ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ખેંચીને ધન વીજભારિત $\sigma-$કોમ્પ્લેક્સને અસ્થિર બનાવે છે.
તેનાથી વિપરીત,બેન્ઝીનમાં આવું કોઈ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક વિસ્થાપક હોતું નથી.
તેથી,બેન્ઝીનમાંથી બનતું $\sigma-$કોમ્પ્લેક્સ નાઈટ્રોબેન્ઝીનમાંથી બનતા $\sigma-$કોમ્પ્લેક્સ (ઓર્થો,મેટા અથવા પેરા સ્થાનો પર) ની તુલનામાં વધુ સ્થિર છે અને ઓછી ઉર્જા ધરાવે છે.
19
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
$IUPAC$ નામકરણ પદ્ધતિમાં કાર્બનિક સંયોજનોના ક્રિયાશીલ સમૂહો માટે અગ્રતાનો સાચો ઘટતો ક્રમ કયો છે?
A
$-COOH > -SO_3H > -CONH_2 > -CHO$
B
$-SO_3H > -COOH > -CONH_2 > -CHO$
C
$-CHO > -COOH > -SO_3H > -CONH_2$
D
$-CONH_2 > -CHO > -SO_3H > -COOH$

Solution

(A) $IUPAC$ નામકરણ પદ્ધતિમાં ક્રિયાશીલ સમૂહો માટે અગ્રતાનો ક્રમ ચોક્કસ નિયમો દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
$IUPAC$ અગ્રતા કોષ્ટક મુજબ,આપેલા સમૂહોમાં કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ સૌથી વધુ અગ્રતા ધરાવે છે.
ત્યારબાદ સલ્ફોનિક એસિડ સમૂહ $(-SO_3H)$,પછી એમાઇડ સમૂહ $(-CONH_2)$ અને અંતે આલ્ડિહાઇડ સમૂહ $(-CHO)$ આવે છે.
તેથી,સાચો ઘટતો ક્રમ: $-COOH > -SO_3H > -CONH_2 > -CHO$ છે.
20
ChemistryMCQAIEEE · 2008
નીચેની પ્રક્રિયાઓની શ્રેણીમાં,આલ્કીન સંયોજન $B$ આપે છે:
$CH_3-CH=CH-CH_3$ $\xrightarrow{O_3} A$ $\xrightarrow{Zn, H_2O} B$
સંયોજન $B$ શું છે?
A
$CH_3CH_2CHO$
B
$CH_3COCH_3$
C
$CH_3CH_2COCH_3$
D
$CH_3CHO$

Solution

(D) આ પ્રક્રિયા બ્યુટ$-2-$ઈન $(CH_3-CH=CH-CH_3)$ નું ઓઝોનોલિસિસ છે.
પગલું $1$: $O_3$ સાથેની પ્રક્રિયા ઓઝોનાઈડ મધ્યવર્તી $(A)$ બનાવે છે.
પગલું $2$: $Zn$ અને $H_2O$ સાથે ઓઝોનાઈડનું રિડક્ટિવ વિભાજન $C=C$ બંધને તોડે છે.
$CH_3-CH=CH-CH_3 + O_3$ $\rightarrow \text{Ozonide}$ $\xrightarrow{Zn, H_2O} 2CH_3CHO$
આમ,નીપજ $B$ એ એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ છે.
21
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
પ્રવાહી એમોનિયામાં સોડિયમ સાથે પ્રક્રિયા કરી શકે તેવો હાઇડ્રોકાર્બન કયો છે?
A
$CH_3CH_2CH_2C \equiv CCH_2CH_2CH_3$
B
$CH_3CH_2C \equiv CH$
C
$CH_3CH \equiv CHCH_3$
D
$CH_3CH_2C \equiv CCH_2CH_3$

Solution

(B) ટર્મિનલ આલ્કાઇન્સમાં $sp$-હાઇબ્રિડાઇઝ્ડ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોય છે.
આ એસિડિક પ્રોટોન પ્રવાહી એમોનિયામાં સોડિયમ જેવી પ્રબળ બેઝ દ્વારા દૂર કરી શકાય છે,જેથી સોડિયમ એસિટિલાઇડ્સ બને છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$CH_3CH_2C \equiv CH$ એ ટર્મિનલ આલ્કાઇન છે,જ્યારે અન્ય આંતરિક આલ્કાઇન્સ છે.
તેથી,$CH_3CH_2C \equiv CH$ પ્રવાહી એમોનિયામાં સોડિયમ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
22
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
$CH_3MgX$ ની $CH_3-C \equiv CH$ સાથેની પ્રક્રિયાથી શું મળે છે?
A
$CH_3-CH=CH_2$
B
$CH_3-C \equiv C-CH_3$
C
$CH_3-CH=CH-CH_3$
D
$CH_4$

Solution

(D) $CH_3MgX$ એ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક છે,જે પ્રબળ બેઇઝ તરીકે વર્તે છે.
$CH_3-C \equiv CH$ જેવા ટર્મિનલ આલ્કાઇન્સમાં $sp$-સંકરિત કાર્બન સાથે જોડાયેલ એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોય છે.
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક આ એસિડિક પ્રોટોનનું શોષણ કરીને આલ્કેન બનાવે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $CH_3MgX + CH_3-C \equiv CH \rightarrow CH_4 + CH_3-C \equiv C-MgX$.
તેથી,મળતી નીપજ મિથેન $(CH_4)$ છે.
23
ChemistryMCQAIEEE · 2008
રક્ષણાત્મક કલિલ $A$,$B$,$C$ અને $D$ ના ગોલ્ડ નંબર અનુક્રમે $0.50$,$0.01$,$0.10$ અને $0.005$ છે. તેમની રક્ષણાત્મક ક્ષમતાનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$D < A < C < B$
B
$C < B < D < A$
C
$A < C < B < D$
D
$B < D < A < C$

Solution

(C) રક્ષણાત્મક કલિલની રક્ષણાત્મક ક્ષમતા તેના ગોલ્ડ નંબરના મૂલ્યના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
આપેલ ગોલ્ડ નંબર:
$A = 0.50$
$B = 0.01$
$C = 0.10$
$D = 0.005$
ગોલ્ડ નંબરને વધતા ક્રમમાં ગોઠવતા: $0.005 (D) < 0.01 (B) < 0.10 (C) < 0.50 (A)$.
રક્ષણાત્મક ક્ષમતા ગોલ્ડ નંબરના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી,રક્ષણાત્મક ક્ષમતાનો સાચો ક્રમ $A < C < B < D$ થશે.
24
ChemistryMCQAIEEE · 2008
પ્રક્રિયા $\frac{1}{2} A \rightarrow 2B$ માટે,$A$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર $B$ ના દેખાવાના દર સાથે કયા સમીકરણ દ્વારા સંબંધિત છે?
A
$-\frac{d[A]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[B]}{dt}$
B
$-\frac{d[A]}{dt} = \frac{1}{4} \frac{d[B]}{dt}$
C
$-\frac{d[A]}{dt} = \frac{d[B]}{dt}$
D
$-\frac{d[A]}{dt} = 4 \frac{d[B]}{dt}$

