Gujarati

Boolean Algebra and Logic Gates Questions in Gujarati

Class 12 Physics · Semiconductor Electronics · Boolean Algebra and Logic Gates

483+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 46 of 483 questions in Gujarati

401
MediumMCQ
જ્યારે ત્રણ $NAND$ લોજિક ગેટ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ જોડાયેલા હોય,ત્યારે આ સર્કિટને સમકક્ષ લોજિક ગેટ કયો છે?
Question diagram
A
$NOT$
B
$AND$
C
$OR$
D
$NOR$

Solution

(C) ધારો કે ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે.
પ્રથમ બે $NAND$ ગેટના ઇનપુટ શોર્ટ કરેલા છે,જે તેમને $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરવા માટે મજબૂર કરે છે.
તેથી,પ્રથમ $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $\overline{A}$ છે અને બીજા $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $\overline{B}$ છે.
આ આઉટપુટ $\overline{A}$ અને $\overline{B}$ ને ત્રીજા $NAND$ ગેટના ઇનપુટ તરીકે આપવામાં આવે છે.
ત્રીજા $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $Y$ એ $Y = \overline{(\overline{A} \cdot \overline{B})}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ડી મોર્ગનના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$\overline{X \cdot Y} = \overline{X} + \overline{Y}$.
તેથી,$Y = \overline{(\overline{A})} + \overline{(\overline{B})} = A + B$.
આમ,આઉટપુટ $Y = A + B$ એ $OR$ ગેટ દર્શાવે છે,તેથી સમકક્ષ લોજિક ગેટ $OR$ છે.
402
MediumMCQ
જો ત્રણ લોજિક ગેટ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ જોડાયેલા હોય,તો સર્કિટનું સાચું ટ્રુથ ટેબલ કયું છે?
Question diagram
A
$A$$B$$Y$
$0$$0$$1$
$0$$1$$0$
$1$$0$$0$
$1$$1$$1$
B
$A$$B$$Y$
$0$$0$$1$
$0$$1$$1$
$1$$0$$1$
$1$$1$$0$
C
$A$$B$$Y$
$0$$0$$0$
$0$$1$$0$
$1$$0$$0$
$1$$1$$1$
D
$A$$B$$Y$
$0$$0$$0$
$0$$1$$1$
$1$$0$$1$
$1$$1$$0$

Solution

(B) આ સર્કિટમાં એક $AND$ ગેટ,એક $OR$ ગેટ અને એક $NAND$ ગેટનો સમાવેશ થાય છે.
ધારો કે ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે.
ઉપરના $AND$ ગેટને $A$ અને $B$ ઇનપુટ મળે છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $Y_1 = A \cdot B$ છે.
નીચેના $OR$ ગેટને $B$ અને $A$ ઇનપુટ મળે છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $Y_2 = B + A$ છે.
અંતિમ $NAND$ ગેટને $Y_1$ અને $Y_2$ ઇનપુટ તરીકે મળે છે,તેથી અંતિમ આઉટપુટ $Y = \overline{Y_1 \cdot Y_2} = \overline{(A \cdot B) \cdot (A + B)}$ છે.
બુલિયન બીજગણિતનો ઉપયોગ કરતા: $Y = \overline{(A \cdot B) \cdot A + (A \cdot B) \cdot B} = \overline{(A \cdot B) + (A \cdot B)} = \overline{A \cdot B}$.
આ $NAND$ ગેટ માટેનું ટ્રુથ ટેબલ છે:
જો $A=0, B=0$ હોય,તો $Y = \overline{0 \cdot 0} = 1$.
જો $A=0, B=1$ હોય,તો $Y = \overline{0 \cdot 1} = 1$.
જો $A=1, B=0$ હોય,તો $Y = \overline{1 \cdot 0} = 1$.
જો $A=1, B=1$ હોય,તો $Y = \overline{1 \cdot 1} = 0$.
આ પરિણામોને આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
403
MediumMCQ
આકૃતિમાં આપેલ સર્કિટને સમકક્ષ લોજિક ગેટ કયો છે?
Question diagram
A
$NAND$
B
$OR$
C
$AND$
D
$NOR$

Solution

(A) ધારો કે ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે.
દરેક ઇનપુટ એક $NOT$ ગેટમાંથી પસાર થાય છે,તેથી પ્રથમ તબક્કાના $NAND$ ગેટ માટેના ઇનપુટ $\bar{A}$ અને $\bar{B}$ બને છે.
પ્રથમ તબક્કાના $NAND$ ગેટના બંને ઇનપુટ એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોવાથી,તેઓ $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે. આમ,પ્રથમ તબક્કાના આઉટપુટ $\overline{\bar{A}} = A$ અને $\overline{\bar{B}} = B$ મળે છે.
આ આઉટપુટ $A$ અને $B$ ને અંતિમ $NAND$ ગેટમાં આપવામાં આવે છે.
અંતિમ $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $Y = \overline{A \cdot B}$ છે.
આ $NAND$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
તેથી,આ સર્કિટ $NAND$ ગેટને સમકક્ષ છે.
404
MediumMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવેલ લોજિક ગેટ્સના સંયોજનને સમતુલ્ય લોજિક ગેટ કયો છે?
Question diagram
A
$AND$
B
$NOR$
C
$OR$
D
$NAND$

Solution

(A) આપેલ સર્કિટમાં બે $NOT$ ગેટ અને ત્યારબાદ એક $NOR$ ગેટ છે.
ધારો કે ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે.
બે $NOT$ ગેટના આઉટપુટ $\bar{A}$ અને $\bar{B}$ મળે છે.
આ આઉટપુટ $NOR$ ગેટ માટે ઇનપુટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $y = \overline{\bar{A} + \bar{B}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ડી મોર્ગનના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$\overline{\bar{A} + \bar{B}} = \overline{\bar{A}} \cdot \overline{\bar{B}} = A \cdot B$ થાય છે.
સમીકરણ $y = A \cdot B$ એ $AND$ ગેટ દર્શાવે છે.
તેથી,આ સંયોજન $AND$ ગેટને સમતુલ્ય છે.
405
EasyMCQ
આપેલ સર્કિટમાં,જો $A=0, B=1$ અને $C=1$ ઇનપુટ હોય,તો $y_1$ અને $y_2$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે શું હશે?
Question diagram
A
$1$,$1$
B
$0$,$1$
C
$0$,$0$
D
$1$,$0$

Solution

(C) આ સર્કિટમાં એક $NOR$ ગેટ અને ત્યારબાદ એક $AND$ ગેટ જોડાયેલ છે.
$1$. $NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $y_1 = \overline{A+B}$ છે.
અહીં $A=0$ અને $B=1$ આપેલ છે,તેથી $y_1 = \overline{0+1} = \overline{1} = 0$.
$2$. $AND$ ગેટનું આઉટપુટ $y_2 = y_1 \cdot C$ છે.
અહીં $y_1 = 0$ અને $C=1$ છે,તેથી $y_2 = 0 \cdot 1 = 0$.
તેથી,$y_1$ અને $y_2$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે $0$ અને $0$ છે.
406
EasyMCQ
આપેલ ડિજિટલ સર્કિટમાં,જો ઇનપુટ્સ $A=1, B=1$ અને $C=1$ હોય,તો $y_1$ અને $y_2$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે શું હશે?
Question diagram
A
$0, 1$
B
$0, 0$
C
$1, 1$
D
$1, 0$

Solution

(A) આ સર્કિટમાં $B$ અને $C$ ઇનપુટ ધરાવતું એક $NAND$ ગેટ અને $\overline{A}$ તથા $y_1$ ઇનપુટ ધરાવતું એક $NOR$ ગેટ છે.
સૌ પ્રથમ,$y_1$ ની ગણતરી કરીએ:
$y_1 = \overline{B \cdot C} = \overline{1 \cdot 1} = \overline{1} = 0$.
ત્યારબાદ,$y_2$ ની ગણતરી કરીએ:
$NOR$ ગેટના ઇનપુટ્સ $\overline{A}$ અને $y_1$ છે.
$\overline{A} = \overline{1} = 0$.
$y_2 = \overline{\overline{A} + y_1} = \overline{0 + 0} = \overline{0} = 1$.
આમ,$y_1 = 0$ અને $y_2 = 1$ મળે છે.
407
EasyMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ચાર લોજિક ગેટ જોડાયેલા છે. જો ઇનપુટ $A=0$,$B=1$ અને $C=1$ હોય,તો $y_1$ અને $y_2$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે કેટલા થશે?
Question diagram
A
$1$,$0$
B
$1$,$1$
C
$0$,$1$
D
$0$,$0$