Solution

(B) સામાન્ય પ્રક્રિયા $aA \rightarrow bB$ માટે,પ્રક્રિયાનો દર આ મુજબ છે:
દર $= -\frac{1}{a} \frac{d[A]}{dt} = \frac{1}{b} \frac{d[B]}{dt}$
આપેલ પ્રક્રિયા $\frac{1}{2} A \rightarrow 2B$ માટે,$a = \frac{1}{2}$ અને $b = 2$ છે.
આ કિંમતોને દરના સમીકરણમાં મૂકતા:
$-\frac{1}{1/2} \frac{d[A]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[B]}{dt}$
$-2 \frac{d[A]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[B]}{dt}$
બંને બાજુ $2$ વડે ભાગતા:
$-\frac{d[A]}{dt} = \frac{1}{4} \frac{d[B]}{dt}$
25
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
બોરિક એસિડ એ પ્રોટોનિક એસિડ છે
B
બેરિલિયમ છ નો સવર્ગ આંક દર્શાવે છે
C
બેરિલિયમ અને એલ્યુમિનિયમ બંનેના ક્લોરાઇડ ઘન અવસ્થામાં બ્રિજ્ડ ક્લોરાઇડ બંધારણ ધરાવે છે
D
$B_2H_6 \cdot 2NH_3$ ને 'અકાર્બનિક બેન્ઝીન' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે

Solution

(C) બોરિક એસિડ એ લુઈસ એસિડ છે,પ્રોટોનિક એસિડ નથી.
બેરિલિયમ સામાન્ય રીતે $4$ નો સવર્ગ આંક દર્શાવે છે.
$B_2H_6 \cdot 2NH_3$ ને 'અકાર્બનિક બેન્ઝીન' કહેવાય છે તે ખોટું છે; બોરાઝીન $(B_3N_3H_6)$ ને અકાર્બનિક બેન્ઝીન કહેવામાં આવે છે.
$BeCl_2$ અને $AlCl_3$ બંને ઘન અવસ્થામાં બ્રિજ્ડ ક્લોરાઇડ પરમાણુઓ સાથે પોલિમરિક બંધારણ ધરાવે છે.
26
ChemistryMCQAIEEE · 2008
સંકીર્ણ $[E(en)_2(C_2O_4)]NO_2$ (જ્યાં $en$ એ ઇથિલીનડાયએમાઇન છે) માં તત્વ $E$ નો સવર્ગ આંક અને ઓક્સિડેશન અવસ્થા અનુક્રમે કેટલા છે?
A
$6$ અને $2$
B
$4$ અને $2$
C
$4$ અને $3$
D
$6$ અને $3$

Solution

(D) સંકીર્ણ $[E(en)_2(C_2O_4)]NO_2$ માં,$en$ (ઇથિલીનડાયએમાઇન) અને $C_2O_4^{2-}$ (ઓક્ઝેલેટ) બંને દ્વિદંતીય લિગાન્ડ છે.
સવર્ગ આંક = $(2 \times 2) + (1 \times 2) = 6$.
ધારો કે $E$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $x$ છે.
સંકીર્ણ આયન $[E(en)_2(C_2O_4)]^+$ છે,કારણ કે કાઉન્ટર આયન $NO_2^-$ નો વીજભાર $-1$ છે.
$x + 2(0) + 1(-2) = +1$.
$x - 2 = +1 \Rightarrow x = +3$.
આમ,સવર્ગ આંક $6$ છે અને ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+3$ છે.
27
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
નીચેનામાંથી ખોટું વિધાન ઓળખો:
A
ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન ઓઝોન સ્તરના ઘટાડા માટે જવાબદાર છે.
B
ગ્રીનહાઉસ અસર ગ્લોબલ વોર્મિંગ માટે જવાબદાર છે.
C
ઓઝોન સ્તર સૂર્યમાંથી આવતા ઇન્ફ્રારેડ કિરણોત્સર્ગને પૃથ્વી સુધી પહોંચવા દેતું નથી.
D
એસિડ વરસાદ મુખ્યત્વે નાઇટ્રોજન અને સલ્ફરના ઓક્સાઇડને કારણે થાય છે.

Solution

(C) ઓઝોન સ્તર મુખ્યત્વે સૂર્યમાંથી આવતા અલ્ટ્રાવાયોલેટ $(UV)$ કિરણોત્સર્ગને શોષી લે છે,જે તેને પૃથ્વીની સપાટી સુધી પહોંચતા અટકાવે છે. તે ઇન્ફ્રારેડ કિરણોત્સર્ગને રોકતું નથી. તેથી,વિધાન $C$ ખોટું છે. અન્ય તમામ વિધાનો વૈજ્ઞાનિક રીતે સાચા છે.
28
ChemistryDifficultMCQAIEEE · 2008
નીચેના પૈકી કયા વિસ્થાપિત સિલેનનું જળવિભાજન કરવાથી ક્રોસ-લિંક્ડ સિલિકોન પોલિમર મળે છે?
A
$R_4Si$
B
$RSiCl_3$
C
$R_2SiCl_2$
D
$R_3SiCl$

Solution

(B) વિસ્થાપિત ક્લોરોસિલેનનું જળવિભાજન સિલિકોન બનાવે છે.
$1$. $R_3SiCl$ ના જળવિભાજનથી ડાયમર મળે છે,જે શૃંખલાને સમાપ્ત કરે છે.
$2$. $R_2SiCl_2$ રેખીય સિલિકોન પોલિમર આપે છે.
$3$. $RSiCl_3$ માં સિલિકોન પરમાણુ સાથે ત્રણ ક્લોરિન પરમાણુ જોડાયેલા હોય છે. જળવિભાજન પર,તે $RSi(OH)_3$ બનાવે છે,જેમાં કન્ડેન્સેશન માટે ત્રણ હાઈડ્રોક્સિલ જૂથો ઉપલબ્ધ હોય છે. આ પોલિમરને ત્રણ પરિમાણોમાં વધવા દે છે,જેના પરિણામે ક્રોસ-લિંક્ડ સિલિકોન પોલિમર બને છે.
તેથી,$RSiCl_3$ સાચો જવાબ છે.
29
ChemistryMCQAIEEE · 2008
$X_2, Y_2$ અને $XY_3$ ની પ્રમાણિત એન્ટ્રોપી અનુક્રમે $60, 40$ અને $50 \, J \, K^{-1} \, mol^{-1}$ છે. પ્રક્રિયા $\frac{1}{2} X_2 + \frac{3}{2} Y_2 \to XY_3, \Delta H = -30 \, kJ$ માટે,સંતુલન સ્થિતિએ તાપમાન .....$K$ હશે.
A
$500$
B
$750$
C
$1000$
D
$1250$

Solution

(B) પ્રક્રિયા $\frac{1}{2} X_2 + \frac{3}{2} Y_2 \to XY_3$ છે.
પ્રથમ,પ્રક્રિયા માટે એન્ટ્રોપીમાં ફેરફાર $\Delta S$ ગણો:
$\Delta S = S^{\circ}(XY_3) - [\frac{1}{2} S^{\circ}(X_2) + \frac{3}{2} S^{\circ}(Y_2)]$
$\Delta S = 50 - [\frac{1}{2} \times 60 + \frac{3}{2} \times 40] = 50 - [30 + 60] = 50 - 90 = -40 \, J \, K^{-1} \, mol^{-1}$.
સંતુલન સમયે,ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જામાં ફેરફાર $\Delta G = 0$ થાય છે.
$\Delta G = \Delta H - T \Delta S$ હોવાથી,સંતુલન સમયે $\Delta H = T \Delta S$ થાય.
આપેલ છે $\Delta H = -30 \, kJ = -30000 \, J$.
$T = \frac{\Delta H}{\Delta S} = \frac{-30000 \, J}{-40 \, J \, K^{-1}} = 750 \, K$.
30
ChemistryMCQAIEEE · 2008
બે કોએક્સિયલ સોલેનોઇડ્સ $A = 10 \, cm^2$ આડછેદનું ક્ષેત્રફળ અને $\ell = 20 \, cm$ લંબાઈ ધરાવતી પાઇપ પર પાતળા ઇન્સ્યુલેટેડ વાયરને વીંટાળીને બનાવવામાં આવે છે. જો એક સોલેનોઇડમાં $N_1 = 300$ આંટા અને બીજામાં $N_2 = 400$ આંટા હોય,તો તેમનું મ્યુચ્યુઅલ ઇન્ડક્ટન્સ કેટલું થશે? (આપેલ છે: $\mu_0 = 4\pi \times 10^{-7} \, T \cdot m \cdot A^{-1}$)
A
$2.4 \pi \times 10^{-5} \, H$
B
$4.8 \pi \times 10^{-4} \, H$
C
$4.8 \pi \times 10^{-5} \, H$
D
$2.4 \pi \times 10^{-4} \, H$

Solution

(D) બે કોએક્સિયલ સોલેનોઇડ્સના મ્યુચ્યુઅલ ઇન્ડક્ટન્સ $M$ માટેનું સૂત્ર $M = \frac{\mu_0 N_1 N_2 A}{\ell}$ છે.
આપેલ કિંમતો:
$N_1 = 300$
$N_2 = 400$
$A = 10 \, cm^2 = 10^{-3} \, m^2$
$\ell = 20 \, cm = 0.2 \, m$
$\mu_0 = 4\pi \times 10^{-7} \, T \cdot m \cdot A^{-1}$
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$M = \frac{(4\pi \times 10^{-7}) \times 300 \times 400 \times 10^{-3}}{0.2}$
$M = \frac{4\pi \times 10^{-7} \times 120000 \times 10^{-3}}{0.2}$
$M = \frac{4\pi \times 10^{-7} \times 120}{0.2}$
$M = 4\pi \times 10^{-7} \times 600$
$M = 2400\pi \times 10^{-7} \, H$
$M = 2.4\pi \times 10^{-4} \, H$.
31
ChemistryMCQAIEEE · 2008
$V$ કદનો એક ગોળાકાર નક્કર દડો $\rho_1$ ઘનતા ધરાવતા પદાર્થનો બનેલો છે. તે $\rho_2$ ઘનતા ધરાવતા પ્રવાહીમાં પડી રહ્યો છે (જ્યાં $\rho_2 < \rho_1$). ધારો કે પ્રવાહી દડા પર તેની ઝડપ $v$ ના વર્ગના પ્રમાણમાં સ્નિગ્ધ બળ લગાડે છે,એટલે કે $F_{\text{viscous}} = -kv^2$ (જ્યાં $k > 0$). તો દડાની ટર્મિનલ ઝડપ કેટલી હશે?
A
$\sqrt{\frac{Vg(\rho_1 - \rho_2)}{k}}$
B
$\frac{Vg\rho_1}{k}$
C
$\sqrt{\frac{Vg\rho_1}{k}}$
D
$\frac{Vg(\rho_1 - \rho_2)}{k}$

Solution

(A) જ્યારે દડા પર લાગતું કુલ બળ શૂન્ય થાય ત્યારે તે ટર્મિનલ ઝડપ $(v_t)$ પ્રાપ્ત કરે છે.
દડા પર લાગતા બળો નીચે મુજબ છે:
$1$. દડાનું વજન નીચેની તરફ: $W = V \rho_1 g$
$2$. ઉત્પ્લાવક બળ ઉપરની તરફ: $F_B = V \rho_2 g$
$3$. સ્નિગ્ધ બળ ઉપરની તરફ: $F_v = kv_t^2$
ટર્મિનલ ઝડપે,બળો સંતુલિત થાય છે:
$W = F_B + F_v$
$V \rho_1 g = V \rho_2 g + kv_t^2$
$v_t$ માટે સમીકરણને ગોઠવતા:
$kv_t^2 = V \rho_1 g - V \rho_2 g$
$kv_t^2 = Vg(\rho_1 - \rho_2)$
$v_t^2 = \frac{Vg(\rho_1 - \rho_2)}{k}$
$v_t = \sqrt{\frac{Vg(\rho_1 - \rho_2)}{k}}$
32
ChemistryMCQAIEEE · 2008
સ્ક્રુ ગેજના વર્તુળાકાર સ્કેલના બે પૂર્ણ પરિભ્રમણ મુખ્ય સ્કેલ પર $1\,mm$ નું અંતર કાપે છે. વર્તુળાકાર સ્કેલ પરના કુલ વિભાગોની સંખ્યા $50$ છે. વધુમાં,એવું જાણવા મળ્યું છે કે સ્ક્રુ ગેજમાં $+0.03\,mm$ ની શૂન્ય ત્રુટિ છે. એક પાતળા તારનો વ્યાસ માપતી વખતે,એક વિદ્યાર્થી મુખ્ય સ્કેલનું અવલોકન $3\,mm$ નોંધે છે અને મુખ્ય સ્કેલ સાથે સંપાત થતો વર્તુળાકાર સ્કેલનો વિભાગ $35$ છે. તારનો વ્યાસ .......... $mm$ છે.
A
$3.32$
B
$3.73$
C
$3.67$
D
$3.38$

Solution

(A) સ્ક્રુ ગેજનો પિચ એ એક પૂર્ણ પરિભ્રમણમાં સ્પિન્ડલ દ્વારા કાપેલું અંતર છે. કારણ કે $2$ પૂર્ણ પરિભ્રમણ $1\,mm$ અંતર કાપે છે,તેથી પિચ $= \frac{1\,mm}{2} = 0.5\,mm$ થાય.
લીસ્ટ કાઉન્ટ $(LC)$ એ $\frac{\text{પિચ}}{\text{કુલ વિભાગો}} = \frac{0.5\,mm}{50} = 0.01\,mm$ દ્વારા મળે છે.
અવલોકિત વ્યાસની ગણતરી $\text{મુખ્ય સ્કેલનું અવલોકન} + (\text{વર્તુળાકાર સ્કેલનો વિભાગ} \times LC)$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
$\text{અવલોકિત વ્યાસ} = 3\,mm + (35 \times 0.01\,mm) = 3.35\,mm$.
સાચો વ્યાસ $\text{સાચો વ્યાસ} = \text{અવલોકિત વ્યાસ} - \text{શૂન્ય ત્રુટિ}$ દ્વારા મળે છે.
$\text{સાચો વ્યાસ} = 3.35\,mm - (+0.03\,mm) = 3.32\,mm$.
33
ChemistryMCQAIEEE · 2008
$V$ કદનો એક ગોળાકાર નક્કર દડો $\rho_1$ ઘનતા ધરાવતા પદાર્થનો બનેલો છે. તે $\rho_2$ ઘનતા ધરાવતા પ્રવાહીમાં પડી રહ્યો છે (જ્યાં $\rho_2 < \rho_1$). ધારો કે પ્રવાહી દડા પર તેની ઝડપ $v$ ના વર્ગના પ્રમાણમાં સ્નિગ્ધ બળ લગાડે છે,એટલે કે $F_{viscous} = -kv^2$ (જ્યાં $k > 0$). તો દડાની ટર્મિનલ ઝડપ કેટલી હશે?
A
$\sqrt{\frac{Vg(\rho_1 - \rho_2)}{k}}$
B
$\frac{Vg\rho_1}{k}$
C
$\sqrt{\frac{Vg\rho_1}{k}}$
D
$\frac{Vg(\rho_1 - \rho_2)}{k}$