Solution

(A) આકૃતિ પરથી,$y_1$ એ $(A \cdot B)$ અને $B$ ઇનપુટ ધરાવતા $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ છે. તેથી,$y_1 = \overline{(A \cdot B) \cdot B}$.
આપેલ છે કે $A=0$ અને $B=1$,તેથી $A \cdot B = 0 \cdot 1 = 0$.
તેથી,$y_1 = \overline{0 \cdot 1} = \overline{0} = 1$.
$y_2$ એ $(B+C)$ અને $B$ ઇનપુટ ધરાવતા $NOR$ ગેટનું આઉટપુટ છે. તેથી,$y_2 = \overline{(B+C) + B}$.
આપેલ છે કે $B=1$ અને $C=1$,તેથી $B+C = 1+1 = 1$.
તેથી,$y_2 = \overline{1 + 1} = \overline{1} = 0$.
આમ,$y_1$ અને $y_2$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે $1$ અને $0$ છે.
408
EasyMCQ
આપેલ લોજિક સર્કિટ માટે ટ્રુથ ટેબલ (સત્યતા કોષ્ટક) શું છે?
Question diagram
A
$A$$B$$Y$
$0$$0$$1$
$0$$1$$0$
$1$$0$$1$
$1$$1$$1$
B
$A$$B$$Y$
$0$$0$$1$
$0$$1$$1$
$1$$0$$0$
$1$$1$$1$
C
$A$$B$$Y$
$0$$0$$1$
$0$$1$$1$
$1$$0$$1$
$1$$1$$1$
D
$A$$B$$Y$
$0$$0$$0$
$0$$1$$1$
$1$$0$$1$
$1$$1$$1$

Solution

(C) આ સર્કિટમાં એક $NOR$ ગેટ,એક $AND$ ગેટ અને એક $NAND$ ગેટનો સમાવેશ થાય છે.
ધારો કે ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે.
$NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $\overline{A+B}$ છે.
$AND$ ગેટનું આઉટપુટ $A \cdot B$ છે.
આ બંને આઉટપુટ $NAND$ ગેટમાં જાય છે.
તેથી,અંતિમ આઉટપુટ $Y$ નીચે મુજબ મળે છે:
$Y = \overline{(\overline{A+B}) \cdot (A \cdot B)}$
ડી મોર્ગનના નિયમ મુજબ,$\overline{X \cdot Z} = \overline{X} + \overline{Z}$:
$Y = \overline{(\overline{A+B})} + \overline{(A \cdot B)}$
$Y = (A+B) + (\overline{A} + \overline{B})$
$Y = (A + \overline{A}) + (B + \overline{B})$
કારણ કે $A + \overline{A} = 1$ અને $B + \overline{B} = 1$:
$Y = 1 + 1 = 1$
આમ,ઇનપુટ $(A, B)$ ના કોઈપણ સંયોજન માટે,આઉટપુટ $Y$ હંમેશા $1$ રહે છે.
409
EasyMCQ
નીચે આપેલ ગેટ્સનું જોડાણ કોના સમતુલ્ય છે?
Question diagram
A
$NAND$
B
$XOR$
C
$AND$
D
$OR$

Solution

(C) આપેલ પરિપથમાં બે $NOR$ ગેટ છે જે $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે,ત્યારબાદ એક $NOR$ ગેટ છે.
$1$. પ્રથમ બે ગેટ $NOR$ ગેટ છે જેમાં બંને ઇનપુટ એકસાથે જોડાયેલા છે. $A$ અને $A$ ઇનપુટ ધરાવતો $NOR$ ગેટ આઉટપુટ $\overline{A+A} = \overline{A}$ આપે છે.
$2$. તેવી જ રીતે,$B$ અને $B$ ઇનપુટ ધરાવતો બીજો $NOR$ ગેટ આઉટપુટ $\overline{B+B} = \overline{B}$ આપે છે.
$3$. આ બંને આઉટપુટ અંતિમ $NOR$ ગેટમાં આપવામાં આવે છે.
$4$. અંતિમ $NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $Y = \overline{\overline{A} + \overline{B}}$ છે.
$5$. ડી મોર્ગનના નિયમ મુજબ,$\overline{\overline{A} + \overline{B}} = \overline{\overline{A}} \cdot \overline{\overline{B}} = A \cdot B$.
$6$. તેથી,આઉટપુટ $Y = A \cdot B$ મળે છે,જે $AND$ ગેટનું બુલિયન સમીકરણ છે.
410
EasyMCQ
આપેલ પરિપથમાં,જ્યારે $A=1, B=1$ હોય ત્યારે $X$ અને $Y$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે કેટલા થશે?
Question diagram
A
$1, 0$
B
$1, 1$
C
$0, 1$
D
$0, 0$

Solution

(C) આ પરિપથમાં બે $AND$ ગેટ,એક $NOT$ ગેટ અને એક $OR$ ગેટનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. ઉપરનો $AND$ ગેટ $A$ અને $B$ ઇનપુટ મેળવે છે. તેનું આઉટપુટ $A \cdot B = 1 \cdot 1 = 1$ છે.
$2$. નીચેનો $AND$ ગેટ પણ $A$ અને $B$ ઇનપુટ મેળવે છે. તેનું આઉટપુટ $A \cdot B = 1 \cdot 1 = 1$ છે.
$3$. નીચેના $AND$ ગેટનું આઉટપુટ $NOT$ ગેટમાંથી પસાર થઈને $X$ ઉત્પન્ન કરે છે. તેથી,$X = \overline{A \cdot B} = \overline{1} = 0$.
$4$. $OR$ ગેટ ઉપરના $AND$ ગેટનું આઉટપુટ $(1)$ અને $NOT$ ગેટનું આઉટપુટ $(X = 0)$ મેળવે છે.
$5$. અંતિમ આઉટપુટ $Y$ એ $OR$ ઓપરેશનનું પરિણામ છે: $Y = 1 + X = 1 + 0 = 1$.
તેથી,$X$ અને $Y$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે $0$ અને $1$ છે.
Solution diagram
411
EasyMCQ
જ્યારે $A=0$ અને $B=1$ હોય,ત્યારે આઉટપુટ $0$ મળે તે માટે કયું ગેટ છે?
A
$AND$ ગેટ
B
$OR$ ગેટ
C
$X$-$OR$ ગેટ
D
$NAND$ ગેટ

Solution

(A) જ્યારે ઇનપુટ $A=0$ અને $B=1$ હોય ત્યારે કયું ગેટ $0$ આઉટપુટ આપે છે તે નક્કી કરવા માટે,આપણે દરેક વિકલ્પ માટે ટ્રુથ ટેબલનું વિશ્લેષણ કરીએ છીએ:
$1$. $AND$ ગેટ: આઉટપુટ $Y = A \cdot B$ છે. $A=0, B=1$ માટે,$Y = 0 \cdot 1 = 0$. આ શરત સાથે મેળ ખાય છે.
$2$. $OR$ ગેટ: આઉટપુટ $Y = A + B$ છે. $A=0, B=1$ માટે,$Y = 0 + 1 = 1$.
$3$. $X$-$OR$ ગેટ: આઉટપુટ $Y = A \oplus B$ છે. $A=0, B=1$ માટે,$Y = 0 \oplus 1 = 1$.
$4$. $NAND$ ગેટ: આઉટપુટ $Y = \overline{A \cdot B}$ છે. $A=0, B=1$ માટે,$Y = \overline{0 \cdot 1} = \overline{0} = 1$.
આમ,જ્યારે $A=0$ અને $B=1$ હોય ત્યારે $AND$ ગેટ $0$ આઉટપુટ આપે છે.
Solution diagram
412
EasyMCQ
નીચે આપેલા લોજિક સર્કિટનું આઉટપુટ શું છે?
Question diagram
A
$(\bar{A}+B)+(\bar{A}+\bar{C})+(B+\bar{C})$
B
$(A+\bar{B}) \cdot (A+C) \cdot (\bar{B}+\bar{C})$
C
$(\bar{A}+B) \cdot (\bar{A}+\bar{C}) \cdot (B+\bar{C})$
D
$(\bar{A}+B)-(\bar{A}+\bar{C})-(B+\bar{C})$