Solution

(A) ટર્મિનલ ઝડપે,દડા પર લાગતું કુલ બળ શૂન્ય હોય છે.
દડા પર લાગતા બળો નીચે મુજબ છે:
$1$. દડાનું વજન નીચેની તરફ: $W = V \rho_1 g$
$2$. ઉત્પ્લાવક બળ (ઉપરની તરફ): $F_B = V \rho_2 g$
$3$. સ્નિગ્ધ બળ (ઉપરની તરફ): $F_{viscous} = kv_t^2$
ટર્મિનલ વેગ $v_t$ પર સંતુલન માટે:
$W - F_B = F_{viscous}$
$V \rho_1 g - V \rho_2 g = kv_t^2$
$Vg(\rho_1 - \rho_2) = kv_t^2$
$v_t^2 = \frac{Vg(\rho_1 - \rho_2)}{k}$
$v_t = \sqrt{\frac{Vg(\rho_1 - \rho_2)}{k}}$
34
ChemistryMCQAIEEE · 2008
$BF_3$ માં $B-F$ ની બંધ વિયોજન ઉર્જા $646 \ kJ \ mol^{-1}$ છે જ્યારે $CF_4$ માં $C-F$ ની બંધ વિયોજન ઉર્જા $515 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. $C-F$ ની સરખામણીમાં $B-F$ ની ઉચ્ચ બંધ વિયોજન ઉર્જા માટેનું સાચું કારણ શું છે?
A
$BF_3$ માં $B$ અને $F$ વચ્ચે નોંધપાત્ર $p\pi-p\pi$ આંતરક્રિયા છે જ્યારે $CF_4$ માં $C$ અને $F$ વચ્ચે આવી કોઈ આંતરક્રિયાની શક્યતા નથી
B
$BF_3$ માં $B$ અને $F$ વચ્ચે $CF_4$ માં $C$ અને $F$ વચ્ચેની સરખામણીમાં ઓછી $p\pi-p\pi$ આંતરક્રિયા
C
$C$ પરમાણુની સરખામણીમાં $B$ પરમાણુનું કદ નાનું હોવું
D
$CF_4$ માં $C$ અને $F$ વચ્ચેના બંધની સરખામણીમાં $BF_3$ માં $B$ અને $F$ વચ્ચેનો મજબૂત બંધ

Solution

(A) $BF_3$ માં,બોરોન પરમાણુ ઇલેક્ટ્રોન-ઉણપ ધરાવે છે અને તેની પાસે ખાલી $2p$ કક્ષક છે.
ફ્લોરિન પરમાણુઓ પાસે તેમની $2p$ કક્ષકોમાં અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે.
આ $F$ થી $B$ તરફ $p\pi-p\pi$ બેક-બોન્ડિંગ માટે પરવાનગી આપે છે,જે $B-F$ બંધને આંશિક દ્વિબંધ લાક્ષણિકતા આપે છે.
આ વધારાની બંધન આંતરક્રિયા બંધ વિયોજન ઉર્જામાં વધારો કરે છે.
$CF_4$ માં,કાર્બન પાસે પૂર્ણ અષ્ટક છે અને તે બેક-બોન્ડિંગ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારી શકતું નથી,તેથી આવી કોઈ $p\pi-p\pi$ આંતરક્રિયા અસ્તિત્વમાં નથી.
35
ChemistryMCQAIEEE · 2008
$P, Q$ અને $R$ તરીકે ચિહ્નિત ત્રણ પગ ધરાવતા કાર્યરત ટ્રાન્ઝિસ્ટરનું મલ્ટિમીટરનો ઉપયોગ કરીને પરીક્ષણ કરવામાં આવે છે. $P$ અને $Q$ વચ્ચે કોઈ વહન જોવા મળતું નથી. મલ્ટિમીટરના સામાન્ય (ઋણ) ટર્મિનલને $R$ સાથે અને બીજા (ધન) ટર્મિનલને $P$ અથવા $Q$ સાથે જોડવાથી,મલ્ટિમીટર પર થોડો અવરોધ જોવા મળે છે. ટ્રાન્ઝિસ્ટર માટે નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
તે $R$ કલેક્ટર તરીકે ધરાવતું $PNP$ ટ્રાન્ઝિસ્ટર છે
B
તે $R$ એમિટર તરીકે ધરાવતું $PNP$ ટ્રાન્ઝિસ્ટર છે
C
તે $R$ કલેક્ટર તરીકે ધરાવતું $NPN$ ટ્રાન્ઝિસ્ટર છે
D
તે $R$ બેઝ તરીકે ધરાવતું $NPN$ ટ્રાન્ઝિસ્ટર છે

Solution

(A) $1$. જ્યારે મલ્ટિમીટરને $P$ અને $Q$ વચ્ચે જોડવામાં આવે છે,ત્યારે કોઈ વહન જોવા મળતું નથી. આ સૂચવે છે કે $P$ અને $Q$ સમાન પ્રકારના છે (બંને $n$-પ્રકાર અથવા બંને $p$-પ્રકાર). ટ્રાન્ઝિસ્ટર કાર્યરત હોવાથી,$P$ અને $Q$ એ કલેક્ટર અને એમિટર હોવા જોઈએ અને $R$ એ બેઝ હોવો જોઈએ.
$2$. જ્યારે મલ્ટિમીટરના ઋણ ટર્મિનલને $R$ (બેઝ) સાથે અને ધન ટર્મિનલને $P$ અથવા $Q$ (કલેક્ટર/એમિટર) સાથે જોડવામાં આવે છે,ત્યારે વહન જોવા મળે છે. આનો અર્થ એ છે કે જ્યારે બેઝનું પોટેન્શિયલ કલેક્ટર/એમિટર કરતા ઓછું હોય ત્યારે બેઝ-કલેક્ટર અને બેઝ-એમિટર જંકશન ફોરવર્ડ-બાયસ થાય છે.
$3$. $PNP$ ટ્રાન્ઝિસ્ટરમાં,બેઝ $n$-પ્રકારનો હોય છે અને કલેક્ટર/એમિટર $p$-પ્રકારના હોય છે. જ્યારે $p$-પ્રકારના ભાગોને ધન ટર્મિનલ સાથે અને $n$-પ્રકારના બેઝને ઋણ ટર્મિનલ સાથે જોડવામાં આવે ત્યારે ફોરવર્ડ બાયસિંગ થાય છે. અહીં ઋણ ટર્મિનલ $R$ (બેઝ) પર છે,જે દર્શાવે છે કે $R$ એ $PNP$ ટ્રાન્ઝિસ્ટરનો બેઝ છે.
36
ChemistryMCQAIEEE · 2008
$V$ કદ ધરાવતો એક ગોળાકાર નક્કર દડો $\rho_1$ ઘનતા ધરાવતા પદાર્થનો બનેલો છે. તે $\rho_2$ $(\rho_2 < \rho_1)$ ઘનતા ધરાવતા પ્રવાહીમાં નીચે પડી રહ્યો છે. ધારો કે પ્રવાહી દડા પર તેની ઝડપ $v$ ના વર્ગના પ્રમાણમાં સ્નિગ્ધ બળ (viscous force) લગાડે છે,એટલે કે $F_{viscous} = -kv^2$ $(k > 0)$. દડાની ટર્મિનલ ઝડપ (terminal speed) કેટલી હશે?
A
$\sqrt{\frac{Vg(\rho_1 - \rho_2)}{k}}$
B
$\frac{Vg\rho_1}{k}$
C
$\sqrt{\frac{Vg\rho_1}{k}}$
D
$\frac{Vg(\rho_1 - \rho_2)}{k}$