Solution

(C) આપેલ સર્કિટમાં,ત્રણેય $OR$ ગેટના આઉટપુટને $AND$ ગેટના ઇનપુટ તરીકે આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ $OR$ ગેટના ઇનપુટ $\bar{A}$ અને $B$ છે,કારણ કે $A$ ના ઇનપુટ લાઇન પર $NOT$ ગેટ છે. તેથી,પ્રથમ $OR$ ગેટનું આઉટપુટ $(\bar{A}+B)$ છે.
બીજા $OR$ ગેટના ઇનપુટ $\bar{A}$ અને $\bar{C}$ છે,કારણ કે $A$ અને $C$ બંને ઇનપુટ લાઇન પર $NOT$ ગેટ છે. તેથી,બીજા $OR$ ગેટનું આઉટપુટ $(\bar{A}+\bar{C})$ છે.
ત્રીજા $OR$ ગેટના ઇનપુટ $B$ અને $\bar{C}$ છે,કારણ કે $C$ ના ઇનપુટ લાઇન પર $NOT$ ગેટ છે. તેથી,ત્રીજા $OR$ ગેટનું આઉટપુટ $(B+\bar{C})$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $AND$ ગેટનું આઉટપુટ તેના ઇનપુટનો ગુણાકાર (તાર્કિક ગુણાકાર) છે,તેથી લોજિક સર્કિટનું અંતિમ આઉટપુટ $Y$ એ ત્રણેય $OR$ ગેટના આઉટપુટનો ગુણાકાર છે:
$Y = (\bar{A}+B) \cdot (\bar{A}+\bar{C}) \cdot (B+\bar{C})$.
413
EasyMCQ
આપેલ લોજિક સર્કિટમાં $Y$ અને $Z$ ના મૂલ્યો શોધો.
Question diagram
A
$Y=1, Z=1$
B
$Y=0, Z=1$
C
$Y=1, Z=0$
D
$Y=0, Z=0$

Solution

(A) $1$. પ્રથમ $AND$ ગેટના ઇનપુટ $1$ અને $0$ છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $1 \cdot 0 = 0$ થશે.
$2$. પ્રથમ $OR$ ગેટના ઇનપુટ $0$ અને $1$ છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $0 + 1 = 1$ થશે.
$3$. બીજો $OR$ ગેટ (જે $AND$ ગેટ અને પ્રથમ $OR$ ગેટ સાથે જોડાયેલ છે) ના ઇનપુટ $0$ અને $1$ છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $0 + 1 = 1$ થશે.
$4$. $NAND$ ગેટના ઇનપુટ $0$ અને $1$ છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $Y = \overline{0 \cdot 1} = \overline{0} = 1$ થશે.
$5$. $NOT$ ગેટનું ઇનપુટ $1$ છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $\overline{1} = 0$ થશે.
$6$. અંતિમ $OR$ ગેટના ઇનપુટ $Y=1$ અને $NOT$ ગેટનું આઉટપુટ $0$ છે,તેથી $Z = 1 + 0 = 1$ થશે.
આમ,$Y=1$ અને $Z=1$ મળે છે.
Solution diagram
414
MediumMCQ
જે લોજિક ગેટમાં હાઈ આઉટપુટ મેળવવા માટે તમામ ઇનપુટ લો હોવા જોઈએ તે છે
A
$NAND$ અને $AND$
B
$NOR$ અને $NAND$
C
$OR$ અને $AND$
D
$AND$ અને $NOR$

Solution

(B) કયા લોજિક ગેટ્સ ફક્ત ત્યારે જ હાઈ આઉટપુટ $(1)$ આપે છે જ્યારે તમામ ઇનપુટ લો $(0)$ હોય, તે સમજવા માટે આપણે બે ઇનપુટ $A$ અને $B$ માટે તેમના ટ્રુથ ટેબલ તપાસીએ:
$1$. $NOR$ ગેટ: આઉટપુટ $Y = \overline{A+B}$ છે। જ્યારે $A=0$ અને $B=0$ હોય, ત્યારે $A+B=0$, તેથી $Y=1$ મળે છે। અન્ય કોઈપણ સંયોજન માટે, આઉટપુટ $0$ મળે છે।
$2$. $NAND$ ગેટ: આઉટપુટ $Y = \overline{AB}$ છે। જ્યારે $A=0$ અને $B=0$ હોય, ત્યારે $AB=0$, તેથી $Y=1$ મળે છે। જોકે, $A=0, B=1$ અથવા $A=1, B=0$ માટે પણ આઉટપુટ $1$ મળે છે।
પ્રશ્ન મુજબ: "હાઈ આઉટપુટ મેળવવા માટે તમામ ઇનપુટ લો હોવા જોઈએ"। $NOR$ ગેટ માટે, $Y=1$ ફક્ત ત્યારે જ મળે છે જ્યારે $A=0$ અને $B=0$ હોય। તેથી, $NOR$ અને $NAND$ એ સામાન્ય રીતે આ પ્રકારના પ્રશ્નોમાં સાચો વિકલ્પ ગણાય છે।
415
EasyMCQ
નીચે દર્શાવેલ લોજિક ગેટ્સ માટે,સાચું આઉટપુટ કયું છે?
Question diagram
A
$A+B+C$
B
$\bar{A} \cdot \bar{B} \cdot \bar{C}$
C
$\bar{A}+\bar{B}+\bar{C}$
D
$\overline{A \cdot B}+\overline{B \cdot C}$

Solution

(C) ધારો કે ઇનપુટ $A$,$B$,અને $C$ છે. સર્કિટ $NAND$ ગેટ્સ અને $OR$ ગેટ્સની બનેલી છે.
$1$. ઉપરના $NAND$ ગેટમાં ઇનપુટ $A$ બંને ટર્મિનલ સાથે જોડાયેલ છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $\overline{A \cdot A} = \bar{A}$ છે.
$2$. વચ્ચેના બે $NAND$ ગેટમાં અનુક્રમે $(A, B)$ અને $(B, C)$ ઇનપુટ છે,જે $\overline{A \cdot B}$ અને $\overline{B \cdot C}$ આઉટપુટ આપે છે.
$3$. આ બંને આઉટપુટ એક $OR$ ગેટમાં જાય છે,જેના પરિણામે $\overline{A \cdot B} + \overline{B \cdot C}$ મળે છે.
$4$. નીચેના $NAND$ ગેટમાં ઇનપુટ $C$ બંને ટર્મિનલ સાથે જોડાયેલ છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $\overline{C \cdot C} = \bar{C}$ છે.
$5$. અંતે,આ તમામ સિગ્નલો એક $OR$ ગેટ દ્વારા જોડાઈને આઉટપુટ $Y$ આપે છે:
$Y = \bar{A} + (\overline{A \cdot B} + \overline{B \cdot C}) + \bar{C}$
ડી મોર્ગનના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$\overline{A \cdot B} = \bar{A} + \bar{B}$ અને $\overline{B \cdot C} = \bar{B} + \bar{C}$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$Y = \bar{A} + (\bar{A} + \bar{B}) + (\bar{B} + \bar{C}) + \bar{C}$
આઈડેમપોટન્ટ નિયમ $\bar{A} + \bar{A} = \bar{A}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$Y = \bar{A} + \bar{B} + \bar{C}$
Solution diagram
416
MediumMCQ
નીચે આપેલ સત્યતા કોષ્ટક કયા લોજિક ગેટને અનુરૂપ છે?
$A$ $B$ $X$
$0$ $0$ $0$
$0$ $1$ $1$
$1$ $0$ $1$
$1$ $1$ $1$
A
$NAND$
B
$OR$
C
$AND$
D
$XOR$

Solution

(B) સત્યતા કોષ્ટક દર્શાવે છે કે જો ઇનપુટ $A$ અથવા ઇનપુટ $B$ (અથવા બંને) માંથી કોઈ પણ $1$ હોય,તો આઉટપુટ $X$ એ $1$ મળે છે.
આ વર્તણૂક બુલિયન સમીકરણ $X = A + B$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
જે લોજિક ગેટ આ ઓપરેશન કરે છે તેને $OR$ ગેટ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
417
MediumMCQ
નીચેની આકૃતિ ઇનપુટ $A$ અને $B$ તથા આઉટપુટ $Y$ ધરાવતું લોજિક ગેટ સર્કિટ દર્શાવે છે. જો $A, B$ અને $Y$ ના વોલ્ટેજ વેવફોર્મ આપ્યા મુજબ હોય,તો આ લોજિક ગેટ કયો છે?
Question diagram
A
$NOR$ ગેટ
B
$OR$ ગેટ
C
$AND$ ગેટ
D
$NAND$ ગેટ