Solution

(A) દડા પર લાગતા બળો ગુરુત્વાકર્ષણ બળ,ઉત્પ્લાવક બળ (buoyant force) અને સ્નિગ્ધ બળ છે. જ્યારે દડો તેની ટર્મિનલ ઝડપ પ્રાપ્ત કરે છે,ત્યારે તે ગતિશીલ સંતુલનમાં હોય છે. ધારો કે દડાની ટર્મિનલ ઝડપ $v_T$ છે.
નીચેની તરફ લાગતું બળ એ દડાનું વજન છે: $W = V\rho_1 g$.
ઉપરની તરફ લાગતા બળો ઉત્પ્લાવક બળ છે: $F_B = V\rho_2 g$ અને સ્નિગ્ધ બળ છે: $F_v = kv_T^2$.
ગતિશીલ સંતુલનમાં,કુલ બળ શૂન્ય હોય છે:
$V\rho_1 g = V\rho_2 g + kv_T^2$
$kv_T^2 = Vg(\rho_1 - \rho_2)$
$v_T^2 = \frac{Vg(\rho_1 - \rho_2)}{k}$
$v_T = \sqrt{\frac{Vg(\rho_1 - \rho_2)}{k}}$
Solution diagram
37
ChemistryMCQAIEEE · 2008
$0.50 \ kg$ દળનો એક બ્લોક લીસી સપાટી પર $2.00 \ ms^{-1}$ ની ઝડપથી ગતિ કરી રહ્યો છે. તે $1.00 \ kg$ ના બીજા સ્થિર દળ સાથે અથડાય છે અને ત્યારબાદ તેઓ એક પદાર્થ તરીકે સાથે ગતિ કરે છે. અથડામણ દરમિયાન ઉર્જાનો વ્યય .............. $J$ છે.
A
$1.00$
B
$0.67$
C
$0.34$
D
$0.16$

Solution

(B) આપેલ છે: $m_1 = 0.50 \ kg$,$u_1 = 2.00 \ ms^{-1}$,$m_2 = 1.00 \ kg$,$u_2 = 0 \ ms^{-1}$.
અહીં અથડામણ સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક હોવાથી,અથડામણ પછી બંને પદાર્થો સાથે ગતિ કરે છે.
સંપૂર્ણ અસ્થિતિસ્થાપક અથડામણ દરમિયાન ગતિ ઉર્જામાં થતો ઘટાડો નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$\Delta K = \frac{m_1 m_2}{2(m_1 + m_2)} (u_1 - u_2)^2$
કિંમતો મૂકતા:
$\Delta K = \frac{0.50 \times 1.00}{2(0.50 + 1.00)} (2.00 - 0)^2$
$\Delta K = \frac{0.50}{2(1.50)} (4)$
$\Delta K = \frac{0.50}{3.00} \times 4 = \frac{2}{3} \approx 0.67 \ J$.
38
ChemistryMCQAIEEE · 2008
$V$ કદ ધરાવતો એક ગોળાકાર નક્કર દડો $\rho_1$ ઘનતા ધરાવતા પદાર્થનો બનેલો છે. તે $\rho_2$ ઘનતા ધરાવતા પ્રવાહીમાં નીચે પડી રહ્યો છે $(\rho_2 < \rho_1)$. ધારો કે પ્રવાહી દડા પર તેની ઝડપ $v$ ના વર્ગના પ્રમાણમાં સ્નિગ્ધતા બળ (viscous force) લગાડે છે,એટલે કે $F_{viscous} = -kv^2$ $(k > 0)$. દડાની ટર્મિનલ ઝડપ (terminal speed) કેટલી હશે?
A
$\sqrt {\frac{{Vg\left( {{\rho _1} - {\rho _2}} \right)}}{k}}$
B
$\frac{{Vg{\rho _1}}}{k}$
C
$\sqrt {\frac{{Vg{\rho _1}}}{k}}$
D
$\frac{{Vg\left( {{\rho _1} - {\rho _2}} \right)}}{k}$

Solution

(A) ટર્મિનલ ઝડપ $(v_t)$ પર,દડા પર લાગતું પરિણામી બળ શૂન્ય હોય છે. દડા પર નીચેની તરફ તેનું વજન $(W)$ અને ઉપરની તરફ પ્લાવક બળ $(B)$ તથા સ્નિગ્ધતા બળ $(F_v)$ લાગે છે.
ટર્મિનલ ઝડપ માટેની શરત છે:
$W = B + F_v$
બળો માટેના સૂત્રો મૂકતા:
$V \rho_1 g = V \rho_2 g + k v_t^2$
$v_t^2$ માટે સમીકરણને ગોઠવતા:
$k v_t^2 = V \rho_1 g - V \rho_2 g$
$k v_t^2 = Vg(\rho_1 - \rho_2)$
$v_t$ માટે ઉકેલતા:
$v_t^2 = \frac{Vg(\rho_1 - \rho_2)}{k}$
$v_t = \sqrt{\frac{Vg(\rho_1 - \rho_2)}{k}}$
આમ,દડાની ટર્મિનલ ઝડપ $\sqrt{\frac{Vg(\rho_1 - \rho_2)}{k}}$ છે.
Solution diagram
39
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
નીચેની પ્રક્રિયાઓની શ્રેણીમાં,આલ્કીન સંયોજન $B$ આપે છે.
$CH_3-CH=CH-CH_3$ $\xrightarrow{O_3} A$ $\xrightarrow[Zn]{H_2O} B$
સંયોજન $B$ શું છે?
A
$CH_3CH_2CHO$
B
$CH_3COCH_3$
C
$CH_3CH_2COCH_3$
D
$CH_3CHO$

Solution

(D) આ પ્રક્રિયા બ્યુટ$-2-$ઈનનું ઓઝોનોલિસિસ છે.
$1$. આલ્કીન $CH_3-CH=CH-CH_3$ એ $O_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઓઝોનાઈડ મધ્યવર્તી $(A)$ બનાવે છે.
$2$. ઓઝોનાઈડનું $Zn/H_2O$ સાથે રિડક્ટિવ ક્લીવેજ (વિભાજન) થવાથી એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ ના બે અણુઓ મળે છે.
તેથી,સંયોજન $B$ એ $CH_3CHO$ છે.
40
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
ટોલ્યુઈનનું નાઈટ્રેશન કરવામાં આવે છે અને પરિણામી નીપજનું ટીન અને હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ સાથે રિડક્શન કરવામાં આવે છે. આમ પ્રાપ્ત થયેલી નીપજનું ડાયઝોટાઈઝેશન કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ તેને ક્યુપ્રસ બ્રોમાઈડ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે. આમ બનતા પ્રક્રિયા મિશ્રણમાં શું હોય છે?
A
$o-$ અને $p-$ બ્રોમોટોલ્યુઈનનું મિશ્રણ
B
$o-$ અને $p-$ ડાયબ્રોમોબેન્ઝીનનું મિશ્રણ
C
$o-$ અને $p-$ બ્રોમોએનિલીનનું મિશ્રણ
D
$o-$ અને $m-$ બ્રોમોટોલ્યુઈનનું મિશ્રણ