Solution

(D) વેવફોર્મ માટેનું ટ્રુથ ટેબલ નીચે મુજબ છે:
સમયગાળો$A$$B$$Y$
$t_1-t_2$$0$$0$$1$
$t_2-t_3$$0$$1$$1$
$t_3-t_4$$1$$0$$1$
$t_4-t_5$$1$$1$$0$

ટ્રુથ ટેબલ પરથી આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે આઉટપુટ $Y$ ત્યારે જ $0$ મળે છે જ્યારે બંને ઇનપુટ $A$ અને $B$ નું મૂલ્ય $1$ હોય. બાકીના તમામ કિસ્સાઓમાં આઉટપુટ $1$ મળે છે.
આ વર્તણૂક બુલિયન સમીકરણ $Y = \overline{A \cdot B}$ ને અનુરૂપ છે.
આ $NAND$ ગેટનું લાક્ષણિક ટ્રુથ ટેબલ છે.
418
EasyMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવેલ $NAND$ ગેટના બે સંયોજનો નીચેનામાંથી કોના સમતુલ્ય છે:
Question diagram
A
$(i)$-$OR$ ગેટ,(ii)-$AND$ ગેટ
B
$(i)$-$AND$ ગેટ,(ii)-$NOT$ ગેટ
C
$(i)$-$NOT$ ગેટ,(ii)-$AND$ ગેટ
D
$(i)$-$AND$ ગેટ,(ii)-$OR$ ગેટ

Solution

(A) પરિપથ $(i)$ માટે: ટૂંકા કરેલા ઇનપુટવાળા બે $NAND$ ગેટ $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે. અંતિમ $NAND$ ગેટના ઇનપુટ $\bar{A}$ અને $\bar{B}$ છે.
આઉટપુટ $C = \overline{\bar{A} \cdot \bar{B}} = \overline{\bar{A}} + \overline{\bar{B}} = A + B$. આ $OR$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
પરિપથ (ii) માટે: પ્રથમ $NAND$ ગેટ $\overline{AB}$ ઉત્પન્ન કરે છે. ટૂંકા કરેલા ઇનપુટવાળો બીજો $NAND$ ગેટ $NOT$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે સિગ્નલને ઉલટાવે છે.
આઉટપુટ $C = \overline{\overline{AB}} = AB$. આ $AND$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
Solution diagram
419
EasyMCQ
જો $A$ અને $B$ બંને $1$ હોય,તો નીચે આપેલા લોજિક સર્કિટમાં $Y_1$ અને $Y_2$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે શોધો.
Question diagram
A
$1, 1$
B
$1, 0$
C
$0, 1$
D
$0, 0$

Solution

(C) ધારો કે $OR$ ગેટનું આઉટપુટ $P = A + B$ છે. આપેલ છે કે $A = 1$ અને $B = 1$,તેથી $P = 1 + 1 = 1$ મળે.
ધારો કે $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $Q = \overline{A \cdot B}$ છે. આપેલ છે કે $A = 1$ અને $B = 1$,તેથી $Q = \overline{1 \cdot 1} = \overline{1} = 0$ મળે.
હવે,$Y_1$ એ $P$ અને $Q$ ઇનપુટ ધરાવતા $AND$ ગેટનું આઉટપુટ છે. તેથી,$Y_1 = P \cdot Q = 1 \cdot 0 = 0$.
$Y_2$ એ $P$ અને $Q$ ઇનપુટ ધરાવતા $OR$ ગેટનું આઉટપુટ છે. તેથી,$Y_2 = P + Q = 1 + 0 = 1$.
આમ,$Y_1 = 0$ અને $Y_2 = 1$ મળે છે. તેથી સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.
Solution diagram
420
MediumMCQ
નીચેની યાદી $I$ અને યાદી $II$ ને જોડો.
$A$. સ્મોલ સ્કેલ ઇન્ટિગ્રેશન $(SSI)$$I$. લોજિક ગેટ્સ $< 100$
$B$. મીડિયમ સ્કેલ ઇન્ટિગ્રેશન $(MSI)$$II$. લોજિક ગેટ્સ $> 1000$
$C$. લાર્જ સ્કેલ ઇન્ટિગ્રેશન $(LSI)$$III$. લોજિક ગેટ્સ $\leq 10$
$D$. વેરી લાર્જ સ્કેલ ઇન્ટિગ્રેશન $(VLSI)$$IV$. લોજિક ગેટ્સ $< 1000$
Question diagram
A
$A-III, B-I, C-IV, D-II$
B
$A-IV, B-I, C-II, D-III$
C
$A-I, B-IV, C-III, D-II$
D
$A-III, B-I, C-II, D-IV$

Solution

(A) લોજિક ગેટ્સની સંખ્યાના આધારે ઇન્ટિગ્રેટેડ સર્કિટનું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$A$. સ્મોલ સ્કેલ ઇન્ટિગ્રેશન $(SSI)$: $\leq 10$ લોજિક ગેટ્સ ધરાવે છે. ($III$ સાથે મેળ ખાય છે)
$B$. મીડિયમ સ્કેલ ઇન્ટિગ્રેશન $(MSI)$: $< 100$ લોજિક ગેટ્સ ધરાવે છે. ($I$ સાથે મેળ ખાય છે)
$C$. લાર્જ સ્કેલ ઇન્ટિગ્રેશન $(LSI)$: $< 1000$ લોજિક ગેટ્સ ધરાવે છે. ($IV$ સાથે મેળ ખાય છે)
$D$. વેરી લાર્જ સ્કેલ ઇન્ટિગ્રેશન $(VLSI)$: $> 1000$ લોજિક ગેટ્સ ધરાવે છે. ($II$ સાથે મેળ ખાય છે)
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-I, C-IV, D-II$ છે.
421
EasyMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવેલ લોજિક ગેટ્સના સંયોજન માટે,સમતુલ્ય લોજિક ગેટ કયો છે?
Question diagram
A
$AND$
B
$NOT$
C
$NAND$
D
$NOR$

Solution

(D) આ સર્કિટમાં બે $OR$ ગેટ છે જેના આઉટપુટને $NAND$ ગેટમાં આપવામાં આવે છે. ધારો કે ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે. બંને $OR$ ગેટનું આઉટપુટ $X = A + B$ છે. આ $NAND$ ગેટ માટે ઇનપુટ છે. અંતિમ આઉટપુટ $Y$ એ $Y = \overline{X \cdot X} = \overline{X} = \overline{A + B}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. આ $NOR$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે. સત્યતા કોષ્ટક નીચે મુજબ છે:
$A$$B$$X = A + B$$Y = \overline{X \cdot X}$
$0$$0$$0$$1$
$0$$1$$1$$0$
$1$$0$$1$$0$
$1$$1$$1$$0$
422
DifficultMCQ
આપેલ લોજિક સર્કિટમાં $A=1$ અને $B=0$ છે. $Y_1$ અને $Y_2$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે શું હશે?
Question diagram
A
$1$,$0$
B
$0$,$1$
C
$1$,$1$
D
$0$,$0$

Solution

(B) આ સર્કિટમાં બે શાખાઓ છે જે $NOR$ ગેટમાં જાય છે. દરેક શાખામાં એક $NAND$ ગેટ છે અને ત્યારબાદ એક $NOT$ ગેટ છે (જે સાથે મળીને $AND$ ગેટ બનાવે છે).
ધારો કે ઉપરની શાખાનું આઉટપુટ $Y_1$ છે. ઉપરની શાખામાં $A$ અને $B$ ઇનપુટ $NAND$ ગેટમાં જાય છે,ત્યારબાદ $NOT$ ગેટમાં જાય છે. આ $AND$ ગેટને સમાન છે. તેથી,$Y_1 = A \cdot B = 1 \cdot 0 = 0$.
તે જ રીતે,નીચેની શાખામાં $A$ અને $B$ ઇનપુટ $NAND$ ગેટમાં જાય છે,ત્યારબાદ $NOT$ ગેટમાં જાય છે. આ પણ $AND$ ગેટને સમાન છે. તેથી,નીચેની શાખાનું આઉટપુટ $A \cdot B = 1 \cdot 0 = 0$ છે.
હવે,$Y_1$ એ ઉપરની શાખાનું આઉટપુટ છે,તેથી $Y_1 = 0$.
અંતિમ ગેટ એ $NOR$ ગેટ છે જેના બંને ઇનપુટ $0$ છે.
$NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $Y_2 = \overline{0 + 0} = \overline{0} = 1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આમ,$Y_1 = 0$ અને $Y_2 = 1$.
423
EasyMCQ
આપેલ લોજિક સર્કિટ માટે,આઉટપુટ $Y=1$ મેળવવા માટે,ઇનપુટના શક્ય સંયોજનો કયા છે?
$a) A=0, B=1$
$b) A=1, B=0$
$c) A=0, B=0$
$d) A=1, B=1$
Question diagram
A
$a$ અને $b$
B
$b$ અને $c$
C
$c$ અને $d$
D
$d$ અને $a$