Solution

(A) $1$. $HNO_3/H_2SO_4$ સાથે $Toluene$ $(C_6H_5CH_3)$ નું નાઈટ્રેશન કરવાથી $o-$ અને $p-$ નાઈટ્રોટોલ્યુઈનનું મિશ્રણ મળે છે.
$2$. $Sn/HCl$ સાથે તેમનું રિડક્શન કરવાથી $-NO_2$ સમૂહ $-NH_2$ સમૂહમાં રૂપાંતરિત થાય છે,જે $o-$ અને $p-$ ટોલ્યુઈડિન આપે છે.
$3$. $0-5 \ ^{\circ}C$ તાપમાને $NaNO_2/HCl$ સાથે આ એમાઈનનું ડાયઝોટાઈઝેશન કરવાથી અનુરૂપ ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બને છે.
$4$. આ ડાયઝોનિયમ ક્ષારોને ક્યુપ્રસ બ્રોમાઈડ $(CuBr)$ સાથે ગરમ કરવાથી (સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા) ડાયઝોનિયમ સમૂહનું બ્રોમીન પરમાણુ દ્વારા વિસ્થાપન થાય છે.
$5$. આમ,અંતિમ નીપજ $o-$ બ્રોમોટોલ્યુઈન અને $p-$ બ્રોમોટોલ્યુઈનનું મિશ્રણ છે.
41
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
એક સંયોજનમાં,$Y$ તત્વના પરમાણુઓ $ccp$ લેટીસ બનાવે છે અને $X$ તત્વના પરમાણુઓ ટેટ્રાહેડ્રલ વોઇડ્સના $2/3$ ભાગ રોકે છે. તો સંયોજનનું અણુસૂત્ર શું હશે?
A
$X_4Y_3$
B
$X_2Y_3$
C
$X_2Y$
D
$X_3Y_4$

Solution

(A) ધારો કે $ccp$ લેટીસમાં $Y$ તત્વના પરમાણુઓની સંખ્યા $n = 4$ છે.
ટેટ્રાહેડ્રલ વોઇડ્સની સંખ્યા $2n = 2 \times 4 = 8$ છે.
$X$ તત્વ ટેટ્રાહેડ્રલ વોઇડ્સના $2/3$ ભાગ રોકે છે,તેથી $X$ પરમાણુઓની સંખ્યા $= 8 \times \frac{2}{3} = \frac{16}{3}$ છે.
$X:Y$ નો ગુણોત્તર $\frac{16}{3} : 4$ છે.
$3$ વડે ગુણતા,આપણને $16:12$ ગુણોત્તર મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $4:3$ થાય છે.
તેથી,સંયોજનનું અણુસૂત્ર $X_4Y_3$ છે.
42
ChemistryDifficultMCQAIEEE · 2008
$20\,^{\circ}C$ તાપમાને પાણીનું બાષ્પદબાણ $17.5\, mm\, Hg$ છે. જો $18\, g$ ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ ને $178.2\, g$ પાણીમાં $20\,^{\circ}C$ તાપમાને ઉમેરવામાં આવે,તો બનતા દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ $.........\, mm$ $Hg$ થશે.
A
$17.325$
B
$15.750$
C
$16.500$
D
$17.500$

Solution

(A) બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ આપવામાં આવે છે: $\frac{P^o - P_S}{P^o} = \frac{n_2}{n_1 + n_2} \approx \frac{n_2}{n_1}$ (મંદ દ્રાવણ માટે).
$1.$ ગ્લુકોઝના મોલ $(n_2)$: $n_2 = \frac{18 \, g}{180 \, g/mol} = 0.1 \, mol$.
$2.$ પાણીના મોલ $(n_1)$: $n_1 = \frac{178.2 \, g}{18 \, g/mol} = 9.9 \, mol$.
$3.$ સૂત્ર $\frac{P^o - P_S}{P^o} = \frac{n_2}{n_1 + n_2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{17.5 - P_S}{17.5} = \frac{0.1}{9.9 + 0.1} = \frac{0.1}{10} = 0.01$.
$4.$ $P_S$ માટે ઉકેલતા:
$17.5 - P_S = 17.5 \times 0.01 = 0.175$.
$P_S = 17.5 - 0.175 = 17.325 \, mm \, Hg$.
43
ChemistryDifficultMCQAIEEE · 2008
આપેલ છે કે $E^o _{Cr^{3+} / Cr} = -0.72 \, V$ અને $E^o _{Fe^{2+} / Fe} = -0.42 \, V$. કોષ $Cr \, | \, Cr^{3+}_{(0.1 \, M)} \, || \, Fe^{2+}_{(0.01 \, M)} \, | \, Fe$ માટે પોટેન્શિયલ ......... $V$ છે.
A
$-0.26$
B
$0.336$
C
$-0.339$
D
$0.26$

Solution

(D) કોષ પ્રક્રિયા: $2Cr(s) + 3Fe^{2+}(aq) \rightarrow 2Cr^{3+}(aq) + 3Fe(s)$ છે.
$n = 6$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
$E^o_{cell} = E^o_{cathode} - E^o_{anode} = -0.42 - (-0.72) = 0.30 \, V$.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{cell} = E^o_{cell} - \frac{0.059}{n} \log \frac{[Cr^{3+}]^2}{[Fe^{2+}]^3}$.
$E_{cell} = 0.30 - \frac{0.059}{6} \log \frac{(0.1)^2}{(0.01)^3}$.
$E_{cell} = 0.30 - \frac{0.059}{6} \log \frac{10^{-2}}{10^{-6}} = 0.30 - \frac{0.059}{6} \log(10^4)$.
$E_{cell} = 0.30 - \frac{0.059}{6} \times 4 = 0.30 - 0.0393 = 0.2607 \, V \approx 0.26 \, V$.
44
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
સલ્ફાઇડ અયસ્કને ઓક્સાઇડમાં શેકવા (roasting) માટે અને સલ્ફાઇડ અયસ્કને સીધા કાર્બન રિડક્શનમાં ન મૂકવા માટે નીચેનામાંથી કયું પરિબળ $\text{કોઈ મહત્વનું નથી}$?
A
ધાતુના સલ્ફાઇડ $CS_2$ કરતા થર્મોડાયનેમિકલી વધુ સ્થિર છે
B
$CO_2$ એ $CS_2$ કરતા થર્મોડાયનેમિકલી વધુ સ્થિર છે
C
ધાતુના સલ્ફાઇડ તેમના અનુરૂપ ઓક્સાઇડ કરતા ઓછા સ્થિર છે
D
$CO_2$ એ $CS_2$ કરતા વધુ બાષ્પશીલ છે

Solution

(D) કાર્બન રિડક્શન પ્રક્રિયા દ્વારા ધાતુના સલ્ફાઇડનું રિડક્શન સામાન્ય રીતે સ્વયંભૂ હોતું નથી કારણ કે $MS + C \rightarrow M + CS_2$ પ્રક્રિયા માટે $\Delta G$ નું મૂલ્ય ધન હોય છે.
તેનાથી વિપરીત,કાર્બન દ્વારા ધાતુના ઓક્સાઇડનું રિડક્શન સ્વયંભૂ છે કારણ કે $MO + C \rightarrow M + CO_2$ માટે $\Delta G$ નું મૂલ્ય ઋણ હોય છે.
આ તફાવત એટલા માટે છે કારણ કે $CO_2$ એ $CS_2$ કરતા થર્મોડાયનેમિકલી વધુ સ્થિર છે.
તેથી,ઓક્સાઇડની તુલનામાં ધાતુના સલ્ફાઇડની સ્થિરતા અને $CO_2$ વિરુદ્ધ $CS_2$ ની સાપેક્ષ સ્થિરતા મહત્વપૂર્ણ પરિબળો છે.
$CS_2$ ની તુલનામાં $CO_2$ ની બાષ્પશીલતા એ રિડક્શન પ્રક્રિયાની શક્યતા નક્કી કરતું થર્મોડાયનેમિક પરિબળ નથી.
45
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
લેન્થેનોઇડ્સ કરતા એક્ટિનોઇડ્સ દ્વારા ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓની મોટી સંખ્યા દર્શાવવામાં આવે છે,તેનું મુખ્ય કારણ શું છે?
A
$4f$ કક્ષકો $5f$ કક્ષકો કરતા વધુ પ્રસરિત છે
B
$4f$ અને $5d$ કક્ષકો કરતા $5f$ અને $6d$ વચ્ચે ઓછો ઉર્જા તફાવત છે
C
$4f$ અને $5d$ કક્ષકો કરતા $5f$ અને $6d$ વચ્ચે વધુ ઉર્જા તફાવત છે
D
લેન્થેનોઇડ્સ કરતા એક્ટિનોઇડ્સની વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ પ્રકૃતિ