Solution

(C) ધારો કે પ્રથમ $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $C = \overline{A \cdot B}$ છે.
ઉપરના $NAND$ ગેટને $A$ અને $C$ ઇનપુટ મળે છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $Y_1 = \overline{A \cdot C} = \overline{A \cdot (\overline{A \cdot B})} = \overline{A} + (A \cdot B) = \overline{A} + B$ છે.
નીચેના $NAND$ ગેટને $B$ અને $C$ ઇનપુટ મળે છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $Y_2 = \overline{B \cdot C} = \overline{B \cdot (\overline{A \cdot B})} = \overline{B} + (A \cdot B) = \overline{B} + A$ છે.
અંતિમ આઉટપુટ $Y$ એ $Y_1$ અને $Y_2$ નો $AND$ છે,તેથી $Y = Y_1 \cdot Y_2 = (\overline{A} + B) \cdot (\overline{B} + A)$.
દરેક કિસ્સા માટે મૂલ્યાંકન કરતા:
- જો $A=0, B=1$ હોય: $Y = (1+1) \cdot (0+0) = 1 \cdot 0 = 0$.
- જો $A=1, B=0$ હોય: $Y = (0+0) \cdot (1+1) = 0 \cdot 1 = 0$.
- જો $A=0, B=0$ હોય: $Y = (1+0) \cdot (1+0) = 1 \cdot 1 = 1$.
- જો $A=1, B=1$ હોય: $Y = (0+1) \cdot (0+1) = 1 \cdot 1 = 1$.
આમ,$c$ $(A=0, B=0)$ અને $d$ $(A=1, B=1)$ સંયોજનો માટે $Y=1$ મળે છે.
424
EasyMCQ
નીચે આપેલા લોજિક સર્કિટમાં, $Y_1, Y_2$ અને $Y_3$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે શું હશે?
Question diagram
A
$1, 1, 1$
B
$1, 0, 0$
C
$1, 1, 0$
D
$0, 1, 1$

Solution

(B) આ સર્કિટમાં એક $NAND$ ગેટ, એક $NOR$ ગેટ અને આઉટપુટ સ્ટેજ પર એક $NOR$ ગેટનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. $NAND$ ગેટના ઇનપુટ $1$ અને $0$ છે. $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $Y_1 = \overline{1 \cdot 0} = \overline{0} = 1$ મળે છે.
$2$. $NOR$ ગેટના ઇનપુટ $1$ અને $0$ છે. $NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $Y_2 = \overline{1 + 0} = \overline{1} = 0$ મળે છે.
$3$. અંતિમ $NOR$ ગેટના ઇનપુટ $Y_1 = 1$ અને $Y_2 = 0$ છે. તેથી તેનું આઉટપુટ $Y_3 = \overline{Y_1 + Y_2} = \overline{1 + 0} = \overline{1} = 0$ મળે છે.
આમ, $Y_1 = 1, Y_2 = 0, Y_3 = 0$ મૂલ્યો મળે છે.
425
MediumMCQ
નીચે આપેલા પરિપથમાં,આઉટપુટ $Y$ નીચેનામાંથી કયા ઇનપુટ સંયોજનો માટે શૂન્ય થાય છે?
Question diagram
A
$A=1, B=0, C=0$
B
$A=0, B=1, C=1$
C
$A=0, B=0, C=0$
D
$A=1, B=1, C=0$

Solution

(D) આ પરિપથમાં એક $AND$ ગેટ અને ત્યારબાદ એક $NAND$ ગેટ છે. $AND$ ગેટના ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $A \cdot B$ મળે છે.
ઇનપુટ $C$ એ $NOT$ ગેટમાંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનું આઉટપુટ $\bar{C}$ મળે છે.
આ બંને સંકેતો $NAND$ ગેટના ઇનપુટ તરીકે જાય છે,જે અંતિમ આઉટપુટ $Y$ આપે છે.
આમ,$Y = \overline{(A \cdot B) \cdot \bar{C}}$.
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$Y = \overline{A \cdot B} + \overline{\bar{C}} = \bar{A} + \bar{B} + C$.
આઉટપુટ $Y$ શૂન્ય $(Y=0)$ થવા માટે,$\bar{A} + \bar{B} + C = 0$ હોવું જોઈએ.
આ માટે $\bar{A} = 0$,$\bar{B} = 0$ અને $C = 0$ એકસાથે હોવા જરૂરી છે.
તેથી,$A = 1$,$B = 1$ અને $C = 0$ મળે છે.
Solution diagram
426
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું $NAND$ ગેટ દર્શાવે છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(D) $NAND$ ગેટ એ $AND$ ગેટ અને ત્યારબાદ $NOT$ ગેટના સંયોજનથી બને છે. $NAND$ ગેટ માટેની લોજિક સંજ્ઞામાં $AND$ ગેટની સંજ્ઞાના આઉટપુટ પર એક નાનું વર્તુળ (ઇન્વર્ઝન બબલ) હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,આકૃતિ $D$ માં આપેલી સંજ્ઞા એ આઉટપુટ પર ઇન્વર્ઝન બબલ સાથેનો $AND$ ગેટ દર્શાવે છે,જે $NAND$ ગેટ માટેની પ્રમાણભૂત સંજ્ઞા છે. તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
427
MediumMCQ
ડિજિટલ સિગ્નલોના સંદર્ભમાં નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$(i)$ મૂલ્યોનો સતત સેટ પૂરો પાડે છે
(ii) મૂલ્યોને અલગ-અલગ (discrete) પગલાં તરીકે દર્શાવે છે
(iii) બાઈનરી સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરી શકે છે
(iv) લંબચોરસ તરંગોના સ્વરૂપમાં હોય છે
તો સાચા વિધાનો કયા છે?
A
$(i)$,(ii)
B
(ii),(iii)
C
(ii),(iii),(iv)
D
$(i)$,(ii),(iii),(iv)

Solution

(C) ડિજિટલ સિગ્નલો મૂલ્યોને અલગ-અલગ (discrete) પગલાં તરીકે દર્શાવે છે,મૂલ્યોના સતત સેટ તરીકે નહીં. તેથી,વિધાન $(i)$ ખોટું છે,જ્યારે વિધાનો (ii),(iii),અને (iv) સાચા છે.
ડિજિટલ સિગ્નલો સામાન્ય રીતે લંબચોરસ તરંગોના સ્વરૂપમાં હોય છે અને ઘણીવાર બાઈનરી સિસ્ટમ ($0$ અને $1$) નો ઉપયોગ કરે છે.
428
EasyMCQ
તે લોજિક ગેટને ઓળખો કે જેના માટે જ્યારે કોઈપણ ઇનપુટ $1$ હોય ત્યારે આઉટપુટ $0$ મળે છે.
A
$NOR$
B
$NAND$
C
$AND$
D
$OR$

Solution

(A) $NOR$ ગેટ માટે,આઉટપુટ બુલિયન સમીકરણ $Y = \overline{A+B}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જો કોઈપણ ઇનપુટ ($A$ અથવા $B$) $1$ હોય,તો $A+B = 1$ થાય,અને આઉટપુટ $Y = \overline{1} = 0$ મળે છે.
$NAND$ ગેટ માટે,$Y = \overline{AB}$ છે. જો એક ઇનપુટ $0$ હોય,તો આઉટપુટ $1$ મળે છે.
$AND$ ગેટ માટે,$Y = AB$ છે. જો એક ઇનપુટ $0$ હોય,તો આઉટપુટ $0$ મળે છે.
$OR$ ગેટ માટે,$Y = A+B$ છે. જો એક ઇનપુટ $1$ હોય,તો આઉટપુટ $1$ મળે છે.
તેથી,$NOR$ ગેટ આ શરતનું પાલન કરે છે.
429
DifficultMCQ
બે ડાયોડ નીચે મુજબ જોડાયેલા છે. બિંદુઓ $A$ અને $B$ પર $+5 \,V$ અથવા ગ્રાઉન્ડ $(0 \,V)$ જોડવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. આઉટપુટ $Q$ કયા ગેટ તરીકે કાર્ય કરશે?
Question diagram
A
$OR$ ગેટ
B
$AND$ ગેટ
C
$XOR$ ગેટ
D
$NAND$ ગેટ

Solution

(B) આપેલ સર્કિટમાં, ડાયોડ એવી રીતે જોડાયેલા છે કે તેમના કેથોડ બિંદુ $Q$ પર એકસાથે જોડાયેલા છે, જે અવરોધ $R$ દ્વારા $+5 \,V$ સપ્લાય સાથે જોડાયેલ છે。
$1$. જો બંને ઇનપુટ $A$ અને $B$ $0 \,V$ (લો) પર હોય, તો બંને ડાયોડ ફોરવર્ડ-બાયસમાં હોય છે। $Q$ પરનો પોટેન્શિયલ ઘટીને આશરે $0 \,V$ (લો) થઈ જાય છે。
$2$. જો એક ઇનપુટ $0 \,V$ પર અને બીજું $+5 \,V$ પર હોય, તો $0 \,V$ સાથે જોડાયેલ ડાયોડ ફોરવર્ડ-બાયસમાં હોય છે, જે $Q$ ના પોટેન્શિયલને ખેંચીને આશરે $0 \,V$ (લો) પર લાવે છે。
$3$. જો બંને ઇનપુટ $A$ અને $B$ $+5 \,V$ (હાઈ) પર હોય, તો બંને ડાયોડ રિવર્સ-બાયસમાં હોય છે। ડાયોડમાંથી કોઈ પ્રવાહ વહેતો નથી, અને અવરોધ $R$ દ્વારા સપ્લાયને કારણે $Q$ પરનો પોટેન્શિયલ $+5 \,V$ (હાઈ) પર રહે છે。
આમ, આઉટપુટ $Q$ ત્યારે જ હાઈ હોય છે જ્યારે બંને ઇનપુટ $A$ અને $B$ હાઈ હોય, તેથી આ સર્કિટ $AND$ ગેટ તરીકે કાર્ય કરે છે।
Solution diagram
430
MediumMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ છ લોજિક ગેટ જોડાયેલા છે. $y_1, y_2$ અને $y_3$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે શું હશે?
Question diagram
A
$(0,1,0)$
B
$(1,0,0)$
C
$(0,0,1)$
D
$(0,0,0)$

Solution

(D) ચાલો સર્કિટનું સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ વિશ્લેષણ કરીએ:
$1$. ઉપરના $NAND$ ગેટમાં ઇનપુટ $1$ અને $0$ છે. આઉટપુટ $(1 \cdot 0)' = 0' = 1$ મળે છે.
$2$. વચ્ચેના $AND$ ગેટમાં ઇનપુટ $1$ અને $1$ છે. આઉટપુટ $1 \cdot 1 = 1$ મળે છે.
$3$. નીચેના $OR$ ગેટમાં ઇનપુટ $0$ અને $1$ છે. આઉટપુટ $0 + 1 = 1$ મળે છે.
$4$. ઉપરનો $NOR$ ગેટ $NAND$ ગેટ $(1)$ અને $AND$ ગેટ $(1)$ માંથી ઇનપુટ મેળવે છે. તેનું આઉટપુટ $y_1 = (1 + 1)' = 1' = 0$ થાય છે.
$5$. નીચેનો $NOR$ ગેટ $AND$ ગેટ $(1)$ અને $OR$ ગેટ $(1)$ માંથી ઇનપુટ મેળવે છે. તેનું આઉટપુટ $y_2 = (1 + 1)' = 1' = 0$ થાય છે.
$6$. અંતિમ $AND$ ગેટ $y_1 = 0$ અને $y_2 = 0$ ઇનપુટ મેળવે છે. તેનું આઉટપુટ $y_3 = 0 \cdot 0 = 0$ થાય છે.
તેથી,મૂલ્યો $y_1 = 0, y_2 = 0, y_3 = 0$ છે.
431
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું લોજિક ગેટ યુનિવર્સલ ગેટ છે?
A
$AND$
B
$OR$
C
$NOT$
D
$NAND$

Solution

(D) યુનિવર્સલ ગેટ એ એક એવો લોજિક ગેટ છે જેનો ઉપયોગ અન્ય કોઈપણ પ્રકારના ગેટની જરૂર વગર કોઈપણ અન્ય લોજિક ગેટ અથવા બુલિયન ફંક્શનને અમલમાં મૂકવા માટે થઈ શકે છે.
$NAND$ અને $NOR$ ગેટને યુનિવર્સલ ગેટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$NAND$ એ યુનિવર્સલ ગેટ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
432
MediumMCQ
ત્રણ લોજિક ગેટ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ જોડાયેલા છે. જો ઇનપુટ $A=1, B=0$ અને $C=1$ હોય,તો $y_1, y_2$ અને $y_3$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે શું થશે?
Question diagram
A
$1, 0, 0$
B
$0, 1, 0$
C
$1, 1, 0$
D
$1, 0, 1$

Solution

(A) આ સર્કિટમાં એક $NAND$ ગેટ,એક $NOR$ ગેટ અને એક $AND$ ગેટ છે.
$1$. $NAND$ ગેટના ઇનપુટ $A=1$ અને $B=0$ છે. $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $y_1 = \overline{A \cdot B}$ દ્વારા મળે છે. તેથી,$y_1 = \overline{1 \cdot 0} = \overline{0} = 1$.
$2$. $NOR$ ગેટના ઇનપુટ $B=0$ અને $C=1$ છે. $NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $y_2 = \overline{B + C}$ દ્વારા મળે છે. તેથી,$y_2 = \overline{0 + 1} = \overline{1} = 0$.
$3$. $AND$ ગેટના ઇનપુટ $y_1=1$ અને $y_2=0$ છે. $AND$ ગેટનું આઉટપુટ $y_3 = y_1 \cdot y_2$ દ્વારા મળે છે. તેથી,$y_3 = 1 \cdot 0 = 0$.
આમ,મૂલ્યો $y_1=1, y_2=0, y_3=0$ છે.
433
EasyMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ત્રણ લોજિક ગેટ જોડાયેલા છે. જો ઇનપુટ $A = 1$ અને $B = 1$ હોય,તો $y_1$ અને $y_2$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે કેટલા થશે?
Question diagram
A
$0, 0$
B
$0, 1$
C
$1, 0$
D
$1, 1$

Solution

(B) આ સર્કિટમાં એક $NOR$ ગેટ છે જેની પાછળ એક $AND$ ગેટ અને એક $OR$ ગેટ જોડાયેલા છે.
ધારો કે $NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $C = \overline{A + B}$ છે.
આપેલ છે કે $A = 1$ અને $B = 1$,તેથી $NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $C = \overline{1 + 1} = \overline{1} = 0$ થશે.
આઉટપુટ $y_1$ એ $AND$ ગેટનું આઉટપુટ છે જેના ઇનપુટ $A$ અને $C$ છે. તેથી,$y_1 = A \cdot C = 1 \cdot 0 = 0$.
આઉટપુટ $y_2$ એ $OR$ ગેટનું આઉટપુટ છે જેના ઇનપુટ $B$ અને $C$ છે. તેથી,$y_2 = B + C = 1 + 0 = 1$.
આમ,$y_1 = 0$ અને $y_2 = 1$ મળે છે.
Solution diagram
434
EasyMCQ
બે લોજિક ગેટ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ જોડાયેલા છે. જો ઇનપુટ $A=1$ અને $B=0$ હોય,તો $y_1$ અને $y_2$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે કેટલા થશે?
Question diagram
A
$1$,$1$
B
$1$,$0$
C
$0$,$1$
D
$0$,$0$

Solution

(B) આ સર્કિટમાં એક $NOR$ ગેટ અને એક $NAND$ ગેટનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. $NOR$ ગેટ માટેના ઇનપુટ $A=1$ અને $B=0$ છે. $NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $y_2 = \overline{A+B} = \overline{1+0} = \overline{1} = 0$ થાય છે.
$2$. $NAND$ ગેટ માટેના ઇનપુટ $A=1$ અને $NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $y_2=0$ છે. $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $y_1 = \overline{A \cdot y_2} = \overline{1 \cdot 0} = \overline{0} = 1$ થાય છે.
તેથી,$y_1$ અને $y_2$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે $1$ અને $0$ છે.
Solution diagram
435
EasyMCQ
જો $NAND$ ગેટના આઉટપુટને $NOT$ ગેટના ઇનપુટ તરીકે આપવામાં આવે, તો પરિણામી ગેટ કયો છે?
A
$AND$
B
$OR$
C
$NOR$
D
$NOT$