Solution

(B) લેન્થેનોઇડ્સની તુલનામાં એક્ટિનોઇડ્સ દ્વારા ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓની મોટી સંખ્યા દર્શાવવાનું મુખ્ય કારણ $4f$ અને $5d$ કક્ષકો વચ્ચેના ઉર્જા તફાવતની સરખામણીમાં $5f$ અને $6d$ કક્ષકો વચ્ચેનો ઓછો ઉર્જા તફાવત છે.
એક્ટિનોઇડ્સમાં $5f$,$6d$ અને $7s$ કક્ષકોની ઉર્જા સમાન હોવાથી,આ કક્ષકોના ઇલેક્ટ્રોન બંધનમાં ભાગ લઈ શકે છે,જે ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓની વિશાળ શ્રેણી તરફ દોરી જાય છે.
46
ChemistryAdvancedMCQAIEEE · 2008
$Co$ (પરમાણુ ક્રમાંક $27$) ના નીચેનામાંથી કયા સંકીર્ણ સંયોજનમાં $\Delta_o$ નું મૂલ્ય સૌથી વધુ હશે?
A
$[Co(CN)_6]^{3-}$
B
$[Co(C_2O_4)_3]^{3-}$
C
$[Co(H_2O)_6]^{3+}$
D
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$

Solution

(A) સ્ફટિક ક્ષેત્ર વિભાજન ઉર્જા $(\Delta_o)$ નું મૂલ્ય લિગેન્ડની પ્રબળતા પર આધાર રાખે છે.
સ્પેક્ટ્રોકેમિકલ શ્રેણી મુજબ,લિગેન્ડની પ્રબળતાનો ક્રમ આ મુજબ છે: $I^- < Br^- < Cl^- < F^- < OH^- < C_2O_4^{2-} < H_2O < NH_3 < en < NO_2^- < CN^-$.
આપેલા લિગેન્ડોમાં,$CN^-$ સૌથી પ્રબળ લિગેન્ડ છે.
તેથી,$CN^-$ ધરાવતા સંકીર્ણમાં સ્ફટિક ક્ષેત્ર વિભાજન ઉર્જા સૌથી વધુ હશે.
આપેલા સંકીર્ણો માટે $\Delta_o$ નો ક્રમ: $[Co(H_2O)_6]^{3+} < [Co(C_2O_4)_3]^{3-} < [Co(NH_3)_6]^{3+} < [Co(CN)_6]^{3-}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
47
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
$H_2SO_4$ ની હાજરીમાં $KMnO_4$ દ્રાવણ સાથે ટાઇટ્રેશન કરીને દ્રાવણમાં રહેલા ઓક્સાલિક એસિડનું પ્રમાણ નક્કી કરી શકાય છે. જ્યારે $HCl$ ની હાજરીમાં ટાઇટ્રેશન કરવામાં આવે ત્યારે અસંતોષકારક પરિણામ મળે છે,કારણ કે $HCl$:
A
$KMnO_4$ દ્વારા ક્લોરિનમાં ઓક્સિડાઇઝ થાય છે
B
ઓક્સાલિક એસિડમાંથી મળતા $H^{+}$ આયનો ઉપરાંત વધારાના $H^{+}$ આયનો આપે છે
C
પરમેંગેનેટનું $Mn^{2+}$ માં રિડક્શન કરે છે
D
ઓક્સાલિક એસિડનું કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને પાણીમાં ઓક્સિડેશન કરે છે

Solution

(A) $HCl$ ની હાજરીમાં $KMnO_4$ સાથે ઓક્સાલિક એસિડનું ટાઇટ્રેશન અસંતોષકારક પરિણામ આપે છે કારણ કે $KMnO_4$ એક પ્રબળ ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટ છે અને તે ઓક્સાલિક એસિડના ઓક્સિડેશન સાથે $HCl$ નું પણ $Cl_2$ વાયુમાં ઓક્સિડેશન કરે છે.
આનાથી ટાઇટ્રેશનમાં ભૂલ થાય છે કારણ કે વપરાયેલ $KMnO_4$ નું કદ ફક્ત ઓક્સાલિક એસિડના ઓક્સિડેશન માટે જરૂરી કદ કરતા વધારે હોય છે.
48
ChemistryDifficultMCQAIEEE · 2008
$S_{N}2$ પ્રક્રિયા દરમિયાન સંપૂર્ણ સ્ટીરિયોકેમિકલ ઇન્વર્ઝન (વિન્યાસનું વ્યુત્ક્રમણ) દર્શાવતું કાર્બનિક ક્લોરો સંયોજન કયું છે?
A
$(C_2H_5)_2CHCl$
B
$(CH_3)_3CCl$
C
$(CH_3)_2CHCl$
D
$CH_3Cl$

Solution

(D) ન્યુક્લિયોફિલિક સબસ્ટિટ્યુશન બાયમોલેક્યુલર $(S_{N}2)$ પ્રક્રિયા ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલા માટે ઓછી અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) ધરાવતી જગ્યા પસંદ કરે છે.
જેટલો અવકાશી અવરોધ ઓછો,તેટલી $S_{N}2$ પ્રક્રિયા ઝડપી.
$S_{N}2$ પ્રક્રિયા માટે પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ: $\text{મિથાઈલ હેલાઈડ} > 1^{\circ} > 2^{\circ} > 3^{\circ}$ છે.
$S_{N}2$ પ્રક્રિયામાં સ્ટીરિયોકેમિકલ રીતે વિન્યાસનું સંપૂર્ણ વ્યુત્ક્રમણ (inversion) થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$CH_3Cl$ એ મિથાઈલ હેલાઈડ છે,જે સૌથી ઓછો અવકાશી અવરોધ ધરાવે છે અને તેથી તે સંપૂર્ણ સ્ટીરિયોકેમિકલ ઇન્વર્ઝન સાથે $S_{N}2$ પ્રક્રિયા આપે છે.
49
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
ફિનોલ જ્યારે પ્રથમ સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ સાથે અને ત્યારબાદ સાંદ્ર નાઈટ્રિક એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે શું આપે છે?
A
$o-$નાઈટ્રોફિનોલ
B
$2, 4, 6-$ટ્રાયનાઈટ્રોફિનોલ
C
$p-$નાઈટ્રોફિનોલ
D
નાઈટ્રોબેન્ઝીન

Solution

(B) જ્યારે ફિનોલ સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તેનું સલ્ફોનેશન થઈને ફિનોલ-$2, 4-$ડાયસલ્ફોનિક એસિડ બને છે.
ત્યારબાદ,જ્યારે આ નીપજ સાંદ્ર $HNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે સલ્ફોનિક એસિડ સમૂહો નાઈટ્રો સમૂહો દ્વારા વિસ્થાપિત થાય છે અને $2, 4, 6-$ટ્રાયનાઈટ્રોફિનોલ મળે છે,જેને સામાન્ય રીતે પિક્રિક એસિડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
50
ChemistryMediumMCQAIEEE · 2008
બેકેલાઇટ ફિનોલની કોની સાથે પ્રક્રિયા કરીને મેળવવામાં આવે છે?
A
$CH_2(OH)_2$
B
$CH_3CHO$
C
$CH_3COCH_3$
D
$HCHO$