Solution

(A) $NAND$ ગેટ $Y = \overline{A \cdot B}$ ઓપરેશન કરે છે.
જ્યારે આ આઉટપુટને $NOT$ ગેટમાં આપવામાં આવે છે, ત્યારે અંતિમ આઉટપુટ $Y' = \overline{Y} = \overline{(\overline{A \cdot B})}$ બને છે.
ડબલ નેગેશનના નિયમ મુજબ, $\overline{(\overline{X})} = X$. તેથી, $Y' = A \cdot B$.
આ $AND$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
ઇનપુટ $(A, B)$$NAND$ આઉટપુટ $(\overline{A \cdot B})$$NOT$ આઉટપુટ $(A \cdot B)$
$0, 0$$1$$0$
$0, 1$$1$$0$
$1, 0$$1$$0$
$1, 1$$0$$1$
436
MediumMCQ
નીચે આપેલ લોજિક સર્કિટમાં,જો $X=1$ અને $Y=1$ હોય,તો $P, Q$ અને $R$ ના મૂલ્યો શું હશે?
Question diagram
A
$P=1, Q=1, R=0$
B
$P=0, Q=1, R=0$
C
$P=1, Q=0, R=1$
D
$P=1, Q=1, R=1$

Solution

(A) આપેલ ઇનપુટ $X=1$ અને $Y=1$ છે.
$1$. ઇનપુટ $X$ એ $NOT$ ગેટમાંથી પસાર થાય છે,તેથી $OR$ ગેટ માટેનું ઇનપુટ $\bar{X} = 0$ થશે.
$2$. ઇનપુટ $Y$ સીધું $OR$ ગેટ સાથે જોડાયેલ છે,તેથી ઇનપુટ $1$ છે.
$3$. $OR$ ગેટનું આઉટપુટ $P = \bar{X} + Y = 0 + 1 = 1$ મળે છે.
$4$. ઇનપુટ $X$ સીધું $NAND$ ગેટ સાથે જોડાયેલ છે,તેથી ઇનપુટ $1$ છે.
$5$. ઇનપુટ $Y$ એ $NOT$ ગેટમાંથી પસાર થાય છે,તેથી $NAND$ ગેટ માટેનું ઇનપુટ $\bar{Y} = 0$ થશે.
$6$. $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $Q = \overline{X \cdot \bar{Y}} = \overline{1 \cdot 0} = \overline{0} = 1$ મળે છે.
$7$. અંતે,$P$ અને $Q$ એ $NOR$ ગેટના ઇનપુટ છે જે આઉટપુટ $R$ આપે છે.
$8$. $R = \overline{P + Q} = \overline{1 + 1} = \overline{1} = 0$ મળે છે.
આમ,$P=1, Q=1, R=0$ છે.
Solution diagram
437
DifficultMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $5$ લોજિક ગેટ જોડાયેલા છે. જો $A$ અને $B$ ઇનપુટ હોય અને $Y$ આઉટપુટ હોય, તો સર્કિટનું ટ્રુથ ટેબલ (સત્યતા કોષ્ટક) શું હશે?
Question diagram
A
$A, B$$Y$
$0, 0$$0$
$1, 0$$0$
$0, 1$$0$
$1, 1$$0$
B
$A, B$$Y$
$0, 0$$1$
$1, 0$$0$
$0, 1$$0$
$1, 1$$1$
C
$A, B$$Y$
$0, 0$$0$
$1, 0$$1$
$0, 1$$1$
$1, 1$$1$
D
$A, B$$Y$
$0, 0$$1$
$1, 0$$1$
$0, 1$$1$
$1, 1$$1$

Solution

(A) આ સર્કિટમાં બે $NOT$ ગેટ, બે $AND$ ગેટ અને એક અંતિમ $AND$ ગેટનો સમાવેશ થાય છે।
પ્રથમ $AND$ ગેટના ઇનપુટ $A$ અને $\overline{B}$ છે, તેથી તેનું આઉટપુટ $A \cdot \overline{B}$ છે।
બીજા $AND$ ગેટના ઇનપુટ $\overline{A}$ અને $B$ છે, તેથી તેનું આઉટપુટ $\overline{A} \cdot B$ છે।
અંતિમ આઉટપુટ $Y$ એ આ બંને આઉટપુટનો $AND$ ઓપરેશન છે: $Y = (A \cdot \overline{B}) \cdot (\overline{A} \cdot B)$.
બુલિયન બીજગણિતના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા: $Y = A \cdot \overline{A} \cdot B \cdot \overline{B}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $A \cdot \overline{A} = 0$ અને $B \cdot \overline{B} = 0$, તેથી આઉટપુટ $Y = 0 \cdot 0 = 0$ દરેક ઇનપુટ સંયોજન માટે મળે છે।
તેથી, આઉટપુટ $Y$ હંમેશા $0$ રહેશે।
438
MediumMCQ
$\text{NAND}$ ગેટમાં,$A$ અને $B$ ઇનપુટ છે અને $Y$ આઉટપુટ છે,તો સાચો વિકલ્પ કયો છે?
A
$A=0, B=0; Y=0$
B
$A=0, B=1; Y=0$
C
$A=1, B=0; Y=0$
D
$A=1, B=1; Y=0$

Solution

(D) $\text{AND}$ ગેટનું આઉટપુટ $Y = A \cdot B$ તરીકે લખી શકાય છે.
$\text{NAND}$ ગેટ એ $\text{AND}$ ગેટ અને ત્યારબાદ $\text{NOT}$ ગેટનું સંયોજન છે. તેથી,$\text{NAND}$ ગેટનું આઉટપુટ $Y = \overline{A \cdot B}$ થાય છે.
ડી મોર્ગનના પ્રમેય મુજબ,$Y = \overline{A} + \overline{B}$ થાય.
$\text{NAND}$ ગેટ માટેનું ટ્રુથ ટેબલ નીચે મુજબ છે:
$A$$B$$Y$
$0$$0$$1$
$0$$1$$1$
$1$$0$$1$
$1$$1$$0$

આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,જ્યારે $A=1$ અને $B=1$ હોય,ત્યારે આઉટપુટ $Y=0$ મળે છે.
439
MediumMCQ
આ સર્કિટનું વર્તન કયા ગેટ જેવું છે?
Question diagram
A
$OR$
B
$NOR$
C
$NAND$
D
$AND$

Solution

(A) ધારો કે ઇનપુટ $A$ અને $B$ છે. આ સર્કિટમાં એક $AND$ ગેટ અને એક $OR$ ગેટ છે,જેના આઉટપુટને અંતિમ $OR$ ગેટમાં આપવામાં આવે છે.
ધારો કે $AND$ ગેટનું આઉટપુટ $Y_1 = A \cdot B$ છે.
ધારો કે પ્રથમ $OR$ ગેટનું આઉટપુટ $Y_2 = A + B$ છે.
અંતિમ આઉટપુટ $X$ એ $Y_1$ અને $Y_2$ નું $OR$ ઓપરેશન છે:
$X = Y_1 + Y_2 = (A \cdot B) + (A + B)$.
બુલિયન આઈડેન્ટિટી $(A \cdot B) + A + B = A + B$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $X = A + B$ મળે છે.
ટ્રુથ ટેબલ:
$A, B$$Y_1 = A \cdot B$$Y_2 = A + B$$X = Y_1 + Y_2$
$0, 0$$0$$0$$0$
$0, 1$$0$$1$$1$
$1, 0$$0$$1$$1$
$1, 1$$1$$1$$1$

આમ,આઉટપુટ $X$ એ $OR$ ગેટના ટ્રુથ ટેબલને અનુસરે છે,તેથી આ સર્કિટ $OR$ ગેટ જેવું વર્તન કરે છે.
Solution diagram
440
EasyMCQ
નીચે આપેલ સર્કિટનું આઉટપુટ કયા ગેટને સમતુલ્ય છે?
Question diagram
A
$OR$
B
$AND$
C
$NOT$
D
$NAND$

Solution

(D) આપેલ સર્કિટમાં બે બફર (અથવા બફર તરીકે કામ કરવા માટે શ્રેણીમાં જોડાયેલ બે $NOT$ ગેટ) અને ત્યારબાદ એક $NAND$ ગેટ છે.
$1$. ઇનપુટ $A$ એક બફરમાંથી પસાર થાય છે,તેથી આઉટપુટ $A$ મળે છે.
$2$. ઇનપુટ $B$ એક બફરમાંથી પસાર થાય છે,તેથી આઉટપુટ $B$ મળે છે.
$3$. આ બંને આઉટપુટ $A$ અને $B$ ને $NAND$ ગેટમાં આપવામાં આવે છે.
$4$. $A$ અને $B$ ઇનપુટ ધરાવતા $NAND$ ગેટનું આઉટપુટ $Y = \overline{A \cdot B}$ છે.
$5$. આ $NAND$ ગેટની વ્યાખ્યા છે.
તેથી,આ સર્કિટ $NAND$ ગેટને સમતુલ્ય છે.
Solution diagram
441
EasyMCQ
નીચે દર્શાવેલ લોજિક સર્કિટ જેવી જ ટ્રુથ ટેબલ લાક્ષણિકતાઓ ધરાવતો લોજિક ગેટ નીચેનામાંથી ઓળખો.
A
$NAND$
B
$NOR$
C
$AND$
D
$OR$