Solution

(D) બેકેલાઇટ એ ફિનોલ અને ફોર્માલ્ડિહાઇડ $(HCHO)$ ના સંઘનન પોલિમરાઇઝેશન દ્વારા બનતું થર્મોસેટિંગ પોલિમર છે.
એસિડ અથવા બેઝ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં,ફિનોલ ફોર્માલ્ડિહાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $o$- અને $p$-હાઇડ્રોક્સિમિથાઇલફિનોલ મધ્યવર્તી સંયોજનો બનાવે છે.
આ મધ્યવર્તી સંયોજનો આગળ પોલિમરાઇઝેશન પામીને નોવોલેક નામનું રેખીય પોલિમર બનાવે છે.
વધુ ફોર્માલ્ડિહાઇડ સાથે ગરમ કરવા પર,નોવોલેક ક્રોસ-લિંકિંગ પામીને બેકેલાઇટ તરીકે ઓળખાતું સખત અને ક્રોસ-લિંક્ડ પોલિમર બનાવે છે.
51
ChemistryEasyMCQAIEEE · 2008
$\alpha-D-(+)$-ગ્લુકોઝ અને $\beta-D-(+)$-ગ્લુકોઝ એ . . . છે.
A
કોન્ફોર્મર્સ
B
એપિમર્સ
C
એનોમર્સ
D
એનાન્શિયોમર્સ

Solution

(C) $\alpha-D-(+)$-ગ્લુકોઝ અને $\beta-D-(+)$-ગ્લુકોઝ માત્ર $C-1$ કાર્બન પરમાણુ પરના વિન્યાસમાં અલગ પડે છે,જે એનોમેરિક કાર્બન છે.
આવા ડાયાસ્ટીરિયોમર્સ જે $C-1$ પરમાણુ પરના વિન્યાસમાં અલગ પડે છે તેને એનોમર્સ કહેવામાં આવે છે.
52
ChemistryDifficultMCQAIEEE · 2008
નીચેનામાંથી કઈ ગોઠવણીમાં,ક્રમ તેની સામે લખેલા ગુણધર્મ મુજબ નથી?
A
$CO_2 < SiO_2 < SnO_2 < PbO_2$ : વધતી ઓક્સિડેશન ક્ષમતા
B
$NH_3 < PH_3 < AsH_3 < SbH_3$ : વધતી બેઝિક પ્રબળતા
C
$HF < HCl < HBr < HI$ : વધતી એસિડિક પ્રબળતા
D
$B < C < O < N$ : વધતી પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી

Solution

(B) સમૂહ $15$ ના હાઇડ્રાઇડ્સની બેઝિક પ્રબળતાનો સાચો ક્રમ $NH_3 > PH_3 > AsH_3 > SbH_3 > BiH_3$ છે.
જેમ મધ્યસ્થ પરમાણુનું કદ વધે છે,તેમ મધ્યસ્થ પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટે છે,જેનાથી તે દાન કરવા માટે ઓછું ઉપલબ્ધ બને છે,આમ બેઝિક પ્રબળતા ઘટે છે.
તેથી,$NH_3 < PH_3 < AsH_3 < SbH_3$ ક્રમ ખોટો છે કારણ કે તે વધતી બેઝિક પ્રબળતા દર્શાવે છે,જ્યારે તે ઘટતી હોવી જોઈએ.
53
ChemistryEasyMCQAIEEE · 2008
રક્ષણાત્મક કલિલ $A, B, C$ અને $D$ ના ગોલ્ડ નંબર અનુક્રમે $0.50, 0.01, 0.10$ અને $0.005$ છે. તેમની રક્ષણાત્મક શક્તિનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$A < C < B < D$
B
$C < B < D < A$
C
$A < C < B < D$
D
$D < B < C < A$

Solution

(A) કલિલની રક્ષણાત્મક શક્તિ તેના ગોલ્ડ નંબરના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
ઓછો ગોલ્ડ નંબર એટલે વધુ રક્ષણાત્મક શક્તિ.
આપેલ ગોલ્ડ નંબર: $A = 0.50$,$B = 0.01$,$C = 0.10$,$D = 0.005$.
ગોલ્ડ નંબરના વધતા ક્રમમાં ગોઠવતા: $D (0.005) < B (0.01) < C (0.10) < A (0.50)$.
તેથી,રક્ષણાત્મક શક્તિનો ક્રમ $A < C < B < D$ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ અથવા $C$ છે.
54
ChemistryDifficultMCQAIEEE · 2008
સંકીર્ણ $[E(en)_2(C_2O_4)]NO_2$ (જ્યાં $en$ એ ઇથિલિન ડાયએમાઇન છે) માં તત્વ $E$ નો સવર્ગ આંક અને ઓક્સિડેશન અવસ્થા અનુક્રમે છે:
A
$6$ અને $2$
B
$4$ અને $2$
C
$4$ અને $3$
D
$6$ અને $3$

Solution

(D) આપેલ સંકીર્ણમાં બે $en$ લિગેન્ડ અને એક $C_2O_4$ લિગેન્ડ છે. બંને દ્વિદંતીય લિગેન્ડ છે.
સવર્ગ આંક = $(2 \times 2) + (1 \times 2) = 4 + 2 = 6$.
ધારો કે $E$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $x$ છે.
સંકીર્ણ $[E(en)_2(C_2O_4)]NO_2$ છે. $NO_2$ એ $-1$ વીજભાર ધરાવતો કાઉન્ટર આયન હોવાથી,સંકીર્ણ કેટાયન $[E(en)_2(C_2O_4)]^+$ નો વીજભાર $+1$ થાય.
$x + 2(0) + 1(-2) = +1$
$x - 2 = +1$
$x = +3$.
તેથી,સવર્ગ આંક $6$ છે અને ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+3$ છે. આમ,વિકલ્પ $(d)$ સાચો છે.
55
ChemistryEasyMCQAIEEE · 2008
પ્રક્રિયા $\frac{1}{2} A \rightarrow 2 B$ માટે,$A$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર $B$ ના દેખાવાના દર સાથે કયા સમીકરણ દ્વારા સંબંધિત છે?
A
$\frac{-d[A]}{dt} = 4 \frac{d[B]}{dt}$
B
$\frac{-d[A]}{dt} = \frac{1}{4} \frac{d[B]}{dt}$
C
$\frac{-d[A]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[B]}{dt}$
D
$\frac{-d[A]}{dt} = \frac{d[B]}{dt}$

Solution

(B) સામાન્ય પ્રક્રિયા $aA \rightarrow bB$ માટે,પ્રક્રિયાનો દર આ મુજબ છે:
દર $= -\frac{1}{a} \frac{d[A]}{dt} = \frac{1}{b} \frac{d[B]}{dt}$
આપેલ પ્રક્રિયા $\frac{1}{2} A \rightarrow 2 B$ માટે,$a = \frac{1}{2}$ અને $b = 2$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા:
$-\frac{1}{1/2} \frac{d[A]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[B]}{dt}$
$-2 \frac{d[A]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[B]}{dt}$
બંને બાજુ $\frac{1}{2}$ વડે ગુણતા:
$-\frac{d[A]}{dt} = \frac{1}{4} \frac{d[B]}{dt}$

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real AIEEE style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live AIEEE mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Chemistry questions are in AIEEE 2008?

There are 55 Chemistry questions from the AIEEE 2008 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are AIEEE 2008 Chemistry solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice AIEEE 2008 Chemistry as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AIEEE mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Chemistry papers from AIEEE previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AIEEE Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Chemistry Paper

Pick AIEEE 2008 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.