Solution

(D) આપેલ સર્કિટમાં બે $NAND$ ગેટ છે જે $NOT$ ગેટ તરીકે કામ કરે છે (કારણ કે તેમના ઇનપુટ્સ શોર્ટ કરેલા છે) અને ત્યારબાદ એક $NAND$ ગેટ છે.
ધારો કે ઇનપુટ્સ $A$ અને $B$ છે.
પ્રથમ બે $NAND$ ગેટ ઇનપુટ્સને ઇન્વર્ટ કરીને $\bar{A}$ અને $\bar{B}$ ઉત્પન્ન કરે છે.
અંતિમ $NAND$ ગેટ આને ઇનપુટ તરીકે લે છે,તેથી આઉટપુટ $Y = \overline{\bar{A} \cdot \bar{B}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ડી મોર્ગનના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$\overline{\bar{A} \cdot \bar{B}} = \overline{\bar{A}} + \overline{\bar{B}} = A + B$.
આ $OR$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
તેથી,આ સર્કિટ $OR$ ગેટ તરીકે વર્તે છે.
Solution diagram
442
EasyMCQ
એક લાક્ષણિક ઇન્ટિગ્રેટેડ સર્કિટ $(IC)$ જેમાં $\leq 1000$ લોજિક ગેટ્સ હોય છે,તેને શું કહેવામાં આવે છે?
A
$SSI$
B
$VLSI$
C
$LSI$
D
$MSI$

Solution

(C) ઇન્ટિગ્રેટેડ સર્કિટનું વર્ગીકરણ તેમાં રહેલા લોજિક ગેટ્સ અથવા ઘટકોની સંખ્યાના આધારે કરવામાં આવે છે.
$SSI$ (સ્મોલ સ્કેલ ઇન્ટિગ્રેશન) માં સામાન્ય રીતે $10$ સુધીના લોજિક ગેટ્સ હોય છે.
$MSI$ (મીડિયમ સ્કેલ ઇન્ટિગ્રેશન) માં સામાન્ય રીતે $10$ થી $100$ ની વચ્ચે લોજિક ગેટ્સ હોય છે.
$LSI$ (લાર્જ સ્કેલ ઇન્ટિગ્રેશન) માં સામાન્ય રીતે $100$ થી $1000$ ની વચ્ચે લોજિક ગેટ્સ હોય છે.
$VLSI$ (વેરી લાર્જ સ્કેલ ઇન્ટિગ્રેશન) માં સામાન્ય રીતે $1000$ થી વધુ લોજિક ગેટ્સ હોય છે.
તેથી,$\leq 1000$ લોજિક ગેટ્સ ધરાવતી ઇન્ટિગ્રેટેડ સર્કિટને $LSI$ કહેવામાં આવે છે.
443
EasyMCQ
નીચે દર્શાવેલ લોજિક સર્કિટનું આઉટપુટ $Y$ શું છે?
Question diagram
A
$Y=0$
B
$Y=1$
C
$Y=X$
D
$Y=\bar{X}$

Solution

(B) આપેલ સર્કિટ $OR$ ગેટની એક શ્રેણી ધરાવે છે.
$OR$ ગેટ ઉચ્ચ આઉટપુટ $(1)$ આપે છે જો તેના ઓછામાં ઓછા એક ઇનપુટ ઉચ્ચ $(1)$ હોય.
પ્રથમ $OR$ ગેટના ઇનપુટ $1$ અને $X$ છે. તેનું આઉટપુટ $1 + X = 1$ થશે.
આ આઉટપુટ $1$ ને બીજા $OR$ ગેટના ઇનપુટ તરીકે આપવામાં આવે છે,જેનું બીજું ઇનપુટ $X$ છે. તેનું આઉટપુટ પણ $1 + X = 1$ થશે.
આ પ્રક્રિયા ચાલુ રાખતા,દરેક પછીના $OR$ ગેટને તેના એક ઇનપુટ તરીકે $1$ મળે છે.
તેથી,દરેક $OR$ ગેટનું એક ઇનપુટ $1$ હોવાથી,અંતિમ આઉટપુટ $Y$ હંમેશા $1$ રહેશે,ભલે $X$ ની કિંમત ગમે તે હોય.
444
EasyMCQ
આકૃતિમાં આપેલ સર્કિટનું બુલિયન સમીકરણ શું છે?
Question diagram
A
$Y=A+\bar{B}$
B
$Y=\overline{A+B}$
C
$Y=\bar{A}+B$
D
$Y=A+B$

Solution

(C) આપેલ લોજિક સર્કિટમાં એક $NOT$ ગેટ અને એક $OR$ ગેટનો સમાવેશ થાય છે.
ઇનપુટ $A$ ને $NOT$ ગેટમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે,જે આઉટપુટ $\bar{A}$ આપે છે.
આ આઉટપુટ $\bar{A}$ અને ઇનપુટ $B$ ને ત્યારબાદ $OR$ ગેટના ઇનપુટ તરીકે આપવામાં આવે છે.
$OR$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ તેના ઇનપુટ્સનો સરવાળો છે.
તેથી,સર્કિટનું અંતિમ આઉટપુટ $Y = \bar{A} + B$ છે.
Solution diagram
445
EasyMCQ
$NOR$ ગેટનું આઉટપુટ ક્યારે $HIGH$ હોય છે?
A
બધા ઇનપુટ $HIGH$ હોય
B
કોઈપણ ઇનપુટ $HIGH$ હોય
C
કોઈપણ ઇનપુટ $LOW$ હોય
D
બધા ઇનપુટ $LOW$ હોય

Solution

(D) $NOR$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ $Y = \overline{A+B}$ છે,જ્યાં $A$ અને $B$ ઇનપુટ છે અને $Y$ આઉટપુટ છે.
$NOR$ ગેટ માટેનું ટ્રુથ ટેબલ નીચે મુજબ છે:
| $A$ | $B$ | $Y = \overline{A+B}$ |
|---|---|---|
| $0$ | $0$ | $1$ |
| $0$ | $1$ | $0$ |
| $1$ | $0$ | $0$ |
| $1$ | $1$ | $0$ |
ટ્રુથ ટેબલ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે જ્યારે બધા ઇનપુટ ($A$ અને $B$) $LOW$ $(0)$ હોય,ત્યારે $NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $HIGH$ $(1)$ મળે છે.
Solution diagram
446
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો પરિપથ $A=1, B=1$ અને $D=1$ ની લોજિક શરતનું પાલન કરે છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(D) $A=1, B=1$ અને $D=1$ ની શરત સંતોષવા માટે,આપણે દરેક પરિપથનું મૂલ્યાંકન કરીએ છીએ:
$(a)$ આઉટપુટ $D = A \cdot \bar{B} + \bar{A} \cdot B$ છે. $A=1, B=1$ માટે,$D = 1 \cdot 0 + 0 \cdot 1 = 0$ થાય.
$(b)$ આઉટપુટ $D = \overline{(\bar{A} + B) + (A + \bar{B})}$ છે. $A=1, B=1$ માટે,$D = \overline{(0 + 1) + (1 + 0)} = \overline{1 + 1} = 0$ થાય.
$(c)$ આઉટપુટ $D = (A + B) \cdot (\bar{A} + \bar{B}) = A \cdot \bar{B} + \bar{A} \cdot B$ છે. $A=1, B=1$ માટે,$D = 0$ થાય.
$(d)$ આઉટપુટ $D = A \cdot B + \bar{A} \cdot \bar{B}$ છે. $A=1, B=1$ માટે,$D = 1 \cdot 1 + 0 \cdot 0 = 1 + 0 = 1$ થાય.
આમ,વિકલ્પ $(d)$ માં દર્શાવેલ પરિપથ શરતનું પાલન કરે છે.
Solution diagram

Semiconductor Electronics — Boolean Algebra and Logic Gates · Frequently Asked Questions

1Are these Semiconductor Electronics questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Semiconductor Electronics Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.